İçeriğe geç
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82 · Beştepe, Yenimahalle / Ankara selimerbek@gmail.com
Menü
0 (312) 511 07 00
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82, Beştepe – Yenimahalle / Ankara
Kulak ve İşitme Cerrahisi

İşitme Cihazları

İşitme cihazı sesi yükseltir ama kaybı iyileştirmez; yararı kaybın türüne ve derecesine göre değişir. Cihazdan önceki değerlendirmeyi anlatıyorum.

İşitme cihazı, çevredeki sesi mikrofonuyla alıp yükselterek kulağa ileten, kulağın arkasına ya da içine takılan küçük bir elektronik aygıttır. İşitme kaybını iyileştirmez ve işitmeyi eski hâline getirmez; kalan işitmeden yararlanarak konuşmaların ve gündelik seslerin daha rahat duyulmasına yardımcı olabilir. Cihazdan görülen yarar, kaybın türüne ve derecesine göre kişiden kişiye değişir. Ankara'da işitme cihazı düşünülen kişide değerlendirme, kaybın nedenini araştıran kulak burun boğaz muayenesi ve işitme testiyle başlar.

İşitme Cihazı Nedir, Nasıl Çalışır?

İşitme cihazı, sesi alıp güçlendirerek kulak yoluna veren, pille çalışan bir ses yükseltme aygıtıdır. Yükseltme her kullanıcıda aynı değildir; işitme testinde saptanan kayıp biçimine göre ayarlanır.

İşitme cihazında mikrofon, yükseltici ve hoparlör ne iş görür?

Mikrofon ses dalgalarını elektrik sinyaline çevirir, yükseltici bu sinyali güçlendirir, hoparlör de güçlendirilmiş sesi kulak yoluna verir. Sayısal (dijital) cihazlarda bazı ses perdeleri ötekilerden daha çok yükseltilebilir. Kaybı daha çok tiz seslerde olan kişide bütün sesleri aynı ölçüde yükseltmek, boğuk duyulan konuşmayı yalnızca daha yüksek kılar; tiz perdelerin seçici yükseltilmesi ise konuşmayı tanımaya yardımcı olabilir.

İşitme cihazı işitmeyi eski hâline getirir mi?

Hayır. Gözlük görmeyi olağan düzeyine getirebilirken işitme cihazı işitmeyi eski hâline döndürmez. Cihaz kulağa giren ses titreşimini büyütür; iç kulakta sağlam kalan tüy hücreleri bu titreşimi algılayıp sinir sinyaline çevirir. Yükseltmenin uygulamada bir sınırı vardır; iç kulak çok ağır zarar gördüyse büyük titreşimler de sinir sinyaline çevrilemez ve cihaz yeterli olmaz.

İşitme Cihazı Kimlere Önerilir?

İşitme cihazı, nedeni ortadan kaldırılamayan işitme kaybı gündelik iletişimi zorlaştırdığında ve bir miktar işitme kaldığında önerilebilir; uygunluk, eşlik eden tıbbi etkenlere de bağlıdır.

İşitme cihazı hangi tür işitme kayıplarında düşünülür?

Cihaz öncelikle, iç kulaktaki duyu hücrelerinin zarar görmesine bağlı sinirsel (sensörinöral) kayıplarda kullanılır; bu zarar yaşlanma, gürültü, hastalık ya da bazı ilaçlarla ortaya çıkabilir. Yaşa bağlı işitme kaybı ile gürültüye bağlı kayıp bu grubun bilinen örnekleridir. Ses yükseltme iletim tipi kayıpta da işe yarayabilir; ancak bu türde önce nedene yönelik tedavi seçenekleri gözden geçirilir. Kayıp türleri arasındaki ayrımı işitme kaybı sayfasında anlattım.

Çocuklarda işitme cihazı kullanımında neler farklıdır?

İşitme kaybı olan bebek ve çocuklarda cihaz, işitmenin yanı sıra konuşma gelişimi açısından da önem taşır. Çocuklarda tip seçimi kulağın büyümesi gözetilerek yapılır; kulak büyüdükçe kulağa giren kalıbın yenilenmesi gerekebilir. Çocukta cihaz kararı ayrıntılı işitme değerlendirmesinden sonra verilir; tanı ve izlemi çocuklarda işitme kaybı sayfasında ele aldım.

İşitme Cihazından Önce KBB Muayenesi Neden Gerekir?

İşitme cihazından önce kulak burun boğaz muayenesi gerekir, çünkü işitme kaybının ardında tedavi edilebilen ya da kötüleşmesi önlenebilen bir sorun bulunabilir ve bu durumda cihaza gerek kalmayabilir. Muayenede cihaz gerekip gerekmediği ve altta yatan neden değerlendirilir.

İşitme cihazı kararından önce hangi kulak sorunları dışlanır?

  • Kulak kiri: Kulak yolunu tıkayan kir işitmeyi azaltabilir ve testin değerlendirilmesini güçleştirebilir; temizliğini kulak kiri tıkacı sayfasında bulabilirsiniz.
  • Kulak iltihabı ve iletim tipi kayıp: Enfeksiyona ya da orta kulak sorununa bağlı kayıplarda önce nedenin tedavisi değerlendirilir.
  • Tek taraflı kayıp: Yalnız bir kulakta kayıp ya da çınlama olması, iki kulak arasında belirgin fark bulunması ayrıca araştırılır.
  • Ani ya da dalgalanan kayıp: Hızla kötüleşen ya da bir artıp bir azalan kayıp tıbbi değerlendirme gerektirir; birden gelişen kayıpta ise ani işitme kaybı olasılığı nedeniyle beklemeden kulak burun boğaz muayenesine başvurulur.
  • Öteki uyarı işaretleri: Kulak ağrısı, kulaktan sıvı, iltihap ya da kan gelmesi, baş dönmesi atakları ve kulakta doğuştan ya da yaralanmaya bağlı biçim farklılığı da değerlendirme gerektirir.

İşitme cihazı öncesinde istenen işitme testi neyi gösterir?

İşitme testi, seslerin ne ölçüde duyulduğunu ve sözcüklerin ne ölçüde anlaşıldığını ölçerek kaybın türünü ve derecesini ortaya koyar. Cihazın gerekli olup olmadığı ve nasıl ayarlanacağı bu sonuçlara dayanır. Testin nasıl yapıldığı odyometri sayfasında anlatılıyor.

İşitme Cihazı Tipleri Nelerdir, Seçim Neye Göre Yapılır?

İşitme cihazları büyüklüklerine ve kulağa nasıl yerleştiklerine göre kulak arkası, kulak içi ve kanal içi olmak üzere üç ana tipte toplanır. Hangisinin uygun olduğu kaybın türüne ve derecesine, kulağın ve kulak yolunun yapısına, el becerisine ve kişinin dinleme gereksinimlerine göre belirlenir.

İşitme cihazları kulağa yerleşimine göre nasıl adlandırılır?

  • Kulak arkası cihaz: Elektronik parçalar kulağın arkasına oturan gövdededir; ses ince bir hortumla kulağa giren kalıba ya da uca iletilir.
  • Hoparlörü kulak yolunda olan cihaz: Kulak arkasındaki gövde ince bir telle kulak yolunun girişine yerleşen hoparlöre bağlanır.
  • Kulak içi cihaz: Bütün parçalar, kulak kepçesinin çukuruna oturan kabuğun içindedir.
  • Kanal içi cihaz: Kulak yoluna kısmen ya da tümüyle yerleşen, kişinin kulak yolunun biçimine göre hazırlanan küçük cihazlardır.

İşitme cihazının tipine ve ayarına kim karar verir?

Cihazın seçimi ve ayarı işitme testlerine göre, bu alanda çalışan uzmanlarca yapılır; cihazın gerekip gerekmediği ise önce kulak burun boğaz muayenesinde değerlendirilir. El becerisini azaltan eklem ya da sinir sistemi hastalıkları cihazı takıp çıkarmayı ve ayarlamayı güçleştirebileceği için tip seçiminde ayrıca gözetilir. İki kulakta da kayıp varsa cihazın bir kulak için mi iki kulak için mi gerektiği test sonuçlarına göre belirlenir. İşitme kaybı için tasarlanmamış, işitme testine göre ayarlanmayan ses yükselticiler işitme cihazının yerini tutmaz; değerlendirme yapılmadan kullanıldıklarında kaybın ardındaki tedavi gerektiren bir neden de gözden kaçabilir.

İşitme Cihazından Gerçekçi Beklenti Ne Olmalıdır?

İşitme cihazından beklenen, konuşmaların ve çevre seslerinin daha rahat duyulmasıdır; cihaza uyum ise zaman ve sabır ister. Bu dönem birkaç haftadan birkaç aya kadar sürebilir ve ayarların bu süreçte yenilenmesi gerekebilir.

İşitme cihazının yapabildikleri ve sınırları nelerdir?

Cihazla daha önce duyulmayan sesler duyulabilir, telefondaki konuşma daha anlaşılır gelebilir ve yakınlarla iletişim kolaylaşabilir. Öte yandan cihaz, duyulmak istenen sesi istenmeyenden tümüyle ayıramaz; arka plandaki gürültü de yükselir. Gürültülü ortamlar işitmesi olağan kişiler için de zorlayıcıdır ve cihazla da güç kalabilir. Başlangıçta kişinin kendi sesi de içinde olmak üzere birçok ses fazla yüksek gelebilir.

İşitme cihazının kullanımı ilk dönemde nasıl öğrenilir?

İlk dönemde cihazı takıp çıkarma, temizleme ve pil ya da şarj işlemleri uygulamalı olarak öğrenilir. Beynin cihazla gelen seslere alışması zaman alır; cihazı düzenli takmak bu uyumu kolaylaştırabilir. Cihaz beklendiği gibi gelmediğinde sorunun ne olduğu ayarı yapan uzmana aktarılır; ayarın yenilenmesi gerekebilir.

İşitme Cihazının Bakımı Nasıl Yapılır, Hangi Sorunlar Görülebilir?

İşitme cihazının bakımı, cihazı aşırı sıcaktan ve nemden korumak ve düzenli temizlemekten oluşur; özenli bakım kullanım ömrünü uzatmaya yardımcı olabilir. Sorunlar ayarla, cihazın kulağa oturmasıyla ya da kir birikimiyle ilgili olabilir.

İşitme cihazının günlük bakımında nelere dikkat edilir?

  • Temizlik: Kulak kiri ve akıntı cihaza zarar verebildiği için temizlik gösterildiği biçimde yapılır.
  • Saç bakım ürünleri: Saç spreyi gibi ürünler cihaz takılmadan önce uygulanır.
  • Pil ve şarj: Cihaz kullanılmadığında kapatılır; biten pil bekletilmeden değiştirilir ya da şarj edilir.
  • Güvenlik: Piller yutulduğunda tehlikelidir; yedek piller ve küçük cihazlar çocukların ulaşamayacağı yerde saklanır.

İşitme cihazıyla ilgili hangi sorunlarda yeniden değerlendirme gerekir?

Islık sesi; cihazın kulağa iyi oturmamasından, kir ya da sıvıyla tıkanmasından veya ayar gereksiniminden kaynaklanabilir. Cihazın rahatsızlık vermesi, arka plan gürültüsünün fazla gelmesi ya da yeterince işe yaramaması ayarın gözden geçirilmesini gerektirir. Kulakta ağrı, kulak yolunda tahriş ya da cihaz kullanırken işitmenin birden azalması ise hekim muayenesi nedenidir.

İşitme Cihazı Yeterli Olmadığında İmplantlar Ne Zaman Gündeme Gelir?

İşitme cihazının yetmediği ya da kullanılamadığı durumlarda ameliyatla yerleştirilen işitme implantları değerlendirilir. Bunların başlıcaları koklear implant ve kemik yolu işitme implantlarıdır.

İşitme cihazından yeterli yarar görmeyen kişide koklear implant ne zaman düşünülür?

Uygun ayarlanmış cihaza karşın işitme güçlüğü sürüyor ve konuşma yeterince anlaşılamıyorsa koklear implant için uygunluk değerlendirmesi gündeme gelir. Koklear implant sesi yükseltmez; elektrik sinyaline çevirerek iç kulaktaki salyangoza (koklea) iletir ve işe yaraması için işitme sinirinin çalışıyor olması gerekir. Değerlendirme ve ameliyat sürecini koklear implant sayfasında okuyabilirsiniz.

Kemik yolu işitme implantları hangi durumlarda işitme cihazının yerine düşünülür?

Sesin iç kulağa ulaşamadığı iletim tipi kayıplarda ve tek kulakta işitmenin yitirildiği bazı durumlarda kemik yolu cihazları seçenek olabilir. Bu cihazlar sesi titreşime çevirip kafatası kemiği üzerinden iç kulağa ileterek orta kulağı devre dışı bırakır. Ameliyat gerektirdiği için beklenen yarar ve riskler kişi özelinde tartılır; ayrıntısı kemik yolu işitme implantları sayfasındadır.

Ankara'da İşitme Cihazı Değerlendirmesi ve Takibi Nasıl İlerler?

Ankara'da işitme cihazı değerlendirmesi yakınmaların öyküsü ve kulak muayenesiyle başlar; ardından işitme testi istenir. Muayenede ilk baktığım, kulak yolunun açık ve kulak zarının sağlam olup olmadığıdır. Öyküde işitmenin ne zamandır azaldığını, iki kulak arasında fark hissedilip hissedilmediğini ve en çok hangi ortamlarda zorlanıldığını sorarım.

İşitme cihazı değerlendirmesine gelirken yanınızda neler bulunmalı?

  • Eski test sonuçları: Önceki işitme testleri, işitmenin yıllar içinde değişip değişmediğini gösterir.
  • Kullanılan cihaz: Varsa cihazın kendisi ve ne zamandır kullanıldığı bilgisi.
  • Zorlanılan ortamların notu: Telefon, televizyon ya da kalabalık sofra gibi en çok güçlük çekilen durumların kısa bir listesi.
  • Sağlık bilgileri: Geçirilmiş kulak ameliyatları, kulak akıntısı öyküsü ve sürekli kullanılan ilaçlar.

İşitme cihazı kullanan kişide kontroller nasıl planlanır?

Cihaz gerekli görülürse hangi kulak ya da kulaklar için düşünüldüğünü, beklenen yararı ve sınırlarını açıklarım. Cihaz kullanılmaya başlandıktan sonra iletişim hedeflerine ulaşılıp ulaşılmadığı gözden geçirilir. Ayarla ilgili sorunlar cihazı ayarlayan uzmana iletilir; kulak kiri birikimi, akıntı ya da işitmede yeni bir azalma ise kontrol günü beklenmeden muayene gerektirir. İşitme testinin ne zaman yineleneceğini kaybın seyrine göre belirlerim.

İşitme cihazı işitme kaybını ortadan kaldırmaz; kalan işitmeyi destekleyen bir araçtır. Ondan görülen yarar kaybın nedeninin önceden ortaya konmasına, cihazın işitme testine göre ayarlanmasına ve düzenli kullanılmasına bağlıdır.

Tıbbi inceleme: Yayımlanma: Son güncelleme:

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. NIDCD — Hearing Aids
  2. NHS — Hearing aids and implants
  3. Cleveland Clinic — Hearing Aids
  4. healthdirect — Hearing aids
  5. ENT Health (AAO-HNS) — How to Find the Right Hearing Aid for You
  6. ENT Health (AAO-HNS) — OTC Hearing Aids FAQs
  7. FDA — Types of Hearing Aids
  8. FDA — Hearing Aid Benefits and Limitations
  9. MSD Manual Consumer Version — Management of Hearing Loss
  10. Tsai Do BS, Bush ML, Weinreich HM, et al. Clinical Practice Guideline: Age-Related Hearing Loss Executive Summary. Otolaryngol Head Neck Surg. 2024.