Larinjomalazi (laringomalazi), bebekte gırtlağın üst bölümündeki dokuların yumuşak ve gevşek olması nedeniyle nefes alırken hava yoluna doğru düşmesi ve tiz, ötücü bir solunum sesine yol açmasıdır. Doğuştan bir durumdur ve bebeklerde hırıltılı solunumun en sık nedenlerinden biri olarak bilinir. Ses kaygı verici duyulsa da larinjomalazili bebeklerin çoğu rahat nefes alır ve beslenir. Yakınmalar zamanla azalıp çoğu bebekte kendiliğinden geçebilir; küçük bir bölümünde ise beslenme ve nefes almayla ilgili sorunlar nedeniyle daha yakından değerlendirme gerekir. Ankara'da bu sesle getirilen bir bebekte değerlendirme, sesin hangi durumlarda arttığının ve bebeğin beslenip kilo alıp almadığının öğrenilmesiyle başlar.
Larinjomalazi Nedir?
Larinjomalazi, gırtlağın ses tellerinin üstünde kalan bölümündeki (supraglottis) dokuların, bebek nefes alırken içe düşüp hava yolunu geçici olarak kısmen kapatmasıdır. Daralan aralıktan geçen hava, stridor adı verilen tiz bir ses çıkarır.
Larinjomalazide gırtlağın hangi dokuları içe düşer?
Larinjomalazide içe düşen, ses tellerinin üstünde gırtlak girişini çevreleyen yumuşak doku katlantılarıdır. Bazı bebeklerde bu katlantılar kısa ve gergindir, bazılarında ise gırtlağın üst bölümünde fazla ve gevşek doku bulunur; hangi dokunun ne ölçüde düştüğü gırtlağa yapılan bakıda anlaşılır. Bunu, içinden hava çekildikçe kenarları içe kıvrılan ince bir kâğıt boruya benzetebilirim.
Larinjomalazi nefes borusu yumuşaklığından (trakeomalazi) nasıl ayrılır?
Larinjomalazide yumuşaklık ses tellerinin üstündeki dokudadır. Trakeomalazide ise gırtlağın altında kalan nefes borusunun kıkırdakları zayıftır; bu durum larinjomalaziden çok daha seyrek görülür. Nefes borusunun iz dokusu nedeniyle ya da doğuştan dar olduğu durumları gırtlak ve nefes borusu darlığı sayfasında ele aldım.
Larinjomalazinin Belirtileri Nelerdir?
Larinjomalazinin ana belirtisi, bebek nefes alırken duyulan tiz, ötücü ya da ciyaklamaya benzer sestir. Ses doğumda ya da ilk haftalarda fark edilebilir; ilk aylarda artabilir, sonra azalmaya başlar ve bu süre boyunca gün içinde gelip gidebilir. Sesin ne zaman azalacağı bebekten bebeğe değişir; çoğu bebekte zamanla düzelebilir ve izlemi hekim planlar.
Larinjomalazide ötme sesi hangi durumlarda belirginleşir?
- Sırtüstü yatarken: Gevşek doku bu konumda hava yoluna daha kolay düştüğünden ses artabilir.
- Beslenirken: Emzirme ya da biberonla beslenme sırasında ses belirginleşebilir.
- Ağlarken ve huzursuzlanınca: Bebek ağladığında, heyecanlandığında ya da huzursuzlandığında ses yükselebilir.
- Uykuda ve soğuk algınlığında: Ses uyurken ve üst solunum yolu enfeksiyonu sırasında artabilir.
Larinjomalazide ötme sesine başka hangi yakınmalar eşlik edebilir?
Bazı bebeklerde ses, beslenmeyle ilgili yakınmalarla birlikte seyreder: beslenirken öksürme ya da boğulur gibi olma, beslenmenin güçleşmesi, sütün ya da mamanın geri gelmesi ve kusma. Mide içeriğinin yukarı kaçması (reflü) larinjomalazili bebeklerde sık görülür; reflünün boğaz ve gırtlak üzerindeki etkilerini reflü ve boğaz sayfasında anlattım. Nefes alırken boynun alt kısmında, göğüs duvarında ya da karnın üst bölümünde içe çökme (çekilme) de görülebilir; bu, nefes almanın zorlaştığını gösterir. Bu yakınmaların kilo alımını etkilemesi ya da içe çekilmenin belirginleşmesi, durumun daha ağır seyrettiğini düşündürür.
Larinjomalazi Neden Olur?
Larinjomalazinin neden geliştiği tam olarak bilinmemektedir. Hava yoluna gerginlik (tonus) kazandıran sinir sistemi bölümünün henüz yeterince gelişmemiş olması ve gırtlağı destekleyen kasların zayıf kalması ya da nefesle uyumlu çalışmaması olası açıklamalar arasında sayılır.
Larinjomalazinin ortaya çıkışında hangi etkenler rol oynayabilir?
- Yapısal farklılık: Gırtlak çevresindeki kıkırdak ya da kasların anne karnındaki gelişim sırasında farklı biçimlenmesi.
- Sinir ve kas sorunları: Ses telleri ve gırtlak kaslarını etkileyen sinir-kas hastalıkları da olası nedenler arasındadır.
- Reflü: Gırtlağa ulaşan mide içeriği dokuda şişliğe yol açarak var olan yumuşaklığın etkisini artırabilir.
Larinjomalazi önlenebilir mi, ailenin bir payı var mıdır?
Larinjomalaziyi önlemenin bilinen bir yolu yoktur; ailenin bir hatasının ya da ihmalinin sonucu değildir. Ailenin asıl katkısı, bebeğin beslenmesini, kilo alımını ve nefes alışını izleyip fark ettiği değişiklikleri hekime aktarmaktır.
Larinjomalazi Tanısı Nasıl Konur?
Larinjomalazi çoğu zaman yakınmaların öyküsü ve muayeneyle düşünülür. Tanıyı doğrulamak ve hırıltıya katkıda bulunabilecek başka bir gırtlak sorununu dışlamak için gerek görülürse gırtlak burundan ince bir kamerayla incelenir.
Larinjomalazide gırtlağa burundan ince kamerayla nasıl bakılır?
Ucunda kamera bulunan ince, bükülebilir bir alet bebeğin burun deliğinden ilerletilerek gırtlağa ulaştırılır. Bakı birkaç dakika sürer; ses tellerinin üstündeki dokunun konumu ve nefes alırken nasıl hareket ettiği izlenir. Beslenirken boğulma ya da kusma öyküsü varsa bakı sırasında bebeğin beslenmesi de gözlenebilir. İşlemin genel akışını laringoskopi sayfasında bulabilirsiniz. Yakınmaların ağırlığına ve eşlik eden sorunlara göre hekim ek inceleme de isteyebilir:
- Grafi ve floroskopi: Boyun ve göğüs grafisi hırıltının başka bir nedenini taramaya yardım eder; hareketli röntgen (floroskopi) hava yolunun ve yutmanın hareketini gösterebilir.
- Yutma değerlendirmesi: Beslenirken öksürme ve boğulma belirginse yutmanın ayrıca incelenmesi istenebilir; yutma sorunlarının genel çerçevesi yutma güçlüğü sayfasındadır.
- Reflü ölçümü: Burundan yemek borusuna yerleştirilen ince bir sondayla mide içeriğinin ne sıklıkla yukarı kaçtığı ve bunun yakınmalarla ilişkisi kaydedilebilir.
- Bronkoskopi: Ses tellerinin altındaki hava yolunu ve nefes borusunu görmek gerektiğinde genel anestezi altında yapılabilir.
Bebekte ötme sesi larinjomalazi dışında hangi durumlardan kaynaklanabilir?
Bebekte tiz solunum sesi her zaman larinjomalaziye bağlı değildir; ses tellerinin hareketsiz kalması, gırtlak ya da nefes borusunda daralma, solunum yolu enfeksiyonları ve solunum yoluna kaçan bir yabancı cisim de benzer ses çıkarabilir. Ses tellerinin hareket kaybını ses teli felci sayfasında anlattım. Birden başlayan hırıltıda, özellikle ağzına bir şey almış olabileceği düşünülen bebekte, yabancı cisim olasılığı akla gelir; ayrıntısı çocuklarda yabancı cisim başlığında yer alıyor.
Larinjomalazi Nasıl Tedavi Edilir?
Larinjomalazide tedavi yakınmaların ağırlığına göre planlanır; çoğu bebekte özel bir tedavi gerekmez ve izlemle yetinilebilir. Beslenmeyi ve nefes almayı belirgin biçimde etkileyen ağır durumlarda ise ilaç ya da cerrahi girişim konuşulabilir.
Larinjomalazide izlem ve reflüye yönelik tedavi nasıl planlanır?
Ses belirgin olsa da bebek nefes almakta zorlanmıyor, rahat besleniyor ve düzenli kilo alıyorsa çoğu zaman izlem yeterli görülür. Beslenmede zorlanan bebekte öğün sıklığı ya da mamanın kıvamı gibi düzenlemeleri hekim bebeğin durumuna göre önerir; bu tür değişiklikler hekim önerisi olmadan yapılmaz. Reflü yakınmaları eşlik ediyorsa hekim uygun görürse reflüye yönelik ilaç tedavisi başlanabilir; ilacın türüne ve süresine hekim karar verir.
Larinjomalazide uygulanabilen cerrahi girişim nedir, sınırları nelerdir?
Beslenememe, kilo alamama, nefes duraklamaları ya da belirgin morarma gibi ağır bulgularda cerrahi girişim gündeme gelebilir; karar tek bir bulguya dayanmaz, bebeğin genel durumuyla birlikte değerlendirilip hekimle verilir. Uygulanabilen yöntemde (supraglottoplasti) genel anestezi altında ağız yoluyla gırtlağa ulaşılır ve ses tellerinin üstündeki gevşek doku katlantıları kesilerek ya da bir bölümü alınarak hava yolunun genişletilmesi amaçlanır. Girişimden sonra ses tümüyle kaybolmayabilir ve işlemin yinelenmesi gerekebilir; sendromu ya da eşlik eden başka bir hastalığı olan bebeklerde yakınmaların sürme ve ek tedavi gerekme olasılığı daha yüksektir. Seyrek olarak boyundan nefes borusuna açılan bir tüp (trakeostomi) gerekebilir. Sonuçlar kişiden kişiye değişir.
Larinjomalazili Bebekte Hangi Belirtiler Beklemeden Değerlendirilmelidir?
Larinjomalazili bebekte nefesin duraklaması, dudak çevresinde morarma ya da gri, koyu renk değişikliği ve konumu değiştirilince ya da uyandırılınca geçmeyen belirgin göğüs veya boyun içe çekilmesi acil durum işaretidir; bu belirtilerde 112 aranır ya da bebek en yakın acil servise götürülür. Bebek hiç beslenemiyorsa ya da uyanıklığı ve tepkileri azalmışsa da beklemeden acil servise başvurulur.
Larinjomalazili bebekte hangi değişiklikler bir sonraki kontrol beklenmeden hekime bildirilir?
- Beslenirken boğulma: Sık sık öksürme, boğulur gibi olma ya da yemekle nefes almayı bir arada sürdürmekte zorlanma.
- Beslenmede yorulma: Bebeğin öncekinden az emmesi ya da beslenmenin ortasında çabuk yorulması.
- Kilo sorunu: Beklenen kilo alımının olmaması ya da kilo kaybı.
- Sık kusma: Besinin midede tutulamaması, mamanın ya da sütün sürekli geri gelmesi.
- Sırtüstü yatarken zorlanma: Bebeğin sırtüstü uyurken nefes almakta zorlandığının fark edilmesi.
Larinjomalazi tanısı almış bebekte hırıltı birden artarsa ne yapılır?
Tanısı konmuş bir bebekte de sesin birden artması ya da nefes almanın kısa sürede kötüleşmesi beklemeden hekime bildirilir. Soğuk algınlığı gibi üst solunum yolu enfeksiyonları sesi artırabilir; ancak bebeklerin hava yolu dar olduğundan tıkanmaya daha yatkındır ve böyle bir değişiklikte larinjomalaziden bağımsız yeni bir neden de araştırılabilir. Değişikliğe nefes darlığı ya da morarma eşlik ediyorsa beklemeden acil yardım istenir.
Ankara'da Larinjomalazi İçin Değerlendirme ve İzlem Nasıl İlerler?
Ankara'da larinjomalazi kuşkusuyla getirilen bebeğin değerlendirmesi ayrıntılı öyküyle başlar; bebeğin nefes alışı dinlenir, gerek görülürse gırtlak burundan ince kamerayla incelenir ve izlem planı bulgulara göre yapılır.
Larinjomalazi değerlendirmesine gelirken hangi bilgiler hazırlanabilir?
- Sesin öyküsü: Sesin ne zaman başladığı, birden mi yoksa yavaş yavaş mı geliştiği, hangi konumda ve hangi durumlarda arttığı.
- Beslenme düzeni: Beslenme sırasında öksürme, boğulma, kusma ya da mamanın geri gelmesi olup olmadığı.
- Kilo kayıtları: Doğum kilosu ve sonraki tartılarda kaydedilen değerler.
- Önceki bilgiler: Doğum öyküsü, yenidoğan döneminde solunum tüpü uygulanıp uygulanmadığı, yapılmış tetkikler ve bebeğin kullandığı ilaçların listesi.
Larinjomalazili bebeğin kontrolleri nasıl planlanır?
Larinjomalazili bebeğin kontrollerinde kilo alımı, beslenmenin seyri ve sesin değişimi birlikte değerlendirilir; kontrollerin sıklığını hekim bebeğin durumuna göre belirler. İzlem çocuk sağlığı kontrolleriyle birlikte yürür; reflü ya da beslenme sorunları öne çıkarsa gerek görülürse ilgili uzmanlık alanlarının görüşü de alınır.
Larinjomalazide sesin yüksekliği tek başına durumun ağırlığını göstermez; asıl ölçü bebeğin rahat beslenip kilo alması ve nefes alırken zorlanmamasıdır. Bunlardan birinde sorun ortaya çıktığında değerlendirme yenilenir ve izlem planı buna göre değiştirilebilir.
Tıbbi inceleme: Prof. Dr. Selim Sermed Erbek Yayımlanma: Son güncelleme:











