Kulak ağrısı (otalji), kulağın içinde ya da çevresinde duyulan sızıdır; kaynağı kulağın kendisi olabileceği gibi kulakla aynı sinirleri paylaşan dişler, çene eklemi, boğaz ya da sinüsler de olabilir. Her yaşta görülür, çocuklarda daha sıktır. Kulak ağrılarının çoğu ciddi bir hastalığa bağlı değildir ve birkaç gün içinde hafifler; yine de bazı eşlik eden belirtiler beklemeden muayene gerektirir. Ankara'da kulak ağrısıyla başvuran bir kişide değerlendirme, ağrının kulaktan mı yoksa başka bir bölgeden mi geldiğini ayırmakla başlar.
Kulak Ağrısı Nedir ve Nasıl Hissedilir?
Kulak ağrısı bir hastalığın adı değil, pek çok durumun ortak belirtisidir; keskin, künt ya da yanıcı nitelikte olabilir. Çoğunlukla tek kulakta duyulur, ancak iki kulağı birden tutabilir; sürekli olabileceği gibi gelip geçen ataklar biçiminde de seyredebilir.
Kulak ağrısı süresine göre nasıl ayrılır?
İki haftadan kısa süren ağrı akut, iki üç haftayı aşan ağrı süreğen (kronik) kabul edilir. Uzun süren ağrıda çene eklemi sorunları, Östaki borusunun (orta kulağı geniz arkasına bağlayan kanal) süreğen işlev bozukluğu ve migren öne çıkar.
Kulak ağrısına hangi yakınmalar eşlik edebilir?
- İşitmede azalma ve dolgunluk: Orta kulakta sıvı, kulak kiri ya da kulak yolunda şişlik olduğunda görülebilir.
- Akıntı: Kulaktan sıvı, irin ya da kan gelebilir; olası nedenlerini kulak akıntısı sayfasında ele aldım.
- Baş dönmesi, bulantı ya da çınlama: Ağrıyla birlikte görüldüğünde kulak muayenesi geciktirilmez.
- Yutkunma ya da çiğnemeyle artış: Ağrının kulak dışındaki bir bölgeden yansıyıp yansımadığı araştırılırken muayenede dikkate alınır.
Kulak Ağrısı Kulağın Kendisinden Hangi Nedenlerle Olur?
Kulağın kendisinden kaynaklanan ağrının en sık nedenleri orta kulak iltihabı, dış kulak yolu iltihabı ve ani basınç değişikliğidir. Bu durumlarda kulak yolunda ya da kulak zarında muayenede görülebilen bir değişiklik bulunur; işitmede azalma ya da akıntı da sıklıkla tabloya katılır.
Kulak ağrısına yol açan başlıca kulak hastalıkları nelerdir?
- Orta kulak iltihabı: Kulak zarının arkasında iltihaplı sıvı toplanmasıdır; ağrıya ateş ve işitmede azalma eşlik edebilir. Tanı ve tedavisini akut orta kulak iltihabı sayfasında anlattım.
- Dış kulak yolu iltihabı: Kulak yolu derisinin enfeksiyonudur; yüzme ya da kulağa sık su kaçmasıyla ilişkili olabilir. Ayrıntılar dış kulak yolu iltihabı sayfasında yer alıyor.
- Ani basınç değişikliği: Uçak yolculuğu ya da dalışta Östaki borusu orta kulaktaki basıncı dengeleyemezse kulak zarı gerilir ve şiddetli ağrı duyulur; bu tabloya barotravma adı verilir.
- Kulak zarında yırtık: Ağrıya işitmede azalma ve akıntı eşlik edebilir; nedenlerini ve iyileşme sürecini kulak zarı delinmesi başlığında inceledim.
- Kulak zonası: Şiddetli ağrıya dış kulakta su toplamış kabarcıklar eşlik edebilir; işitme kaybı ya da yüzde güçsüzlük eklenebileceği için seyrini zona otikus sayfasında ayrıca ele aldım.
Kulak kiri, yabancı cisim ve kulak temizliği kulak ağrısı yapar mı?
Yapabilir; kulak yolunu tıkayan kir ve yabancı cisimler ağrı, dolgunluk ve işitme azalmasına yol açabilir. Yabancı cisimler neredeyse her zaman çocuklarda görülür ve evde çıkarılmaya çalışılmamalıdır. Pamuklu çubukla kulak temizlemek de kulak yolunu zedeleyerek kaçınılabilir bir ağrı nedeni olur. Kirin hangi durumda temizlenmesi gerektiğini kulak kiri tıkacı sayfasından okuyabilirsiniz.
Kulak Ağrısı Kulak Dışındaki Bölgelerden Nasıl Yansır?
Kulağın duyusu dört kafa siniri ve boyundaki sinir ağı üzerinden taşınır; bu sinirler dişler, çene eklemi, boğaz, sinüsler ve boyunla ortak olduğu için bu bölgelerdeki bir sorun kulakta ağrı olarak duyulabilir. Buna yansıyan kulak ağrısı denir. İşitme kaybı, akıntı ya da kulakta muayene bulgusu olmadan tek başına duyulan ağrı çoğunlukla bu türdendir.
Yansıyan kulak ağrısının sık kaynakları nelerdir?
- Çene eklemi: Özellikle uykuda diş sıkma ya da gıcırdatmaya bağlı eklem sorunları, erişkinde yansıyan ağrının en sık nedenleri arasındadır.
- Dişler: Diş apsesi ve diş enfeksiyonları da kulağa vuran ağrının nedenleri arasındadır.
- Boğaz ve bademcikler: Boğaz ağrısı, bademcik iltihabı ve bademcik çevresinde apse kulakta ağrı olarak duyulabilir.
- Sinüsler ve boyun: Sinüs enfeksiyonu ve boyun omurgasına ilişkin sorunlar da ağrının kulakta duyulmasına yol açabilir.
- Migren ve sinir ağrıları: Tekrarlayan baş ağrıları olan kişilerde migren, seyrek olarak da bir sinirin ağrısı (nevralji) kulakta hissedilebilir.
Kulak dışından yansıyan ağrı erişkinde neden daha sık akla gelir?
Erişkinde kulak ağrısının enfeksiyondan kaynaklanma olasılığı çocuklara göre daha düşüktür; kulağı normal görünen erişkinde ağrının kaynağı çoğu kez çene eklemi ya da dişlerdir. Ağrı haftalarca sürüyor ve ses kısıklığı, yutma güçlüğü ya da burun tıkanıklığı gibi yakınmalar da eşlik ediyorsa ayrıntılı bir baş-boyun muayenesi gerekir. Boğaz, dil kökü, gırtlak ve geniz tümörleri kulak ağrısının seyrek nedenleri arasındadır; çoğunlukla ileri yaştaki, uzun süre sigara ya da alkol kullanmış kişilerde görülür.
Çocuklarda Kulak Ağrısı Nasıl Seyreder?
Çocuklardaki kulak ağrısı çoğunlukla bir kulak enfeksiyonuna bağlıdır ve çoğu birkaç gün içinde hafiflemeye başlar. Ağrısını anlatamayan küçük çocukta kulağını ovuşturmak ya da çekiştirmek, huzursuzluk, 38 °C ve üzeri ateş, yemek istememe, bazı seslere tepki vermeme ve sık sık dengesini kaybetme ipucu olabilir; aynı belirtiler başka hastalıklarda da görülebilir.
Çocuklarda kulak ağrısının en sık nedenleri nelerdir?
Orta kulak enfeksiyonu çoğunlukla soğuk algınlığı ya da alerji sırasında Östaki borusu tıkanıp kulak zarının arkasında sıvı birikince gelişir. Pamuklu çubuğun kulak yolunu tahriş etmesi, banyo sonrası kulakta şampuan kalması ve kulağa kaçan küçük cisimler de ağrı yapabilir. Çevrede sigara içilmesi enfeksiyon olasılığını artırır. Küçük çocuklarda diş çıkarma dönemi de kulak ağrısıyla karışabilir.
Çocukta kulak ağrısı genellikle kaç günde hafifler?
Orta kulak iltihabı çoğu zaman bir hafta içinde kendiliğinden geriler; antibiyotik kararı muayene bulgularına göre verilir. Ağrı, ateş ya da huzursuzluk kötüleşiyorsa ya da bir iki gün içinde azalmıyorsa çocuk hekime gösterilmelidir. Yüksek ateş, şiddetli ağrı ya da çocuğun her zamankinden daha hasta görünmesi bu süreyi beklemeden başvurma nedenidir.
Çocukta şiddetli kulak ağrısının birden kesilmesi ne anlama gelebilir?
Şiddetli ağrının aniden geçmesi, orta kulakta biriken basıncın kulak zarını delerek boşaldığını gösterebilir; bu sırada kulaktan az miktarda irinli ya da kanlı akıntı gelebilir. Ağrının kesilmesi her zaman iyileşme anlamına gelmediğinden kulak zarının muayeneyle görülmesi gerekir.
Kulak Ağrısının Nedeni Muayenede Nasıl Belirlenir?
Kulak ağrısının nedeni çoğu kişide öykü ile kulak, burun ve boğaz muayenesinden anlaşılır; ek tetkik çoğu zaman gerekmez. Kilit soru, ışıklı bir aletle (otoskop) bakıldığında kulağın normal görünüp görünmediğidir; normal görünüyorsa neden komşu bölgelerde aranır.
Kulak ağrısı değerlendirmesinde öyküde neler sorulur?
Ağrının süresi ve yutkunma, çiğneme, uçak yolculuğu, yüzme ya da kulak temizliğiyle ilişkisi nedeni daraltır. İşitme değişikliği, akıntı, ses kısıklığı, gece diş sıkma, şeker hastalığı ve sigara ya da alkol kullanımı da sorgulanır.
Kulak ağrısında hangi tetkikler ne zaman istenir?
İşitme azalmışsa diyapazon testi, odyometri (işitme testi) ve orta kulaktaki basıncı ölçen timpanometri yapılabilir. Kulağı normal görünen ve süreğen ya da yineleyen ağrısı olan kişide burun, geniz ve gırtlak ince, esnek bir kamerayla (endoskop) incelenir. Gerek görülürse bilgisayarlı tomografi (BT) ya da manyetik rezonans (MR) görüntülemesi istenir.
Kulak Ağrısında Evde Neler Yapılabilir, Nelerden Kaçınılmalıdır?
Kulak ağrısında evde alınan basit önlemler yakınmayı azaltabilir, ancak nedeni tedavi etmez. Ağrı sürüyorsa ya da aşağıdaki uyarı belirtilerinden biri varsa muayenenin yerini tutmaz.
Kulak ağrısını hafifletmeye hangi önlemler yardımcı olabilir?
Dış kulağın üzerine ılık bir bez konması ya da yaklaşık 20 dakika soğuk, ıslak bir bez tutulması ağrıyı azaltabilir. Düz yatmak yerine dik oturmak ya da başı iki ya da daha fazla yastıkla yüksekte tutarak uyumak orta kulaktaki basıncı hafifletebilir. Her ağrı kesici çocuklar ve gebeler için uygun değildir; hangisinin kullanılacağını hekim ya da eczacı söyler.
Kulak ağrısı varken kulağa neler yapılmamalıdır?
- Pamuklu çubuk ve benzeri araçlar: Ne kadar yumuşak olursa olsun hiçbir cisimle kulak yolu karıştırılmamalıdır.
- Kir çıkarma girişimi: Kulak kirini evde çıkarmaya ya da kulağı yıkamaya çalışılmaz.
- Su teması: Duşta ve banyoda kulağa su ya da şampuan kaçmamasına dikkat edilir.
- Damla ve karışımlar: Kulağa hekim önerisi dışında hiçbir şey damlatılmaz; kulak zarı delikse damla orta kulağa ulaşabilir.
Kulak Ağrısında Ne Zaman Muayene, Ne Zaman Acil Başvuru Gerekir?
İki üç gün içinde hafiflemeyen, sık yineleyen ya da kulak çınlamasıyla birlikte görülen kulak ağrısında muayene gerekir. Şiddetli ağrı bu süreyi beklemeden değerlendirilmelidir; bazı eşlik eden belirtiler de beklemeden başvurmayı gerektirir.
Kulak ağrısıyla birlikte hangi belirtilerde beklemeden başvurulmalıdır?
- Yüksek ateş ya da genel durumda bozulma: Halsizlik, üşüme ve titreme eşlik edebilir.
- Kulak arkasında şişlik: Kızarıklık ve hassasiyetle birlikte enfeksiyonun kulak arkasındaki kemiğe yayıldığını gösterebilir; bu tablo mastoidit olarak adlandırılır.
- Akıntı ya da takılı cisim: Kulaktan sıvı gelmesi ya da kulakta sıkışmış bir cisim bulunması.
- Yüzde güçsüzlük: Yüzün bir yanında sarkma ya da gözü kapatamama.
- Şiddetli baş dönmesi: Dengesizlik, bulantı ve kusmayla birlikte olabilir.
- İşitmede değişiklik: İşitmenin birden azalması ya da giderek kötüleşmesi.
- Kafa travması: Başa alınan darbeden sonra kulaktan kan ya da berrak sıvı gelmesi, kulak arkasında morarma veya işitme bozukluğu.
Bu belirtilerde muayene beklemeden yapılmalıdır; işitme birden kaybolduysa acil servise başvurulur, kafa travmasından sonra kulaktan kan ya da berrak sıvı geliyorsa 112 aranır.
Kulak ağrısı kimlerde daha erken değerlendirilmelidir?
Şeker hastalığı, süreğen böbrek hastalığı ya da bağışıklık zayıflığı olanlarda dış kulak iltihabı kafa tabanı kemiğine yayılan ağır bir biçime dönüşebildiği için kulak ağrısı beklenmeden muayene edilir. İki yaşından küçük çocukta kulak ağrısı, uykudan uyandıran ağrı ve kulak yolu girişinde belirgin şişlik de erken değerlendirme gerektirir.
Ankara'da Kulak Ağrısı İçin Muayene ve Tedavi Süreci Nasıl İlerler?
Ankara'da kulak ağrısı değerlendirmesi ağrının süresini ve onu artıran durumları sorgulamakla başlar; ardından kulak, burun, boğaz ve boyun muayene edilir ve tedavi bulunan nedene göre planlanır.
Kulak ağrısında tedavi nasıl planlanır?
Tedavi ağrının duyulduğu yere değil, altta yatan nedene yöneliktir. Kulak kaynaklı nedenlerde enfeksiyonun türüne göre ağızdan ya da kulağa uygulanan ilaç seçilir; kulak kiri ve yabancı cisim gerek görüldüğünde hekim tarafından çıkarılır. Yansıyan ağrıda kaynak bölgeye yönelik tedavi planlanır; çene eklemi kaynaklı ağrıda yumuşak gıdalar, sakız çiğnememe ve gece plağı gibi önlemler konuşulur. Tedaviye karşın ağrı birkaç gün içinde azalmıyorsa yeniden muayene gerekir.
Kulak ağrısı için muayeneye gelirken neler hazırlanır?
Ağrının ne zaman başladığına ve neyle arttığına ilişkin kısa notlar, kullanılan ilaçların ve kulağa uygulanmış damlaların listesi, geçirilmiş kulak ameliyatları ve varsa eski işitme testleri ile görüntüleme sonuçları değerlendirmeyi kolaylaştırır. Çocuklarda ölçülen ateş değerlerinin not edilmesi yol gösterir.
Kulak ağrısında tedavinin yönünü, kulağın muayeneyle görülmesi ve gerekiyorsa komşu bölgelerin incelenmesi belirler. Ağrının seyri altta yatan nedene göre kişiden kişiye değişir.
Tıbbi inceleme: Prof. Dr. Selim Sermed Erbek Yayımlanma: Son güncelleme:











