İçeriğe geç
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82 · Beştepe, Yenimahalle / Ankara selimerbek@gmail.com
Menü
0 (312) 511 07 00
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82, Beştepe – Yenimahalle / Ankara
Baş-Boyun Hastalıkları

Lenf Bezi Büyümesi

Soğuk algınlığında boynun yanında ele gelen hassas şişlikler çoğu kez lenf bezleridir. Enfeksiyonla açıklanamayan büyümenin nasıl incelendiğini anlatıyorum.

Lenf bezi büyümesi (lenfadenopati), bağışıklık sisteminin parçası olan lenf bezlerinin olağandan iri hale gelmesidir; boyunda en sık nedeni enfeksiyonlardır. Soğuk algınlığı ya da boğaz enfeksiyonu sırasında boynun yanında ele gelen hassas şişlikler çoğu kez bu durumdur; enfeksiyon yatıştıkça küçülmesi beklenir. Ankara'da bu yakınmayla yapılan muayenede ilk soru, şişliğin gerçekten bir lenf bezine ait olup olmadığı ve bir enfeksiyonla açıklanıp açıklanamadığıdır.

Lenf Bezi Büyümesi (Lenfadenopati) Nedir?

Lenf bezi büyümesi, bir ya da birkaç lenf bezinin bağışıklık yanıtı ya da bir hastalık nedeniyle irileşmesidir; nedeni araştırılan bir bulgudur. Lenf bezleri dokulardan toplanan lenf sıvısını süzer; sıvıdaki mikroplar ve hasarlı hücreler burada ayıklanır. Bir bölgede enfeksiyon olduğunda bağışıklık hücreleri yakındaki bezlerde toplanır ve bez şişer.

Lenf bezleri boyunda nerelerde bulunur?

Vücutta yüzlerce lenf bezi vardır; derinin hemen altındakiler elle hissedilebilir. Boyunda bezler, boynun ön ve arka yanları boyunca iki tarafta zincir biçiminde dizilir; çene altı, kulak arkası ve ense de bezlerin yoklanabildiği yerlerdir. Bezin büyüdüğü bölge, sorunun nerede olduğuna ipucu verir.

Boyundaki her şişlik lenf bezi büyümesi midir?

Değildir. Tiroid bezinden ya da tükürük bezlerinden kaynaklanan şişlikler, deri kistleri ve apseler de boyunda yumru olarak ele gelebilir; ayrım muayeneyle yapılır. Boyundaki kitlelerin genel nedenlerini boyunda kitle sayfasında, sıvı dolu keselerle seyreden durumları boyun kistleri başlığında anlattım.

Lenf Bezi Büyümesinin Belirtileri Nelerdir?

Lenf bezi büyümesinin başlıca belirtisi deri altında ele gelen yumru ya da yumrulardır; boğaz ağrısı, öksürük ya da ateş gibi eşlik eden yakınmalar nedene göre değişir. Ani başlayan ve ağrılı şişlik çoğunlukla enfeksiyona ya da yaralanmaya bağlıdır ve ağrı genellikle birkaç gün içinde azalır. Yavaş gelişen, ağrı yapmayan büyüme ise tümörlerle de ilişkili olabildiğinden daha dikkatli değerlendirilir; kimi zaman kişi hiçbir yakınması yokken boynunda bir yumru fark eder.

Lenf bezi büyümesinin tek bölgede ya da yaygın olması neyi gösterir?

Yalnız bir bölgedeki bezlerin büyümesi çoğu kez yakındaki bir enfeksiyona işaret eder. Birbirine komşu olmayan iki ya da daha fazla bölgede, örneğin boyunda ve kasıkta birlikte görülen büyüme ise bütün vücudu etkileyen bir duruma bağlı olabilir. Öpücük hastalığı gibi virüs enfeksiyonları da bu tabloya yol açabilir; yine de yaygın büyümenin nedeni araştırılır.

Lenf bezinin kendisi iltihaplandığında hangi işaretler görülür?

Bez bakteriyle enfekte olduğunda lenfadenit denen tablo gelişir: bez şişer, hassaslaşır ve sertleşebilir, üstündeki deri kızarır, ateş eşlik edebilir. İçinde irin toplanırsa (apse) bez lastik kıvamında hissedilebilir. Lenfadenit saatler içinde yayılabildiği için bu işaretlerde beklemeden hekime başvurulur.

Boyunda Lenf Bezi Büyümesi Neden Olur?

Boyunda lenf bezi büyümesinin en sık nedeni enfeksiyonlardır; başta soğuk algınlığı gibi üst solunum yolu enfeksiyonları olmak üzere baş ve boyun bölgesindeki bir enfeksiyon yakındaki bezleri büyütebilir. Nedenlerin çoğu ciddi değildir; kimi zaman bezler belirgin bir neden bulunmadan büyür ve kendiliğinden olağan boyutuna iner.

Lenf bezi büyümesine hangi enfeksiyonlar yol açabilir?

  • Soğuk algınlığı ve grip: Boyun bezlerini büyüten başlıca nedendir; bez hafif hassas olabilir ya da hiç ağrımayabilir.
  • Boğaz ve bademcik iltihabı: Boynun iki yanında hassas şişlik yapabilir; belirtileri ve tedavisi bademcik iltihabı sayfasında yer alıyor.
  • Diş ve diş eti: Apseli ya da gömülü diş ve diş eti iltihabı tek taraflı şişliğe yol açabilir.
  • Kulak, ağız ve deri: Kulak enfeksiyonları, ağız yaraları ve deride küçük enfeksiyonlar da yakındaki bezleri irileştirebilir.
  • Öpücük hastalığı: Ateş, boğaz ağrısı ve halsizlikle birlikte boynun iki yanında bez şişliği yapabilir; ayrıntısı öpücük hastalığı sayfasında.

Boğazdaki yakınmanın öteki nedenlerine boğaz ağrısı sayfasında değindim.

Lenf bezi büyümesi çocuklarda ve erişkinlerde aynı anlama mı gelir?

Boyunda lenf bezi büyümesi çocuklarda çok sık görülür ve çoğu zaman geçici bir bağışıklık tepkisidir; en sık neden virüsler, ikinci sırada bakteriyel enfeksiyonlardır. Sağlıklı kişilerde de birkaç küçük bez ele gelebilir. Erişkinde ise haftalarca süren ve bir enfeksiyonla açıklanamayan bez büyümesi, tümör olasılığı da hesaba katılarak değerlendirilir; bu olasılık yaş ilerledikçe artar, ama bezin büyümesi tek başına tümör bulunduğunu göstermez.

Lenf bezi büyümesinin daha seyrek nedenleri nelerdir?

Seyrek olarak verem gibi süreğen enfeksiyonlar, romatoid artrit ya da lupus gibi bağışıklık sistemi hastalıkları, bazı ilaçlar ve kimi aşılar lenf bezlerini büyütebilir. Lenf sisteminin tümörleri (lenfoma), kan kanserleri ve başka bölgelerden bezlere yayılan tümörler de bu nedenler arasındadır. Baş ve boyundaki bir tümör kimi zaman ilk olarak boyunda ağrısız bir şişlikle fark edilir; bu tümörleri baş-boyun kanserleri sayfasında ele aldım. Lenf bezi büyümesi olan kişilerin çoğunda bu nedenlerden hiçbiri bulunmaz.

Lenf Bezi Büyümesinde Ne Zaman Muayene Gerekir?

Ortada onu açıklayan bir enfeksiyon yokken iki hafta geçtiği halde küçülmeyen boyun lenf bezi muayene edilmelidir; büyümeyi sürdüren bezde bu süre beklenmez. Enfeksiyonla birlikte şişen bezin olağan boyutuna inmesi birkaç hafta, kimi zaman daha uzun sürebilir; enfeksiyon geçtiği halde küçülmeyen ya da küçülmesi yarıda kalan bez de muayene gerektirir.

Lenf bezi büyümesinde hangi özellikler hekime gösterilmeyi gerektirir?

  • Kıvam ve hareket: Sert, düzensiz ya da bastırıldığında yerinden oynamayan bez.
  • Yer: Köprücük kemiğinin hemen üstünde ya da altında ele gelen bez.
  • Dağılım: Boyunla birlikte birbirine uzak başka bölgelerde de büyüyen bezler.
  • Geçmiş: Daha önce kanser tanısı almış olmak.

Bu özellikler tek başına tanı koydurmaz; hangi tetkiklerin gerektiğine muayeneyle karar verilir.

Lenf bezi büyümesinde hangi durumlarda beklemeden başvurulur?

Bez hızla büyüyüp çok ağrılı hale gelirse, üstündeki deri kızarırsa ya da bezden irin akarsa beklemeden hekime ya da acil servise başvurulur. Bez büyümesine açıklanamayan ya da uzun süren ateş, gece terlemesi, istemeden kilo kaybı ya da kolay morarma ve kanama eşlik ettiğinde de muayene beklemeden yapılmalıdır. Nefes almakta zorlanma ya da tükürüğü bile yutamama gelişirse 112 aranır.

Lenf Bezi Büyümesinin Nedeni Nasıl Araştırılır?

Lenf bezi büyümesinin nedeni çoğu zaman öykü ve muayeneyle anlaşılır; basit bir virüs enfeksiyonunda tetkik gerekmeyebilir. Neden açıkça görülmediğinde ya da kuşkulu bir özellik bulunduğunda kan testleri, görüntüleme ve biyopsi gündeme gelebilir; hangisinin gerektiğine bulgulara göre hekim karar verir.

Lenf bezi büyümesi muayenesinde nelere bakılır?

Şişliğin ne zaman ve nasıl başladığı, ağrı, son haftalardaki enfeksiyon ya da diş ağrısı, ateş ve kilo kaybı sorulur; kullanılan ilaçlar, kedi tırmığı gibi küçük yaralanmalar ve verem tanılı biriyle temas da öyküye girer. Bezlerin yeri, büyüklüğü, kıvamı, hareketliliği ve birbirine kenetlenip kenetlenmediği elle değerlendirilir; ağrının olup olmaması tek başına nedeni göstermez. Ağız, boğaz, burun ve kulaklar muayene edilir; gerek görülürse ince bir endoskopla yutağa, dil köküne ve gırtlağa bakılır.

Lenf bezi büyümesinde görüntüleme ve kan testleri hangi amaçla istenir?

Gerek görülürse bezin yapısını görmek için ultrason istenebilir; ışınsız bir yöntem olduğundan çocuklarda görüntüleme çoğunlukla bununla yapılır. Nasıl yapıldığını boyun ultrasonu sayfasında bulabilirsiniz. Erişkinde tümör kuşkusu varsa kontrast maddeli bilgisayarlı tomografi ya da manyetik rezonans gerekebilir. Kan sayımı, göğüs filmi ve öpücük hastalığı ya da verem gibi enfeksiyonlara yönelik testler, nedeni aydınlatmak için gerek görülürse istenir.

Lenf bezi biyopsisinde hangi yöntemler kullanılır?

Tümör kuşkusu varsa ya da büyüme başka yollarla açıklanamıyorsa bezden örnek alınması (biyopsi) gündeme gelebilir. Örnek ince bir iğneyle hücre çekilerek, kalın bir iğneyle doku parçası alınarak ya da küçük bir ameliyatla bez çıkarılarak alınabilir; iltihaplı bezde örnekte mikrop da araştırılabilir. İğneyle örnek almanın nasıl yapıldığını ince iğne aspirasyon biyopsisi sayfasında anlattım.

Lenf Bezi Büyümesi Nasıl Tedavi Edilir?

Lenf bezi büyümesinde tedavi bezin kendisine değil, onu büyüten nedene yöneliktir. Virüs enfeksiyonuna bağlı büyümede özel bir tedavi gerekmez. Nedeni belli olmayan ama kuşkulu bir özelliği de bulunmayan bezde hekim bir süre izlemeyi önerebilir. Büyümeye bir tümör yol açıyorsa tedavi ilgili uzmanlık alanlarıyla birlikte planlanır.

Lenf bezi büyümesinde ilaç ve girişim kararı neye göre verilir?

Antibiyotik yalnız bakteriyel bir enfeksiyon düşünüldüğünde gündeme gelir; virüslerin yol açtığı şişliğe etki etmez ve kullanılıp kullanılmayacağına hekim karar verir. Nedeni bilinmeyen şişlikte kortizonlu ilaçlar dahil gelişigüzel ilaç kullanmak altta yatan nedenin anlaşılmasını geciktirebilir. İçinde irin toplanan bezde irinin boşaltılması gerekebilir; iltihaplanan bezde şişliğin tümüyle kaybolması haftalar, kimi zaman aylar sürebilir.

Enfeksiyona bağlı lenf bezi büyümesinde iyileşme döneminde neler yapılabilir?

  • Dinlenme: Vücudun enfeksiyonla baş etmesine fırsat tanımak.
  • Sıvı: Susuz kalmamak için bol sıvı almak.
  • Ağrı kesici: Ağrı ve ateş için ilacı hekime ya da eczacıya danışarak seçmek; çocuğa verilecek ilaçta da mutlaka danışmak.

Bu önlemler şişliği gidermez; kişinin kendini daha iyi hissetmesine yardımcı olabilir.

Ankara'da Lenf Bezi Büyümesi İçin Değerlendirme ve İzlem Süreci Nasıl İlerler?

Ankara'da boyunda lenf bezi büyümesi için değerlendirme öykü ve baş-boyun muayenesiyle başlar. Bulgular enfeksiyonu gösteriyorsa nedene yönelik tedavi ve izlem, kuşkulu bir özellik varsa aşamalı tetkik planlanır; kontrol zamanını ve hangi değişikliklerde daha erken gelinmesi gerektiğini hekim bildirir.

Lenf bezi büyümesi için muayeneye gelirken hangi bilgiler hazırlanır?

  • Zaman çizelgesi: Şişliğin ne zaman fark edildiği, o sırada geçirilen enfeksiyon ve sonraki seyri.
  • Eşlik eden belirtiler: Ateş, gece terlemesi, kilo değişimi, boğaz ya da diş ağrısı.
  • İlaç ve aşılar: Düzenli kullanılan ilaçlar ve son haftalarda yapılan aşılar.
  • Eski sonuçlar: Daha önce yapılmış ultrason raporları ve kan testi sonuçları.

Lenf bezi büyümesinde kontrol muayenesinde neye bakılır?

Kontrolde bezin boyutu, kıvamı ve hareketliliği ilk muayeneyle karşılaştırılır; yeni bez ortaya çıkıp çıkmadığı ve genel belirtiler sorgulanır. Boyutu değişmeyen ya da büyüyen bezde ileri tetkikin gerekip gerekmediğine hekim karar verir.

Boyunda lenf bezi büyümesi çoğu kez bağışıklık sisteminin bir enfeksiyona verdiği geçici yanıttır. Değerlendirmede belirleyici olan bezin varlığı değil, zaman içindeki seyri ve muayenedeki özellikleridir.

Tıbbi inceleme: Yayımlanma: Son güncelleme:

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. MedlinePlus — Swollen lymph nodes
  2. MedlinePlus — Lymphadenitis
  3. NHS — Swollen glands
  4. Cleveland Clinic — Swollen Lymph Nodes
  5. Cleveland Clinic — Swollen Lymph Nodes in the Neck (Cervical Lymphadenopathy)
  6. MSD Manual — Swollen Lymph Nodes
  7. healthdirect — Swollen lymph nodes (swollen glands)
  8. Gaddey HL, Riegel AM. Unexplained Lymphadenopathy: Evaluation and Differential Diagnosis. Am Fam Physician. 2016.
  9. Weinstock MS, Patel NA, Smith LP. Pediatric Cervical Lymphadenopathy. Pediatr Rev. 2018.
  10. Pynnonen MA, Gillespie MB, Roman B, et al. Clinical Practice Guideline: Evaluation of the Neck Mass in Adults. Otolaryngol Head Neck Surg. 2017.