Tiroid nodülü, boynun önündeki tiroid bezinin içinde gelişen bir yumrudur; guatr ise bezin bütünüyle ya da bir bölümüyle büyümesidir. Nodüllerin büyük çoğunluğu iyi huyludur ve çoğu belirti vermeden, başka bir nedenle yapılan muayene ya da görüntülemede fark edilir. Küçük bir bölümü kanser içerebildiği için yeni saptanan bir nodülün değerlendirilmesi gerekir. Ankara'da boyundaki şişlikle yapılan Kulak Burun Boğaz muayenesi, şişliğin tiroidden kaynaklanıp kaynaklanmadığını ve bası yapıp yapmadığını ortaya koymayı amaçlar.
Tiroid Nodülü ve Guatr Nedir, Birbirinden Nasıl Ayrılır?
Tiroid nodülü bez dokusunun bir noktasında hücrelerin aşırı çoğalmasıyla oluşan sınırlı bir yumru, guatr ise bezin olağandan büyük olmasıdır. İkisi sık sık birlikte bulunur: guatr tek bir büyük nodülden, çok sayıda nodülden ya da bezin bütününün büyümesinden kaynaklanabilir.
Tiroid bezi boynun neresindedir ve hangi görevi üstlenir?
Tiroid, boynun alt ön bölümünde, gırtlak çıkıntısının (âdemelması) altında yer alan kelebek biçimli bir bezdir. Ürettiği hormonlar vücudun enerjiyi kullanmasında, ısısını korumasında, kalbin, kasların ve beynin düzenli çalışmasında rol oynar. Guatr, bezin bozuk çalıştığı anlamına gelmez: büyümüş bir bez fazla, az ya da olağan miktarda hormon üretiyor olabilir.
Tiroid nodülü ve guatr hangi biçimlerde görülebilir?
Nodül tek başına ya da birden çok olabilir; katı dokudan oluşabileceği gibi içi sıvıyla dolu bir kese (kist) ya da katı ve sıvı karışık yapıda da olabilir. Nodüllerin çoğu hormon üretmez; seyrek olarak bezin fazla hormon üretmesine yol açan nodüller de görülür. Guatr ise bezin bütününün yaygın büyümesi biçiminde olabileceği gibi, bez içindeki nodüllerin bezi büyüttüğü çok nodüllü guatr biçiminde de ortaya çıkar. Çok nodüllü guatrın erken döneminde nodüller küçük olduğundan bezin boyutu henüz büyümemiş olabilir.
Tiroid Nodülü ve Guatrın Belirtileri Nelerdir?
Tiroid nodüllerinin çoğu belirti vermez; guatrın ana belirtisi ise boynun alt önünde, genellikle ağrısız bir şişliktir. Şişlik düzgün ya da yumrulu olabilir, kimi zaman yalnız bir yanda belirginleşir. Bezin hormon üretimi de bozulmuşsa çarpıntı, terleme ve kilo kaybı gibi fazla çalışma ya da yorgunluk, üşüme ve kilo alma gibi az çalışma yakınmaları eşlik edebilir; bu hormon bozuklukları endokrinoloji alanının konusudur ve ilgili bölümle birlikte değerlendirilir.
Tiroid nodülü çoğu zaman nasıl fark edilir?
Tiroid nodülü çok sık görülür ve çoğu kez rastlantıyla, rutin bir muayenede boyun yoklanırken ya da başka bir nedenle çekilen ultrason veya tomografide bulunur. Ultrason, elle hissedilemeyecek kadar küçük nodülleri de gösterebilir. Kimi kişi ise aynada ya da gömlek yakasını iliklerken boynunda bir kabarıklık fark eder. Tiroid kan testleri, kanser içeren nodüllerde bile çoğu zaman olağan çıkar.
Büyüyen guatr ve tiroid nodülü hangi bası yakınmalarına yol açabilir?
- Yutkunurken takılma: Yemek borusuna bası, özellikle katı yiyecekleri yutarken takılma ya da boğazda bir şey kalmış hissi yapabilir; yutmayı güçleştiren öteki nedenleri yutma güçlüğü sayfasında anlattım.
- Nefes almada sıkışma: Soluk borusuna bası, özellikle sırtüstü yatarken belirginleşen nefes güçlüğüne ve nefes alırken hırıltıya neden olabilir.
- Boyunda baskı ve öksürük: Boyunda dolgunluk ya da sıkışma hissi, boğazda gıcık ve geçmeyen öksürük eşlik edebilir.
- Ses değişikliği ve ağrı: Daha seyrektir; boyunda, çeneye ya da kulağa yayılan ağrı da görülebilir.
Tiroid Nodülü ve Guatr Neden Oluşur?
Tiroid nodüllerinin çoğunda belirli bir neden bulunamaz. Guatr ise bezi büyümeye yönelten bir durumun işaretidir; dünyada başlıca nedenlerinden biri besinlerle yeterli iyot alınamamasıdır.
Tiroid bezinin büyümesine hangi durumlar yol açabilir?
- İyot eksikliği: Besinlerle yeterli iyot alınamayan bölgelerde guatr ve nodül daha sık görülür.
- Bağışıklık kaynaklı tiroid hastalıkları: Bağışıklık sisteminin tiroid dokusuna yönelmesi bezi büyütebilir; bezin az çalışmasına, bazı türlerinde ise fazla çalışmasına yol açar. Bezin uzun süreli iltihabı nodül gelişimiyle de ilişkilidir.
- Çok nodüllü guatr: Bez içinde zamanla çoğalan nodüller, hormon düzeyleri olağanken de bezi büyütebilir; bu türün nedeni tam olarak bilinmemektedir.
- Tiroid kistleri: Nodülün bir bölümü ya da tamamı sıvıyla dolarak kist hâline gelebilir. Doğuştan gelişen boyun kistleri bunlardan ayrı bir gruptur.
- Öteki nedenler: Ergenlik, gebelik ve menopozdaki hormon değişiklikleri, bazı ilaçlar, sigara ve seyrek olarak bezin enfeksiyonu ya da tümörler.
Tiroid nodülü ve guatr kimlerde daha sık görülür?
Her ikisi de kadınlarda daha sık görülür ve olasılık yaşla artar. Ailede guatr ya da tiroid nodülü bulunması ve iyot eksikliği olan bir bölgede doğup büyümüş olmak da görülme olasılığını artırır.
Tiroid Nodülü ve Guatrda Ne Zaman Hekime, Ne Zaman Acile Başvurulur?
Boyunda yeni fark edilen bir tiroid şişliği muayene gerektirir; aşağıda sayılan bulgular değerlendirmenin öne alınmasını, nefes almada güçlük ise acil başvuruyu gerektirir. Bu bulgular tek başına kanser olduğunu göstermez, nodülün daha ayrıntılı incelenmesi gerektiğini gösterir. Tiroid kanserinin türlerini ve tedavisini tiroid kanseri sayfasında bulabilirsiniz.
Tiroid nodülünde kuşkuyu artıran bulgular ve öykü bilgileri nelerdir?
- Nodülün kıvamı: Elle sert hissedilen ya da çevre dokulara yapışık olup oynamayan nodül.
- Büyüme: İzlem sırasında büyümeyi sürdüren nodül yeniden değerlendirilir.
- Ses değişikliği: Başka bir nedenle açıklanamayan ve geçmeyen ses kısıklığı ya da seste değişiklik; kısıklığın genel nedenlerini ses kısıklığı sayfasında topladım.
- Lenf bezi: Nodülle birlikte boyunda ele gelen büyümüş lenf bezleri; boyundaki öteki şişliklerin nasıl ayırt edildiği boyunda kitle sayfasında anlatılıyor.
- Öykü: Çocuklukta baş, boyun ya da göğüs bölgesine ışın tedavisi almış olmak, ailede tiroid kanseri bulunması, nodülün çok genç ya da ileri yaştaki birinde saptanması ve erkek olmak. Baş ya da boyun bölgesine ışın alınmışsa, boyunda yumru fark edilmese de bu durum hekime bildirilmelidir.
Guatr ve tiroid nodülünde hangi durumlarda beklemeden başvurulur?
Tiroid şişliğine nefes almakta zorlanma ya da soluk alıp verirken duyulan hırıltı eşlik ediyorsa durum acildir: 112 aranır ya da beklemeden acil servise gidilir. Yiyecek ve içeceklerin geçmediği belirgin yutma güçlüğü de beklemeden hekime ya da acil servise başvurmayı gerektirir. Boyundaki şişliğin kısa sürede büyüyüp ağrılı hâle gelmesi ya da seste yeni ve belirgin bir değişiklik ortaya çıkması ise beklemeden hekime başvurmak için yeterli nedendir.
Tiroid Nodülü ve Guatr Tanısı Nasıl Konur?
Tiroid nodülü ve guatr tanısı boyun muayenesiyle başlar: kişi yutkunurken boyun elle yoklanır; bezin bütünüyle mi büyüdüğüne, tek mi birden çok mu nodül bulunduğuna, nodülün kıvamına ve oynayıp oynamadığına, boyunda ele gelen lenf bezi olup olmadığına bakılır. Bir nodülün iyi ya da kötü huylu olduğu yalnız muayene ve kan testleriyle anlaşılamadığından ultrason ve gerek görülürse ince iğne biyopsisi eklenir.
Tiroid kan testleri ve ultrason nodül hakkında neler gösterir?
Kan testleri tiroid hormonlarının ve bezi uyaran hormonun düzeyini ölçerek bezin az, fazla ya da olağan çalışıp çalışmadığını gösterir. Ultrason, ses dalgalarıyla bezin görüntüsünü oluşturur: nodülün katı mı sıvı dolu mu olduğunu, büyüklüğünü ve sayısını, elle hissedilemeyen nodülleri gösterir ve izlemde nodülün büyüyüp büyümediğinin karşılaştırılmasına olanak verir. Bazı ultrason özellikleri kanserde daha sık görüldüğü için kuşkulu nodüllerin seçilmesine yardımcı olur. İncelemenin ayrıntısı boyun ultrasonu sayfasındadır.
Tiroid nodülünde iğne biyopsisi ve sintigrafi ne tür bilgi verir?
İnce iğne biyopsisinde nodülden ince bir iğneyle hücre örneği alınır ve mikroskop altında incelenir; gerek görülürse iğne ultrason eşliğinde yönlendirilir. Sonuç kesin bir yanıt vermezse biyopsi yinelenebilir ya da başka seçenekler konuşulur; işlemin aşamaları ince iğne aspirasyon biyopsisi sayfasının konusudur. Tiroid sintigrafisi ise az miktarda ışınımlı madde verilerek bezin ve nodülün bu maddeyi ne ölçüde tuttuğunu gösterir; özellikle kan testleri hormon fazlalığını düşündürdüğünde gerek görülürse istenir.
Tiroid Nodülü ve Guatr Nasıl Tedavi Edilir?
Tiroid nodülü ve guatrda tedavi; nodülün iyi ya da kötü huylu olmasına, bası yakınması yapıp yapmadığına ve bezin hormon üretimine göre belirlenir. Belirti vermeyen iyi huylu nodüllerin ve olağan çalışan guatrların çoğunda özel bir tedavi gerekmez. Bez az ya da fazla çalışıyorsa tedavi bu bozukluğa yönelir ve endokrinoloji bölümüyle birlikte planlanır; fazla hormon üreten nodüllerde ve kimi guatrlarda radyoaktif iyot tedavisi de seçenekler arasındadır.
Tiroid nodülünde izlem kararı neye dayanır?
İyi huylu olduğu düşünülen ve yakınma yapmayan bir nodülde, muayene ve ultrasonla düzenli izlem yeterli olabilir. Nodül büyür ya da yeni bir kuşkulu özellik kazanırsa biyopsi yinelenebilir ya da tedavi seçenekleri yeniden konuşulur. Olağan çalışan guatr da ileride az ya da fazla çalışmaya dönüşebildiği için izlemde tutulur. Kontrollerin aralığını nodülün ve bezin özelliklerine göre hekim belirler.
Tiroid nodülü ve guatrda cerrahi hangi durumlarda gündeme gelir?
Biyopsi kanser ya da kanser kuşkusu gösterdiğinde, biyopsi kesin bir yanıt vermediğinde, guatr ya da nodül yutmayı veya nefes almayı güçleştirdiğinde ve izlemde büyümeyi sürdürdüğünde bezin bir bölümünün ya da tamamının ameliyatla alınması gündeme gelebilir. Karar biyopsi sonucu, yakınmalar, hormon durumu ve kişinin genel sağlığı birlikte tartılarak hekimle verilir. Ameliyattan ya da radyoaktif iyottan sonra bez yeterli hormon üretemezse sürekli hormon tedavisi gerekebilir. Ameliyatın kapsamı, hazırlık ve iyileşme tiroid cerrahisi sayfasında ayrıntılı ele alınıyor.
Ankara'da Tiroid Nodülü ve Guatr İçin Değerlendirme Süreci Nasıl İlerler?
Ankara'da boyunda tiroid kaynaklı bir şişlik ya da başka bir incelemede rastlantıyla bulunan nodülle yapılan değerlendirme; öykü, boyun muayenesi, kan testleri ve ultrason sonuçlarına dayanır. Sonraki adımlar, işlemlerin yapılacağı ortam ve anestezi biçimi de bu bulgulara göre planlanır.
Tiroid nodülü ve guatr için ilk muayenede neler konuşulur?
Şişliğin ne zaman fark edildiğini, zamanla büyüyüp büyümediğini, yutkunurken takılma, yatarken nefes sıkışması ya da seste değişiklik olup olmadığını sorarım. Çarpıntı, kilo değişikliği ya da üşüme gibi hormon bozukluğunu düşündüren yakınmalar, geçmişte boyun bölgesine ışın alınıp alınmadığı ve ailede tiroid hastalığı bulunup bulunmadığı da değerlendirmenin parçasıdır.
Tiroid nodülü muayenesine gelirken hangi belgeler işe yarar?
- Önceki ultrason görüntüleri ve raporları: Nodülün büyüklüğünün zaman içinde karşılaştırılmasını sağlar.
- Kan testi, biyopsi ve sintigrafi sonuçları: Daha önce bakılmış hormon değerleri ve yapıldıysa raporlar.
- İlaç listesi: Kan sulandırıcılar dahil düzenli kullanılan ilaçlar; biyopsi planlanırsa bunların düzenlenmesine hekim karar verir, kendiliğinden bırakılmamalıdır.
Nodülün özellikleri ve bezin çalışması birlikte ele alındığında, izlemle yetinilebilecek nodül tedavi gerektirenden ayrılabilir. İzlem ya da tedavi sürecinin nasıl ilerleyeceği kişiden kişiye değişir.
Tıbbi inceleme: Prof. Dr. Selim Sermed Erbek Yayımlanma: Son güncelleme:











