İçeriğe geç
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82 · Beştepe, Yenimahalle / Ankara selimerbek@gmail.com
Menü
0 (312) 511 07 00
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82, Beştepe – Yenimahalle / Ankara
Denge ve Baş Dönmesi

Vestibüler Migren

Migrene bağlı baş dönmesi atakları hep baş ağrısıyla gelmez, iç kulak hastalıklarına benzeyebilir. Işık ve ses duyarlılığı gibi eşlik eden belirtileri anlattım.

Vestibüler migren, migrenle bağlantılı olarak ortaya çıkan ve dakikalardan günlere kadar sürebilen dönme, sersemlik ya da dengesizlik ataklarıyla seyreden bir sinir sistemi hastalığıdır. Baş ağrısı her atağa eşlik etmeyebilir; belirtiler iç kulak hastalıklarına benzeyebilir. Işığa ve sese duyarlılık, bulantı ve harekete karşı duyarlılık ataklarda görülebilen öteki belirtilerdir. Ankara'da vestibüler migren kuşkusuyla yapılan değerlendirmenin ilk adımı atakların ayrıntılı biçimde dinlenmesidir.

Vestibüler Migren Nedir, Migrenle Baş Dönmesi Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır?

Vestibüler migren, migrenin temel özelliği yineleyen baş dönmesi atakları olan biçimidir; denge yakınmaları kişinin migren öyküsüyle ve atak sırasındaki migren belirtileriyle zaman bakımından bağlantılıdır. Baş dönmesinin öteki nedenlerini baş dönmesi sayfasında topluca ele aldım.

Vestibüler migren iç kulağın mı, sinir sisteminin mi hastalığıdır?

Vestibüler migren bir sinir sistemi hastalığı olarak sınıflanır. İç kulaktaki denge organlarından gelen bilgi beyin sapına ve beyinciğe taşınarak orada işlenir; vestibüler migrende beynin denge ve ağrıyla ilgili bölge ve yollarında olağan dışı bir etkinlik olduğu düşünülür. Belirtileri iç kulak hastalıklarıyla örtüştüğü için hastalık hem kulak burun boğaz hem nöroloji alanını ilgilendirir.

Vestibüler migren neden geç tanınabilir?

Vestibüler migren baş dönmesinin sık nedenleri arasında sayılır, buna karşın birçok kişi tanı almadan kalır. Belirtileri kristal kayması ve Meniere hastalığı gibi iç kulak sorunlarına benzediğinden kişiler tanı netleşene dek sıklıkla birden çok uzmana başvurur.

Vestibüler Migrenin Belirtileri Nelerdir?

Vestibüler migrenin temel belirtisi, ataklar halinde yineleyen ve günlük işleri aksatabilen dönme ya da dengesizlik duygusudur; ataklara baş ağrısı, ışık ve ses duyarlılığı gibi migren özellikleri eşlik edebilir.

Vestibüler migren atağında baş dönmesi hangi biçimlerde hissedilir?

  • Kendiliğinden gelen dönme: Kişi kendisinin ya da çevresinin döndüğünü hisseder.
  • Pozisyonla gelen dönme: Baş pozisyonu değiştikten sonra ortaya çıkar.
  • Görüntüyle tetiklenen dönme: Geniş, hareketli ya da karmaşık bir görüntü dönme hissini başlatır.
  • Baş hareketiyle gelen dönme ya da sersemlik: Baş hareket ederken dönme ya da bulantılı bir sersemlik duyulur.

Vestibüler migren atağına hangi migren özellikleri eşlik edebilir?

Migren özellikleri baş dönmesinden önce, baş dönmesi sırasında ya da sonrasında ortaya çıkabilir.

  • Baş ağrısı: Tek yanlı, zonklayıcı ve bedensel hareketle artan tipte olabilir; her atakta bulunmayabilir.
  • Işık ve ses duyarlılığı: Parlak ışık ve gürültü rahatsızlık verir.
  • Görsel aura: Parlak, titreşen ışıklar ya da zikzak çizgiler görülebilir; genellikle bir saatten kısa sürer.
  • Bulantı ve kusma: Dönme hissine eşlik edebilir.
  • Harekete duyarlılık: Taşıt tutmasına yatkınlık birçok kişinin öyküsünde yer alır; bu yatkınlığı hareket hastalığı sayfasında anlattım.

Vestibüler migren atağı ne kadar sürer, ataklar arasında neler yaşanır?

Vestibüler migren atağının süresi kişiden kişiye çok değişir: dakikalar, saatler ya da birkaç gün sürebilir. Asıl atak seyrek olarak üç günü aşar, ancak kimi kişide tam toparlanma daha uzun sürebilir. Ataklar arasında birçok kişide görüntüyle ya da baş hareketiyle ortaya çıkan veya süreklilik gösteren bir sersemlik kalabilir; uzun süren denge yakınmalarının değerlendirilmesi kronik dengesizlik sayfasının konusudur.

Vestibüler Migren Neden Olur?

Vestibüler migrenin kesin nedeni bilinmiyor; migrenin kendisinde olduğu gibi beyindeki sinirlerde ve damarlarda ortaya çıkan değişikliklerle ilişkili olduğu düşünülür. Yakın akrabalarında migren bulunan kişilerde olasılık artar.

Vestibüler migren kimlerde daha sık görülür?

Vestibüler migren en çok kendisinde ya da ailesinde migren bulunan kişilerde görülür; migren öyküsü çocukluk çağına uzanabilir. Kadınlarda erkeklere göre daha sık bildirilir. Kaygı ve depresyon da vestibüler migrenle sık birlikte bulunur.

Vestibüler migrende tetikleyiciler kişiden kişiye nasıl değişir?

Tetikleyiciler kişiye özgüdür ve her atağın belirlenebilen bir tetikleyicisi yoktur. Başlıca gruplar şunlardır:

  • Uyku ve yorgunluk: Yetersiz ya da düzensiz uyku, yorgunluk.
  • Öğün ve sıvı düzeni: Öğün atlamak, susuz kalmak.
  • Stres: Yoğun stres ve kaygı dönemleri.
  • Hormonal değişiklikler: Adet dönemi ve menopoz.
  • Çevresel uyaranlar: Parlak ya da yanıp sönen ışık, hava değişimi, hareketli ve karmaşık görüntüler.
  • Yiyecek ve içecekler: Kimi kişide belirli yiyecek ya da içecekler atağı başlatabilir; hangisinin etkili olduğu kişiye göre değişir.

Bu etkenler tanıda ipucu verebilir, ancak tanı ölçütleri arasında yer almaz.

Vestibüler Migren Tanısı Nasıl Konur?

Vestibüler migren tanısı kişinin anlattığı atak öyküsüne dayanır; hastalığı gösteren bir biyolojik belirteç ya da özgül bir test yoktur. Uluslararası uzlaşı ölçütleri dört ögeyi birlikte arar: yineleyen denge yakınmaları, migren öyküsü, denge yakınmalarıyla migren belirtileri arasındaki zaman bağı ve başka nedenlerin dışlanması. Bu ögelerin bulunup bulunmadığına hekim, öykü ve muayeneyi birlikte değerlendirerek karar verir.

Vestibüler migren değerlendirmesinde hekim hangi soruları sorar?

Atakların nasıl hissedildiğini, ne kadar sürdüğünü, hangi sıklıkta geldiğini ve günlük işleri ne ölçüde aksattığını sorarım. Kişide ve ailesinde migren bulunup bulunmadığı, ataklara baş ağrısı, ışık ve ses duyarlılığı ya da görsel belirtilerin eşlik edip etmediği, işitme değişikliği ve olası tetikleyiciler de öykünün parçasıdır. Ardından kulakları, göz hareketlerini, dengeyi ve sinir sistemi bulgularını muayene ederim.

Vestibüler migren kuşkusunda hangi tetkikler gündeme gelebilir?

Tetkiklerin amacı vestibüler migreni kanıtlamak değil, benzer yakınmalara yol açan başka hastalıkları dışlamaktır. Bu amaçla gerek görülürse işitme testi, denge testleri ve beyin görüntülemesi istenebilir; göz hareketlerinin kaydına dayanan incelemenin nasıl yapıldığını videonistagmografi sayfasında bulabilirsiniz. Yakınmasız dönemde ileri derecede işitme kaybı ya da denge işlevinde tam kayıp saptanması başka bir nedeni düşündürür.

Vestibüler Migren Öteki Baş Dönmesi Nedenlerinden Nasıl Ayırt Edilir?

Vestibüler migren, öykü ve muayenenin başka bir denge hastalığını düşündürmemesiyle ya da düşünülen hastalığın uygun tetkiklerle dışlanmasıyla ayırt edilir. Başka bir denge hastalığı vestibüler migrenle birlikte de bulunabilir.

Vestibüler migren ve Meniere hastalığı aynı kişide birlikte bulunabilir mi?

Bulunabilir; iki hastalığın özelliklerini birlikte taşıyan kişiler bildirilmiştir ve migren, Meniere hastalığı olanlarda daha sık görülür. Belirtiler de örtüşür: vestibüler migrende dalgalanan işitme, çınlama ve kulakta basınç görülebilir, ancak işitme kaybının ileri düzeye ilerlemesi beklenmez; migren tipi baş ağrısı ve ışık duyarlılığı ise Meniere ataklarında da görülebilir. Bu nedenle ayrımda işitme testi önem taşır: tek kulakta işitme testiyle belgelenen işitme kaybı Meniere hastalığını düşündürür. Yakınmaların başladığı ilk yılda ayrım güç olabilir, çünkü Meniere erken dönemde yalnız denge yakınmasıyla seyredebilir. Hastalığın öteki özelliklerini Meniere hastalığı sayfasından okuyabilirsiniz.

Vestibüler migren kristal kaymasıyla nasıl karışabilir?

Vestibüler migren yalnız baş pozisyonu değişince gelen dönmeyle seyredebilir ve kristal kaymasını taklit edebilir. Ayrım için atak sırasında göz hareketlerinin doğrudan gözlenmesi gerekebilir. Kristal kaymasında dönmeler belirli bir baş hareketiyle başlar ve çoğunlukla bir dakikadan kısa sürer; yakınmalı dönem ise kristal kaymasında haftalarca sürebilirken vestibüler migrende daha kısadır. Migreni olan kişilerde kristal kayması da daha sık görüldüğünden iki durum aynı kişide bulunabilir. Bu iç kulak sorununun tanısı ve tedavisi kristal kayması başlığında ayrıntılı biçimde yer alıyor.

Vestibüler migren öyküsü olan kişide hangi belirtiler migrene bağlanmamalıdır?

Baş dönmesiyle birlikte yüzün ya da bedenin bir yanında güçsüzlük, konuşma güçlüğü, görme kaybı ya da çift görme, bilinç bulanıklığı, yürüyememe, bayılma veya ani başlayan çok şiddetli bir baş ağrısı varsa tablo migrene bağlanıp beklenmemeli, 112 aranmalıdır. Beyin sapını besleyen damarlardaki geçici dolaşım bozuklukları, özellikle ileri yaşta vestibüler migrenden ayırt edilmesi gereken nedenlerdendir. Beyin ve beyincik kaynaklı baş dönmesinin özelliklerini merkezi kaynaklı baş dönmesi sayfasında açıkladım.

Vestibüler Migren Nasıl Tedavi Edilir?

Vestibüler migren tedavisi atakların sıklığını ve şiddetini azaltmayı amaçlar; hastalığı bütünüyle ortadan kaldıran bir tedavi bilinmiyor. Yaşam düzeni ve tetikleyicilerin yönetimi planın temelidir; bunlar yeterli olmadığında atak sıklığını azaltmak amacıyla düzenli kullanılan koruyucu ilaçlar gündeme gelebilir. Bu ilaçlar migren baş ağrısından korunmada kullanılanlar arasından, kişinin öteki hastalıkları gözetilerek seçilir. Atak ilaçlarını, koruyucu ilaçları ve denge egzersizlerini vestibüler migrende sınayan araştırmalar az ve küçük ölçekli olduğundan kanıtlar sınırlıdır; hangi tedavinin uygun olduğuna hekim karar verir.

Vestibüler migrende yaşam düzeni nasıl ele alınır?

Öğünleri düzenli saatlerde yemek, yeterince uyumak, yeterli sıvı almak, düzenli egzersiz yapmak ve stresi yönetmek migrenin genel yönetiminde yer alan adımlardır. Uyku saatlerini, öğünleri, stres düzeyini ve belirtileri yazan bir günlük, kişiye özgü tetikleyicileri tanımaya yardımcı olabilir. Tanınan tetikleyicilerden kaçınmak kimi kişide atakları azaltabilir. Beslenmede kısıtlama herkese aynı biçimde uygulanmaz; kapsamı hekimle konuşulur.

Vestibüler migren atağı sırasında neler yapılabilir?

Atak sırasında loş bir odada uzanmak ya da uyumak ve sıvı almak ilk adımlardır. Bulantı ve dönme hissi belirginse atak süresince kullanılmak üzere hekimin önerdiği ilaçlar gündeme gelebilir; hangisinin kişiye uygun olduğunu hekim belirler. Baş ağrısı için alınan ilaçların sık kullanımı baş ağrısını artırabildiğinden ne sıklıkta alınacağı hekime danışılır.

Vestibüler migrende denge egzersizi programı kimler için düşünülür?

Ataklar dışında da dengesizliği süren kişilerde denge egzersizlerine dayanan bir program önerilebilir; yoğunluğu aşamalı olarak artırılır. Kişide yeri olup olmadığını hekim değerlendirir; programın nasıl kurulduğuna vestibüler rehabilitasyon sayfasında değindim. Gerek görülürse nöroloji başta olmak üzere ilgili uzmanlık alanıyla birlikte değerlendirme yapılır.

Ankara'da Vestibüler Migren İçin Muayene ve İzlem Süreci Nasıl İlerler?

Ankara'da vestibüler migren kuşkusuyla başvuran kişide süreç atakların öyküsüyle başlar, kulak, denge ve sinir sistemi muayenesiyle sürer; hangi tetkikin gerektiği bu bulgulara göre belirlenir. Başka bir neden düşünülmüyorsa tetikleyiciler ve yaşam düzeni konuşulur, atakların sıklığına ve günlük yaşama etkisine göre ilaç seçenekleri ele alınır.

Vestibüler migren ataklarını hekime anlatırken hangi notlar yardımcı olur?

  • Atak günlüğü: Her atağın tarihi, süresi, nasıl hissedildiği ve eşlik eden baş ağrısı ya da ışık ve ses duyarlılığı.
  • Atak öncesi koşullar: O günlerdeki uyku ve öğün düzeni, stres, kadınlarda adet dönemiyle ilişki.
  • Migren öyküsü: Kişinin kendisinde ve yakın akrabalarında migren, çocukluktan beri taşıt tutması.
  • İlaçlar ve önceki tetkikler: Kullanılan ilaçların listesi, eski işitme ve denge testleri ile görüntüleme raporları.

Vestibüler migren izleminde hangi değişiklikler yeniden değerlendirme gerektirir?

Kontrollerde atak günlüğü yol gösterir; koruyucu ilaç başlandıysa etkisi ve yan etkileri değerlendirilir, kontrol aralığını hekim belirler. Atakların şiddetlenmesi, sıklaşması ya da her zamankinden uzun sürmesi planın yeniden ele alınmasını gerektirir. Tek kulakta işitme kaybı gelişmesi ya da ataklar arasında denge işlevinde belirgin bir kayıp saptanması ise tanının yeniden gözden geçirilmesini gerektirir.

Vestibüler migren, baş ağrısı olmadan da seyredebilen ve öyküyle tanınan bir migren biçimidir. Atakların seyri ve tedaviye yanıt kişiden kişiye değişir; plan, kişiye özgü tetikleyicilerin tanınmasına ve atakların sıklığına göre kurulur.

Tıbbi inceleme: Yayımlanma: Son güncelleme:

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. Lempert T, Olesen J, Furman J, et al. Vestibular migraine: Diagnostic criteria. J Vestib Res. 2022.
  2. Cleveland Clinic — Vestibular Migraine
  3. ENT Health (AAO-HNS) — Understanding Vestibular Migraines
  4. MSD Manual Consumer Version — Dizziness and Vertigo
  5. NHS — Migraine
  6. American Migraine Foundation — What to Know About Vestibular Migraine
  7. Webster K, Dor A, Galbraith K, et al. Pharmacological interventions for prophylaxis of vestibular migraine. Cochrane Database Syst Rev. 2023.
  8. Webster KE, Dor A, Galbraith K, et al. Non-pharmacological interventions for prophylaxis of vestibular migraine. Cochrane Database Syst Rev. 2023.
  9. Webster KE, Dor A, Galbraith K, et al. Pharmacological interventions for acute attacks of vestibular migraine. Cochrane Database Syst Rev. 2023.