Boğazda takılma hissi, boğazda gerçekte bir şey yokken yumru, sıkışma ya da yabancı bir cisim varmış gibi duyulan, ağrı vermeyen bir duyumdur; tıpta globus olarak adlandırılır. Duyum yemekle ilişkili değildir; lokma takılmaz, yemek sırasında ise duyum sıklıkla hafifler. Çoğu kişide altında ciddi bir hastalık bulunmaz, ancak benzer bir duyum veren başka durumların ayırt edilmesi gerekir. Ankara'da bu yakınmayla yapılan değerlendirme, bu durumlara ait uyarı işaretlerini aramaya yöneliktir.
Boğazda Takılma Hissi (Globus) Nedir?
Boğazda takılma hissi, boğazda bir kitle ya da tıkanıklık olmadığı halde yumru ya da sıkılık duyulmasıdır ve gerçek yutma güçlüğünden ayrı bir yakınmadır. Yutma güçlüğünde (disfaji) yiyecek ya da sıvı boğazda veya göğüste takılır; takılma hissinde ise yiyecek ve içecek olağan biçimde aşağı iner. Lokmanın gerçekten takıldığı durumları yutma güçlüğü sayfasında ayrıca ele aldım.
Boğazda takılma hissi yaşayanlar bu duyumu nasıl tarif eder?
Kişiler duyumu boğazda bir yumru, takılıp kalmış bir parça ya da boğazı saran bir sıkılık olarak anlatır. Duyum sürekli olabilir ya da aralıklarla gelip gidebilir. Ağrı vermez, ancak uzun sürdükçe daha rahatsız edici gelebilir.
Boğazdaki takılma hissinin eski adı neyi anlatır?
Bu yakınma geçmişte “globus hystericus” adıyla anılmış ve histeriye bağlı bir belirti sayılmıştır. Bugün araştırmalar daha çok bedensel nedenler üzerinde durmaktadır ve yakınma için “globus pharyngeus” adı da kullanılır. Eski ad bazı kaynaklarda hâlâ geçse de kişinin histerik olduğu anlamına gelmez; duyumun kendisi gerçektir.
Boğazda Takılma Hissi Sık Görülür mü ve Ne Kadar Sürer?
Boğazda takılma hissi sık rastlanan bir yakınmadır ve genel olarak iyi huylu bir seyir izler. Ne kadar süreceği kişiden kişiye değişir; uzun sürmesi tek başına ciddi bir hastalık bulunduğunu göstermez.
Boğazda takılma hissi zamanla kendiliğinden azalır mı?
Birçok kişide takılma hissi kendiliğinden geriler ya da yalnızca zaman zaman ortaya çıkar. Bir bölüm kişide ise aylarca, bazen yıllarca sürebilir ve yineleme eğilimi gösterebilir. Uzun süren biçimlerde de yakınmanın şiddeti zamanla azalabilir.
Boğazda takılma hissi boğazda kalıcı bir sorun bırakır mı?
Takılma hissinin kendisinin uzun dönemde bir hasar ya da komplikasyon bıraktığı bildirilmez. Ancak yemek borusu kaslarının kasılma bozuklukları, yemek borusundaki ince doku perdeleri, bazı kas hastalıkları ya da boyunda yer kaplayan oluşumlar takılma hissiyle karışabilir. Bu durumlar çoğu zaman yutmayı da etkiler ya da başka belirtilerle birlikte görülür; muayene bu olasılıkları ayırmak için yapılır.
Boğazda Takılma Hissi Neden Olur?
Boğazda takılma hissinin nedeni çoğu zaman tam olarak bilinmez; birkaç etkenin bir arada rol oynadığı düşünülür. Kulak burun boğaz, tiroid ve yemek borusu kaynaklı çeşitli durumlar bu duyumla ilişkilendirilmiştir, ancak aradaki neden-sonuç bağını göstermek güçtür.
Boğazdaki dokuları tahriş ederek takılma hissine katkıda bulunan durumlar hangileridir?
- Reflü: Mide içeriğinin geri kaçması yemek borusunu tahriş edip boğazda sıkışma duygusu yaratabilir; takılma hissiyle ilişkilendirilen etkenlerin başında sayılır, ancak her kişide bulunmaz. Ayrıntısını reflü ve boğaz sayfasında bulabilirsiniz.
- Geniz akıntısı: Boğazın arkasına süzülen salgı bölgenin duyarlılığını artırabilir; salgının kaynağı geniz akıntısı sayfasının konusudur.
- Boğaz, bademcik ve sinüs iltihapları: Bu bölgelerdeki şişlik yumru duygusu yapabilir; iltihabın ağrıyla seyrettiği tablo boğaz ağrısı sayfasında anlatılıyor.
- Sigara ve elektronik sigara: Tütün dumanı ve nikotin buharı boğaz dokularını tahriş edebilir.
Boğazda takılma hissinde kas gerginliği ve sesin zorlanması nasıl rol oynar?
Boğazın ya da hemen altındaki kasların gerginliği olası açıklamalardan biridir; yakınma sırasında yemek borusunun girişindeki büzücü kasta basıncın arttığını gösteren çalışmalar vardır. Alerji, enfeksiyon ve sesin uzun süre zorlanarak kullanılması bu gerginliği artırabilir. Kaygılı dönemlerde sık yutkunmak ve boğazın kuruması da duyumu belirginleştirebilir. Duyum kimi zaman yas gibi yoğun duygularla birlikte ortaya çıkabilir; ancak çoğu kez duygu durumundan bağımsızdır.
Boğazda takılma hissiyle ilişkilendirilen öteki durumlar nelerdir?
Büyümüş tiroid bezi ya da tiroid nodülü çevredeki yapılara baskı yaparak bu duyuma katkıda bulunabilir; bezin değerlendirilmesi tiroid nodülü ve guatr sayfasında yer alıyor. Boynun üst bölümündeki omurlarda oluşan yapısal değişiklikler de yakındaki kas ya da sinirlere baskı yapabilir. Bu durumların kişideki yakınmada gerçekten rol oynayıp oynamadığı muayeneyle ve gerek görülürse tetkikle anlaşılır.
Boğazda Takılma Hissinde Hangi Belirtiler Muayeneyi Öne Alır?
Boğazda takılma hissine yutmayı etkileyen, ağrı yapan ya da giderek artan bir yakınma eşlik ediyorsa muayene beklemeden yapılmalıdır. Uyarı işareti olmayan kişide hekim, seyri izlemeyi ya da planlı bir muayeneyi önerebilir; acil değerlendirme nadiren gerekir.
Boğazda takılma hissine eşlik eden hangi yakınmalar uyarı işareti sayılır?
Aşağıdaki işaretler, takılma hissinden başka bir durumun bulunabileceğini düşündürür:
- Lokmanın gerçekten takılması: Yiyecek ya da sıvının boğazda veya göğüste kalması, yemek sırasında boğulur gibi olmak.
- Ağrı: Yutarken ağrı ya da boğazda ve boyunda süren ağrı.
- Kilo kaybı ve geri gelme: İstemeden kilo vermek ya da yutulan yiyeceğin ağza geri gelmesi.
- Ses değişikliği: Geçmeyen ses kısıklığı; muayene eşiği ses kısıklığı sayfasındadır.
- Boyunda şişlik ya da kanlı tükürük: Görülen ya da ele gelen bir kitle, tükürükte ya da balgamda kan.
- Değişen seyir: Birden başlayan ya da giderek artan yakınma; eşlik eden kas güçsüzlüğü.
Gırtlak ve yutak kanseri bu belirtilerle kendini gösterebilen seyrek nedenlerdendir; sigara ve alkol kullanımı olasılığı artırır. Uyarı işareti ve muayene bulgusu olmayan kişide ise kötü huylu bir hastalık son derece seyrektir.
Boğazda takılma hissiyle birlikte hangi durumda acil servise başvurulur?
Lokma takılmadan duyulan takılma hissi tek başına acil bir durum değildir. Nefes almada güçlük varsa, yemek sırasında takılan bir lokma soluğu engelliyorsa ya da kişi tükürüğünü bile yutamıyorsa 112 aranmalı ya da en yakın acil servise başvurulmalıdır. Yerken ya da içerken boğulur gibi olmak ya da duyuma ateşin eklenmesi ise beklemeden hekime başvurmayı gerektirir.
Boğazda Takılma Hissinin Tanısı Nasıl Konur?
Boğazda takılma hissinin tanısı öykü, ağız ve boyun muayenesi ve gerek görüldüğünde boğazın ince bir kamerayla incelenmesiyle konur; asıl amaç duyumu gerçek yutma güçlüğünden ve uyarı işareti taşıyan durumlardan ayırmaktır. Yakınması yutmayla ilişkili olmayan ve muayenesi olağan bulunan kişide ek tetkike nadiren gerek duyulur; kararı bulgulara göre hekim verir.
Boğazda takılma hissi muayenesinde neler sorulur ve nelere bakılır?
Muayenede ilk netleştirmeye çalıştığım, duyumun yutmayla ilişkisidir: lokmanın takılıp takılmadığı, yutarken ağrı olup olmadığı, yakınmanın yemek sırasında mı öğün aralarında mı belirginleştiği sorulur. Kilo kaybı, kas güçsüzlüğü, reflü ve burun yakınmaları da öyküye eklenir. Ağız tabanı ve boyun kitle yönünden elle muayene edilir; boğazın arkası ve gırtlak, burundan ilerletilen ince ve bükülebilir bir kamerayla görüntülenebilir. Laringoskopi sayfası bu incelemenin nasıl yapıldığını anlatıyor. Gerek görülürse su ve katı bir yiyecek yutulurken de gözlem yapılır. Tek tarafta batma ya da yutkunurken kulağa vuran ağrı eşlik ediyorsa daha seyrek bir neden olan uzun stiloid sendromu da akla gelebilir.
Boğazda takılma hissinde ek inceleme kararı neye göre verilir?
Tanı belirsiz kaldığında, uyarı işaretlerinden biri bulunduğunda ya da boğaz muayenede yeterince görülemediğinde ek inceleme gündeme gelir. Kontrast maddeli yemek borusu filmi, yemek borusundaki basıncı ölçen test (manometri), yemek borusu ve mide endoskopisi ya da reflü ölçümü bunlar arasındadır; yutmanın kamerayla izlendiği inceleme endoskopik yutma değerlendirmesi sayfasının konusudur. Hangisinin kimde gerektiğine hekim karar verir. Bu incelemeler çoğu kez olağan sonuçlanır; bu, duyumun gerçek olmadığını değil, belirgin bir yapısal sorun saptanmadığını gösterir.
Boğazda Takılma Hissi Nasıl Tedavi Edilir?
Boğazda takılma hissinde herkese uyan tek bir tedavi yoktur; temelini yakınmanın niteliğinin açıklanması ve izlem oluşturur, bir neden bulunursa ona yönelik tedavi eklenir. Muayenede ciddi bir hastalık bulunmadığının görülmesi ve duyumun niteliğinin konuşulması, bazı kişilerde yakınmayla baş etmeyi kolaylaştırabilir.
Boğazda takılma hissine eşlik eden bir neden bulunursa tedavi nasıl planlanır?
Plan, bulunan etkene göre kurulur. Reflü belirtileri de varsa ve uyarı işareti yoksa, hekim uygun görürse reflüye yönelik bir tedavi denemesi ve yaşam düzeni önlemleri gündeme gelebilir; beklenen yanıt görülmezse değerlendirme genişletilebilir. Geniz akıntısı belirginse burun ve sinüs yakınmalarına yönelik tedavi planlanabilir. Kaygı ya da çökkünlük yakınmayı ağırlaştırıyorsa bu alanda destek de planın parçası olabilir. Herkese ilaç gerekmez; gerekip gerekmediğine hekim karar verir.
Ses ve yutma terapisi boğazda takılma hissinde nasıl bir yer tutar?
Yakınması süren ve incelemelerde belirgin bir neden bulunmayan kişilerde ses ve konuşma terapisi seçenekler arasındadır. Bu terapide boğaz çevresindeki kas gerginliğini azaltmaya, olağan yutmanın nasıl işlediğini anlatmaya ve boğaz temizleme gibi duyumu sürdürebilen alışkanlıkları azaltmaya yönelik çalışmalar yer alabilir. Programı ses ve yutma terapisi alanında eğitimli uzman düzenler. Kanıtlar henüz sınırlıdır; kişide yeri olup olmadığını hekim değerlendirir.
Boğazda takılma hissi varken gündelik yaşamda nelere dikkat edilebilir?
- Boğaz sıkıştığında su: Tekrar tekrar yutkunmak yerine birkaç yudum su içmek yardımcı olabilir.
- Boğaz temizlemeyi azaltma: Sık sık boğaz temizlemek dokuyu ek olarak tahriş edebilir.
- Dumandan uzak durma: Sigara ve elektronik sigara kullanmamak tahrişi azaltmaya yardımcı olabilir.
- Nemli hava: Duş sırasında olduğu gibi nemli havada nefes almak bazı kişilere iyi gelebilir.
Ankara'da Boğazda Takılma Hissi İçin Muayene ve İzlem Süreci Nasıl İlerler?
Ankara'da boğazda takılma hissiyle yapılan değerlendirme, duyumun yutma güçlüğünden ayrılması ve uyarı işaretlerinin aranmasıyla başlar. Öykü ve boğaz, gırtlak, boyun muayenesinin ardından ek inceleme gerek görülürse istenir. Bulgular olağansa yakınmanın niteliği konuşulur ve eşlik eden reflü, burun ya da ses yakınmalarına yönelik bir plan yapılır.
Boğazda takılma hissinde kontrol muayenesi nasıl planlanır?
Kontrolün gerekip gerekmediğini ve zamanlamasını hekim, ilk bulgulara ve uygulanan tedaviye göre belirler. Kontrolde yakınmanın seyri ve denenen tedaviye yanıt gözden geçirilir. Bu süre içinde uyarı işaretlerinden biri eklenirse muayene öne alınır.
Boğazda takılma hissi için muayeneye gelirken hangi notlar işe yarar?
- Duyumun düzeni: Ne zamandır sürdüğü, gün içinde ne zaman arttığı, yemek yerken ve boş yutkunurken nasıl değiştiği.
- Eşlik eden yakınmalar: Mide yanması, ağza ekşi su gelmesi, geniz akıntısı ya da ses yorgunluğu.
- İlaçlar ve önceki tetkikler: Kullanılan ilaçların listesi; varsa endoskopi, boyun ultrasonu ve kan tahlili sonuçları.
- Sigara ve alkol: Kullanım süresi ve miktarı ayrıca göz önüne alınır.
Boğazda takılma hissi, lokma takılmadan duyulan ve çoğu kişide ciddi bir hastalığa bağlı olmayan, ancak uzun sürebilen bir yakınmadır. Muayene uyarı işaretlerini ayırmaya ve varsa eşlik eden etkeni bulmaya yöneliktir; izlem planı bu bulgulara göre kişiye özgü kurulur.
Tıbbi inceleme: Prof. Dr. Selim Sermed Erbek Yayımlanma: Son güncelleme:











