Boyun kitlesi cerrahisi, boyundaki bir kist, lenf bezi ya da başka bir kitlenin tanı koymak veya tedavi etmek amacıyla ameliyatla çıkarılmasıdır; kanserde boyun lenf bezlerinin alınması (boyun diseksiyonu) da bu başlıkta yer alır. Hangi ameliyatın gerektiğini kitlenin ne olduğu ve nereden kaynaklandığı belirler; bu yüzden ameliyattan önce tanının muayene, görüntüleme ve iğne biyopsisiyle netleştirilmesine çalışılır. Ankara'da boyun kitlesi için ameliyat konuşulan kişide de süreç bu değerlendirmeyle başlar.
Boyun Kitlesi Cerrahisi Nedir ve Hangi Amaçlarla Yapılır?
Boyun kitlesi cerrahisi, boyunda ele gelen ya da görüntülemede saptanan bir oluşumun tamamının veya bir bölümünün çıkarılıp laboratuvarda incelenmesini ya da kanser hücresi taşıyabilecek lenf bezlerinin alınmasını amaçlar. Şişliklerin hangi yapılardan kaynaklanabildiğini boyunda kitle sayfasında anlattım.
Boyun kitlesi cerrahisi hangi amaçlarla uygulanabilir?
- Tanı amaçlı: Geçmeyen ve iğne biyopsisiyle tanısı netleşmeyen bir lenf bezinin ya da kitlenin bir bölümü veya tamamı küçük bir ameliyatla alınıp incelenebilir (açık biyopsi); kanser ve verem gibi enfeksiyonlar bu yolla araştırılabilir. Bezleri büyüten nedenlere lenf bezi büyümesi sayfasında değindim.
- Tedavi amaçlı: Doğuştan boyun kistlerinde ve iyi huylu kitlelerde amaç oluşumun tümüyle çıkarılmasıdır; belirti vermeyen kistin de ileride iltihaplanma olasılığı nedeniyle alınması konuşulabilir. Türlerin ayrıntısı boyun kistleri sayfasında yer alıyor.
- Kanserde boyun lenf bezlerinin alınması: Ağız, dil, boğaz, tiroid ya da deri kanserlerinde kanser hücreleri lenf sıvısıyla boyundaki bezlere ulaşabilir. Boyun diseksiyonunda bu bezler çevre dokuyla birlikte çıkarılır; yayılımın önlenmesi amaçlanır ve ek tedavi kararı bu bilgiyle verilir.
Boyun kitlesinde ameliyat hangi durumlarda ilk adım olmaz?
Enfeksiyonla büyüyen bir lenf bezinin enfeksiyon geçtikçe tümüyle kaybolması beklendiğinden bu dönemde ameliyat gündeme gelmez. İltihaplanmış bir kistte önce iltihap tedavi edilir; iltihap yinelemeye devam ederse kistin çıkarılması konuşulur. Kanser kuşkusu taşıyan kitlede de önce tanı netleştirilir. Karar tek bir bulguya dayanmaz; kitlenin türü, büyüklüğü, yol açtığı yakınmalar ve genel sağlık durumu birlikte tartılır.
Boyun Kitlesi Ameliyatından Önce Hangi Değerlendirmeler Yapılır?
Boyun kitlesi ameliyatından önce kitlenin yeri, yapısı ve çevre dokularla ilişkisi muayene ve görüntülemeyle, gerek görülürse iğne biyopsisiyle değerlendirilir.
Ameliyat planlanan boyun kitlesinde kaynak araştırması neleri kapsar?
Kitlenin elle muayenesinin yanında ağız ve boğaz incelenir; gerek görülürse burundan geçirilen ince bir kamerayla boğaza ve gırtlağa bakılır, daha ayrıntılı inceleme gerekirse bu bakı anestezi altında yapılabilir. Görüntüleme için gerek görülürse boyun ultrasonu, tomografi, MR ya da PET istenebilir. Kanser kuşkusunda kanserin başlamış olabileceği yer kan testleri ve gerekirse soluk yolları ile yemek borusunun incelenmesiyle de aranabilir. Kitle tiroid ya da tükürük bezinden kaynaklanıyorsa girişim o beze yönelir; bu ameliyatlar tiroid cerrahisi ve tükürük bezi cerrahisi başlıklarında yer alıyor.
Kanser kuşkusu olan boyun kitlesinde doku tanısı neden ameliyattan önce aranır?
Kanser kuşkusu taşıyan kitlede ameliyatın genişliği tanıya göre planlandığından, kitle çıkarılmadan önce doku tanısı aranır. İlk tanı testi olarak genellikle ince iğne biyopsisi yapılır; işlemin aşamalarını ince iğne aspirasyon biyopsisi sayfasında bulabilirsiniz. Tanı konamazsa biraz daha kalın bir iğneyle doku parçası alınabilir; açık biyopsi genellikle iğne biyopsileri tanı koyamadığında gündeme gelir ve daha girişimsel olduğundan sorun olasılığı biraz daha yüksektir. Boyundaki kanserlerin tedavi seçenekleri baş-boyun kanserleri sayfasının konusudur.
Boyun kitlesi ameliyatına hazırlanırken hekime hangi bilgiler verilir?
- İlaçlar ve takviyeler: Reçeteli ve reçetesiz ilaçlar, vitaminler ve bitkisel ürünler bildirilir; pıhtılaşmayı etkileyen ilaçlara ara verilmesi istenebilir, hangisinin ne zaman bırakılacağını hekim söyler.
- Kanama, alerji ve gebelik: Kanama eğilimi, ilaç alerjisi ve gebelik olasılığı önceden söylenir.
- Sigara ve alkol: Sigara ve düzenli alkol kullanımı konuşulur; ameliyattan önce bu alışkanlıkların düzenlenmesi istenebilir.
Boyun Kitlesi Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Boyun kitlesi ameliyatı boyunda açılan bir kesiden yapılır; kesinin yeri ve uzunluğu çıkarılacak oluşuma göre planlanır. Ameliyatın süresi, anestezi biçimi ve yatış gerekip gerekmediği, işlemin kapsamına ve aynı seansta başka bir girişim yapılıp yapılmayacağına göre değişir.
Doğuştan boyun kistlerinde ameliyatın kapsamı neye göre değişir?
Kistin türü, ameliyatta kistle birlikte hangi dokuların alınacağını belirler. Boynun ön ortasındaki tiroid gelişim yolu kisti ameliyatında çıkarılan bölüm kistle sınırlı kalmaz; geriye kalan kanal ve dili destekleyen dil kemiğinin ortadaki parçası da birlikte alınır. Boynun yan tarafındaki kistlerde amaç kistin tümüyle çıkarılmasıdır; tiroid bezine yakın yerleşen türlerde tiroidin bir bölümünün de alınması gerekebilir.
Boyunda açık lenf bezi biyopsisi nasıl yapılır?
Açık lenf bezi biyopsisinde ele gelen bezin üzerinden küçük bir kesi yapılır, bezin tamamı ya da bir bölümü çıkarılır ve kesi dikişle kapatılır; alınan doku laboratuvara gönderilir. İşlem bölgenin uyuşturulduğu lokal anesteziyle ya da genel anesteziyle yapılabilir; hangisinin uygun olduğuna hekim karar verir. Kısa süren bir girişimdir; yara iyileşene dek ağrı yapan yorucu egzersizden ve ağır kaldırmaktan kaçınılır.
Kanserde boyun diseksiyonu ameliyatı nasıl yapılır?
Boyun diseksiyonu genel anestezi altında yapılan büyük bir ameliyattır; boynun bir ya da iki yanındaki lenf bezleri çevrelerindeki yağ dokusuyla birlikte çıkarılır. Yalnız kanserin yayılma olasılığı en yüksek bez bölgelerinin alındığı sınırlı biçimlerinden bazı kas, sinir ve damarların da çıkarılmasının gerekebildiği geniş biçimlerine dek farklı türleri vardır; ameliyatın ne kadar geniş olacağı kanserin türüne ve yayılımına göre hekimle belirlenir. Ana tümörün çıkarıldığı ameliyatla aynı seansta yapılabilir. Sonunda yarada biriken sıvıyı dışarı almak için bir ya da birkaç ince boru (dren) bırakılır; çıkarılan bezler kanser hücresi yönünden incelenir.
Boyun Kitlesi Ameliyatından Sonra İyileşme Nasıl İlerler?
Boyun kitlesi ameliyatından sonra iyileşmenin süresi ne kadar doku çıkarıldığına bağlıdır: küçük bir biyopsiden sonra bölge birkaç gün hassas kalabilir, boyun diseksiyonundan sonra ise ilk haftalarda halsizlik beklenebilir ve iyileşme daha uzun sürebilir. Ameliyat öncesindeki sağlık durumu ve sonradan uygulanan ek tedaviler de iyileşmeyi etkiler.
Boyun kitlesi ameliyatının ilk günlerinde neler beklenir?
- Dren: Yarada biriken sıvıyı almak için konan dren izlenir; kimi kişi eve drenle döner, bakımı ve ne zaman alınacağı hekimce anlatılır.
- Kızarıklık ve şişlik: Kesi çevresinde ilk birkaç hafta hafif kızarıklık ve şişlik olabilir; küçük biyopsilerden sonra morluk ya da az sızıntı görülebilir.
- Uyuşukluk ve katılık: Ameliyat bölgesinde katılık ve uyuşukluk başlangıçta sık görülür ve yavaş yavaş azalır; ameliyat tarafında boyun derisinde ve kulakta uyuşukluk kimi kişide kalıcı olabilir.
- Beslenme: Boyun diseksiyonundan sonra beslenme bir süre damar yoluyla sürdürülüp ağızdan beslenmeye geçilebilir; boğaz ve boyundaki ağrı yemeyi güçleştiriyorsa yumuşak yiyecekler seçilebilir.
Boyun kitlesi ameliyatından sonra işe ve günlük etkinliklere dönüş nasıl planlanır?
Boyun diseksiyonundan sonra boyun yavaşça sağa sola ve yukarı aşağı hareket ettirilebilir; boyun ve omuz kaslarındaki katılık için evde yapılacak germe egzersizleri verilebilir, fizik tedaviye hastanede başlanıp evde devam edilebilir. Birkaç hafta ağır kaldırmaktan ve boyun kaslarını zorlamaktan kaçınılır. Araç kullanmaya dönüş, çevreyi güvenle görecek kadar omuz ve boyun çevrilebildiğinde hekimle konuşulur. İşe ya da okula dönüş zamanı ameliyatın kapsamına göre değişir: kist ya da tek bir bezin alınmasından sonra daha kısa sürede dönülebilir, boyun diseksiyonundan sonra ise çoğu kişide birkaç hafta gerekir; bu süreleri hekim belirler.
Boyun Kitlesi Ameliyatının Riskleri ve Olası Sorunları Nelerdir?
Boyun kitlesi ameliyatlarında her ameliyatta olduğu gibi kanama, yara enfeksiyonu ve anesteziye bağlı sorunlar olasıdır; kesi yerinde iz kalır ve izin görünümü kişiden kişiye değişir. Riskler ameliyatın türüne ve genişliğine göre farklılaşır ve ameliyattan önce kişiye özgü olarak konuşulur.
Boyun ameliyatında sinirlerin etkilenmesi hangi yakınmalara yol açabilir?
- Omzu kaldıran sinir: Omuz kasını çalıştıran sinirin etkilenmesi ameliyat tarafında omuzda güçsüzlüğe, omzun düşmesine ve kolu kaldırmada güçlüğe yol açabilir; boyun hareketleri de bir süre kısıtlanabilir.
- Yanak ve dudak sinirleri: Bu sinirlerin etkilenmesi ameliyat tarafında dudak köşesinde ya da yüzde düşüklüğe neden olabilir.
- Dil sinirleri: Dile giden sinirlerin etkilenmesi konuşmada ve yutmada güçlüğe yol açabilir.
Sinir etkilenmesi tanı amaçlı küçük girişimlerde ve kist ameliyatlarında da olabilir. Bu sorunlar sıklıkla geçicidir ya da fizik tedaviyle azalabilir, kimi zaman kalıcı olabilir; sinire yakın bir bezin alınmasından sonra gelişen uyuşukluk genellikle birkaç ay içinde geçer.
Boyun kitlesi ameliyatından sonra sinirler dışında hangi sorunlar görülebilir?
- Kan ya da sıvı birikmesi: Yara altında kan toplanması (hematom) ya da berrak sıvı birikmesi boyunda şişliğe yol açabilir.
- Lenf sıvısı kaçağı: Lenf kanallarının zedelenmesiyle lenf sıvısı dokuya sızabilir; drenden süt beyazı sıvı gelmesi ya da boyunda şişlik bu durumu düşündürür. Çoğu zaman beslenme düzenlemesi, etkinliğin azaltılması ve gerekirse ilaçla izlenir; yetmezse ek bir girişim gerekebilir.
- Yara ve doku sorunları: Yara kenarlarının ayrılması, yüzde ve boyunda lenf ödemi denen şişlik ve yutma güçlüğü bildirilen öteki sorunlardır.
- Kistin yinelemesi: Ameliyatla çıkarılan doğuştan kistlerin çoğu yinelemez; seyrek de olsa kist yeniden ortaya çıkabilir.
Boyun kitlesi ameliyatından sonra hangi belirtiler acil başvuru gerektirir?
Nefes almak güçleşirse ya da yaradan yoğun kanama olursa 112 aranmalıdır. Daha hafif görünen yeni bir kanama ya da boyunda hızla büyüyen bir şişlik de beklemeden acil servise başvurmayı gerektirir. Ateş, yarada kızarıklık ve sıcaklık, irinli ya da süt gibi akıntı, ağrı kesiciye karşın geçmeyen ağrı, drenle ilgili bir sorun, yemek yerken öksürme ya da boğulma hissi beklemeden hekime bildirilir.
Ankara'da Boyun Kitlesi Cerrahisi İçin Karar ve İzlem Süreci Nasıl İlerler?
Ankara'da boyun kitlesi için ameliyat düşünülen kişide süreç, kitlenin öyküsünün alındığı ve baş-boyun bölgesinin bütünüyle muayene edildiği görüşmeyle başlar. Görüntüleme ve biyopsi sonuçları bir araya geldiğinde ameliyatın amacı, kapsamı, iyileşme ve riskler konuşulur; işlemin yapılacağı ortam da bulgulara göre planlanır. Sonrasında yara, dren ve sinir işlevleri kontrollerde izlenir.
Boyun kitlesi ameliyatı kararından önce hangi eski tetkikler gözden geçirilir?
Daha önce çekilmiş ultrason, tomografi ya da MR görüntüleri ve raporları, iğne biyopsisi sonuçları ve varsa aynı bölgeye yapılmış ameliyatların kayıtları kitlenin zaman içindeki değişimini görmeye yardımcı olur. Kanser tanısı konmuşsa boyun diseksiyonunun tedavideki yeri, gerek görülürse ilgili uzmanlık alanlarıyla birlikte değerlendirilir.
Boyun kitlesi ameliyatından sonra patoloji sonucu sonraki adımları nasıl belirler?
Tanı amacıyla alınan bir lenf bezinde sonuç, ek tetkiklerin ve tedavinin yönünü belirler. Boyun diseksiyonunda bezlerde kanser hücresi bulunup bulunmadığı hastalığın evresini belirlemeye yardım eder; ameliyattan sonra ışın tedavisi gibi ek tedavilerin gerekip gerekmediğine bu bilgiyle karar verilir. Başta iyi huylu sanılan bir kitle incelemede farklı bir tanı alabildiği için sonucun izlenmesi önemlidir; sonuç size ulaşmadıysa ve kontrol günü de verilmediyse hekime sormak gerekir.
Boyun kitlesi ameliyatları küçük bir tanı girişiminden kanserde lenf bezlerinin alınmasına uzanır; hangisinin gerektiği kitlenin tanısına göre kişiyle birlikte konuşulur ve sonuç kişiden kişiye değişir.
Tıbbi inceleme: Prof. Dr. Selim Sermed Erbek Yayımlanma: Son güncelleme:











