İçeriğe geç
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82 · Beştepe, Yenimahalle / Ankara selimerbek@gmail.com
Menü
0 (312) 511 07 00
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82, Beştepe – Yenimahalle / Ankara
Ses ve Gırtlak Hastalıkları

Larenjit

Soğuk algınlığına bağlı larenjitte ses kısıklığı çoğunlukla bir-iki haftada geçer. Üç haftayı aşan süreğen larenjitin nedenlerini ayrıca ele aldım.

Larenjit, ses tellerini de içine alan gırtlağın iltihaplanıp şişmesidir; en belirgin sonucu ses kısıklığı ya da sesin geçici olarak kaybolmasıdır. Halk arasında gırtlak iltihabı denir. Kısa süren (akut) biçimi en sık soğuk algınlığı ve grip virüslerine, kimi zaman da sesin aşırı zorlanmasına bağlıdır; yakınmaların çoğu kişide bir-iki haftada kendiliğinden hafiflemesi beklenir. Üç haftadan uzun süren iltihaba süreğen (kronik) larenjit denir ve bu tabloda sigara, reflü ya da sesin sürekli zorlanması gibi süregelen bir etken aranır. Ankara'da ses kısıklığı yakınmasıyla yapılan muayenede önce kısıklığın süresi ve eşlik eden uyarı işaretleri değerlendirilir.

Larenjit (Gırtlak İltihabı) Nedir?

Larenjit, soluk borusunun üst ucunda yer alan ve ses tellerini barındıran gırtlağın (larenks) iltihabıdır. Ses, akciğerlerden gelen havanın ses tellerini titreştirmesiyle oluşur; iltihapla şişen ses telleri gerektiği gibi titreşemediğinden ses kısık ya da zayıf çıkar.

Akut ve süreğen larenjit hangi ölçüye göre ayrılır?

Ayrım süreye göre yapılır: yakınmaları üç haftadan kısa süren tabloya akut, üç haftayı aşana süreğen larenjit denir. Akut tablo çoğu kez bir üst solunum yolu enfeksiyonunun parçasıdır. Süreğen larenjitte ise tedavi, gırtlağı uzun süredir tahriş eden etkenin bulunmasına dayanır.

Larenjit kimlerde daha kolay gelişir ve risk nasıl azaltılır?

Larenjit her yaşta görülebilir. Tütün dumanına sık maruz kalanlarda, alkolü fazla tüketenlerde, bronşit ya da sinüzit gibi bir solunum yolu enfeksiyonu geçirenlerde ve öğretmen, şarkıcı gibi sesini yoğun kullananlarda daha kolay gelişir. Elleri sık yıkamak, soğuk algınlığı ve grip mevsiminde hasta kişilerle yakın temastan kaçınmak, sesi zorlamamak ve sigarayı bırakmak riski azaltmaya yardımcı olur.

Larenjitin Belirtileri Nelerdir?

Larenjitin başlıca belirtisi ses kısıklığıdır; ses zayıflayabilir, kalınlaşabilir ya da bir süre tümüyle kaybolabilir. Yakınmalar çoğunlukla birden başlar ve ilk birkaç gün içinde ağırlaşabilir.

Akut larenjitte ses kısıklığına hangi yakınmalar eşlik eder?

  • Boğazda gıcık ve kuruluk: Boğazda gıcık, yanma ya da kuruluk hissi olur; sesi kullanmak ağrı verebilir.
  • Öksürük: Kuru, tahriş edici bir öksürük görülebilir.
  • Boğaz temizleme gereksinimi: Boğazda bir şey varmış hissiyle sık sık boğaz temizlenir.
  • Ateş: Hafif ateş görülebilir; ağır enfeksiyonlarda kırgınlık ve yutma güçlüğü eklenebilir.
  • Eşlik eden enfeksiyonun belirtileri: Soğuk algınlığı ya da gribin öteki yakınmaları ve boyunda şişen lenf bezleri tabloya eklenebilir.

Boğaz ağrısı da tabloya katılabilir; bu yakınmanın öteki nedenlerine boğaz ağrısı sayfasında yer verdim.

Süreğen larenjitin yakınmaları akut larenjitten nasıl ayrılır?

Süreğen larenjitte ön planda haftalarca süren ses değişikliği vardır. Boğazda yumru hissi, sık boğaz temizleme ve öksürük bu tabloya eşlik edebilir. Haftalarca süren öksürüğün gırtlak dışındaki nedenlerini kronik öksürük sayfasında ele aldım.

Larenjit Neden Olur?

Akut larenjit en sık üst solunum yollarını tutan virüslerden kaynaklanır; süreğen larenjitin arkasında ise gırtlağı uzun süre tahriş eden etkenler bulunur.

Akut larenjite hangi etkenler yol açar?

Soğuk algınlığı ve grip virüsleri başta gelir; bakteriye bağlı larenjit seyrektir. Larenjit enfeksiyon olmadan da gelişebilir: uzun süre konuşmak, bağırmak ya da yüksek sesle şarkı söylemek ses tellerini zorlar. Alerji, tahriş edici duman ve kimyasal maddelerin solunması da gırtlakta kısa süreli iltihaba yol açabilir.

Süreğen larenjite hangi etkenler zemin hazırlar?

  • Sigara ve alkol: Tütün dumanı, başkasının içtiği sigaranın dumanı ve aşırı alkol kullanımı gırtlağı tahriş eder.
  • Reflü: Mide içeriği boğaza ve gırtlağa ulaşarak ses tellerini tahriş edebilir; mide yanması olmadan da görülebilir. Bu konunun ayrıntısı reflü ve boğaz sayfasındadır.
  • Sesin sürekli zorlanması: Sesini mesleği gereği yoğun kullananlarda ses telleri yinelenen biçimde zorlanır.
  • Alerji, sinüs enfeksiyonu ve uzun süren öksürük: Sürekli boğaz temizleme de gırtlağı tahriş eden etkenler arasındadır.
  • Solunan tahriş ediciler: Toz, kimyasal buharlar ve hava kirliliği bu gruptadır.
  • Solunum yoluyla alınan bazı ilaçlar: Gırtlağı tahriş edebilir; bu ilaçları kullananlarda ve bağışıklığı zayıflamış kişilerde gırtlakta mantar enfeksiyonu da gelişebilir. Böyle bir durumda tedavinin nasıl düzenleneceğine hekim karar verir.

Süreğen iltihap zamanla gırtlakta nedbe dokusuna ya da başka kalıcı değişikliklere zemin hazırlayabilir; sigara da ses tellerinde kalıcı değişikliklere ve sesin kalınlaşmasına yol açabilir.

Larenjit Tanısı Nasıl Konur?

Larenjit tanısı çoğu kez yakınmaların dinlenmesi ve sesteki değişikliğin değerlendirilmesiyle konur. Kısa süren tipik tabloda tetkik gerekip gerekmediğine muayene bulgularına göre karar verilir; yakınma uzadığında gırtlağın doğrudan görülmesi gerekir.

Larenjitte gırtlağa hangi yöntemle bakılır?

Gırtlağa, boğazın gerisine tutulan küçük bir aynayla ya da ince, ışıklı ve bükülebilir bir görüntüleme borusuyla (endoskop) bakılır. Süreğen larenjitte gırtlağın iç yüzünde kızarıklık, kimi zaman da şişlik görülür. Bakının nasıl yapıldığını laringoskopi sayfasında anlattım. Gerek görülürse boğaz kültürü, görüntüleme ya da gırtlaktan örnek alınması gibi incelemeler istenebilir.

Larenjit sanılan ses kısıklığının arkasında başka hangi durumlar olabilir?

Ses kısıklığı yalnız iltihaba özgü değildir. Ses tellerindeki iyi huylu oluşumlar, ses teli felci ve kimi zaman gırtlak kanseri de aynı yakınmayla başlayabilir; kısıklık uzadığında gırtlağın bu yönden değerlendirilmesi bu nedenle önemlidir. Ses kısıklığının bütün nedenlerini ses kısıklığı sayfasında topladım; sesin aşırı kullanımıyla gelişen ses teli nodülü ile gırtlak kanseri ayrı sayfaların konusudur.

Larenjit Nasıl Tedavi Edilir?

Akut larenjitin tedavisi sesi dinlendirmeye ve yakınmaları hafifletmeye dayanır; süreğen larenjitte ise tedavi, iltihabı sürdüren nedene göre planlanır.

Akut larenjitte ses tellerini zorlamamak için nelere dikkat edilir?

  • Sesi dinlendirme: Olabildiğince az konuşmak, bağırmamak ve yüksek sesle konuşmamak ses tellerindeki iltihabın azalmasına yardımcı olur.
  • Fısıldamama: Fısıltı, ses tellerini olağan konuşmadan daha çok zorlayabilir.
  • Sıvı: Bol su içilir; fazla kafein ve alkol sıvı kaybına yol açabildiğinden sınırlanır.
  • Nemli hava: Kalorifer ve klimanın kuruttuğu kapalı ortamlarda havayı nemli tutmak boğazdaki gıcık hissini azaltabilir.
  • Duman ve toz: Sigara içilmez, dumanlı ve tozlu ortamlardan uzak durulur.

Larenjitte ilaç kullanımına kim, neye göre karar verir?

Ağrı kesici ve ateş düşürücü ilaçlar hekim ya da eczacı önerisiyle kullanılabilir; çocuklarda ilacın türünü ve miktarını hekim belirler. Akut larenjit çoğunlukla virüslere bağlıdır ve antibiyotik virüslere etki etmez. Antibiyotiğin gerekip gerekmediğine, bakteriye bağlı bir enfeksiyon düşünülüp düşünülmediğine bakarak hekim karar verir. Bazı durumlarda hekim ek ilaç tedavisi düzenleyebilir.

Süreğen larenjitte ses terapisi hangi durumda gündeme gelir?

Süreğen larenjitte ilk adım, gırtlağı tahriş eden etkenden uzaklaşmaktır: sigaranın bırakılması, reflünün ya da ilaca bağlı tahrişin tedavisi bu kapsamdadır. İltihabı sesin aşırı ya da yanlış kullanımı sürdürüyorsa ses terapisi gündeme gelir; terapiye, gırtlak bakısıyla nedenin ortaya konmasının ardından karar verilir. Yöntemin ayrıntısını ses terapisi sayfasında bulabilirsiniz. Gırtlakta bir oluşum saptanırsa cerrahi seçeneği de konuşulabilir.

Larenjitte Ne Zaman Hekime ya da Acile Başvurulur?

Larenjitte üç haftayı aşan ses kısıklığında gırtlağın muayene edilmesi gerekir. Larenjit sık yineliyorsa ya da yakınmalar birkaç gün geçtiği hâlde hafiflemek yerine ağırlaşıyorsa bu süre beklenmez; düşmeyen ateş, giderek artan ağrı, yutmada güçlük ve öksürükle kan gelmesi de beklemeden hekime başvurma nedenidir. Nefes almada güçlük ise yaş ne olursa olsun acil bir belirtidir.

Çocukta gırtlak iltihabı neden daha yakından izlenir?

Çocuklarda gırtlak iltihabının bazı biçimleri hava yolunu daraltabilir. Bunlardan krup, bebekleri ve küçük çocukları etkiler: soğuk algınlığı belirtilerinin ardından havlar tarzda öksürük, kısık ses ve nefes alırken duyulan tiz, hırıltılı ses ortaya çıkar; yakınmalar geceleri ağırlaşabilir. Krup çoğunlukla hafif seyreder, ancak tedavi gerekebileceğinden hekime danışmak gerekir. Üç aylıktan küçük bebekte ses kısıklığı ve çocukta bir haftayı aşan ses kısıklığı da muayene nedenidir.

Larenjitte hangi belirtiler 112'yi aramayı gerektirir?

Çocukta ya da erişkinde şu belirtilerden biri varsa 112 aranmalı ya da en yakın acil servise başvurulmalıdır:

  • Nefes almada güçlük: Soluk alıp verirken belirgin zorlanma; solunum sesi değişebilir, kaburgaların altı her nefeste içeri çekilebilir.
  • Salya akıtma ve yutamama: Çocuğun olağandan çok salya akıtması, yutkunmakta zorlanması ya da yatmak yerine oturmak istemesi.
  • Renk değişikliği: Dudaklarda, dilde ya da ciltte morarma, solukluk.
  • Uyuşukluk: Olağandan uykulu olma ya da güç uyandırılma.

Ankara'da Larenjit İçin Muayene ve Tedavi Süreci Nasıl İlerler?

Ankara'da larenjit kuşkusuyla yapılan değerlendirmede ilk iş, tablonun soğuk algınlığıyla birlikte yeni başlamış bir iltihap mı, yoksa haftalardır süren ya da sık yineleyen bir sorun mu olduğunu ayırmaktır; sonraki adımlar bu ayrıma göre belirlenir.

Larenjit kuşkusuyla yapılan ilk muayenede neler sorulur?

Kısıklığın nasıl başladığını, öncesinde soğuk algınlığı olup olmadığını ve sesin gün içinde ne kadar kullanıldığını sorarım; süreğen yakınmada sigara, alkol, mide yanması ve solunum yoluyla kullanılan ilaçlar da ayrıntılı ele alınır. Ardından boğaza ve boyna bakılır, gerek görülürse gırtlak endoskopla görülür. Muayeneye kullanılan ilaçların listesiyle ve varsa önceki gırtlak bakısının raporu ya da görüntüleriyle gelmek değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Larenjitte izlem ve kontrol nasıl planlanır?

Süreğen larenjitte kontrolün zamanını hekim belirler; kontrolde sesteki değişim ve gerek görülürse gırtlağın görünümü yeniden değerlendirilir. Sesini mesleği gereği yoğun kullananlarda işe ne zaman dönüleceği de ayrıca konuşulur.

Larenjit çoğu kez soğuk algınlığına eşlik eden, sesi dinlendirmekle gerilemesi beklenen bir iltihaptır. Haftalarca süren ya da sık yineleyen ses kısıklığında ise iltihabı sürdüren etkenin bulunması ve gırtlağın görülmesi gerekir.

Tıbbi inceleme: Yayımlanma: Son güncelleme:

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. NHS — Laryngitis
  2. MedlinePlus — Laryngitis
  3. Cleveland Clinic — Laryngitis
  4. MSD Manual — Laryngitis
  5. healthdirect — Laryngitis
  6. NIDCD (NIH) — Hoarseness
  7. ENT Health — Hoarseness
  8. NHS — Croup
  9. Stachler RJ, Francis DO, Schwartz SR, et al. Clinical Practice Guideline: Hoarseness (Dysphonia) (Update). Otolaryngol Head Neck Surg. 2018.
  10. Reveiz L, Cardona AF. Antibiotics for acute laryngitis in adults. Cochrane Database Syst Rev. 2015.