Ağız ve dil kanseri cerrahisi, ağız boşluğunda gelişen kanserin çevresindeki bir miktar sağlam dokuyla birlikte ameliyatla çıkarılmasıdır; gerektiğinde boyundaki lenf bezlerinin alınması ve oluşan doku eksikliğinin onarılması da aynı planın parçası olabilir. Dil ve çene konuşma, çiğneme ve yutma için önemli olduğundan ameliyat, bu işlevlere etkisi de göz önüne alınarak planlanır. Ankara'da ağız kanseri cerrahisi planlanırken ameliyattan sonraki konuşma, beslenme ve diş düzenlemesi de baştan ele alınır. Hastalığın kendisini ve tanı yollarını ağız ve dil kanseri sayfasında anlattım.
Ağız ve Dil Kanseri Cerrahisi Nedir, Tedavideki Yeri Nedir?
Ağız ve dil kanseri cerrahisi, ağız boşluğu kanserinin başlıca tedavilerinden biridir ve hastalığın her evresinde seçenekler arasında yer alabilir. Amaç tümörü, geride kanser hücresi bırakmamak için bir sağlam doku payıyla (cerrahi sınır) çıkarmaktır; çıkarılan doku ve sınırları ameliyattan sonra mikroskop altında incelenir.
Ağız kanseri ameliyatında tümöre ağız yoluyla mı, deri kesisiyle mi ulaşılır?
Küçük ve kolay ulaşılan tümörler genellikle ağız yoluyla çıkarılabilir. Daha büyük, derine ya da çene kemiğine ilerlemiş veya ulaşılması güç tümörlerde boyunda ya da çene bölgesinde deri kesisi gerekebilir; izin nerede kalacağı ameliyattan önce konuşulur. Hangi yolun seçileceğini tümörün yeri ve büyüklüğü, boyundaki bezlerin durumu, kişinin genel sağlığı ve tercihleri birlikte belirler.
Ağız kanseri cerrahisi ışın ve ilaç tedavileriyle nasıl bir araya gelir?
Cerrahi tek başına ya da ışın tedavisi (radyoterapi) ve ilaç tedavileriyle birlikte uygulanabilir. Görünen bütün tümör çıkarıldıktan sonra geride kalmış olabilecek hücrelere yönelik ışın tedavisi, kimi kişide onunla birlikte kemoterapi verilebilir; bu ek tedaviyle yineleme olasılığının azaltılması amaçlanır. Ek tedaviye gerek olup olmadığını hekim, ameliyat bulgularını ve hastalığın evresini birlikte değerlendirerek belirler. Planın farklı uzmanlık alanlarınca nasıl kurulduğu baş-boyun kanserleri sayfasında da ele alınıyor.
Ağız ve Dil Kanseri Ameliyatına Nasıl Hazırlanılır?
Ağız ve dil kanseri ameliyatına hazırlık, hastalığın yaygınlığının netleşmesi, kişinin ameliyata ve anesteziye uygunluğunun değerlendirilmesi ve sonraki döneme önceden hazırlanılmasıyla ilerler. Ameliyat genellikle genel anesteziyle yapılır; kişi işlem boyunca uyur.
Ağız kanseri ameliyatından önce hangi tetkikler istenebilir?
- Biyopsi: Ameliyat kararından önce tanının, şüpheli alandan alınan doku örneğinin incelenmesiyle kesinleşmiş olması gerekir.
- Görüntüleme: Tümörün derinliğini, çene kemiğiyle ilişkisini ve boyundaki bezleri görmek için tomografi ya da manyetik rezonans (MR) istenebilir; iki tetkikin ayrıntısı KBB hastalıklarında MR ve tomografi sayfasında yer alıyor.
- Genel sağlık testleri: Anesteziye uygunluk için kan testleri, kalp ve akciğer testleri ile göğüs filmi yapılabilir; onarım için doku alınacak bölgenin damarları da değerlendirilebilir.
Ağız kanseri ameliyatı öncesinde diş çekimi ve beslenme desteği neden gerekebilir?
Ameliyattan önce dişler değerlendirilir; kimi dişlerin çekilmesi gerekebilir ve sonrasında diş protezi ya da implant gerekip gerekmeyeceği bu aşamada konuşulur. Yutma güçlüğü ya da kilo kaybı olan kişide beslenme diyetisyenle gözden geçirilir; ameliyattan önce ek beslenme ya da geçici bir beslenme tüpü gerekebilir. Sigaranın ameliyattan birkaç hafta önce bırakılması göğüs enfeksiyonlarını önlemeye yardımcı olabilir; tütün ve alkol yara iyileşmesini de olumsuz etkileyebilir.
Ağız ve Dil Kanseri Ameliyatında Hangi İşlemler Uygulanabilir?
Ağız ve dil kanseri ameliyatında uygulanabilen işlemler, tümörün sağlam doku payıyla çıkarılması, gerekirse boyundaki lenf bezlerinin alınması ve oluşan eksikliğin onarılmasıdır; bunlardan biri ya da birkaçı aynı ameliyatta yapılabilir.
Ağız kanserinde tümörün yerine göre ameliyat nasıl değişir?
- Dil: Tümörün büyüklüğüne göre dilin küçük bir bölümü, daha geniş bir bölümü, çok büyük tümörlerde ise tamamı alınabilir. Geniş bölüm alındığında dil, vücudun başka bir yerinden alınan dokuyla yeniden yapılabilir.
- Alt çene kemiği: Tümör kemiğe yakın olduğu hâlde görüntülemede kemiğe ilerlemiş görünmüyorsa kemiğin yalnız dişleri taşıyan kenarı alınabilir; kemiğe ilerlemişse çene kemiğinin bir parçası bütünüyle çıkarılıp yeniden yapılabilir.
- Damak: Ağız tavanındaki kemiğe yayılan tümörde damak kemiğinin bir bölümü alınabilir; burna açılan boşluk dokuyla onarılabilir ya da ağız ile burun arasını kapatan özel bir protezle kapatılabilir.
- Yanak içi, diş eti ve ağız tabanı: Bu bölgelerdeki tümörler de sağlam doku payıyla çıkarılır; diş etindeki tümörlerde altındaki kemiğin bir bölümü de alınabilir.
Ağız kanseri ameliyatında boyundaki lenf bezleri neden alınabilir?
Ağız kanseri boyundaki lenf bezlerine yayılabildiği için bu bezlerin bir bölümü ya da tamamı çevre dokularla birlikte alınabilir (boyun diseksiyonu); bu işlem ana tümörün çıkarıldığı ameliyatta yapılabilir. Bezlerde kanser olup olmadığı bilinmiyorsa kansere en yakın birkaç bez alınıp incelenebilir; bazı erken evre tümörlerde, seçilmiş durumlarda uygulanabilen bekçi lenf bezi biyopsisiyle kanserin ilk ulaşabileceği bez incelenebilir. Boyundaki bezlere yönelik ameliyatların ayrıntısı boyun kitlesi cerrahisi sayfasında.
Ağız kanseri ameliyatında onarım ve nefes yolu ameliyattan önce nasıl planlanır?
Onarımın gerekip gerekmediği ve hangi yolla yapılacağı, ameliyattan önce eksikliğin beklenen yerine ve büyüklüğüne göre konuşulur. Küçük tümörlerde yara çoğu zaman doğrudan dikilebilir ya da kendiliğinden iyileşmeye bırakılabilir. Geniş eksiklikte ince bir deri parçası (deri aşısı), yakın bölgeden ya da vücudun uzak bir bölgesinden aktarılan doku ve gerekirse kemik ya da metal bir plak kullanılabilir. Onarımla görünüme ve işlevlere yardımcı olunması amaçlanır; sonuç kişiden kişiye değişir. Ağızda belirgin şişlik bekleniyorsa nefes yolunu güvenceye almak için boyunda geçici bir açıklık açılabilir; bu işlemi trakeotomi sayfasında ayrıca ele aldım.
Ağız ve Dil Kanseri Ameliyatından Sonra İyileşme Nasıl İlerler?
Ağız ve dil kanseri ameliyatından sonra iyileşmenin süresi ameliyatın kapsamına ve genel sağlığa göre belirgin biçimde değişir; hastanede kalış birkaç günden birkaç haftaya uzayabilir, evde toparlanma birkaç ay sürebilir. İlk günlerde şişlik ve ağrı beklenir; ağrı genellikle ilk hafta kadar belirgindir ve hekimin önerdiği ağrı kesicilerle hafifletilmeye çalışılır.
Ağız kanseri ameliyatından hemen sonra nefes ve beslenme nasıl desteklenir?
Kişi uyandığında damar yolu, yara drenleri, boyunda bir nefes tüpü ve burundan ya da karın duvarından mideye uzanan bir beslenme tüpü bulunabilir. Ağza yapılan ameliyatlardan sonra birkaç gün ağızdan yenip içilemeyebilir; bu dönemde sıvı ve besin damardan ya da tüpten verilir. Ağızdan içmeye başlamadan önce yutmanın güvenli olup olmadığı değerlendirilebilir, ardından yumuşak yiyeceklere aşamalı olarak geçilir. Nefes tüpü çoğu kişide geçicidir. İlk günlerde konuşmak güç olabileceğinden yazı yazarak ya da telefonun mesaj işleviyle anlaşmak kolaylık sağlar.
Ağız kanseri ameliyatı sonrası konuşma ve yutma rehabilitasyonu neleri kapsar?
Dilin, ağız tabanının ya da çenenin etkilendiği ameliyatlardan sonra konuşma, çiğneme ve yutma değişebilir; konuşma ve dil terapisti bu işlevleri değerlendirip rehabilitasyonu düzenler. Rehabilitasyon ağız ve boğaz alıştırmalarını, yemenin ve konuşmanın yeni duruma uyarlanmasını ve duygusal desteği kapsayabilir; beslenme güçlüğünde terapist diyetisyenle birlikte çalışır. Dilin bir bölümü alındıktan sonra konuşma eskisi kadar net olmayabilir; terapinin birkaç ay sürmesi gerekebilir. İlerlemenin ölçüsü, alınan dokunun genişliğine ve onarımın dil hareketine izin verme derecesine göre kişiden kişiye değişir. Yutmanın hangi nedenlerle bozulabildiği yutma güçlüğü sayfasında bulunuyor.
Ağız kanseri ameliyatından sonra ağız bakımı ve günlük yaşama dönüş nasıl düzenlenir?
Eve dönmeden önce neyin nasıl yeneceği diyetisyen ve konuşma terapistiyle konuşulur; yara ve ağız bakımında hekimin talimatlarına uyulur. Boyun bezleri alındıysa omuz ve boyun hareketleri için fizyoterapi gerekebilir. Görünümdeki ve konuşmadaki değişiklikler duygusal olarak zorlayıcı olabilir; yakınlardan, sağlık ekibinden ve bir psikologdan destek alınabilir.
Ağız ve Dil Kanseri Cerrahisinin Riskleri ve Olası Sorunları Nelerdir?
Ağız ve dil kanseri cerrahisinden sonra genel ameliyat sorunlarının yanı sıra ağız bölgesine özgü olarak konuşmada, yemede ve görünümde değişiklik olabilir. Hangi sorunun ne ölçüde beklenebileceği ameliyatın kapsamına ve genel sağlığa bağlıdır ve ameliyattan önce hekimle konuşulur.
Ağız kanseri ameliyatından sonra hangi sorunlar görülebilir?
- Kanama ve enfeksiyon: Yarada kanama olabilir; yarada, akciğerde ya da idrar yolunda enfeksiyon gelişebilir.
- Kan pıhtısı: Hareketin azaldığı dönemde bacak toplardamarlarında pıhtı oluşabilir; erkenden ayağa kalkmak ve öğretilen bacak egzersizlerini yapmak önlemeye yardımcı olabilir.
- Onarım dokusunun sorunları: Seyrek olarak aktarılan dokunun damarı tıkanabilir ve yeniden ameliyat gerekebilir; doku alınan bölgede de yara iyileşmesi sorunları görülebilir.
- His ve hareket değişiklikleri: Dilde his, hareket ve tat değişikliği, yüzde ya da boyunda uyuşma olabilir; yüz ve boyundaki uyuşma genellikle zamanla geriler, kimi zaman aylar sürebilir ya da kalıcı olabilir.
- Şişlik ve omuz sorunları: Boyun bezleri alındıysa yüzde ve boyunda sıvı birikmesine bağlı şişlik (lenf ödemi) ya da omuzu hareket ettiren sinirin etkilenmesiyle kolu kaldırmada güçlük gelişebilir.
- Görünüm değişikliği: Özellikle çene ya da yüz kemiklerini kapsayan ameliyatlardan sonra yüzün, boyun bezleri alındıysa boynun görünümü değişebilir; değişikliğin ölçüsü ameliyatın kapsamına göre farklıdır ve ameliyattan önce açıkça konuşulur.
Ağız kanseri ameliyatından sonra evde hangi uyarı işaretlerine dikkat edilir?
- 112 aranacak durumlar: Nefes almada güçlük ya da nefes darlığı; ağızdan ya da yaradan yoğun kanama; göğüs ağrısı ya da öksürükle kan gelmesi.
- Acil servise gidilecek durum: Yoğun olmasa da artan ya da durmayan kanama.
- Beklemeden hekime başvurulacak durumlar: Ateş ya da titreme; yarada artan kızarıklık, şişlik, sıcaklık ya da kötü kokulu akıntı; ilk günlerden sonra artan şişlik; ilaçla geçmeyen şiddetli ağrı; yutamama ya da yiyip içememe; bacakta şişlik, kızarıklık ve ağrı.
Ankara'da Ağız ve Dil Kanseri Ameliyatı Öncesi ve Sonrası Süreç Nasıl İlerler?
Ankara'da ağız ve dil kanseri ameliyatı planlanırken ağız içi ve boyun muayenesinin bulguları, tümörün çene kemiğiyle ilişkisini gösteren görüntülemeyle birlikte ele alınır. Gerekebilecek onarım, beslenme desteği ve diş düzenlemesi ile olası ek tedaviler kişiyle ve yakınlarıyla konuşulur.
Ağız kanseri ameliyatı planlanırken hangi bilgiler hazır bulundurulmalı?
Ağızdan alınan örneğin patoloji sonucu ile çene ve boyun görüntülemesinin raporları planlamanın temelini oluşturur. Boyundaki bir bezden iğneyle örnek alınmışsa onun raporu da getirilebilir; bu işlemin nasıl yapıldığını ince iğne aspirasyon biyopsisi sayfasında okuyabilirsiniz. Sürekli kullanılan ilaçlar, özellikle kan sulandırıcılar, bitkisel ürünler, geçirilmiş ameliyatlar ve anesteziyle ilgili sorunlar da bildirilir; hangi ilaca ne zaman ara verileceğini hekim söyler.
Ağız kanseri ameliyatından sonra izlem neden uzun süre sürdürülür?
Kontrollerde yaranın ve onarım dokusunun iyileşmesi, konuşma, yutma ve beslenmenin gidişi değerlendirilir; ağız ve boyun, hastalığın yinelemesi açısından muayene edilir. Bu kanseri geçirenlerde baş ve boyunda yeni bir kanser gelişme olasılığı da arttığından kontroller tedavi tamamlandıktan sonra da sürdürülür. Kontrol aralıklarını ve gerek görülürse istenecek tetkikleri hekim belirler.
Ağız ve dil kanseri cerrahisinde ameliyatın kapsamı, iyileşmenin süresi ve konuşma ile yemenin ne ölçüde toparlanacağı kişiden kişiye değişir; rehabilitasyon ve düzenli izlem bu sürecin parçasıdır.
Tıbbi inceleme: Prof. Dr. Selim Sermed Erbek Yayımlanma: Son güncelleme:











