İçeriğe geç
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82 · Beştepe, Yenimahalle / Ankara selimerbek@gmail.com
Menü
0 (312) 511 07 00
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82, Beştepe – Yenimahalle / Ankara
Boğaz, Ses ve Uyku Testleri

Uyku Testi

Uyku testi gece boyunca solunumu, oksijen düzeyini, kalp ritmini ve beyin dalgalarını kaydeder. Laboratuvarda yapılan testle ev testinin farkını açıklıyorum.

Uyku testi (polisomnografi), kişi uyurken solunumu, kandaki oksijen düzeyini, kalp ritmini, beyin dalgalarını, göz ve bacak hareketlerini kaydeden bir incelemedir. Uykuda nefesin tekrar tekrar durduğu uyku apnesinin ve başka uyku bozukluklarının araştırılmasında istenebilir. Uyku laboratuvarında gece boyunca bütün göstergelerle ya da evde daha az göstergeyle yapılabilir; hangisinin uygun olduğuna yakınmalara ve muayene bulgularına göre hekim karar verir. Ankara'da horlama ve gündüz uyku hâli yakınmasıyla başvuran kişide uyku testi, muayeneden sonra gerek görülürse istenebilen tetkiklerdendir.

Uyku Testi (Polisomnografi) Nedir, Hangi Türleri Vardır?

Uyku testi, uyku sırasında birden çok vücut işlevini aynı anda izleyen bir tanı testidir; vücuda yerleştirilen küçük algılayıcılar gece boyunca sinyal kaydeder. Kayıtlar aynı zaman çizgisi üzerinde birlikte okunur; böylece bir nefes duraklamasının oksijen düşüşüyle ve kısa bir uyanmayla aynı anda olup olmadığı görülebilir.

Uyku testinde vücudun hangi işlevleri kaydedilir?

  • Beyin dalgaları: Saçlı deriye yapıştırılan algılayıcılar beynin elektriksel etkinliğini kaydeder; uykunun evreleri bu dalgalardan anlaşılır.
  • Göz ve çene hareketleri: Göz kenarlarına ve çeneye yerleştirilen algılayıcılar göz ve kas etkinliğini izler; rüyaların çoğunun görüldüğü hızlı göz hareketli uykuya (REM) geçiş de kayda yansır.
  • Solunum: Burun ve ağız önündeki algılayıcılar hava akımını, göğüs ve karna sarılan kemerler soluk alma çabasını izler.
  • Oksijen ve nabız: Parmak ucuna takılan küçük bir ölçer kandaki oksijen düzeyini ve nabzı kaydeder.
  • Kalp ritmi: Göğse yapıştırılan algılayıcı kalbin elektriksel etkinliğini izler.
  • Bacak hareketleri: Bacağa yerleştirilen algılayıcı uykuda yineleyen kas hareketlerini kaydeder.

Laboratuvarda ve evde yapılan uyku testi neleri kapsar?

Uyku laboratuvarındaki testte kişi yatak odası gibi düzenlenmiş bir odada bir gece kalır, algılayıcıların tümü takılır ve uyku gece boyunca izlenir. Düşük ışıkta çalışan kameralarla görüntü ve ses kaydı da alınabilir; bu kayıt, olağan dışı bir sinyalin geldiği anda ne olduğuna bakmaya yarar. Beyin dalgaları da kaydedildiğinden uyku evreleri değerlendirilebilir ve nefes duraklamalarının hava yolunun tıkanmasından mı, beynin soluk alma sinyalindeki duraksamadan mı kaynaklandığı ayırt edilmeye çalışılır.

Evde yapılan testte kişi bir gece, kimi zaman iki gece, kendi yatağında taşınabilir bir kayıt cihazıyla uyur. Bu cihaz genellikle hava akımını, göğüs ve karın hareketlerini, oksijen düzeyini ve nabzı kaydeder; asıl kaygının uyku apnesi olduğu durumlarda düşünülebilir. Hangi türün kişiye uygun olduğuna hekim karar verir.

Uyku Testi Kimlerde İstenebilir?

Uyku testi, öykü ve muayeneden sonra uykuda solunum bozukluğu ya da başka bir uyku bozukluğu düşünülen kişilerde gerek görülürse istenir. Uyku apnesinin yanı sıra narkolepsi, uykuda yineleyen bacak hareketleri ve uykuda rüyayı hareketlerle canlandırma gibi durumların araştırılmasında da kullanılabilir. Horlayan ve uykuda nefesi duraklayan çocukta da ağız, boğaz ve boyun muayenesinden sonra tanıyı netleştirmek için istenebilir; bu yaş grubundaki değerlendirme çocuklarda horlama ve uyku apnesi sayfasında ayrıca işleniyor.

Uyku apnesi kuşkusunda hangi yakınmalar uyku testini gündeme getirir?

  • Uykuda soluğun kesilmesi: Yatak arkadaşının, nefesin bir süre durup horultu ya da soluk yutma sesiyle yeniden başladığını görmesi.
  • Gündüz uyuklama: Gece yeterince yatıldığı hâlde gün içinde istemeden uyuyakalmak.
  • Gürültülü horlama: Sürekli ve yüksek sesli horlama, özellikle öteki yakınmalarla birlikte olduğunda.
  • Huzursuz gece uykusu: Yatakta dönüp durmak ve sabah dinlenmeden kalkmak.

Bu yakınmaların ardındaki hastalık obstrüktif uyku apnesi sayfasının konusudur; horlamanın hangi durumda ek inceleme gerektirdiğini ise horlama sayfasında ele aldım. Uyku hâline karşın belirgin nefes durması fark edilmeyen kişide üst solunum yolu direnç sendromu da akla gelebilir.

Uyku testi tedavinin planlanmasında ve izleminde nasıl kullanılır?

Uyku testi, hangi tedavinin uygun olacağını belirlemeye ve tamamlanan bir tedavinin etkisini görmeye de yardımcı olabilir. Ameliyat ya da belirgin kilo kaybı gibi bir değişiklikten sonra uyku apnesinin sürüp sürmediğine bakmak için testin yinelenip yinelenmeyeceğine hekim karar verir; cerrahi seçeneklerin kapsamı horlama ve uyku apnesi cerrahisi sayfasında yer alıyor. Pozitif hava basıncı cihazı kullanılacak kişide cihaz ayarının belirlenmesinde de uyku kaydından yararlanılabilir; cihazın günlük kullanımını uyku apnesinde cihaz tedavisi sayfasında anlattım.

Uyku Testine Nasıl Hazırlanılır?

Uyku testine hazırlık, test laboratuvarda da evde de yapılsa büyük ölçüde aynıdır; amaç uykunun olabildiğince olağan seyretmesi ve algılayıcıların ciltte iyi tutunmasıdır. Ayrıntılı yönergeyi testi yapan birim verir.

Uyku testi gününde hangi alışkanlıklara dikkat edilir?

  • Kafein ve alkol: Uykuyu etkileyebildikleri için testten önce alınmaması istenir; ne kadar önceden ara verileceğini birim bildirir.
  • Gündüz uykusu: Şekerleme gece uykuya dalmayı zorlaştırabileceğinden test günü kaçınılması istenebilir.
  • Günlük düzen: Gün olağan biçimde geçirilir; uyku ne kadar doğal seyrederse kayıt o kadar anlamlı yorumlanabilir.

Uyku testi öncesinde saç, cilt ve ilaçlar için neler bilinmeli?

Testten önce duş alınması, ardından cilde krem ya da losyon, saça jöle ya da sprey sürülmemesi istenebilir; bu ürünler algılayıcıların yapışmasını zorlaştırır. Oje ve takma tırnak parmaktan yapılan oksijen ölçümünü etkileyebilir. Düzenli kullanılan ilaçlar hekime danışılmadan kesilmez; bazı ilaçları birden bırakmak sakıncalı olabilir. Uyku ilacı dahil hangi ilacın test gecesi alınacağını hekim bildirir. Laboratuvar testi için uyku kıyafeti, kişisel bakım eşyaları ve sabah giyilecek giysiler yanınıza alınır.

Uyku Testi Nasıl Yapılır, Ne Kadar Sürer?

Uyku laboratuvarında test çoğu kişide tek gece sürer: kişi akşam gelir, algılayıcılar takılır, olağan uyku saatinde uyunur ve sabah algılayıcılar çıkarıldıktan sonra laboratuvardan ayrılınır. Kimi kişide birden çok gece gerekebilir; buna hekim karar verir.

Uyku laboratuvarında algılayıcılar nasıl yerleştirilir?

Algılayıcılar saçlı deriye, göz kenarlarına, çeneye, göğse, bacağa ve parmağa yapıştırıcı ya da bantla tutturulur; göğüs ve karna kemerler sarılır. Ardından kayıtların doğru alındığını denetlemek için gözleri oynatmak, ağzı açıp kapamak ve bacakları hareket ettirmek gibi kısa görevler istenir. Kablolar genellikle yatakta rahatça dönmeye yetecek uzunluktadır.

Uyku testi gecesinde yataktan kalkmak gerekirse ne yapılır?

Gece tuvalete kalkmak mümkündür; kabloların bağlantısını görevli ayırır ya da nasıl ayrılacağını gösterir, çünkü kendi kendine çıkarılan kablolar kaydı etkileyebilir. Uyurken bir algılayıcı gevşerse görevli kişiyi kısaca uyandırıp onu yeniden yerleştirebilir.

Uyku Testinin Sonucu Nasıl Değerlendirilir?

Uyku testinin kayıtlarını bir hekim inceler; sonuç, yakınmalar, öykü ve muayene bulgularıyla birlikte yorumlanır.

Uyku testi raporu hangi bulguları özetler?

Raporda nefesin ne sıklıkta durduğu ya da azaldığı, solunum çabası, oksijen düşüşleri, uyku evrelerinin dağılımı, uykuya dalma süresi, kas ve bacak hareketleri ile kalp ritmindeki değişiklikler yer alabilir. Olağan dışı bulgular uyku apnesine ya da başka bir uyku bozukluğuna işaret edebilir; hastalığın derecesi de bu bulgulara göre belirlenir. Hangi bulgunun sizin için ne anlama geldiğini hekim açıklar.

Uyku testinin sınırları nelerdir?

Uyku testi çoğu zaman tek bir gecenin kaydıdır; yabancı bir odada ve algılayıcılarla uyku evdekinden farklı geçebilir. Test bulguları tedavi seçimini tek başına belirlemez; yakınmalar ve muayenede görülen yapısal etkenler de karara katılır.

Uyku Testinin Riski ya da Sakıncası Var mıdır?

Uyku testi, cilde yerleştirilen algılayıcılarla yapılan girişimsel olmayan bir kayıttır ve yan etkisi seyrektir. En olası sorun, algılayıcıları tutturan yapıştırıcı ya da bantlara bağlı hafif cilt tahrişi ya da alerjik tepkidir; algılayıcılar çıkarılırken hafif bir rahatsızlık duyulabilir.

Yapıştırıcıya duyarlı ciltte uyku testi nasıl planlanır?

Hassas cildi ya da bant alerjisi olan kişi bunu algılayıcılar takılmadan önce bildirir. Bu bilgi önceden bilindiğinde tepkiye yol açmayacak başka bir tutturma yolu seçilebilir.

Uyku testi sırasında beklenmedik bir sorun nasıl fark edilir?

Uyku laboratuvarında kayıt gece boyunca görevlilerce izlenir; solunumda ya da kalp atımında görülen değişiklikler not edilir. Kayıtta nöbet gibi ciddi bir sorunun belirtisi görülürse görevli kişinin yanına gelir.

Ankara'da Uyku Testi İçin Değerlendirme Adımları Nelerdir?

Ankara'da uyku testinin gerekip gerekmediği ve hangi türünün seçileceği, uyku öyküsü alındıktan ve üst solunum yolu muayene edildikten sonra belirlenir. Laboratuvar testi, uyku laboratuvarında bu alanda eğitim almış sağlık çalışanlarınca yapılabilir; testin türü, yeri ve zamanı muayenede planlanır.

Uyku testi istenmeden önce muayenede nelere bakılır?

Muayenede ilk sorduğum sorular, horlamanın ve uyku hâlinin ne zamandır sürdüğü ve gündüz uyuklamanın günlük işleri ne ölçüde etkilediğidir. Ardından burun içi, bademcikler, yumuşak damak, dil kökü ve boyun incelenir; büyük bademciklerin uykuda solunuma etkisi bademcik büyümesi sayfasının konusudur. Testin planlanmasında şu bilgiler işe yarar:

  • Olağan uyku saatleri: Test çoğunlukla gece yapılır; gece çalışan kişide kendi uyku saatlerine göre planlanabildiği için çalışma düzeni belirtilir.
  • Önceki kayıtlar: Daha önce bir uyku testi yapıldıysa raporu, yeni kayıtla karşılaştırma yapılabilmesi için.
  • Gece kullanılan ilaçlar: Uyku ilacı ve sakinleştiriciler dahil düzenli alınan ilaçların listesi.
  • Kalp ve akciğer durumu: Bilinen kalp ya da akciğer hastalıkları; test türü seçilirken göz önüne alınır.

Uyku testi sonucundan sonra hangi seçenekler konuşulur?

Sonuç muayene bulgularıyla birlikte ele alındıktan sonra yaşam düzenine yönelik önlemler, pozitif hava basıncı cihazı, ağız içi aygıt ya da cerrahi gibi seçenekler kişinin durumuna göre konuşulur. Ameliyat ya da aygıt düşünülen seçilmiş kişilerde tıkanmanın uykuda hangi düzeyde oluştuğunu görmek için, ilaçla sağlanan uyku sırasında hava yolunun incelendiği uyku endoskopisi gerek görülürse istenebilir.

Uyku testi, türü kişinin yakınmalarına ve sağlık durumuna göre seçilen, uykuda solunumu ve uykunun yapısını gece boyunca kaydeden bir incelemedir. Kayıtlar muayene bulgularıyla birlikte okunduğunda tedavi planına yön verir.

Tıbbi inceleme: Yayımlanma: Son güncelleme:

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. MedlinePlus — Polysomnography
  2. Cleveland Clinic — Sleep Study (Polysomnography)
  3. NHS — Sleep apnoea
  4. healthdirect — Obstructive sleep apnoea
  5. MSD Manual — Sleep Apnea
  6. MedlinePlus — Pediatric sleep apnea
  7. Cleveland Clinic — Obstructive Sleep Apnea in Children
  8. ENT Health — Snoring, Sleeping Disorders, and Sleep Apnea
  9. Kapur VK, Auckley DH, Chowdhuri S, et al. Clinical Practice Guideline for Diagnostic Testing for Adult Obstructive Sleep Apnea: An American Academy of Sleep Medicine Clinical Practice Guideline. J Clin Sleep Med. 2017.
  10. Kushida CA, Chediak A, Berry RB, et al. Clinical guidelines for the manual titration of positive airway pressure in patients with obstructive sleep apnea. J Clin Sleep Med. 2008.