İçeriğe geç
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82 · Beştepe, Yenimahalle / Ankara selimerbek@gmail.com
Menü
0 (312) 511 07 00
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82, Beştepe – Yenimahalle / Ankara
Burun Hastalıkları

Septum Perforasyonu

Burun bölmesindeki delik kimi kişide yakınma yapmaz, kimisinde kabuklanma ve ıslık sesine yol açar. Deliğin nasıl oluştuğunu ve yakınmaları anlatıyorum.

Septum perforasyonu, burnun içini sağ ve sol olarak ikiye ayıran bölmede (septum) iki tarafı birbirine bağlayan bir delik oluşmasıdır. Bölme kıkırdak ve kemikten yapılıdır, iki yüzü mukoza denen nemli bir örtüyle kaplıdır; delik bu katmanların aynı noktada kaybıyla ortaya çıkar. Kimi kişide hiç yakınma yapmaz, kimi kişide kabuklanma, kanama ve ıslık sesiyle günlük yaşamı zorlaştırır. Havası kuru olan Ankara'da kabuklanma yakınması daha belirgin hissedilebilir. Deliğin neden oluştuğunu bulmak, onu kapatmaya karar vermekten önce gelir.

Septum Perforasyonu Nedir ve Burun İçinde Neyi Değiştirir?

Septum perforasyonu, burun bölmesinin tam kat delinmesidir ve solunan havanın burun içindeki düzenli akışını bozar. Sağlam bölme havayı iki ayrı kanaldan geçirir; delik olduğunda hava bir taraftan ötekine kaçar ve deliğin çevresinde girdaplar oluşur. Düzensiz akımın mukozayı kuruttuğu, kabuklanma ve kanamaya bu yolla zemin hazırladığı düşünülür.

Septum perforasyonunda deliğin yeri ve büyüklüğü neden önemlidir?

Yakınmaların türü ve şiddeti büyük ölçüde deliğin nerede ve ne boyutta olduğuna bağlıdır. Burnun ön bölümündeki deliklerin hava akımını daha çok bozduğu bildirilmiştir; daha arkadaki delikler daha az yakınma yapabilir. Küçük deliklerde nefes alıp verirken ıslık sesi duyulabilir. Boyut ayrıca tedavi seçimini ve cerrahi onarımın güçlüğünü etkiler.

Septum perforasyonu hiç belirti vermeden bulunabilir mi?

Evet; bazı delikler uzun süre fark edilmez ve başka bir nedenle yapılan burun muayenesinde görülebilir. Belirti vermeyen ve altında etkin bir hastalık bulunmayan delik çoğu zaman yalnız izlenir. Yine de deliğin neden oluştuğu sorusu yanıtlanmalıdır, çünkü delik seyrek de olsa bedenin genelini ilgilendiren bir hastalığın bulgusu olabilir.

Septum Perforasyonunun Belirtileri Nelerdir?

Septum perforasyonunun başlıca belirtileri burun içinde kabuklanma, yineleyen burun kanaması, tıkanıklık hissi ve nefes alırken duyulan ıslık sesidir. Bu yakınmalar başka burun hastalıklarında da görülebilir; deliğin varlığı muayenede anlaşılır.

Septum perforasyonunda hangi yakınmalar görülür?

  • Kuruluk ve kabuklanma: Delik kenarlarında kabuklar birikir, burun içi kuru hissedilir; genel bakım önerileri burun kuruluğu ve kabuklanma başlığında yer alıyor.
  • Burun kanaması: Aralıklı olarak yineler; kimi zaman şiddetli olabilir.
  • Islık sesi: Özellikle küçük deliklerde nefes alıp verirken duyulur.
  • Tıkanıklık hissi: Delik burun yolunu daraltmasa da tıkalılık duygusu sık bildirilen yakınmalardandır.
  • Akıntı: Sulu ya da kabuklarla birlikte koyu, irinli akıntı olabilir.
  • Burun sırtında çökme: Bölmenin burna verdiği destek azaldığında burun sırtı içe doğru çökebilir; bu görünüme semer burun denir.

Burun bölmesindeki delik parmakla yoklanarak anlaşılır mı?

Öndeki bir delik bazen parmakla hissedilebilir, ancak bunu denemek doğru değildir. Parmağın yaptığı baskı incelmiş dokuyu daha da yırtabilir, parmaktaki bakteriler de enfeksiyona yol açabilir. Kabukları tırnakla koparmak aynı nedenle sakıncalıdır. Deliğin varlığı ve boyutu muayenede, burun içine zarar vermeden görülür.

Septum Perforasyonu Neden Olur?

Septum perforasyonu, bölmenin kan akımını bozan yaralanma ya da hastalıklar sonucunda dokunun beslenememesiyle oluşur. En sık bildirilen neden geçirilmiş burun ameliyatlarıdır. Bazı kişilerde tek bir neden yerine birkaç etken bir arada bulunur.

Hangi girişim ve yaralanmalar septum perforasyonuna zemin hazırlar?

  • Burun ameliyatları: Bölme eğriliğini düzelten septoplasti başta olmak üzere burun içi ameliyatların bilinen risklerinden biridir.
  • Kanama için yakma: Yineleyen burun kanamasında damarın elektrikle yakılması sırasında bölme zarar görebilir.
  • Burun karıştırma: Süregelen alışkanlık aynı noktada yara açabilir; yara zamanla derinleşebilir.
  • Darbe ve kırık: Burun kırığı gibi yaralanmalar bölmenin beslenmesini bozabilir.
  • Bölmeye takı: Süs amacıyla yapılan delme işlemleri nedenler arasında sayılır.
  • Burundan oksijen: Kanülle ya da maskeyle oksijen kullanımı bölmede yaraya yol açabilir.

Burna çekilen maddeler ve spreyler septumu nasıl etkiler?

Burna çekilen kokain bölmedeki kan akımını azaltır; yinelenen kullanımda doku beslenemez ve delinebilir. Madde kullanımı tanıyı ve tedavi planını doğrudan etkileyen tıbbi bir bilgidir; muayenede hekimle paylaşılması gerekir. Burun spreylerinin uzun süreli ya da aşırı kullanımı da nedenler arasında sayılır; damar büzücü burun açıcılar ve kortizonlu spreyler buna dahildir. Açıcı spreylerin neden yalnız kısa süre kullanıldığını burun spreyi bağımlılığı sayfasında bulabilirsiniz. İş yerinde solunan krom ve asit buharı gibi kimyasallar da bölmeye zarar verebilir.

Septum perforasyonunun altında hangi hastalıklar yatabilir?

Daha seyrek olarak delik, bedenin başka yerlerini de tutan bir hastalığın burundaki bulgusudur. Granülomatöz polianjit adlı damar iltihabı (vaskülit) ve lupus gibi bağışıklık sistemi hastalıkları bölmenin beslenmesini bozabilir. Tüberküloz ve frengi gibi enfeksiyonlar da aynı sonuca yol açabilir. Seyrek olarak bir tümör de deliğe neden olabilir. Ameliyat, darbe ya da madde öyküsü olmayan kişide bu olasılıklar tetkiklerle araştırılır.

Septum Perforasyonu Tanısı Nasıl Konur?

Septum perforasyonu tanısı kulak burun boğaz muayenesinde deliğin doğrudan görülmesiyle konur. Öndeki delikler burun içine ışık tutularak, arkadakiler ve kenarların ayrıntısı ince bir kamerayla incelenir; işlemin nasıl yapıldığını endoskopik burun muayenesi sayfasında anlattım. Muayenenin ikinci amacı nedeni bulmaktır: kenarların görünümüne, çevredeki kabuk ve iltihaba, eşlik eden başka bulgulara bakarım.

Septum perforasyonu değerlendirmesinde öyküde neler sorulur?

Geçirilmiş burun ameliyatlarını, burna gelen darbeleri ve kanama nedeniyle yapılmış yakma işlemlerini sorarım. Kullanılan burun spreyleri, reçetesiz ilaçlar ve burna çekilen maddeler de öykünün parçasıdır. Meslek ve çalışılan ortamdaki kimyasallar ayrıca önem taşır. Ateş, halsizlik, eklem ağrısı, kilo kaybı ve geçmeyen öksürük gibi burun dışı yakınmalar, bedenin geneline yayılan bir hastalık yönünden ipucu verebilir.

Septum perforasyonunda kan testi ve biyopsi ne zaman istenir?

Neden öyküyle açıklanamıyorsa ya da delik kenarları olağan dışı görünüyorsa ek tetkik gerekebilir. Kan testleri romatizmal hastalıkları ve enfeksiyonları araştırmak için istenir; damar iltihabı kuşkusunda ANCA adı verilen antikora bakılır. Enfeksiyon düşünülürse kültür alınır. Delik kenarından alınan küçük doku örneği (biyopsi) iltihabi hastalık ya da tümör olasılığını değerlendirmeye yarar. Tomografi gerek görüldüğünde, örneğin cerrahi planlanırken deliğin boyutunu ölçmek için istenebilir.

Septum Perforasyonu Nasıl Tedavi Edilir?

Septum perforasyonunun tedavisi yakınmaların şiddetine, deliğin boyutuna ve nedenine göre planlanır; her delik kapatılmak zorunda değildir. İlk basamak burun içini nemli tutan bakımdır ve birçok kişide yakınmaları denetim altında tutmaya yeter. Altta enfeksiyon ya da bağışıklık sistemi hastalığı varsa önce o hastalık, ilgili uzmanlık dalıyla birlikte tedavi edilir.

Septum perforasyonunda ameliyatsız bakım neleri kapsar?

  • Tuzlu su: Sprey ya da yıkama biçiminde uygulanır; kabuklanmayı azaltmaya ve mukozayı nemli tutmaya yardım eder.
  • Merhem ve nemlendiriciler: Hekimin önerdiği antibiyotikli merhemler ya da yumuşatıcı ürünler delik kenarındaki kabuklanmayı azaltır.
  • Ortam nemi: Nemlendirici cihaz burun içinin kurumasını sınırlar.
  • Tahrişten kaçınma: Burnu karıştırmamak ve kabukları koparmamak deliğin kenarlarını korur.

Septum perforasyonunda protez düğme kimlerde düşünülür?

Bakıma karşın yakınması süren, ameliyatın uygun olmadığı ya da ameliyat istemeyen kişilerde deliği dolduran yumuşak bir protez düğme seçenek olabilir. Düğme silikon gibi tıbbi malzemeden yapılır; hazır ölçülerde ya da kişinin deliğine göre hazırlanmış olabilir. Deliğin durumuna göre burun uyuşturularak ayaktan ya da genel anesteziyle yerleştirilebilir. Düğme herkese uymayabilir; yayımlanmış çalışmalarda düğmelerin bir bölümünün zamanla çıkarıldığı bildirilmiştir. Düğme takılıyken nemlendirme sürdürülür.

Septum perforasyonunda cerrahi onarım ne zaman gündeme gelir?

Cerrahi, kanama ya da kabuklanma bakımla denetlenemediğinde ve deliğe yol açan etken ortadan kalktığında düşünülür. Onarımda kişinin kendi burun içi dokusu deliğin üzerine kaydırılabilir; tek bir standart teknik yoktur, seçim deliğin boyutuna, yerine ve çevre dokunun durumuna göre yapılır. Delik büyüdükçe tam kapanma sağlamak güçleşir ve onarım her zaman tam kapanmayla sonuçlanmayabilir; sonuç kişiden kişiye değişir. Altta yatan hastalık etkin durumdayken ya da madde kullanımı sürerken onarım genellikle ertelenir. Ameliyatın aşamaları ve iyileşme dönemi septum perforasyonu onarımı sayfasının konusudur.

Septum Perforasyonu Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Septum perforasyonu tedavi edilmediğinde her kişide sorun çıkarmaz; yakınma yapmayan delikler yalnız izlenebilir. Kabuklanmanın ve tahrişin sürdüğü deliklerde yakınmalar zamanla artabilir. Nedeni bulunmamış bir delikte önemli olan, altta yatan hastalığın gözden kaçmamasıdır.

Septum perforasyonu kendiliğinden kapanır mı, zamanla büyür mü?

Yerleşmiş bir delik kendiliğinden kapanmaz. Büyüyüp büyümeyeceği nedenin sürüp sürmediğine ve burun içi bakıma bağlıdır: kabuklanma, burun karıştırma, madde kullanımı ya da etkin bir hastalık sürdükçe delik genişleyebilir. Düzenli nemlendirme deliğin büyümesini önlemeye yardımcı olabilir. Bölmenin desteği azaldığında gelişen çöküklüğün nasıl onarıldığını semer burun estetiği sayfasında okuyabilirsiniz.

Burun bölmesi deliğinde hangi durumlarda muayene ya da acil başvuru gerekir?

  • Durmayan kanama: Bastırmaya karşın durmayan ya da çok miktarda olan kanamada acil servise başvurulmalıdır; ilk yardım adımları burun kanaması sayfasında yazılı.
  • Biçim değişikliği: Burun sırtında yeni fark edilen çökme.
  • Genel belirtiler: Kanlı kabuklanmaya eşlik eden ateş, gece terlemesi, eklem ağrısı ya da açıklanamayan kilo kaybı.
  • Ameliyat sonrası yeni yakınma: Burun ameliyatını izleyen dönemde başlayan ıslık sesi ya da yineleyen kabuklanma.

Ankara'da Septum Perforasyonu İçin Muayene ve Tedavi Süreci Nasıl İlerler?

Ankara'da septum perforasyonu değerlendirmesi öykü ve endoskopik burun bakısıyla başlar; deliğin yeri, boyutu ve kenarlarının durumu aynı muayenede kaydedilir. Neden açıksa ve yakınma hafifse nemlendirici bakım başlanır, kontrol muayenesinde yanıt değerlendirilir. Neden belirsizse kan testleri ve gerekirse biyopsi istenir; sonuçlara göre romatoloji ya da enfeksiyon hastalıkları görüşü alınabilir. Bakım ve izlem muayene kontrolleriyle yürütülür; cerrahi onarım düşünülürse ameliyatın nerede ve hangi anesteziyle yapılacağı ayrıca kararlaştırılır.

Septum perforasyonu muayenesine giderken yanınızda neler bulunmalı?

Geçirdiğiniz burun ameliyatlarına ait epikriz (çıkış özeti) ya da ameliyat notları, deliğin ne zaman ve hangi işlemden sonra ortaya çıktığını anlamayı kolaylaştırır. Önceden çekilmiş tomografiler, yapılmış kan testleri ve varsa biyopsi sonuçları yanınızda olursa bu tetkiklerin yinelenmesi gerekmeyebilir. Kullandığınız burun spreylerini, merhemleri ve sürekli ilaçlarınızı liste halinde yanınıza alın. Kanamaların sıklığını ve hangi taraftan geldiğini not etmek de işe yarar.

Ankara'nın kuru havası septum perforasyonu yakınmalarını artırır mı?

Artırabilir; delik çevresindeki mukoza kurumaya yatkındır ve solunan havanın kuruluğu kabuklanmayı kolaylaştırabilir. İç Anadolu'nun karasal ikliminde hava kurudur; kışın kaloriferle ısıtılan kapalı ortamlarda nem daha da düşer. Kalorifer döneminde kabuklanması ve kanaması artan kişide tuzlu su uygulamasını aksatmamak ve ortamı nemlendirmek yakınmaları hafifletebilir. Bu önlemler deliği kapatmaz, yalnız kabuklanmayı azaltmaya yardım eder.

Septum perforasyonu tek tip bir sorun değildir: kimi delik yalnız izlenir, kimi bakım, protez ya da cerrahi gerektirir. Kararı deliğin nedeni, boyutu, yeri ve günlük yaşama etkisi birlikte belirler; nedenin aydınlatılması sonraki her adımın dayanağıdır.

Tıbbi inceleme: Yayımlanma: Son güncelleme:

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. MSD Manual — Perforations of the Septum
  2. Cleveland Clinic — Perforated Septum
  3. NHS — Granulomatosis with polyangiitis (GPA)
  4. Alobid I, Garaycochea O, Rojas-Lechuga MJ, et al. International consensus statement on nasal septal perforation. Rhinology. 2026.
  5. Alobid I. Endoscopic approach for management of septal perforation. Eur Arch Otorhinolaryngol. 2019.
  6. Lindemann J, Rettinger G, Kröger R, et al. Numerical simulation of airflow patterns in nose models with differently localized septal perforations. Laryngoscope. 2013.
  7. Kim SW, Rhee CS. Nasal septal perforation repair: predictive factors and systematic review of the literature. Curr Opin Otolaryngol Head Neck Surg. 2012.
  8. Taylor RJ, Sherris DA. Prosthetics for nasal perforations: a systematic review and meta-analysis. Otolaryngol Head Neck Surg. 2015.