İşitsel beyin sapı testi, kulağa verilen seslere karşı işitme sinirinde ve beyin sapındaki işitme yollarında oluşan elektriksel yanıtları, deriye yapıştırılan algılayıcılarla kaydeden bir işitme incelemesidir. İngilizce adlarının kısaltmalarıyla ABR, BERA ya da BAER olarak da anılır. Ölçüm için sesi duyduğunuzu bildirmeniz gerekmez; uykuda da yapılabilir. Bu özelliği nedeniyle bebeklerde ve öteki işitme testlerine katılamayan kişilerde kullanılır. Ankara'da işitmeyle ilgili bir kaygıyla yapılan değerlendirmede de bu test, öykü ve kulak muayenesinden sonra gerek görülürse istenir.
İşitsel Beyin Sapı Testi (ABR) Nedir, Neyi Ölçer?
İşitsel beyin sapı testi, sesi kulaktan beyne taşıyan yolun işitme siniri ve beyin sapı bölümünün sese nasıl yanıt verdiğini ölçer. Uyarılmış yanıt testlerinden biridir: bir uyarana karşı sinir sisteminde oluşan elektriksel etkinlik kaydedilir ve sinir iletilerinin beyne ne kadar hızlı ve eksiksiz ulaştığı görülür.
Beyin sapı testinde ses hangi yolu izler, yanıt nereden kaydedilir?
Ses dalgaları dış kulak yolundan girip kulak zarını ve orta kulaktaki kemikçikleri titreştirir. Titreşim iç kulaktaki tüy hücrelerinde elektriksel işarete dönüşür; bu işareti işitme siniri beyne taşır. Test, yolun iç kulaktan sonraki bölümünde oluşan yanıtı deri üzerinden kaydeder. Aygıt, art arda verilen çok sayıda sesin ardından gelen işaretlerin ortalamasını alarak yanıtı ortaya çıkarır.
İşitsel beyin sapı testinin tarama ve tanı amaçlı kullanımı nasıl ayrılır?
Aynı ölçüm iki ayrı amaçla kullanılabilir. Tarama amaçlı ölçüm, bebeğin ayrıntılı teste gereksinimi olup olmadığını gösterir; tek başına tanı koymaz. Tanı amaçlı ölçüm ise işitme kaybının bulunup bulunmadığı, derecesi ve türü konusunda karar vermeye yardımcı olur; bu aşamada başka işitme testleriyle birlikte kullanılabilir. Taramanın adımlarını yenidoğan işitme taraması sayfasında anlattım.
İşitsel Beyin Sapı Testi Hangi Durumlarda İstenir?
İşitsel beyin sapı testi, işitmenin kişinin kendi yanıtıyla ölçülemediği durumlarda ve işitme sinirinden beyin sapına uzanan yolun işleyişi sorgulandığında istenebilir. Testin gerekip gerekmediğine yaşa, yakınmaya ve muayene bulgularına bakarak hekim karar verir.
Bebeklerde işitsel beyin sapı testi hangi aşamalarda kullanılır?
Bebeklerde bu test iki aşamada karşınıza çıkabilir. İlki doğumdan sonraki taramadır: tarama programlarında iç kulağın yanıtını kaydeden otoakustik emisyon testi ile işitsel beyin sapı ölçümünden yararlanılır. İkincisi, taramadan geçemeyen bebeğin ayrıntılı değerlendirmesidir; burada bir sorun olup olmadığı, varsa türü ve derecesi araştırılır. Kulak kepçesi ya da kulak yolu farklı gelişen bebeklerde işitmenin nasıl ele alındığı doğuştan kulak anomalileri sayfasında yer alıyor.
Davranışsal işitme testine uyum sağlayamayan kişilerde beyin sapı testi neden istenebilir?
Odyometri gibi testlerde kişi duyduğu sesi bir işaretle bildirir. Küçük çocuklar ve söyleneni yapamayan ya da yanıt veremeyen erişkinler bu testlere katılamayabilir. İşitsel beyin sapı testi istemli yanıt gerektirmediğinden, bu kişilerde işitme hakkında bilgi edinmenin yollarından biridir. Çocukluk çağındaki işitme sorunlarının nedenlerini çocuklarda işitme kaybı sayfasında ele aldım.
İşitme siniri yolu sorgulandığında beyin sapı testi nasıl bir yer tutar?
Yalnız bir kulakta olan ya da iki kulak arasında fark gösteren işitme kaybı, çınlama ve denge sorunu, işitme ve denge sinirinden kaynaklanan iyi huylu bir tümörde (akustik nörinom) görülebilen erken belirtilerdendir; aynı yakınmalar pek çok orta ve iç kulak sorununda da ortaya çıkar. Böyle bir tabloda kulak muayenesinin yanında işitme ve denge testleri istenebilir; işitsel beyin sapı testi bunlardan biridir ve sinir yolunun işleyişi hakkında bilgi verir. Tümörün yerini ve boyutunu gösteren inceleme ise manyetik rezonans görüntülemedir (MR); beyin sapı testi bu görüntülemenin yerine geçen bir inceleme değildir. Görüntüleme gerekip gerekmediğine hekim karar verir.
İşitsel Beyin Sapı Testi Öncesinde Hazırlık Gerekir mi?
İşitsel beyin sapı testi öncesinde kısa bir hazırlık istenebilir; bu hazırlık saçın temiz olmasını ve kişinin ölçüm boyunca sakin kalabilmesini gözetir. İlaçla sakinleştirme planlanıyorsa buna özgü hazırlığı uygulamayı yapacak birim ayrıca bildirir.
Beyin sapı testine gelirken saç için nelere dikkat edilir?
- Saçın yıkanması: Testten önceki gece saçınızı yıkamanız istenebilir.
- Saç ürünleri: Saçta sprey, yağ ya da jöle bulunmamalıdır; bu ürünler algılayıcıların işlevini bozabilir.
- Birimin yönergesi: Size verilen hazırlık yönergesi bunlardan farklıysa o yönerge geçerlidir.
Bebeğin beyin sapı testi gününe nasıl hazırlanılır?
Bebeklerde ölçüm, bebek sakinken ya da uyurken yapılır. Bu yüzden görüşme süresinin bir bölümü bebeğin sakinleşmesine ayrılabilir. Beslenme ve uyku düzeniyle ilgili bir hazırlık istenip istenmediğini testi yapacak birim bildirir. Söyleneni anlayabilen çocuğa ne olacağını önceden anlatmak ve evde bir kulaklık takmayı denetmek yararlı olabilir.
İşitsel Beyin Sapı Testi Nasıl Yapılır, Ne Kadar Sürer?
İşitsel beyin sapı testi, kişi yatar bir koltukta ya da yatakta hareketsiz uzanırken yapılır; deriye yapıştırılan algılayıcılar, kulaklıktan verilen seslere karşı oluşan yanıtı kaydeder. Sizden bir işaret vermeniz ya da uyanık kalmanız beklenmez. Kaydı bu alanda eğitim almış sağlık çalışanları alır; ölçümün yeri ve zamanı muayenede kararlaştırılır.
Beyin sapı testinde algılayıcılar ve kulaklık nasıl yerleştirilir?
- Algılayıcılar: Küçük algılayıcılar (elektrot) saçlı deriye ve kulak memelerine yapıştırılır; yerleşim kullanılan yönteme göre değişebilir.
- Kulaklık: Sesler kulaklıktan ya da kulak içine yerleştirilen küçük, yumuşak uçlardan verilir.
- Sesler: Kısa tıklama sesleri ya da tonlar art arda çalınır ve kulaklar tek tek sınanır.
- Kayıt: Algılayıcıların topladığı yanıt bilgisayara aktarılır; kayıt süresince sakin ve hareketsiz kalmanız istenir.
Bebeklerde ve çocuklarda beyin sapı testi erişkindekinden nasıl ayrılır?
Bebeklerde algılayıcılar alna, enseye ve omza yerleştirilebilir; ölçüm doğal uykuda ya da bebek sakin dinlenirken yapılabilir. Hareketsiz kalamayan küçük çocuklarda ölçümün ilaçla sakinleştirme (sedasyon) altında yapılması gündeme gelebilir. Bunun gerekip gerekmediğine ve nasıl uygulanacağına hekim karar verir.
İşitsel beyin sapı testinin süresi neye göre değişir?
Süre, ölçümün amacına ve bebeklerde sakinleşme için gereken zamana göre değişir. Tarama amaçlı ölçüm dakikalar içinde tamamlanabilir. Tanı amaçlı ayrıntılı ölçümde ise algılayıcıların yerleştirilmesi ve bebeğin sakinleşmesi ya da uykuya dalması için ayrılan zamanla birlikte görüşme bir saati aşabilir. Ne kadar zaman ayırmanız gerektiğini testi yapacak birim bildirir.
İşitsel Beyin Sapı Testinin Sonucu Nasıl Yorumlanır?
İşitsel beyin sapı testinin sonucu, beklenen yanıt dalgalarının oluşup oluşmadığına ve ne zaman ortaya çıktığına bakılarak yorumlanır. Sonuç öteki testler ve muayeneyle birlikte hekim tarafından değerlendirilir.
Beyin sapı testinin kaydında hangi özellikler değerlendirilir?
Sese verilen yanıt, belirli zamanlarda ortaya çıkan belirli dalga biçimleri olarak kaydedilir. Uzman, bu dalgaların alınıp alınmadığını ve zamanlamasını inceler. Tanı amaçlı ölçümde yanıtın alınabildiği ses düzeyi, işitme kaybının derecesi konusunda fikir verir. Olağan kabul edilen değerler kişiye ve kullanılan aygıta göre değişir; kayıttaki sayıların size özgü anlamını hekim açıklar.
Olağan dışı bir beyin sapı testi sonucu neden tek başına değerlendirilmez?
Olağan dışı sonuç bir işitme kaybına ya da işitme sinirini ve beyin sapını etkileyen bir duruma işaret edebilir; hangisinin söz konusu olduğunu test tek başına söylemez. Ölçüm nesnel olsa da dalgaların yorumu uzman değerlendirmesine dayanır. Bu yüzden sonuç, orta kulak ölçümleri, otoakustik emisyon ve çocuğun seslere verdiği tepkiler gibi çapraz denetimlerle birlikte okunur. Gerek görülürse sinir sistemi muayenesi ya da MR gibi incelemelerin bulguları da değerlendirmeye katılır. İşitme kaybının türlerini işitme kaybı sayfasında bulabilirsiniz.
İşitsel Beyin Sapı Testinin Riski ya da Sakıncası Var mıdır?
İşitsel beyin sapı testinin kendisine bağlı bilinen bir risk bildirilmemiştir; girişimsel olmayan bir ölçümdür. İlaçla sakinleştirme yapılacaksa yaşa, sağlık durumuna ve kullanılacak ilacın türüne göre değişen riskler söz konusu olabilir; bunlar önceden hekimle konuşulur.
Beyin sapı testi sırasında kişi ne duyar, ne hisseder?
Uyanık olan kişi kulaklıktan gelen tıklama seslerini duyar. Algılayıcılar çıkartma gibi yapışıp çıkar; bebeklerde rahatsızlık vermesi beklenmez. Ölçüm için uyanık kalmak gerekmediğinden, uykuya dalan kişi uyandırılmadan kayıt sürdürülebilir.
İşitsel beyin sapı testinin yinelenmesi hangi durumlarda gündeme gelir?
- Hareket: Kişi ölçüm boyunca hareketsiz kalamadığında net bir kayıt alınamayabilir ve ölçüm yinelenebilir.
- Orta kulakta sıvı: Orta kulakta biriken sıvı, bebeklerin tarama ölçümünden geçememesinin sık nedenlerindendir; sıvı kaybolduktan sonra işitme yeniden ölçülür.
- Taramanın kapsamı: Tarama her tür işitme kaybını yakalamaz; sonuç olağan olsa da kaygı sürüyorsa işitme yeniden değerlendirilir.
Ankara'da İşitsel Beyin Sapı Testi İçin Değerlendirme Süreci Nasıl İlerler?
Ankara'da bir bebek, çocuk ya da erişkin için işitsel beyin sapı testi kararı muayenede verilir: önce öykü dinlenir, ardından kulak yolu ve kulak zarı incelenir. Muayenede ilk baktığım, orta kulakta ölçümü etkileyebilecek bir sorun olup olmadığıdır. Test bu adımlardan sonra, gerek görülürse istenir.
Beyin sapı testi değerlendirmesine gelirken hangi kayıtlar işe yarar?
- Tarama belgeleri: Doğumdan sonra yapılan işitme taramasının yazılı sonucu, hangi kulakta nasıl bir sonuç alındığını gösterir.
- Önceki işitme testleri: Daha önce yapılmış işitme testlerinin raporları, sonuçları zaman içinde karşılaştırma olanağı verir.
- Sağlık bilgileri: Süreğen hastalıklar, kullanılan ilaçlar ve geçirilmiş kulak iltihapları hekime bildirilir.
- Gözlemler: Çocuğun seslere tepkisi ve konuşma gelişimiyle ilgili kısa notlar, test sonucunun yorumuna katkıda bulunur.
Beyin sapı testi sonucuna göre sonraki adımlar nasıl belirlenir?
Sonuç olağansa ve başka bir kaygı yoksa izlemin nasıl süreceğini hekim belirler; işitme kaybı sonradan da gelişebildiğinden çocuğun seslere tepkisi ve konuşması izlenmeye devam edilir. Taramadan geçemeyen bebekte ayrıntılı ölçümün geciktirilmeden yapılması hedeflenir; zamanlamayı hekim ve ilgili birim belirler. İşitme kaybı doğrulanırsa işitme cihazı, koklear implant ve iletişimi destekleyen yaklaşımlar gibi seçenekler erken dönemde konuşulur. Hangi seçeneğin uygun olacağı kişiden kişiye değişir.
İşitsel beyin sapı testi, kişinin yanıt vermesi gerekmeden işitme sinirinin ve beyin sapındaki işitme yollarının sese verdiği yanıtı kaydeder. Sonucun ne anlama geldiğine, muayene bulguları ve öteki işitme testleriyle birlikte hekim karar verir.
Tıbbi inceleme: Prof. Dr. Selim Sermed Erbek Yayımlanma: Son güncelleme:











