Burun girişi iltihabı (nazal vestibülit), burun deliklerinin hemen içindeki kıllı derinin çoğunlukla bakterilere bağlı enfeksiyonudur ve burun içi yara yakınmasının sık nedenlerindendir. Bu bölgede kızarıklık, kabuk, ağrılı çatlak ya da sivilceye benzeyen küçük kabarcıklar belirir. Hafif biçimi sık görülür ve çoğu kez sürülen ilaçlarla tedavi edilir; burun ucunu şişiren çıban ise daha yakından izlenir. Kışı kuru geçen Ankara'da burun girişinde kabuk ve çatlak oluşması kolaylaşabilir. Haftalar içinde kapanmayan ya da aynı noktada yineleyen yaranın nedeni muayeneyle aranmalıdır.
Burun Girişi İltihabı Nedir, Burun İçi Yara ile Nasıl İlişkilidir?
Burun girişi iltihabı, burun deliğinin giriş bölümünü (vestibül) döşeyen derinin enfeksiyonudur; burun içi yara ise bu enfeksiyonun da aralarında bulunduğu farklı nedenlerin ortak görüntüsüdür. Yara, kabuk ya da çatlak; tahrişe, kuruluğa, enfeksiyona ve seyrek olarak başka hastalıklara bağlı olabilir. Bu yüzden burun içindeki yara tek başına bir tanı sayılmaz, nedeni bulunması gereken bir bulgudur.
Burun girişi iltihabı burnun hangi bölümünü tutar?
İltihap, burun deliğinden içeri girildiğinde karşılaşılan ilk bölümü tutar. Burnun derinleri mukoza denen nemli bir örtüyle kaplıyken giriş bölümü deriyle kaplıdır ve kıl içerir. Stafilokok adlı bakteriler birçok kişinin derisinde ve burnunda zarar vermeden yaşar; küçük bir çatlak ya da sıyrık bulduklarında deriye yerleşip enfeksiyon yapabilirler. Enfeksiyon çoğu kez kıl diplerinde başlar.
Vestibülit, kıl kökü iltihabı ve burun çıbanı arasında ne fark vardır?
Üçü aynı bölgenin, derinliği farklı enfeksiyonlarıdır. Vestibülit, girişteki derinin kızarıklık ve kabukla seyreden yüzeysel iltihabının genel adıdır; kıl dibinde küçük, irinli kabarcıklar belirdiğinde kıl kökü iltihabından (folikülit) söz edilir. Çıban (fronkül) ise enfeksiyonun kıl kökünden çevre dokuya ilerleyip ağrılı, irin dolu bir şişlik oluşturduğu tablodur. Etken ve tedavi ilkeleri benzerdir.
Burun İçi Yara ve Burun Girişi İltihabının Belirtileri Nelerdir?
Burun girişi iltihabının başlıca belirtileri burun deliğinin içinde ve kenarında ağrı, kızarıklık, kabuklanma ve küçük yaralardır. Kabuklar düştüğünde ya da koparıldığında sızıntı biçiminde kanama olabilir. Yüzeysel iltihapta genel durum çoğunlukla bozulmaz; ateş ve halsizlik enfeksiyonun derinleştiğini düşündürür.
Burun girişi iltihabında en sık hangi yakınmalar görülür?
- Ağrı ve hassasiyet: Burna dokunmakla artar; çıbanda irin biriktikçe şiddetlenir.
- Kızarıklık ve şişlik: Burun deliği kenarında, bazen burun ucunda görülür.
- Kabuk: Burun deliği çevresinde ve bölmenin ön kısmında sarımsı kabuklar birikir.
- Sivilceye benzer kabarcık: Kıl diplerinde küçük, irinli noktalar belirir.
- Kaşıntı ve kanama: Burun girişinde kaşıntı ve hafif kanama olabilir; kanamayı durdurmanın adımlarını burun kanaması sayfasında anlattım.
Burun ucundaki kızarıklık ve şişlik neyi düşündürür?
Burun ucunda kızarıklık, şişlik ve dokunmakla belirgin ağrı, girişteki bir çıbanın en sık bulgusudur. Bu görünüm enfeksiyonun kıl kökünden çevre deriye ilerlemiş olabileceğini düşündürür; deri altında yayılan enfeksiyona selülit denir. Burun ucundaki ağrılı şişlik, başka belirti olmasa da aynı gün hekim değerlendirmesi gerektirir; hekime ulaşılamıyorsa acil servise başvurulur. Kızarıklık yanağa ya da göz çevresine doğru genişliyorsa ya da ateş ve titreme eklendiyse doğrudan acil servise gidilir.
Burun İçi Yara Neden Olur?
Burun içi yara çoğunlukla, girişteki derinin yinelenen biçimde zedelenmesi ve açılan çatlaktan bakterilerin girmesiyle oluşur. Zedelenmenin kaynağı çoğu kez gündelik alışkanlıklardır; kuruluk, süregelen akıntı ve bazı hastalıklar da zemini hazırlar. Çocuklarda burna kaçan küçük cisimler de girişte iltihaba yol açabilir; bu durumu burunda yabancı cisim sayfasında ele aldım.
Hangi alışkanlıklar burun girişinde yaraya zemin hazırlar?
- Burun karıştırma: Deriyi zedeler ve bakterilerin girmesini kolaylaştırır.
- Sık ve sert sümkürme: Nezle ya da alerji dönemlerinde girişteki deri sürtünmeyle tahriş olur.
- Burun kılı koparma: Kıl kökü zedelenir; kılları koparmak yerine kısaltmak önerilir.
- Kabuk koparma: İyileşmekte olan yüzey yeniden açılır.
- Burun takısı: Delinen bölge enfeksiyona açık hale gelebilir.
Burun girişi iltihabına hangi hastalıklar ve ilaçlar yatkınlık yaratır?
Şeker hastalığı ve bağışıklığı zayıflatan durumlar burun girişi enfeksiyonlarını kolaylaştırır ve daha yakın izlem gerektirir. Bazı kanser ilaçları da burun girişi iltihabına yol açabilir; burunda kuruluk, kabuk ya da kanama başladığında bunu tedaviyi yürüten hekime söylemek gerekir. Alerjiye bağlı süregelen akıntı ve ona eşlik eden sık burun silme girişteki deriyi yıpratır; akıntının nasıl denetlendiğini alerjik rinit sayfasında okuyabilirsiniz. Nezle, uçuk ve zona gibi viral enfeksiyonların ardından da girişte iltihap gelişebilir.
Burun girişi iltihabı başkasına bulaşır mı?
Hastalığın kendisi bulaşıcı sayılmaz, ancak buna yol açan bakteriler temasla başkasına geçebilir. Elleri sık yıkamak, havlu ve yüz bezini ortak kullanmamak temel önlemlerdir. Daha çok küçük çocuklarda görülen, burun ve ağız çevresinde altın sarısı-kahverengi kabuklar bırakan impetigo ise ayrı bir deri enfeksiyonudur ve kolay bulaşır.
Burun Girişi İltihabı Tanısı Nasıl Konur?
Burun girişi iltihabının tanısı çoğunlukla muayeneyle konur; ek tetkik çoğu kişide gerekmez. Burun deliğinin içine ışıkla bakarak kızarıklığın sınırını, kabukların yerini ve irin birikimi olup olmadığını değerlendiririm. Yara giriş bölümünden daha derindeyse ya da bölmede kabuklanma varsa burnun arka kısımları ince bir kamerayla incelenebilir; bu incelemenin nasıl yapıldığı endoskopik burun muayenesi sayfasında yer alıyor.
Burun içi yarada kültür ne zaman alınır?
Kültür, yani yaradan ya da burun içinden alınan sürüntüdeki bakterinin laboratuvarda üretilmesi, her kişide gerekmez. Enfeksiyon sık yineliyorsa, başlanan tedaviye yanıt vermiyorsa ya da bir apse (irin birikimi) boşaltıldıysa etkeni ve uygun antibiyotiği belirlemek için istenebilir. Yineleyen olgularda sürüntü, bakterinin burun içinde taşınıp taşınmadığını da gösterebilir.
Geçmeyen burun içi yarada biyopsi neden istenir?
Tedaviye karşın haftalarca kapanmayan, kolay kanayan ya da aynı noktada yineleyen bir yara yalnız enfeksiyonla açıklanamayabilir. Burun derisi güneş gören bir bölgedir ve iyileşmeyen yara deri kanserlerinin bilinen bulgularındandır; bu hastalık grubunun ayrıntısı baş-boyun cilt kanserleri sayfasındadır. Kanlı kabuklanmaya ateş, eklem ağrısı ve kilo kaybı eşlik ediyorsa seyrek görülen damar iltihabı (vaskülit) gibi bedenin genelini tutan hastalıklar araştırılabilir. Biyopsi, bölge uyuşturularak alınan küçük bir doku örneğinin mikroskopla incelenmesidir. Bu bulgular sık görülen, zararsız nedenlere de bağlı olabilir; inceleme seyrek olanı gözden kaçırmamak içindir.
Burun İçi Yara ve Burun Girişi İltihabı Nasıl Tedavi Edilir?
Burun girişi iltihabının tedavisi enfeksiyonun derinliğine göre basamaklanır; hafif olgularda çoğu kez sürülen antibiyotik kullanılır. Yakınmalar çoğu kişide tedaviye başlandıktan sonraki birkaç gün içinde hafifler. İlaç, yakınma geçse bile hekimin belirlediği süre dolmadan bırakılmaz; erken kesilen tedavide enfeksiyon geri dönebilir. Yaranın nedeni enfeksiyon değilse tedavi bulunan nedene yönelir.
Burun girişi iltihabında tedavi basamakları nelerdir?
- Antibiyotikli merhem: Yüzeysel iltihapta ve kıl kökü iltihabında burun girişine sürülür.
- Ağızdan antibiyotik: Çıbanda ve kızarıklığın burun ucuna yayıldığı durumlarda merheme eklenir.
- Damardan antibiyotik: Ağır enfeksiyonda ya da antibiyotiğe dirençli bakteri söz konusu olduğunda gerekebilir.
- Ilık nemli kompres: Çıbanda, hekimin önerdiği tedaviye ek olarak günde birkaç kez uygulanabilir; boşalmaya ve iyileşmeye yardımcı olabilir.
- Ağrı kesici: Hekimin uygun gördüğü ağrı kesiciler yakınmayı azaltabilir.
Burun çıbanı hangi durumda boşaltılır?
Büyük, irin toplamış ya da antibiyotiğe karşın küçülmeyen çıban hekim tarafından küçük bir girişimle boşaltılabilir. Evde iğneyle delmek ya da sıkmak enfeksiyonu çevre dokuya yayabilir; yüzün orta bölgesinde özellikle kaçınılması gereken bir davranıştır. İrin boşaldığında ağrı çoğu kez azalır.
Burun içi yara iyileşirken evde nelere dikkat edilir?
- Dokunmamak: Kabuklar koparılmaz, sivilce sıkılmaz.
- El temizliği: Merhem sürmeden önce ve sonra eller yıkanır.
- Burun temizliği: Burun sertçe sümkürülmez; silerken tek kullanımlık kâğıt mendil kullanılır.
- Nem: Kuruyan burun içine yönelik bakım adımlarını burun kuruluğu ve kabuklanma sayfasında bulursunuz.
Burun Girişi İltihabı Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Burun girişi iltihabı tedavi edilmediğinde kabuklanma ve ağrı uzayabilir; kimi kişide enfeksiyon çıbana, apseye ya da burun ucunu ve yanağı tutan deri enfeksiyonuna ilerleyebilir. Daha ileri, ciddi yayılım seyrektir.
Burun çıbanında enfeksiyon yüzde nasıl yayılabilir?
Yüzün orta bölgesindeki toplardamarlar kafa içindeki damar yapılarına doğru uzanır. Bu nedenle buradaki derin bir enfeksiyon, seyrek olarak, beynin tabanında bulunan kavernöz sinüs adlı toplardamar yapısında pıhtıya yol açabilir. Hastaneye yatış gerektirecek ölçüde ağır olguları inceleyen bir çalışmada bile büyük bir soruna rastlanmadığı bildirilmiştir. Riskin düşük olması, burun ucundaki çıbanın izlemsiz bırakılabileceği anlamına gelmez; zamanında başlanan tedavi yayılma olasılığını azaltmaya yardım eder.
Burun girişi iltihabında hangi belirtilerde acil servise gidilir?
- Göz bulguları: Gözün öne doğru çıkması, göz kapağında düşme, göz ağrısı, göz hareketlerinde kısıtlılık ya da görmede azalma.
- Baş ağrısı ya da ateş: Yüksek ateş ya da şiddetli baş ağrısı.
- Yayılan kızarıklık: Burun ucundan yanağa ya da göz çevresine doğru ilerleyen sıcak, ağrılı şişlik.
- Genel durumda bozulma: Titreme ve belirgin halsizlik.
Bu belirtilerde acil servise başvurulmalıdır; ulaşım güçse 112 aranır. Şeker hastalığı olan ya da bağışıklığı baskılayan ilaç kullanan kişilerde burun girişindeki çıban, bu belirtiler olmasa da bekletilmeden aynı gün değerlendirilmelidir.
Burun girişi iltihabı neden yineler?
Burun içinde stafilokok taşıyan kişilerde kıl kökü iltihabı ve çıban yinelemeye yatkındır. Taşıyıcılık saptanırsa hekim burun içine belirli bir süre antibiyotikli merhem önerebilir. Burun karıştırma ya da kıl koparma gibi alışkanlıklar sürdükçe de aynı tablo geri gelebilir.
Ankara'da Burun İçi Yara İçin Muayene ve Tedavi Süreci Nasıl İlerler?
Ankara'da burun içi yara değerlendirmesi öyküyle ve burun girişinin ışık altında incelenmesiyle başlar; çoğu kişide tanı ve tedavi planı aynı muayenede belirlenir. Yüzeysel iltihapta merhem tedavisi başlanır, birkaç gün içinde düzelme olmazsa plan gözden geçirilir. Çıbanın boşaltılması, kültür ya da biyopsi gerekip gerekmediği ve bunların yapılacağı ortam muayene bulgularına göre planlanır. İyileşmeyen yarada gerek görülürse ilgili uzmanlık dalından görüş istenir.
Burun içi yara muayenesine hangi bilgilerle gitmek işe yarar?
Yaranın ne zaman başladığını, daha önce kaç kez yinelediğini ve hangi tarafta olduğunu not etmek öyküyü netleştirir. Kullandığınız merhemleri, burun spreylerini ve sürekli ilaçlarınızı, özellikle bağışıklığı etkileyen ilaçları ve kanser tedavilerini liste halinde yanınıza almak işe yarar. Şeker hastalığınız varsa son kan şekeri sonuçları, daha önce kültür ya da biyopsi yapıldıysa raporları yararlıdır.
Ankara'nın kuru kış havası burun girişindeki çatlak ve kabukları artırır mı?
Artırabilir; kuru hava burun içini tahriş eder ve kuruyan burun daha kolay zedelenir. Karasal iklimde kış havası zaten kurudur; kaloriferle ısıtılan odalarda nem daha da düşer. Ortamı nemlendirmek kuruluğu azaltmaya yardım edebilir; nemlendirici cihaz kullanılıyorsa haznesi her gün boşaltılıp temizlenmelidir, çünkü bekleyen suda bakteri üreyebilir.
Burun girişindeki yara ve iltihabın seyrini, zemini hazırlayan alışkanlığın bırakılması ve ilacın önerilen süre kullanılması etkiler; iyileşme hızı kişiden kişiye değişir. Haftalar içinde kapanmayan yara, enfeksiyon gibi görünse bile muayeneyle ve gerekirse biyopsiyle aydınlatılır.
Tıbbi inceleme: Prof. Dr. Selim Sermed Erbek Yayımlanma: Son güncelleme:











