Burun ve sinüs kaynaklı baş ağrısı, burun içinde ya da yüz kemiklerindeki hava boşluklarında (sinüslerde) gelişen iltihap, tıkanıklık ya da yapısal bir sorunun alında, göz çevresinde ve yanakta yarattığı baskı tarzı ağrıdır. Halk arasında “sinüs baş ağrısı” ya da “sinüzit baş ağrısı” denir; tıpta rinojenik (burun kaynaklı) baş ağrısı adı da kullanılır. Gerçek sinüs ağrısı çoğunlukla bir sinüs enfeksiyonuyla birlikte, tıkanıklık ve koyu akıntı eşliğinde ortaya çıkar. Soğuk algınlığı dönemlerinde ve polen mevsiminde Ankara'da da yüzdeki baskı hissi çoğu kez doğrudan sinüzite bağlanır; oysa bu yakınmaların büyük bölümü ayrıntılı değerlendirmede migren ya da gerilim tipi baş ağrısı çıkar.
Burun ve Sinüs Kaynaklı Baş Ağrısı Nedir?
Burun ve sinüs kaynaklı baş ağrısı, sinüslerin ya da burun içi yapıların bir hastalığının sonucu olarak gelişen, tıpta ikincil denen bir baş ağrısıdır. Sinüsler alnın, yanakların ve gözlerin arkasındaki kemiklerin içinde yer alan, dar ağızlarla burna açılan hava boşluklarıdır. “Sinüs baş ağrısı” bir tanı adı değil, ağrının duyulduğu yeri tarif eden gündelik bir deyimdir.
Sinüs kaynaklı baş ağrısı yüzün neresinde hissedilir?
- Yanak sinüsleri (maksiller): Göz altında, elmacık kemiği üzerinde ağrı yapar; üst dişlere vurabilir.
- Alın sinüsleri (frontal): Kaşların üstünde, alında baş ağrısı olarak duyulur.
- Göz arası sinüsler (etmoid): Gözlerin arasında ve arkasında ağrıya, bazen gözde yaşarmaya yol açar.
- Arka sinüsler (sfenoid): Sınırı belirsiz, başın önünde ya da arkasında duyulabilen bir ağrı yapar.
Sinüs ağrısı gün içinde ve baş hareketiyle nasıl değişir?
Sinüs ağrısı çoğu kez sürekli, keskin olmayan bir baskı biçimindedir. Sabah uyanınca daha belirgin olabilir; öne eğilince, yatınca ya da baş aniden hareket ettirilince artabilir. Bu özellikler tek başına ayırt edici değildir; migren ağrısı da hareketle artar ve sinüs bölgesine bastırınca duyulan hassasiyet öteki baş ağrılarında da görülür.
Sinüzit Neden Baş Ağrısı Yapar?
Sinüzit baş ağrısı yapar, çünkü sinüslerin burna açılan ağızları tıkanınca boşluğun havalanması ve boşalması bozulur. Akut sinüzitte ağrı genellikle belirgindir; üç aydan uzun süren (kronik) sinüzitte belirtiler benzerdir ama daha hafif seyreder. Hastalığın türleri sinüzit başlığında yer alıyor.
Sinüs iltihabı ağrıyı hangi yolla başlatır?
Soğuk algınlığında ya da alerjide şişen burun içi örtü (mukoza), sinüslerin dar ağızlarını kapatır. Kapalı kalan boşluktaki hava emilir, basınç düşer; bu basınç farkı ağrı yapar ve sinüse sıvı çeker. Biriken salgıda mikroplar çoğalırsa iltihap artar, yüzdeki dolgunluk ve ağrı belirginleşir.
Sinüs ağrısına zemin hazırlayan durumlar hangileridir?
- Üst solunum yolu enfeksiyonları: Soğuk algınlığı ve grip, sinüs iltihabının sık görülen öncülleridir.
- Alerji: Mukozayı şişirerek sinüs ağızlarını daraltır.
- Yapısal darlıklar: Burun bölmesinin eğriliği (septum deviasyonu) ve polipler sinüslerin boşalmasını güçleştirebilir.
- Sigara dumanı: İçmek de dumana maruz kalmak da riski artırır.
- Zayıf bağışıklık: Bağışıklığı baskılayan hastalıklar ve ilaçlar enfeksiyona yatkınlık yaratır.
- Yükseklik değişiklikleri: Uçak yolculuğu ve dalış, özellikle burun tıkalıyken sinüs yakınmalarını artırabilir.
Kontakt nokta baş ağrısı ne anlama gelir?
Kontakt nokta (temas noktası) baş ağrısı, burun içinde karşılıklı duran iki mukoza yüzeyinin uzun süre birbirine değmesine bağlanan ağrıdır. Rinojenik baş ağrısı için öne sürülen öteki mekanizmalar, iyi havalanmayan sinüste oksijenin azalması ve büyüyen poliplerin yaptığı basıdır. Bu tanı ancak ayrıntılı nörolojik ve kulak burun boğaz değerlendirmesiyle öteki baş ağrısı türleri dışlandıktan sonra düşünülür.
Sinüs Kaynaklı Sanılan Her Baş Ağrısı Sinüzit midir?
Hayır; sinüs kaynaklı sanılan baş ağrılarının büyük bölümü sinüzit değil, migren ya da gerilim tipi baş ağrısıdır. Bulanık ya da renkli burun akıntısı eşlik etmeyen yüz ağrısı ve basıncı büyük olasılıkla sinüs enfeksiyonu değildir.
Migren neden burun tıkanıklığı ve yüzde basınç yapar?
Migren, yüzün duyusunu taşıyan ve alında, yanakta, çenede dalları bulunan üçüz siniri (trigeminal sinir) uyarır. Bu uyarı sinüslerin bulunduğu bölgede ağrıya, burunda tıkanıklık ve akıntıya, gözde kızarma ve yaşarmaya neden olabilir; belirtiler yüzün bir ya da iki yanında görülebilir. Gerilim tipi baş ağrısında da benzer burun yakınmaları tarif edilir. Atak sırasında burnun tıkanması bu nedenle ağrının sinüsten geldiğini göstermez.
Sinüs ağrısında beklenmeyen belirtiler hangileridir?
- Bulantı ve kusma: Ağrıya mide bulantısının eklenmesi migrenden yanadır.
- Işık ve ses duyarlılığı: Atak sırasında parlak ışıktan ve gürültüden rahatsız olmak sinüs kaynağını desteklemez.
- Zonklayıcı nitelik: Saatler ya da günler süren, nabız gibi atan ağrı migrende beklenir.
- Tetikleyiciler: Uykusuzluk, stres, hormonal dönemler, bazı yiyecekler ve alkol atakları başlatabilir.
- Sonuç vermeyen antibiyotik tedavileri: Yinelenen antibiyotik tedavilerine karşın ağrının sürmesi, ağrının migren ya da gerilim tipi olabileceğini düşündürür.
Sinüs Kaynaklı Baş Ağrısı Tanısı Nasıl Konur?
Sinüs kaynaklı baş ağrısı tanısı öykü ve kulak burun boğaz muayenesiyle konur; çoğu kişide tetkik gerekmez. Amaç, ağrıya eşlik eden bir burun ya da sinüs hastalığı bulunup bulunmadığını göstermektir.
Sinüs ağrısı öyküsünde hangi ayrıntılar sorulur?
Ağrının nerede duyulduğunu, ne kadar sürdüğünü, ne sıklıkla yinelediğini ve neyle artıp azaldığını sorarım. Yeni başlayan ağrıya tıkanıklık, koyu akıntı, koku azalması, ateş ya da üst dişlerde rahatsızlık eşlik ediyorsa sinüzit düşünülür. Ailede benzer ağrılar bulunması migren yönünden ipucudur. Çene eklemi sorunları, diş sıkma, diş enfeksiyonları ve üçüz sinirin ağrılı hastalıkları aynı bölgede ağrı yapabildiğinden bunları da sorgularım; çeneyle ilgili olanları çene eklemi rahatsızlıkları sayfasında okuyabilirsiniz.
Sinüs kaynaklı baş ağrısında endoskopi ve tomografi ne zaman istenir?
Yineleyen yüz ağrısı ve basıncında burun içi ve sinüs ağızları ince bir kamerayla incelenebilir; bu incelemenin adımlarını endoskopik burun muayenesi sayfasında anlattım. Tomografi her baş ağrısında çekilmez; yakınma sürdüğünde, kronik sinüzit düşünüldüğünde ya da komplikasyon belirtisi olduğunda istenir. Ağrı varken çekilen sinüs tomografisi temiz çıkarsa sinüzit olasılığı azalır ve dikkat öteki baş ağrısı türlerine yönelir. Alışılmadık ya da şiddetli belirtilerde beyne yönelik görüntüleme de gerekebilir.
Sinüs Kaynaklı Baş Ağrısı Nasıl Tedavi Edilir?
Sinüs kaynaklı baş ağrısında tedavi, ağrıyı doğuran sinüs hastalığına yöneliktir; ağrıyı bir anda geçiren bir yöntem yoktur. Viral sinüs enfeksiyonları çoğu kez kendiliğinden geriler ve ağrı da genellikle bir hafta ile 10 gün içinde hafifler. Değerlendirme migreni ya da gerilim tipi baş ağrısını gösterirse tedaviyi o tanıya göre aile hekimi ya da nöroloji uzmanı düzenler; bu ağrılarda antibiyotiğin yeri yoktur.
Sinüs iltihabına bağlı ağrıda hangi ilaç grupları kullanılır?
- Tuzlu su: Sprey ya da yıkama biçiminde salgının incelmesine ve sinüslerin boşalmasına yardımcı olabilir.
- Ağrı kesiciler: Ağrıyı hafifletebilir; çok sık kullanılmaları başlı başına baş ağrısı nedeni olabilir.
- Kortizonlu burun spreyleri: Mukozadaki şişliği azaltmak için kullanılır; etkileri düzenli kullanımla zaman içinde ortaya çıkar.
- Damar büzücü burun spreyleri: Başlangıçta burnun açılmasına yardımcı olabilir, ancak birkaç günden uzun kullanılınca tıkanıklığı artırabilir.
- Antihistaminikler: Altta alerji varsa yakınmaları yatıştırabilir.
- Antibiyotikler: Yalnız bakteriyel enfeksiyon düşünüldüğünde, örneğin şiddetli ya da yaklaşık 10 günü aşan tabloda hekim kararıyla verilir.
Sinüs ağrısını evde hafifletmek için neler yapılabilir?
Yüze ılık, nemli bir bez koymak, bol sıvı içmek ve ılık duşun buharını solumak sinüslerdeki dolgunluğu azaltabilir. Baş aşağı öne eğilmekten ve ani sıcaklık değişikliklerinden kaçınmak ağrının artmasını önlemeye yardımcı olabilir; bu önlemler altta yatan nedene yönelik değildir.
Burun kaynaklı baş ağrısında cerrahi hangi durumda gündeme gelir?
Cerrahi, ilaç tedavisine karşın aylarca süren ya da yıl içinde birkaç kez yineleyen sinüzitte sinüslerin boşalmasını düzeltmek amacıyla düşünülür; yöntemi endoskopik sinüs cerrahisi sayfasında bulabilirsiniz. Sinüs ağızlarını daraltan bölme eğriliğinde septoplasti seçenekler arasındadır. Temas noktasına bağlanan baş ağrısında ameliyat, öteki baş ağrısı türleri dışlandıktan sonra, yalnızca çok seçilmiş kişilerde bir seçenek olabilir. Ameliyatın baş ağrısını ne ölçüde azaltacağı önceden söylenemez; sonuçlar kişiden kişiye değişir ve her cerrahi girişimin kendine özgü riskleri vardır.
Sinüs Kaynaklı Baş Ağrısında Ne Zaman Muayene ya da Acil Başvuru Gerekir?
Sinüs kaynaklı baş ağrısında, burun belirtileriyle birlikte yaklaşık 10 günü aşan ya da düzelirken yeniden kötüleşen yakınmalarda muayene gerekir. Ağrı kesiciyle hafiflemeyen şiddetli ağrıda ya da ateşte bu süre beklenmez.
Hangi sinüs ağrısı beklemeden muayene gerektirir?
Yıl içinde sık yineleyen ya da yalnızca yüzün bir yanında süren yakınmalar, kısa sürse bile kulak burun boğaz muayenesiyle değerlendirilmelidir. Bağışıklığı zayıf olanlarda beklemeden başvurmak uygundur. Haftada üç gün ya da daha sık ağrı kesici alma gereği duyanların da hekime danışması önerilir.
Sinüs kaynaklı baş ağrısında hangi belirtiler acil sayılır?
- Göz bulguları: Göz çevresinde şişlik ve kızarıklık, görmede bulanıklık ya da değişiklik.
- Ateşle ense sertliği: Ateş, şiddetli baş ağrısı, ense sertliği, bulantı ve kusmanın bir arada olması.
- Sinir sistemi belirtileri: Bilinç bulanıklığı, konuşma bozukluğu, kol ya da bacakta güçsüzlük, denge kaybı.
- Ani ve çok şiddetli ağrı: Aniden başlayan ya da o güne dek yaşanmamış şiddette baş ağrısı.
Bu belirtilerde acil servise başvurulmalı, bilinç değişikliği ya da güçsüzlük varsa 112 aranmalıdır. Sinüs enfeksiyonunun göz çevresine ve beyin zarlarına yayılması seyrek görülür; ayrıntısı sinüzit komplikasyonları sayfasındadır.
Ankara'da Sinüs Kaynaklı Baş Ağrısı İçin Muayene ve Tedavi Süreci Nasıl İlerler?
Ankara'da sinüs kaynaklı baş ağrısı değerlendirmesi öykü ve burun içi bakıyla başlar; akıntı, polip ve yüzde hassasiyet aranır, gerek görülürse endoskopik inceleme eklenir. Tomografi yalnız gerektiğinde istenir. Sinüzit saptanırsa ilaç tedavisi başlanır, yanıt kontrolde değerlendirilir. Burun ve sinüsler ağrıyı açıklamıyorsa aile hekimi ya da nöroloji değerlendirmesi önerilir. Ameliyat kararı verilirse işlemin yapılacağı ortam ve anestezi biçimi muayene bulgularına göre planlanır.
Sinüs ağrısı muayenesine baş ağrısı günlüğüyle gelmek neden işe yarar?
Baş ağrısı günlüğüne ağrının ne zaman başladığı, ne kadar sürdüğü, öncesinde ne yenip içildiği, uyku süresi ve ağrıyı neyin geçirdiği yazılır. Kayıt, ağrının burun yakınmalarıyla mı yoksa uykusuzluk ve stres gibi tetikleyicilerle mi örtüştüğünü gösterir. Önceki tomografi ve beyin görüntülemeleri, kullandığınız ilaçların listesi ve aldığınız antibiyotik tedavilerinin dökümü de değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Ankara'nın iklimi ve polen mevsimi sinüs ağrısını nasıl etkiler?
İç Anadolu'nun karasal ikliminde kış soğuk geçer, ısıtılan kapalı ortamların havası kurur; bu dönemde ortamı nemlendirmek sinüslerdeki dolgunluğu azaltmaya yardımcı olabilir. Bahar aylarında polenler alerjisi olanlarda mukozayı şişirerek sinüs ağızlarını daraltabilir. Hava değişimleri ve alerjenler migren ataklarını tetikleyen etkenler arasında da sayılır; bu yüzden mevsim geçişinde artan her yüz ağrısı sinüzit anlamına gelmez.
Alında, göz çevresinde ve yanakta duyulan her baskı sinüsten kaynaklanmaz; ağrının kaynağı öykü, muayene ve gerektiğinde görüntülemeyle ayrılır. Tedaviye yanıt kişiden kişiye değiştiği için plan muayene bulgularına göre yapılır.
Tıbbi inceleme: Prof. Dr. Selim Sermed Erbek Yayımlanma: Son güncelleme:











