Kulak zarı delinmesi, dış kulak yolunu orta kulaktan ayıran ince zarda bir delik ya da yırtık oluşmasıdır. Çoğu kez bir orta kulak iltihabının, kulağa gelen bir darbenin, kulağa sokulan bir cismin ya da ani bir basınç değişikliğinin ardından ortaya çıkar. Zar hem sesi iletir hem de orta kulağı dış ortamdan ayırır; bu yüzden delik işitmeyi azaltabilir ve orta kulağı enfeksiyona açık bırakabilir. Deliklerin önemli bir bölümü kendiliğinden kapanır, ancak her delik kapanmaz. Ankara'daki muayenede tanı çoğu kez zara ışıklı bir aletle bakılarak konur; iyileşme süresince kulağın nasıl korunacağını anlatmak da muayenenin bir parçasıdır.
Kulak Zarı Delinmesi Nedir, Neden Olur?
Kulak zarı delinmesi, zarın bütünlüğünün bozulmasıdır; yaralanma dışındaki en sık nedeni orta kulak iltihabıdır. Sağlam zarı gergin bir davul derisine benzetebilirim: ses dalgaları çarptığında titreşir ve bu titreşimi orta kulaktaki kemikçiklere aktarır. Delik oluştuğunda titreşim zayıflar, o kulakta işitme azalabilir. Zar aynı zamanda suyun, mikropların ve kirin orta kulağa geçmesini önleyen bir engeldir; iyileşme döneminde kulağın kuru tutulmasının nedeni budur.
Kulak zarı perforasyonu, deliği ve yırtılması aynı durum mudur?
Evet, üçü de aynı durumu anlatır. Tıp dilinde “timpanik membran perforasyonu” denir; halk arasında kulak zarı deliği, kulak zarı yırtılması ya da patlaması sözleri kullanılır. Muayenede addan çok deliğin büyüklüğü, nasıl oluştuğu ve enfeksiyonun eşlik edip etmediği önem taşır; iyileşmenin seyri büyük ölçüde bunlara bağlıdır.
Orta kulak iltihabı kulak zarını nasıl deler?
Orta kulak iltihabında zarın arkasında iltihaplı sıvı birikir. Sıvı arttıkça zarın üzerindeki basınç yükselir ve zar bir noktadan açılabilir; biriken iltihap bu açıklıktan dış kulak yoluna boşalır. Bu tablo çocuklarda daha sık görülür. İltihabın belirtilerini ve tedavi yaklaşımını akut orta kulak iltihabı sayfasında ayrıntılı olarak ele aldım.
Hangi yaralanmalar ve basınç değişiklikleri kulak zarını yırtabilir?
- Kulağa sokulan cisimler: Pamuklu çubuk ve benzeri küçük cisimler zarı doğrudan delebilir; kulağı temizlemeye çalışmak bu yaralanmaların sık nedenlerindendir.
- Tokat ve darbe: Kulağa açık elle vurulması ya da kulağa, başa gelen sert bir darbe kulak yolundaki basıncı birden yükselterek zarı yırtabilir.
- Ani basınç değişikliği: Uçuş ya da dalış sırasında zarın iki yanındaki basınç eşitlenemezse zar zorlanır ve yırtılabilir; bu durumun ayrıntısı barotravma sayfasındadır.
- Çok yüksek ses ve patlama: Kulağın yakınında patlayan bir silahın sesi ya da bir patlamanın basınç dalgası zarı delebilir.
- Kafa travması: Ağır kafa yaralanmalarında, özellikle kulağa yakın kafa tabanı kırıklarında zar da yırtılabilir.
- Tıbbi işlemler: Kulak yıkama ya da yabancı cisim çıkarılması sırasında zar zedelenebilir; kulak tüpü düştükten sonra zardaki açıklık nadiren kapanmayabilir.
Kulak Zarı Delinmesinin Belirtileri Nelerdir?
Kulak zarı delinmesinin başlıca belirtileri ani kulak ağrısı, kulaktan akıntı gelmesi, işitmede azalma ve çınlamadır. Yakınmalar çoğunlukla tek kulakta ve birden başlar; darbe olmadan gelişen delikler ise bir süre fark edilmeyebilir.
Kulak zarı delindiği anda ağrı neden birden azalabilir?
Orta kulak iltihabında ağrının kaynağı, zarın arkasında biriken iltihabın yaptığı basınçtır. Zar açılıp iltihap dışarı boşalınca basınç düşer; ağrı birden hafifler ve kulaktan akıntı gelmeye başlar. Darbe ya da cisimle oluşan yırtıklarda ise ağrı ani ve keskindir, kısa sürede geçebilir. Her iki durumda da ağrının azalması zarın iyileştiği anlamına gelmez.
Kulak zarı yırtıldıktan sonra hangi yakınmalar görülür?
- Akıntı: Kulaktan berrak, iltihaplı ya da kanlı sıvı gelebilir; akıntının öteki nedenlerini kulak akıntısı sayfasında bulabilirsiniz.
- İşitmede azalma: Sesler boğuk gelir; kayıp tam olmayabilir ve yırtık tümüyle iyileşirse geçici kalır. Azalmanın başka nedenleri için işitme kaybı sayfasına bakılabilir.
- Çınlama: Kulakta uğultu ya da vızıltı biçiminde bir ses duyulabilir.
- Baş dönmesi: Seyrek görülür; süren ya da şiddetli olması iç kulağın etkilenmiş olabileceğini düşündürür.
- Kaşıntı ve ateş: Bazı kişilerde kulakta kaşıntı ve ateş de görülür.
Kulak Zarı Delinmesi Tanısı Nasıl Konur?
Kulak zarı delinmesi tanısı, kulağın ışıklı bir aletle (otoskop) muayene edilmesiyle konur; delik çoğu kez doğrudan görülür. İşitmenin ne ölçüde etkilendiğini anlamak için işitme testlerinden yararlanılır.
Kulak zarı delinmesinde muayenede nelere bakılır?
Muayenede ilk baktığım şey zarın bütünlüğü, deliğin büyüklüğü ve kulak yolunda akıntı ya da kan olup olmadığıdır. Akıntı zarı örtüyorsa görüşü açmak için düşük basınçla emilerek temizlenir (aspirasyon); delik kuşkusu olan kulak yıkanmaz. Çok küçük deliklerde zara büyütmeli bir aletle daha yakından bakmak gerekebilir. Yakınmanın neyin ardından başladığını anlatmanız (enfeksiyon, darbe, uçuş, dalış, kulak temizliği) tanıyı kolaylaştırır.
Kulak zarı delinmesinde işitme testi ne zaman istenir?
İşitme testi, delinmenin işitmeyi ne kadar azalttığını ölçer; olanak varsa tedaviden önce ve sonra yapılır, böylece iki sonuç karşılaştırılabilir. Zarın hareketini ölçen timpanometri de eklenebilir. Delinmeden sonra süren iletim tipi işitme kaybı, orta kulak kemikçiklerinin de etkilenmiş olabileceğini düşündürür ve ayrıca araştırılır. Testin nasıl yapıldığını odyometri sayfasında okuyabilirsiniz.
Kulak Zarı Delinmesi Nasıl Tedavi Edilir?
Kulak zarı delinmesinde çoğu kez özel bir tedavi gerekmez: kulak kuru tutulur ve zarın kendiliğinden kapanıp kapanmadığı izlenir. Enfeksiyon varsa ya da gelişirse ilaç tedavisi eklenebilir; kapanmayan deliklerde onarım seçenekleri konuşulur. İzlenecek yol deliğin büyüklüğüne, nedenine ve eşlik eden yakınmalara göre kişiden kişiye değişir.
Kulak zarı deliği kapanırken izlem nasıl yapılır?
Delik çoğu kez birkaç hafta içinde kendiliğinden kapanır ve bu genellikle iki ay içinde olur; bazı deliklerde süre birkaç aya uzayabilir, bazıları ise hiç kapanmaz. Bu dönemde yapılan, zarın durumunu kontrol muayeneleriyle izlemektir. Bekleme süresini ve kontrol zamanını deliğin durumuna göre hekim belirler; birkaç hafta içinde yakınmalar azalmaya başlamadıysa ya da kötüleştiyse kontrol günü beklenmeden yeniden muayene gerekir. Kendiliğinden kapanmayan delikte zarın üzerine yama konması ya da kişinin kendi dokusuyla yapılan onarım ameliyatı konuşulur; onarımın zamanına deliğin büyüklüğüne ve eşlik eden yakınmalara göre hekim karar verir. Ameliyatın ayrıntısı timpanoplasti sayfasının konusudur.
Kulak zarı delinmesinde ilaç tedavisi ne zaman gerekir?
Her delinmede ilaç gerekmez. Kulakta enfeksiyon varsa, delik kirli bir cisimle oluştuysa ya da delikten kirli bir madde girmiş olabileceği düşünülüyorsa antibiyotik, ağızdan ya da damla biçiminde verilebilir. Her damla delik zarda kullanılmaz; damlayı hekim seçer.
Kulak Zarı Delinmesi İyileşirken Nelere Dikkat Edilir?
Kulak zarı delinmesi iyileşirken temel kural kulağı kuru tutmak ve kulağın içine hiçbir şey sokmamaktır. Amaç, kapanmakta olan zarı zorlamamak ve orta kulağa su ya da mikrop girmesini önlemektir.
Kulak zarı iyileşirken günlük bakımda nelerden kaçınılır?
- Banyo ve duş: Saç yıkarken dış kulağa vazelin sürülmüş bir pamuk yerleştirilerek suyun kulağa girmesi önlenir.
- Yüzme: Zar kapanana dek yüzülmez, baş suya sokulmaz.
- Kulak temizliği: Pamuklu çubukla ya da başka bir cisimle kulak temizlenmez.
- Damla: Hekim önermedikçe kulağa hiçbir damla ya da sıvı damlatılmaz.
- Sümkürme: Burun sert biçimde sümkürülmez; sümkürme sırasında oluşan basınç iyileşen zara zarar verebilir.
- Uçak yolculuğu: Zar delikken uçuş planlanıyorsa önce hekime danışılır; zar onarımı yapıldıysa uçuş için hekimin izni beklenir.
Kulak zarı delinmesinde ağrı nasıl hafifletilir?
Ağrı, ağrı kesicilerle hafifletilebilir; hangisinin uygun olduğunu, kullandığınız öteki ilaçları bilen hekiminiz ya da eczacınız söyler. Yatarken ağrıyan ya da akıntısı olan kulağın üstte kalması o kulağın üzerindeki baskıyı azaltır. Dışarı akan sıvı kulak kepçesinden temiz bir bezle silinir; kulak yoluna pamuk ya da bez itilmez.
Kulak Zarı Delinmesinde Ne Zaman Hekime ya da Acile Başvurulur?
Kulak zarının delindiğinden kuşkulanılan her durumda kulağın muayene edilmesi gerekir; ağrı ve öteki yakınmalar hafiflediyse muayene ertesi güne bırakılabilir. Aşağıdaki işaretler ise beklemeden değerlendirme gerektirir.
Kulak zarı delinmesinde hangi işaretler acil değerlendirme gerektirir?
- Şiddetli baş dönmesi: Şiddetli ya da yaralanmadan sonra birkaç saatten uzun süren baş dönmesi beklemeden değerlendirilir.
- Belirgin ya da ani işitme kaybı: O kulakta işitmenin birden ve belirgin biçimde azalması da bekletilmez.
- Yüzde güçsüzlük: Yüzün bir yarısında güçsüzlük ağır yaralanmalarda görülebilir ve acil muayene gerektirir.
- Kafa travmasından sonra kulaktan sıvı gelmesi: Başa darbe aldıktan sonra kulaktan kan ya da berrak sıvı gelirse 112 aranır.
- Kulakta kalan ya da sivri cisim: Kulakta çıkmayan bir cisim varsa ya da zar sivri bir cisimle yaralandıysa cisim evde çıkarılmaya çalışılmaz, acil servise başvurulur.
- Ateş ve artan ağrı: Ateş, genel durumda kötüleşme, çok şiddetli ağrı ya da yüksek sesli çınlama gecikmeden muayene gerektirir.
Kulak zarı delinmesinde yakınmalar geçince muayene yine gerekir mi?
Gerekir, çünkü zarın kapandığı ancak muayeneyle görülebilir; ağrının ve akıntının kesilmesi bunu göstermez. Açık kalan delik yineleyen akıntıya ve süreğen bir enfeksiyona zemin hazırlayabilir; bu tablonun nasıl ele alındığı kronik orta kulak iltihabı sayfasının konusudur. Uzun dönemdeki olası sorunlar arasında orta kulakta kolesteatom adı verilen deri birikimi de sayılır. Tedaviye karşın iki aydan uzun süren yakınmalar yeniden değerlendirme gerektirir.
Ankara'da Kulak Zarı Delinmesi İçin Muayene ve Tedavi Süreci Nasıl İlerler?
Ankara'da kulak zarı delinmesinde ilk adım, yakınmanın neyin ardından başladığını öğrenmek ve zarı görmektir; delik görülürse büyüklüğü ve eşlik eden enfeksiyon kaydedilir, gerek görülürse işitme testi istenir. Ardından kulağın nasıl korunacağı anlatılır, ilaç gerekip gerekmediğine karar verilir ve kontrol zamanı belirlenir.
Kulak zarı delinmesi kuşkusuyla muayeneye gelirken hangi bilgiler işe yarar?
- Olayın öyküsü: Yakınmanın ne zaman ve neyin ardından başladığı.
- Kulak geçmişi: Önceki kulak iltihapları, kulak tüpü ya da geçirilmiş kulak ameliyatı.
- İlaç listesi: Kullandığınız ilaçlar ve son günlerde kulağa damlatılan damlalar.
- Eski tetkikler: Varsa önceki işitme testleri ve kulakla ilgili raporlar.
Kulak zarı delinmesinde kontrol muayenesinde neler değerlendirilir?
Kontrollerde zarın kapanıp kapanmadığına bakılır; gerek görülürse işitme testi yinelenir. Zar kapandıysa suya karşı önlemlerin ne zaman bırakılacağı söylenir. Delik beklenen sürede kapanmadıysa yama ya da ameliyat seçenekleri, beklenen yararları ve riskleriyle birlikte konuşulur; uygulamanın nerede ve nasıl yapılacağı muayene bulgularına göre planlanır.
Kulak zarı delinmesi kapanana dek özen isteyen bir durumdur; kulağı kuru tutmak ve hekim önerisi dışında damla kullanmamak bu sürecin temelidir. Şiddetli baş dönmesi, belirgin işitme kaybı ya da yüzde güçsüzlük gibi işaretlerde ise beklemeden değerlendirme gerekir.
Tıbbi inceleme: Prof. Dr. Selim Sermed Erbek Yayımlanma: Son güncelleme:











