İçeriğe geç
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82 · Beştepe, Yenimahalle / Ankara selimerbek@gmail.com
Menü
0 (312) 511 07 00
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82, Beştepe – Yenimahalle / Ankara
Sinüs ve Alerji Hastalıkları

Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı

Gözyaşı yolu burunda bittiği için bu tıkanıklık göz ve kulak burun boğazın ortak konusudur. Bebeklerde ve yetişkinlerde nasıl seyrettiğini anlatıyorum.

Gözyaşı kanalı tıkanıklığı, gözyaşını gözden burna taşıyan yolun kısmen ya da tümüyle kapanması ve gözyaşının burna inemeyip yanağa taşmasıdır. En sık bebeklerde görülür; yetişkinlerde daha seyrektir. Tıkanıklık tek başına tehlikeli değildir, ancak boşalamayan gözyaşı enfeksiyona zemin hazırlayabildiği için değerlendirilmesi gerekir. Gözyaşı yolunun son durağı burun boşluğu olduğundan konu, göz hastalıkları ile kulak burun boğaz uzmanlığının ortak alanına girer. Ankara'nın soğuk ve rüzgârlı günlerinde artan sulanma ile kanal tıkanıklığına bağlı sulanma birbirinden muayeneyle ayrılır.

Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı Nedir?

Gözyaşı kanalı tıkanıklığı, tıbbi adıyla nazolakrimal kanal tıkanıklığı, gözyaşının göz yüzeyinden burna boşalmasını sağlayan yolun daralması ya da kapanmasıdır. Gözyaşı yalnız ağlarken değil gün boyu üretilir ve bu yoldan sürekli boşalır.

Gözyaşı gözden burna hangi yolu izler?

Gözyaşı, üst göz kapağının altındaki gözyaşı bezinde üretilir ve her göz kırpışta gözün iç köşesine doğru ilerler. Burada alt ve üst göz kapağının burna yakın ucundaki çok küçük iki açıklıktan (punktum) ince kanalcıklara girer, göz iç köşesinin yanındaki gözyaşı kesesinde toplanır ve nazolakrimal kanal boyunca burun boşluğuna iner. Ağlayınca burnun akması bu bağlantının sonucudur. Düzeni bir çatının oluğuna ve iniş borusuna benzetebilirim: boru tıkandığında su oluğun kenarından taşar.

Doğuştan ve sonradan gelişen gözyaşı kanalı tıkanıklığı nasıl ayrılır?

İki tablo oluş biçimiyle ve seyriyle birbirinden ayrılır. Doğuştan tıkanıklıkta kanalın burna açılan alt ucu, doğumdan önce açılması beklenen ince bir zarla kapalı kalmıştır; yol gelişimini tamamladıkça çoğu bebekte kendiliğinden açılır. Sonradan gelişen (edinsel) tıkanıklıkta ise önceden açık olan kanal zamanla daralır; yetişkinde bu daralmanın nedeni araştırılır ve tedavi ona göre planlanır.

Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığının Belirtileri Nelerdir?

Gözyaşı kanalı tıkanıklığının ana belirtisi, kişi ağlamadığı halde gözün sulanması ve gözyaşının yanağa taşmasıdır (epifora). Yakınma tek gözde ya da iki gözde birden olabilir.

Tıkalı gözyaşı kanalı gözde hangi yakınmaları yapar?

Sulanmaya şu yakınmalar eşlik edebilir:

  • Çapaklanma: Gözyaşı koyulaşabilir; kuruyunca kapak kenarında ve kirpiklerde kabuk bırakır, özellikle uykudan sonra belirgindir.
  • Yapışkan akıntı: Beyaz ya da sarı renkte olabilir.
  • Kızarıklık ve tahriş: Gözü sık silmek ve ovuşturmak kapak derisini kızartabilir.
  • Bulanık görme: Sulanmaya eşlik edebilir.

Bebeklerde gözyaşı kanalı tıkanıklığı ne zaman fark edilir?

Bebeklerde sulanma genellikle doğumdan sonraki ilk haftalarda dikkat çeker. Göz sürekli yaşlı görünür, gözyaşı yanağa taşar ya da kirpiklerde kalıcı bir kabuklanma olur. Gözde irin birikmesi, akıntının yeşile dönmesi, kapakların şişip kızarması ya da birbirine yapışması, tabloya bir enfeksiyonun eklendiğini düşündürür ve hekim değerlendirmesi gerektirir.

Gözyaşı Kanalı Neden Tıkanır?

Gözyaşı kanalı bebeklerde gelişimin tamamlanmamış olması, yetişkinlerde ise çoğunlukla yaşla birlikte kanalın daralması nedeniyle tıkanır. Yetişkindeki daralma her zaman tek bir etkene bağlanamaz; doku incelemeleri kanalda yineleyen iltihabın ardından bağ dokusunun arttığına işaret eder.

Yetişkinlerde gözyaşı kanalını hangi etkenler daraltır?

Yaşa bağlı daralmanın yanında şu etkenler kanalı daraltabilir ya da kapatabilir:

  • Enfeksiyon ve iltihap: Gözün ve çevresinin süreğen enfeksiyonları yara dokusu bırakabilir; bazı iltihabi ve otoimmün hastalıklar da kanalı etkileyebilir.
  • Yaralanma ve ameliyat: Yüze, göze ya da burna alınan darbeler ve bu bölgede geçirilmiş ameliyatlar yolu daraltabilir.
  • İlaçlar ve tedaviler: Göz tansiyonu tedavisinde kullanılanlar gibi bazı göz damlaları, bazı kemoterapi ilaçları ve ışın tedavisi kanalda daralmaya yol açabilir.
  • Kitle: Seyrek olarak iyi ya da kötü huylu bir tümör kanalı tıkayabilir.
  • Gözyaşı taşı: Biriken gözyaşının sertleşmesiyle oluşan küçük taşlar yolu kapatabilir.

Burun ve sinüs sorunları gözyaşı kanalını nasıl etkiler?

Kanalın alt ucu burun boşluğuna açıldığı için burun ve sinüslerdeki sorunlar gözyaşı yolunu da ilgilendirir. Sinüs iltihapları, burun kırıkları, geçirilmiş burun ve sinüs ameliyatları, komşu sinüslerde gelişen salgı dolu keseler (mukosel) ve alışılmış olandan farklı burun içi yapı, tıkanıklıkla ve kese iltihabıyla ilişkilendirilen durumlar arasındadır. Burun enfeksiyonlarının uygun biçimde tedavi edilmesi riski azaltabilir. Darbe sonrası başlayan sulanmada burun kırığı, yineleyen sinüs enfeksiyonlarında sinüzit sayfası ilgili ayrıntıları içeriyor.

Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı Tanısı Nasıl Konur?

Gözyaşı kanalı tıkanıklığı tanısı çoğu kez yakınmaların öyküsü ve muayeneyle konur; her hastada test gerekmez. Değerlendirmenin ilk adımı, sulanmanın boşalma yolundaki bir engelden mi yoksa gözün fazla gözyaşı üretmesinden mi kaynaklandığını ayırmaktır. Alerji, kuru göz, göz kapağının içe ya da dışa dönmesi ve yüz felci de gözü sulandırır; bu nedenlerin değerlendirilmesi göz hastalıkları uzmanlığının alanına girer.

Boya testi ve gözyaşı yolunun yıkanması neyi gösterir?

Boya testinde göze özel bir boyadan bir damla damlatılır ve birkaç dakika sonra boyanın gözde kalıp kalmadığına bakılır. Boya kaybolmamışsa yolda tam ya da kısmi bir tıkanıklık olabilir. Gerektiğinde gözyaşı yolu serum fizyolojikle yıkanır ya da ince bir sondayla tıkanıklığın yeri araştırılır.

Gözyaşı yolu için tomografi ya da MR hangi durumda istenir?

Bilgisayarlı tomografi ya da MR, tıkanıklığın arkasında yaralanma, kitle ya da başka bir tıkayıcı neden düşünüldüğünde istenir; gözyaşında kan görülmesi ve görmeyle ilgili yakınmalar da ek inceleme nedenidir. Sorunun gözyaşı kanalından ya da sinüslerden kaynaklandığı düşünülürse ucunda kamera bulunan ince bir aletle burun içine bakılabilir; bu incelemeyi endoskopik burun muayenesi sayfasında anlattım. Hangi görüntüleme yönteminin ne zaman seçildiği KBB hastalıklarında MR ve tomografi başlığında yer alıyor.

Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı Nasıl Tedavi Edilir?

Gözyaşı kanalı tıkanıklığının tedavisi yaşa ve nedene göre belirlenir: bebeklerde çoğunlukla izlem ve basit bakım yeterli olur, yetişkinlerde nedene yönelik tedavi ve gerektiğinde girişim konuşulur. Sulanma hafifse ve günlük yaşamı etkilemiyorsa tedavi gerekmeyebilir.

Bebeklerde gözyaşı kanalı için bekleme, masaj ve sondalama hangi sırayla gelir?

Bebeklerde ilk yaklaşım izlemdir, çünkü kanal çoğu bebekte ilk yaş içinde kendiliğinden açılır. Bu sürede kabuklanan kapaklar ılık suyla ıslatılmış temiz bir bezle silinir; bakımdan önce ve sonra eller yıkanır. Hekim, göz iç köşesinden burna doğru temiz parmakla yapılan hafif bir masaj önerebilir; masajın biçimini ve günde kaç kez yapılacağını muayenede gösterir. Enfeksiyon eklendiğinde antibiyotik önerilebilir. Kanal yaklaşık bir yaşına dek açılmazsa ince bir sondayla açılması gündeme gelir; bu işlem çocuklarda çoğunlukla genel anestezi altında yapılır ve zamanlamasına çocuğu değerlendiren hekim karar verir. Sondalamanın yeterli olmadığı durumlarda balonla genişletme ya da yola ince bir tüp yerleştirilmesi düşünülebilir.

Yetişkinlerde gözyaşı kanalı yıkama ya da sondayla açılabilir mi?

Yetişkinde önce tıkanıklığa yol açan neden ele alınır; hasar ileri değilse kanalın yeniden açılması mümkün olabilir. Gözyaşı yolunun genişletilmesi, sondayla yoklanması ve yıkanması, balonla genişletme ve yola ince bir tüp yerleştirilmesi başvurulan girişimlerdir. Bununla birlikte sonradan gelişen darlıklarda yalnızca sonda uygulamak çoğu zaman yeterli olmaz. Bebeklere önerilen masajın yetişkinde yararı beklenmez.

Burun içinden yapılan gözyaşı kanalı ameliyatı ne zaman konuşulur?

Ameliyat, sulanma kalıcı ve rahatsız edici olduğunda ya da gözyaşı kesesi iltihabı yinelediğinde konuşulur. Dakriyosistorinostomi (DSR) adı verilen bu ameliyatta gözyaşı kesesi ile burun boşluğu arasındaki kemikte bir pencere açılır; amaç, gözyaşının tıkalı kanalı atlayarak doğrudan burna boşalabileceği yeni bir yol oluşturmaktır. Girişim dışarıdan, deri yoluyla ya da endoskop yardımıyla burun içinden yapılabilir; hangi yolun seçileceği muayene bulgularına göre belirlenir. Kanama, enfeksiyon, sinüzit ve komşu göz ve burun yapılarının zedelenmesi olası sorunlardır; sulanmanın ne ölçüde azalacağı kişiden kişiye değişir. Hazırlığı, yapılışını ve iyileşme dönemini endoskopik gözyaşı kanalı cerrahisi sayfasında ayrıntısıyla ele aldım.

Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Tedavi edilmeyen gözyaşı kanalı tıkanıklığında sulanma sürebilir ve boşalamayan gözyaşı enfeksiyona zemin hazırlayabilir. Başlıca sorun gözyaşı kesesinin iltihaplanmasıdır (dakriyosistit); yineleyen konjonktivit de görülebilir.

Gözyaşı kesesi iltihabı hangi belirtilerle kendini gösterir?

Kese iltihabının ani başlayan (akut) ve uzun süren (kronik) biçimleri vardır:

  • Akut biçim: Göz iç köşesi ile burun arasında ağrılı, kızarık bir şişlik belirir; göz sulanır, irinli akıntı ve ateş olabilir.
  • Kronik biçim: Kesenin üzerindeki deri kabarır ama çoğunlukla ağrımaz; şişliğe bastırıldığında göz köşesindeki açıklıktan koyu bir akıntı gelebilir, sulanma sürer.

Akut iltihap antibiyotikle ve günde birkaç kez uygulanan ılık kompresle tedavi edilir; antibiyotik başlandıktan birkaç gün sonra yakınmaların azalması beklenir. İltihap yatıştıktan sonra, yineleme olasılığını azaltmak amacıyla ameliyat seçeneği konuşulur.

Gözyaşı kanalı tıkanıklığında hangi işaretler aynı gün başvuru gerektirir?

Şu durumlardan biri geliştiğinde aynı gün bir sağlık kuruluşuna ya da acil servise başvurulmalıdır:

  • Ateşle birlikte ağrılı şişlik: Göz iç köşesindeki kızarık şişliğe ateş eklenmesi, damardan antibiyotik gerektirebilecek bir enfeksiyonu düşündürür.
  • Yayılan kızarıklık: Kızarıklık ve şişliğin göz kapaklarına ve göz çevresine doğru genişlemesi.
  • Görmede değişiklik: Görmenin azalması ya da kaybı.
  • Şiddetli göz ağrısı: Sulanmaya eşlik eden güçlü ağrı.

Kese iltihabı çoğu kez hafif seyreder; bu işaretler ise enfeksiyonun göze ve komşu dokulara ilerliyor olabileceğini düşündürür.

Ankara'da Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı İçin Muayene ve Tedavi Süreci Nasıl İlerler?

Ankara'da gözyaşı kanalı tıkanıklığı kuşkusuyla yapılan değerlendirme, sulanmanın ne zamandır sürdüğünün, tek gözde mi iki gözde mi olduğunun ve akıntı ya da şişliğin eşlik edip etmediğinin sorulmasıyla başlar. Göz yüzeyi ve kapaklarla ilgili nedenler göz hastalıkları muayenesinin konusudur; kulak burun boğaz muayenesinde ilk baktığım, gözyaşı yolunun burna açılan ucunu etkileyebilecek bir burun ya da sinüs sorununun bulunup bulunmadığıdır. Gerek görülürse boya testi ya da görüntüleme istenir. Girişim gerekiyorsa işlemin yapılacağı ortam ve anestezi biçimi muayene bulgularına göre planlanır; sonrasındaki kontrollerin zamanını ve içeriğini hekim belirler.

Gözyaşı kanalı muayenesine gelirken yanınızda neler bulunmalı?

Şu bilgi ve belgeler değerlendirmeyi kolaylaştırır:

  • Göz muayenesi sonuçları: Daha önce yapılmış göz muayenelerinin ve gözyaşı yolu testlerinin raporları.
  • Görüntüler: Varsa sinüs ya da yüz bölgesine ait tomografi ve MR görüntüleri.
  • İlaç listesi: Kullandığınız göz damlaları dahil bütün ilaçlar.
  • Geçmiş öykü: Yüze ya da burna alınmış darbeler, geçirilmiş göz, burun ve sinüs ameliyatları, görülen kanser tedavileri.

Ankara'nın soğuk ve rüzgârlı günlerinde artan göz sulanması tıkanıklık sayılır mı?

Tek başına sayılmaz. Soğukta, rüzgârda ve dumanlı ortamda gözün sulanması olağan bir tepkidir. Sulanma sürekli hale geldiyse, günlük işleri engelliyorsa, gözyaşı yanağa taşıyorsa ya da çapaklanma eşlik ediyorsa gözyaşı yolunun değerlendirilmesi gerekir.

Tıkalı gözyaşı kanalı bebeklerde çoğu kez kendiliğinden açılır; yetişkinlerde tedavi, muayenede saptanan nedene göre planlanır. Göz iç köşesinde ağrılı şişlik, ateş ya da görmede değişiklik ise beklemeden değerlendirilmesi gereken işaretlerdir.

Tıbbi inceleme: Yayımlanma: Son güncelleme:

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. MedlinePlus — Blocked tear duct
  2. Cleveland Clinic — Blocked Tear Duct (Nasolacrimal Duct Obstruction)
  3. Cleveland Clinic — Dacryocystitis
  4. Cleveland Clinic — Epiphora (Watery Eyes)
  5. NHS — Watering eyes
  6. healthdirect — Blocked tear duct
  7. MSD Manual — Dacryostenosis
  8. MSD Manual — Dacryocystitis
  9. Ali MJ. Etiopathogenesis of primary acquired nasolacrimal duct obstruction (PANDO). Prog Retin Eye Res. 2023.
  10. Jawaheer L, MacEwen CJ, Anijeet D. Endonasal versus external dacryocystorhinostomy for nasolacrimal duct obstruction. Cochrane Database Syst Rev. 2017.