İçeriğe geç
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82 · Beştepe, Yenimahalle / Ankara selimerbek@gmail.com
Menü
0 (312) 511 07 00
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82, Beştepe – Yenimahalle / Ankara
Görüntüleme ve Biyopsi

İnce İğne Aspirasyon Biyopsisi

Biyopsi istenmesi kitlenin kötü huylu olduğu anlamına gelmez. İnce iğne biyopsisinde örneğin nasıl alındığını ve mikroskopta incelendiğini aktarıyorum.

İnce iğne aspirasyon biyopsisi, bir kitleden ince bir iğneyle hücre ve sıvı örneği çekilip bu örneğin mikroskopta incelenmesidir; kısaca ince iğne biyopsisi olarak da bilinir. Boyunda ele gelen ya da görüntülemede fark edilen bir şişliğin neden kaynaklandığını anlamaya yardımcı olur. Kullanılan iğne, koldan kan almada kullanılan iğneden çoğu zaman daha incedir. Biyopsi istenmesi kitlenin kötü huylu olduğu anlamına gelmez; amaç, kitlenin niteliğini hücreler üzerinden ortaya koymaktır. Ankara'da tiroid nodülü, büyümüş lenf bezi ya da tükürük bezi kitlesi nedeniyle yapılan değerlendirmelerde de bu biyopsi, niteliği muayene ve görüntülemeyle netleşmeyen kitlelerde istenebilen bir incelemedir.

İnce İğne Aspirasyon Biyopsisi Nedir, Ne Amaçla Yapılır?

İnce iğne aspirasyon biyopsisi, kitlenin içine ilerletilen ince bir iğne ve ona bağlı şırıngayla hücre, küçük doku parçacıkları ve sıvı çekilmesidir. Alınan örnek cam bir lama yayılır ve laboratuvarda patoloji uzmanınca mikroskop altında incelenir.

İnce iğne biyopsisi bir kitle hakkında hangi soruya yanıt arar?

Görüntüleme bir kitlenin yerini, boyutunu ve yapısını gösterebilir; ancak iyi huylu mu kötü huylu mu olduğunu her zaman ayırt edemez. İnce iğne biyopsisi bu soruya hücreler üzerinden yanıt aramaya yarar; gerek görülürse hücreler üzerinde ek laboratuvar incelemeleri de yapılabilir. Kimi durumlarda iğne, kist ya da apse gibi sıvı birikintilerinin boşaltılması için de kullanılabilir.

İnce iğne biyopsisi görüntüleme eşliğinde mi, elle mi yönlendirilir?

Bu seçimi kitlenin yerine, büyüklüğüne ve elle ne kadar hissedildiğine göre hekim yapar. Elle kolayca hissedilen yüzeysel bir kitlede iğne görüntüleme kullanılmadan da yönlendirilebilir; küçük, derinde ya da elle zor hissedilen kitlelerde ultrason eşliği kullanılabilir. Ultrasonun boyunda neleri gösterdiği boyun ultrasonu sayfasında yer alıyor. Seyrek olarak, derin bölgelerde iğne tomografi eşliğinde yönlendirilebilir; bu görüntüleme KBB hastalıklarında MR ve tomografi sayfasında ele alınıyor.

İnce İğne Aspirasyon Biyopsisi Kimlerde İstenebilir?

İnce iğne aspirasyon biyopsisi, boyunda ya da baş bölgesinde niteliği muayene ve görüntülemeyle netleşmeyen bir kitlesi olan kişilerde istenebilir. Gerekip gerekmediğine kitlenin özellikleri ve eşlik eden yakınmalar birlikte değerlendirilerek hekim karar verir.

Boyunda hangi oluşumlardan ince iğneyle örnek alınabilir?

  • Tiroid nodülü: Bir nodülün iyi huylu mu kötü huylu mu olduğu çoğu zaman yalnız muayene ve kan testleriyle anlaşılamaz; nodüllerin izlem ve tedavisini tiroid nodülü ve guatr sayfasında ele aldım.
  • Büyümüş lenf bezi: Geçmeyen ya da görüntülemede olağan dışı görünen lenf bezlerinde enfeksiyon, iltihap ya da tümör ayrımı için örnek alınabilir; bezlerin hangi nedenlerle büyüdüğü lenf bezi büyümesi başlığında anlatılıyor.
  • Tükürük bezi kitlesi: Kulak önündeki ya da çene altındaki bezde gelişen bir kitleden alınan örnek, tümörün türünü anlamaya yardımcı olabilir; bu tümörler tükürük bezi tümörleri sayfasının konusudur.
  • Boyun kisti ve öteki şişlikler: İçi sıvı dolu kistlerden ve nedeni belirsiz öteki boyun şişliklerinden de örnek alınabilir; şişliğin olası nedenlerine boyunda kitle sayfasından ulaşabilirsiniz.

Erişkinde boyun kitlesi değerlendirilirken ince iğne biyopsisi hangi aşamada gündeme gelir?

Erişkinde enfeksiyonla açıklanamayan ve iki hafta içinde küçülmeyen bir boyun kitlesi muayene gerektirir; büyüyen ya da ne zamandan beri var olduğu bilinmeyen bir kitlede bu süre beklenmez. Değerlendirme öyküyle ve ağız içi, dil kökü, yutak ve gırtlağı da kapsayan ayrıntılı bir muayeneyle başlar; gerek görülürse görüntüleme istenir. Kitlenin niteliği bu adımlarla netleşmediğinde, açık ameliyatla parça almaya geçilmeden önce ince iğne biyopsisi istenebilir. Bu bölgedeki kanserlerin tanı adımlarını baş-boyun kanserleri sayfasında bulabilirsiniz.

İnce İğne Aspirasyon Biyopsisi Öncesinde Hazırlık Gerekir mi?

İnce iğne aspirasyon biyopsisinden önce en önemli hazırlık, kullanılan ilaçların ve kanama eğiliminin hekimle konuşulmasıdır; bunun dışında genellikle özel bir hazırlık istenmez.

İnce iğne biyopsisi planlanırken hangi bilgiler önceden paylaşılmalıdır?

  • Kanamayı etkileyen ilaçlar: Kan sulandırıcılar ve kimi ağrı kesiciler biyopsi yerinde kanama olasılığını artırabilir. İlaç kendi kendine kesilmez; işlemden önce nasıl davranılacağını hekim bildirir.
  • Pıhtılaşma sorunu: Bilinen bir kanama ya da pıhtılaşma bozukluğu varsa işlemden önce söylenir.
  • Alerjiler: Uyuşturma için kullanılan ilaçlar dahil bilinen ilaç alerjileri bildirilir.
  • Gebelik olasılığı: Gebelik ya da gebelik kuşkusu varsa hekime söylenir.
  • Reçetesiz ürünler: Reçetesiz ilaçlar ve bitkisel takviyeler de ilaç listesine eklenir.

İnce iğne biyopsisinden önce aç kalmak ya da refakatçi getirmek gerekir mi?

Çoğu zaman aç kalmak gerekmez; kimi birimler işlemden önce birkaç saat yiyip içmemeyi isteyebileceği için verilen yönergeye uyulur. Çocuklarda işlem rahatlatıcı ilaç (sedasyon) verilerek yapılabilir; sedasyon verilen kişinin eve dönüşünde bir yakının eşlik etmesi gerekir.

İnce İğne Aspirasyon Biyopsisi Nasıl Yapılır?

İnce iğne aspirasyon biyopsisi, kişi uyanıkken, yatar ya da oturur konumda yapılan kısa bir işlemdir. Süresi alınacak örnek sayısına göre değişir; yaklaşık süreyi işlemi yapacak birim bildirir.

İnce iğne biyopsisi sırasında hangi adımlar izlenir?

  • Konumlanma: Tiroid biyopsisinde kişi sırtüstü yatar; omuzların altına yastık konur, baş hafifçe geriye yatırılarak boyun gerilir.
  • Derinin temizlenmesi: İğnenin gireceği bölge mikrop öldürücü bir solüsyonla temizlenir.
  • Uyuşturma: Gerekirse deri, iğneyle verilen bir ilaçla uyuşturulur; uyuşturma yapılıp yapılmayacağına hekim karar verir.
  • Örnek alma: İğne deriden geçirilip kitleye ilerletilir, şırıngayla hücre ve sıvı çekilir, ardından iğne geri alınır.
  • Yineleme: Yeterli hücre toplamak için kitlenin farklı bölümlerinden birkaç örnek alınabilir ve her örnek için yeni bir iğne kullanılır.
  • Bası ve bant: İşlem bitince kanamayı azaltmak için iğne yerine bir süre bastırılır, gerekirse küçük bir bant yapıştırılır.

İnce iğne biyopsisi sırasında kişiden ne yapması beklenir?

İğne boyundayken kıpırdamamak, konuşmamak, öksürmemek ve yutkunmamak istenir. Uyuşturma yapılırsa kısa bir batma, iğne ilerlerken ve örnek alınırken de baskı hissedilebilir. Duyumun şiddeti kişiden kişiye değişir.

İnce İğne Aspirasyon Biyopsisinin Riski ya da Sakıncası Var mıdır?

İnce iğne aspirasyon biyopsisinde sorunlar seyrek görülür ve çoğu zaman hafif kalır; yine de deriden iğneyle yapılan her işlem gibi kanama ve enfeksiyon gibi olası sakıncaları vardır. Bu sakıncaları ve kişinin durumunda dikkat edilecekleri hekim işlem öncesinde açıklar.

İnce iğne biyopsisinden sonra hangi yan etkiler görülebilir?

  • Hassasiyet: Biyopsi yerinde birkaç gün süren hafif ağrı ve dokunmakla duyarlılık olabilir.
  • Morarma: En sık görülen sorun kanamadır ve bu çoğu zaman iğne yerinde küçük bir morluk biçiminde kalır.
  • Kanama: Tiroid bezinin içine ya da çevresine kanama seyrek de olsa görülebilir; kanama ağırsa soluk borusuna baskı yapabilir.
  • Enfeksiyon: İğne yerinde enfeksiyon gelişebilir; bu çok seyrektir.
  • Çevre yapıların etkilenmesi: Kitlenin yakınındaki bir yapının zarar görmesi, örneğin tükürük bezi biyopsisinde yüz sinirinin etkilenmesi seyrek bir olasılıktır.
  • Uyuşturma ilacına tepki: Deriyi uyuşturmak için kullanılan ilaca karşı alerjik tepki gelişebilir.

İnce iğne biyopsisi kanserli hücrelerin yayılmasına yol açar mı?

Kullanılan iğne çok ince olduğundan, ince iğne biyopsisiyle kanserin yayılması çok seyrek görülen bir durumdur. Bu konuda bir kaygı varsa işlemden önce hekimle konuşulabilir. Tiroid bezindeki bir kitlede kanser saptandığında izlenen yolu tiroid kanseri sayfasında anlattım.

İnce iğne biyopsisinden sonra günlük yaşama dönüş nasıl ilerler?

İşlemden sonra genellikle olağan etkinliklere dönülebilir; bant yapıştırıldıysa birkaç saat içinde çıkarılabilir. Rahatsızlık olursa hekimin önerdiği bir ağrı kesici kullanılabilir. Biyopsi yerinde kızarıklık, akıntı ya da artan şişlik, ateş ya da ağrı kesiciyle geçmeyen, giderek artan ağrı gelişirse beklemeden hekime başvurulmalıdır. Biyopsi yerinde hızla büyüyen bir şişlik beklemeden acil servise başvurmayı gerektirir; nefes almada güçlük, hırıltılı ya da tiz bir soluk sesi ya da tükürüğü yutamama olursa 112 aranmalıdır.

İnce İğne Aspirasyon Biyopsisinin Sonucu Nasıl Değerlendirilir?

İnce iğne aspirasyon biyopsisi örneğini patoloji uzmanı mikroskop altında inceler ve bulgularını bir raporla bildirir. Rapor tek başına tanı yerine geçmez; hekim sonucu yakınmalar, muayene ve görüntüleme bulgularıyla birlikte yorumlar. Sonucun ne zaman ve hangi yolla öğrenileceği işlemden önce konuşulabilir.

İnce iğne biyopsisi sonucu hangi yönde çıkabilir?

Sonuç, örnekte kanser hücresi görülmediğini ve bulguların iyi huylu bir nodül, kist ya da iltihapla uyumlu olduğunu gösterebilir; kimi örneklerde mikrop kaynaklı bir iltihabın izlerine rastlanır. Kanser hücreleri ya da kanser kuşkusu uyandıran hücreler görüldüğünde ek incelemeler ve tedavi seçenekleri hekimle konuşulur. Biyopsi her zaman açık bir yanıt vermeyebilir: yeterli hücre alınmış olsa bile hücreler mikroskopta iyi ya da kötü huylu diye güvenle ayrılamayabilir ya da tanıya yetecek kadar hücre toplanamamış olabilir. Böyle bir sonuçta izlenecek yolu hekim kişinin durumuna göre belirler.

İnce iğne biyopsisi örneği hangi durumlarda tanıya yetmeyebilir?

İnce iğne yalnız hücre ve hücre kümeleri topladığı için, dokunun yapısı hakkında bilgi gereken kimi durumlarda örnek yetersiz kalabilir; lenf bezi kanseri (lenfoma) kuşkusu bunlardan biridir. İçi sıvı dolu kitlelerde çekilen sıvıda tanıya yetecek hücre bulunmayabilir; kitle bir kistse yetersiz örnek sonucu daha sık çıkabilir ve kistik bir boyun kitlesinde değerlendirme tanı netleşene dek sürdürülür. Laboratuvar ek örnek de isteyebilir. Böyle durumlarda biyopsinin yinelenmesi, doku silindiri alan kalın iğne biyopsisi ya da kitlenin bir bölümünün veya tamamının küçük bir ameliyatla alındığı açık biyopsi gündeme gelebilir; hangi yolun izleneceğine hekim karar verir.

Ankara'da İnce İğne Biyopsisi İçin Değerlendirme ve Planlama Nasıl Yapılır?

Ankara'da ince iğne aspirasyon biyopsisinin planlanması, muayene ve görüntüleme bulgularının birlikte gözden geçirilmesiyle yapılır; biyopsinin gerekip gerekmediği, görüntüleme eşliğinde yapılıp yapılmayacağı, yeri ve zamanı bu değerlendirmeyle belirlenir. İşlem, bu alanda eğitimli bir hekimce, örneğin radyoloji uzmanınca ya da ilgili uzmanlık alanından bir hekimce yapılabilir; alınan örneği patoloji uzmanı inceler.

İnce iğne biyopsisi kararından önce hangi bilgiler tartılır?

Biyopsi kararında görüntüleme bulguları kadar kişinin öyküsü de belirleyicidir. Kilo kaybı, yutma güçlüğü, ses kısıklığı, sigara ve alkol kullanımı ile kişinin kendisinde ya da ailesinde kanser öyküsü bulunup bulunmadığını sorarım. Önceki görüntüler de gözden geçirilir; biyopsinin görüntüleme eşliğinde yapılıp yapılmayacağı bu bilgilere göre belirlenir.

İnce iğne biyopsisi için başvururken hangi belgeler işe yarar?

  • Önceki patoloji raporları: Aynı kitleden ya da başka bir bölgeden daha önce alınmış biyopsilerin sonuçları getirilebilir.
  • Son görüntülemenin raporu: Biyopsiden önce yapılmış ultrason ya da tomografinin raporu ve görüntüleri, kitlenin yerinin ve yapısının yeniden gözden geçirilmesine yardımcı olur.
  • İlaç ve takviye listesi: Kan sulandırıcılar dahil düzenli kullanılan bütün ilaçların adları yazılı olarak getirilebilir.

Bu biyopsiyle elde edilen bilgi, boyundaki kitlenin hücre düzeyindeki niteliğidir. Örnek yetersiz kaldığında ya da sonuç belirsiz çıktığında bu bilgi yeni bir örnekle ya da başka bir yolla tamamlanır; hangi adımın atılacağı muayene ve görüntüleme bulgularıyla birlikte belirlenir.

Tıbbi inceleme: Yayımlanma: Son güncelleme:

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. ENT Health (AAO-HNS) — Fine Needle Aspiration
  2. MedlinePlus — Fine needle aspiration of the thyroid
  3. MedlinePlus — Salivary gland biopsy
  4. MedlinePlus — Lymph node biopsy
  5. Cleveland Clinic — Fine-Needle Aspiration (FNA)
  6. RadiologyInfo (ACR/RSNA) — Ultrasound-Guided Thyroid Biopsy
  7. RadiologyInfo (ACR/RSNA) — General Biopsy
  8. NHS — Biopsy
  9. American Thyroid Association — Thyroid Nodules
  10. Pynnonen MA, Gillespie MB, Roman B, et al. Clinical Practice Guideline: Evaluation of the Neck Mass in Adults. Otolaryngol Head Neck Surg. 2017.