İçeriğe geç
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82 · Beştepe, Yenimahalle / Ankara selimerbek@gmail.com
Menü
0 (312) 511 07 00
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82, Beştepe – Yenimahalle / Ankara
Boğaz, Ses ve Uyku Testleri

Uyku Endoskopisi

Uyku endoskopisi uyku apnesine tanı koymaz; tıkanmanın üst solunum yolunda nerede oluştuğunu gösterir. Bu bilginin tedavi seçimine katkısını özetledim.

Uyku endoskopisi (ilaçla uyutularak yapılan uyku endoskopisi, kısaca DISE), horlaması ya da uyku apnesi olan seçilmiş kişilerde, ilaçla uykuya benzer bir durum oluşturularak burundan ilerletilen ince bir kamerayla üst solunum yolunun izlendiği bir incelemedir. Bir tanı testi değildir: uyku apnesinin tanısı ve şiddeti uyku testiyle belirlenir. Uyku endoskopisi ise tıkanmanın nerede ve nasıl oluştuğunu gösterir; bu bilgi ameliyat ya da ağız içi aygıt gibi seçenekler düşünülürken işe yarayabilir. Ankara'da tedavi seçenekleri konuşulan uyku apnesi ya da horlama yakınmalı kişilerde, uyanık muayenenin ardından gerek görülürse istenebilen bir incelemedir.

Uyku Endoskopisi (DISE) Nedir, Neyi Gösterir?

Uyku endoskopisi, uykuda üst solunum yolunda oluşan daralmayı canlı izlemeye yarayan bir incelemedir. Gösterdiği şey hava yolunun uykudaki davranışıdır: hangi bölümün titreştiği, hangisinin kısmen ya da tamamen kapandığı ve kapanmanın biçimi.

Uyku endoskopisinde hava yolunun hangi bölümleri izlenir?

İzlenen bölge burnun arkasından gırtlak girişine uzanır: yumuşak damak (ağız tavanının arka, kemiksiz bölümü), boğazın yan duvarları, dil kökü ve gırtlak kapağı (epiglot). Uyku apnesinde dil kökü ve gırtlak kapağının bulunduğu alt boğaz, kapanmanın sık görüldüğü yerlerdendir. Uyanık muayenede hava yolunda kapanma görülmediğinden bu davranış ancak uykuda izlenebilir; öte yandan bazı yapılar uyanıkken daha iyi görüldüğü için uyku endoskopisi uyanık muayenenin yerini tutmaz.

Uyku endoskopisi için neden ilaçla uyutmak gerekir?

Hava yolunu doğal gece uykusunda endoskopla izlemek günlük uygulamada zor ve pratik değildir; uyutma ilacı kısa bir süre için doğal uykuya benzeyen bir durum oluşturur. Bu durum doğal uykuyla aynı değildir: rüya uykusu (REM) bu yolla oluşturulamaz ve kısa süren inceleme gecenin tamamını değil, belirli bir kesitini yansıtır. İlaçla uykuda, doğal uykuda ve uyanıkken görülen kapanmaların ne ölçüde örtüştüğü de hâlâ araştırılan bir konudur.

Uyku Endoskopisi Hangi Durumlarda İstenebilir?

Uyku endoskopisi, uykuda solunum bozukluğu olan ve hava yolunun uykudaki davranışına ilişkin bilginin tedavi seçimini etkileyeceği düşünülen kişilerde istenebilir. Bu bilgiye kimde gerek duyulduğuna hekim, uyku testi ve muayene bulgularına bakarak karar verir.

Uyku endoskopisi hangi tedavi kararlarında bilgi sağlar?

  • Ameliyat planı: Burun, damak, bademcik ya da dil köküne yönelik bir girişim düşünülüyorsa bölge ve teknik konuşulurken kapanmanın yeri ve biçimi göz önüne alınır; seçenekler horlama ve uyku apnesi cerrahisi sayfasında yer alıyor.
  • Cihaz kullanılamadığında: Pozitif hava basıncı cihazını kullanamayan kişide başka hangi tedavinin uygun olabileceğini değerlendirmeye katkı sağlayabilir; gerek görülürse inceleme cihaz takılıyken de yapılabilir. Cihazın kendisini uyku apnesinde cihaz tedavisi sayfasında anlattım.
  • Ağız içi aygıt: Alt çeneyi öne alan bir aygıt düşünülüyorsa, inceleme sırasında yapılan manevralar aygıtın hava yoluna olası etkisi hakkında fikir verebilir.
  • Dil sinirini uyaran implant: Bu tür implantlar ve dil kökü işlemleri kişiye özgüdür; uygunluk değerlendirilirken hava yolu endoskopisinden yararlanılabilir.

Uyku endoskopisi uyku testinin yerini tutar mı?

Tutmaz. Uyku endoskopisi uyku apnesinin şiddetini ölçmez; nefesin gece boyunca ne sıklıkta durduğunu ve oksijenin ne ölçüde düştüğünü gösteren inceleme uyku testidir. Bu yüzden uyku endoskopisi, tam ya da basitleştirilmiş bir uyku testinden sonra gündeme gelir; testin aşamaları için uyku testi sayfasına bakabilirsiniz. Hastalığın kendisi obstrüktif uyku apnesi, horlamanın nedenleri ise horlama başlığında ele alınıyor.

Uyku Endoskopisi Öncesinde Nasıl Hazırlanılır?

Uyku endoskopisi uyutma ilacıyla yapıldığından öncesinde ilaçla uyutmanın gerektirdiği bir hazırlık istenir; ayrıntılı talimatı incelemeyi yapacak birim verir.

Uyku endoskopisi öncesinde hekime hangi bilgiler verilir?

  • İlaçlar ve takviyeler: Reçetesiz ilaçlar ve bitkisel ürünler dahil kullanılan her şey bildirilir; kan sulandırıcıya ara verilip verilmeyeceğine hekim karar verir, ilaç kendi kendine kesilmez.
  • Alerjiler ve önceki uyutma deneyimi: İlaç alerjileri ve daha önce alınan anestezi ya da uyutma ilacına verilen tepkiler anlatılır; kullanılacak ilaçlara alerji, işlemin uygunluğunu etkiler.
  • Gebelik: Gebelik ya da gebelik olasılığı bildirilir; incelemenin uygunluğu tartılırken göz önüne alınır.
  • Süreğen hastalıklar: Bilinen hastalıklar bildirilir; uyutmanın güvenle yapılıp yapılamayacağı genel sağlık durumuna göre değerlendirilir.

Uyku endoskopisi günü için nasıl bir düzen gerekir?

Yeme ve içmenin ne zaman kesileceğine ilişkin talimata uyulur; aç kalma süresini ve o gün hangi ilaçların alınacağını birim ya da hekim bildirir. Uyutma ilacının etkisi bir süre sürebileceğinden, eve dönüşte eşlik edecek bir erişkinin önceden ayarlanması istenir.

Uyku Endoskopisi Nasıl Yapılır?

Uyku endoskopisinde kişi genellikle sırtüstü yatarken uyutma ilacıyla uykuya benzer bir duruma getirilir ve burundan ilerletilen ince, bükülebilir bir endoskopla hava yolu izlenir. Endoskopun burundan boğaza ilerletilmesi uyanıkken yapılan gırtlak muayenesine benzer; o adımları laringoskopi sayfasında anlattım. İnceleme, oksijen gibi temel canlandırma donanımının hazır olduğu bir ortamda yapılır; işlem boyunca kalp ritmi ve kandaki oksijen düzeyi izlenir.

Uyku endoskopisinde uykuya benzer durum nasıl oluşturulur?

Uyutma ilacı damardan verilir ve miktarı, kişi seslenmeye yanıt vermeyecek ama horlama ve nefes duraklamaları görülebilecek derinliğe ulaşılana dek yavaş yavaş artırılır. Uyku çok yüzeysel kalırsa daralma olduğundan az, çok derinleşirse olduğundan fazla görünebileceği için bu aşamada acele edilmez. İlacın seçimi ve uyku derinliğinin izlenme biçimi uygulamayı yapanlarca belirlenir.

Uyku endoskopisi sırasında endoskopla neler değerlendirilir?

Gözlem genellikle burnun hemen arkasından, yumuşak damağın nasıl kapandığına bakılarak başlar; ardından endoskop aşağı ilerletilerek alt bölümler incelenir. Her düzeyde titreşim ve kapanma olup olmadığı, kapanmanın kısmi mi tam mı olduğu ve ne biçim aldığı not edilir. Sonra ağzın kapatılması, alt çenenin öne getirilmesi ya da yan yatışa geçilmesi gibi manevraların hava yoluna etkisi izlenebilir; yan yatış, özellikle çoğunlukla yan yatarak uyuyan kişilerde ek bilgi verebilir. Olanak varsa inceleme görüntü ve sesle kaydedilebilir; kayıt, hava yolundaki sorunun kişiye anlatılmasına yardımcı olabilir.

Uyku Endoskopisinin Sonucu Nasıl Değerlendirilir?

Uyku endoskopisinin sonucu, uyku testi, uyanık muayene bulguları ve kişinin yakınmalarıyla birlikte hekim tarafından değerlendirilir. Tek başına bir tedaviye karar verdirmez; tedavi planına katkı sağlayan bilgilerden biridir.

Uyku endoskopisi raporunda hangi bilgiler yer alır?

Raporda ulaşılan uyku derinliği, inceleme sırasında ölçülen en düşük oksijen düzeyi, kullanılan ilaç, her düzeyde görülen titreşim ve kapanma ile yapılan manevraların sonuçları yer alabilir. Bulguları kaydetmek için çeşitli sınıflama sistemleri kullanılır, ancak uzmanlar arasında tek bir sistem üzerinde uzlaşı yoktur. Rapordaki kısaltma ve derecelerin kişiye özgü anlamı muayenede açıklanır.

Uyku endoskopisinde görülen her daralma tedavi gerektirir mi?

Gerektirmeyebilir. Bir bölgedeki tam kapanma, ondan aşağıdaki bölgelerde de ikincil bir daralmaya yol açabilir; asıl kapanma alanı ele alındığında öteki daralmalar da azalabilir. Bu nedenle yorumda birincil daralma ayırt edilmeye çalışılır; hangi bölgeye yönelik tedavinin konuşulacağına bulguların tamamına bakarak hekim karar verir ve sonuçlar kişiden kişiye değişir. Büyük bademcikler boğazın yan duvarlarındaki kapanmaya katkıda bulunabilir; bu dokunun nasıl değerlendirildiği bademcik büyümesi sayfasında yer alıyor.

Uyku Endoskopisinin Riski ya da Sakıncası Var mıdır?

Uyku endoskopisinin riski çoğu kişi için düşüktür; yine de uyutma ilacına ve endoskopa bağlı istenmeyen etkiler görülebildiğinden kişi işlem boyunca izlenir.

Uyku endoskopisinde hangi istenmeyen etkiler görülebilir?

  • Solunumun yavaşlaması: Uyutma ilacı solunumu yavaşlatabilir ve tansiyonu biraz düşürebilir; ilacın fazlası solunum sorunlarına yol açabileceğinden solunumu desteklemeye yarayan donanım hazır bulundurulur.
  • Burunda kanama ya da hassasiyet: Endoskopun geçtiği burunda ve boğazda hafif kanama ya da hassasiyet olabilir.
  • İlaca bağlı yakınmalar: İşlemden sonra uyku hâli, baş ağrısı ya da bulantı görülebilir.
  • Alerjik tepki: Kullanılan ilaçlara karşı alerjik tepki gelişebilir.

Uyku endoskopisinden sonra eve dönüş nasıl planlanır?

İnceleme bittiğinde kişi ilacın etkisi azalana dek izlenir; eve dönüş zamanını ve ne zaman yiyip içilebileceğini hekim bildirir. Uyku hâli bir süre sürebileceğinden, birimin bildirdiği süre boyunca araç ve makine kullanılmaz, alkol alınmaz, önemli kararlar ertelenir. İşlemden sonra nefes almada güçlük ya da durmayan bir kanama olursa beklemeden acil servise başvurulmalıdır.

Ankara'da Uyku Endoskopisi Kararı ve Süreci Nasıl Planlanır?

Ankara'da uyku endoskopisi kararı, yakınmaların öyküsü, uyanık muayene ve uyku testinin sonucu bir arada ele alındıktan sonra verilir; incelemenin nerede, ne zaman ve hangi uyutma biçimiyle yapılacağı bulgulara ve genel sağlık durumuna göre planlanır. İncelemenin ardından bulgular uyku testi ve kişinin beklentileriyle birlikte ele alınır; ameliyat, ağız içi aygıt ya da cihaz kullanımını kolaylaştıracak adımlar olası riskleri ve sınırlarıyla konuşulur, karar kişiyle birlikte verilir.

Uyku endoskopisinden önce hangi muayeneler yapılır?

Önce burun, ağız içi, bademcikler, yumuşak damak ve dil kökü kişi uyanıkken değerlendirilir. Burnun iç bölümleri endoskopla incelenebilir; bu muayenenin adımlarını endoskopik burun muayenesi sayfasında ayrıca ele aldım. Boğazın derin bölümleri ve gırtlak girişi de uyanıkken bükülebilir bir endoskopla görülebilir. Burun tıkanıklığı cihaz ve ağız içi aygıt kullanımını zorlaştırabildiğinden burundaki darlık ayrıca ele alınır. Uyku testi yapılmamışsa önce test planlanır.

Uyku endoskopisi görüşmesine gelirken neler hazırlanır?

  • Uyku kaydının raporu: Evde ya da laboratuvarda yapılmış uyku testinin tam raporu getirilir.
  • Cihaz deneyimi: Pozitif hava basıncı cihazı denendiyse ne kadar kullanıldığı ve maske ya da basınçla ilgili güçlükler not edilir.
  • Kişiye özel aygıt: Ağız içi aygıt kullanılıyorsa, inceleme aygıt takılıyken de yapılabildiğinden yanınızda getirilip getirilmeyeceği sorulabilir.
  • Geçirilmiş ameliyatlar: Burun, bademcik ya da damağa yönelik önceki ameliyatların bilgisi değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Uyku endoskopisi, hava yolunun uykuda nerede ve nasıl kapandığını görmeye yarayan, tedavi planlamasına yönelik bir incelemedir. Bulgular uyku testi ve uyanık muayeneyle birlikte okunur; incelemenin kimde yarar sağlayacağına muayenede karar verilir.

Tıbbi inceleme: Yayımlanma: Son güncelleme:

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. Carrasco-Llatas M, Matarredona-Quiles S, De Vito A, et al. Drug-Induced Sleep Endoscopy: Technique, Indications, Tips and Pitfalls. Healthcare (Basel). 2019.
  2. De Vito A, Carrasco Llatas M, Ravesloot MJ, et al. European position paper on drug-induced sleep endoscopy: 2017 Update. Clin Otolaryngol. 2018.
  3. De Vito A, Carrasco Llatas M, Vanni A, et al. European position paper on drug-induced sedation endoscopy (DISE). Sleep Breath. 2014.
  4. Chong KB, De Vito A, Vicini C. Drug-Induced Sleep Endoscopy in Treatment Options Selection. Sleep Med Clin. 2019.
  5. ENT Health (AAO-HNS) — Surgery for Obstructive Sleep Apnea
  6. MedlinePlus — Conscious sedation for surgical procedures
  7. MedlinePlus — Laryngoscopy and nasolaryngoscopy
  8. Cleveland Clinic — Obstructive Sleep Apnea (OSA)
  9. Cleveland Clinic — Nasal Endoscopy