İçeriğe geç
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82 · Beştepe, Yenimahalle / Ankara selimerbek@gmail.com
Menü
0 (312) 511 07 00
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82, Beştepe – Yenimahalle / Ankara
Baş-Boyun Hastalıkları

Yüz Felci

Yüzün bir yanında ani sarkma inmenin de belirtisi olabilir; beklemeden 112 aranmalıdır. Yüz felcinin nedenlerini ve gözün korunmasını açıkladım.

Yüz felci, yüz sinirinin (fasiyal sinir) işlevini kısmen ya da tamamen yitirmesiyle yüzün bir yarısındaki mimik kaslarının güçsüzleşmesi ya da hiç hareket etmemesidir. En sık biçimi, belirli bir nedenin bulunamadığı ani yüz felcidir (Bell paralizisi); kulak iltihapları, yaralanmalar, tümörler ve ameliyatlar da sinirin işlevini bozabilir. Yüzde ani güçsüzlük inmenin de belirtisi olabilir ve ikisini ancak hekim ayırabilir; bu yüzden yüzün bir yanında ani sarkma fark edildiğinde beklemeden 112 aranmalıdır. Ankara'da yüz felciyle başvuran kişide değerlendirme önce bu ayrıma, ardından nedene ve kapanmayan gözün korunmasına yönelir.

Yüz Felci Nedir, Yüz Siniri Hangi Görevleri Üstlenir?

Yüz felci, beyinden yüz kaslarına uyarı taşıyan yüz sinirinin yolu üzerinde şişmesi, sıkışması ya da zedelenmesiyle o yandaki kasların çalışamaz hale gelmesidir. Sinir kafa tabanından ve kulağın yakınındaki dar bir kemik kanaldan geçip kulak önündeki büyük tükürük bezinin (parotis) yakınında dallara ayrılır.

Yüz sinirinin felci mimik dışında hangi işlevleri etkileyebilir?

Yüz siniri yalnız gülümseme, kaş kaldırma ve göz kırpmayı yönetmez; gözyaşı ve tükürük salgısını uyarır, dilin ön üçte ikisinden tat duyusunu taşır ve orta kulakta işitmede görev alan küçük bir kası çalıştırır. Bu nedenle felçle birlikte gözde ve ağızda kuruluk, dilin felçli yanında tat değişikliği ve seslerin o kulakta olağandan yüksek duyulması görülebilir. Tat yakınmasına yol açan başka durumlar tat bozukluğu başlığında toplanıyor.

Nedeni bilinmeyen yüz felci ne demektir?

Nedeni bilinmeyen yüz felci, öykü ve muayeneyle belirli bir neden bulunamayan, hızla gelişen tek taraflı yüz siniri felcidir. Ona özgü bir test yoktur; tanı, benzer tablo yapan nedenlerin dışlanmasıyla konur. Sinirin kafatası içindeki dar kanalda iltihapla şişip sıkıştığı düşünülür; kanıtlar, olguların bir bölümünde vücutta sessizce bekleyen uçuk virüsünün ya da su çiçeği-zona virüsünün yeniden etkinleşmesinin rol oynayabildiğini düşündürür. Her yaşta görülebilir; 15-45 yaş arasında daha sıktır.

Yüz Felcinin Belirtileri Nelerdir?

Yüz felcinin temel belirtisi, yüzün bir yarısında hafif güçsüzlükten tam hareketsizliğe uzanan hareket kaybıdır: kaş ve ağız kenarı düşer, göz tam kapanmaz, gülümseme bir yana kayar. Nedeni bilinmeyen yüz felcinde güçsüzlük çoğu kez saatler içinde başlar, iki üç gün içinde en ağır düzeyine ulaşır ve pek çok kişi değişikliği sabah aynada fark eder. Yavaş yavaş artan güçsüzlük bu seyre uymaz ve başka bir nedenin araştırılmasını gerektirir.

Yüz felcinde göz, ağız ve kulakla ilgili hangi yakınmalar görülür?

  • Göz: Göz kapağı tam kapanmaz, göz kırpma azalır; göz kuruyabilir ya da tersine sık sık sulanabilir.
  • Ağız: Ağız kenarı sarkar, salya akabilir; yiyecek ve içecek felçli yandan kaçabilir, dudak güçsüzlüğü nedeniyle konuşma peltekleşebilir.
  • Kulak: Kulak çevresinde ya da kulak arkasında ağrı olabilir ve kimi zaman güçsüzlükten önce başlar; kulak kaynaklı ağrının öteki nedenleri kulak ağrısı sayfasında yer alıyor.
  • Yüz derisi: Yüz uyuşmuş ya da ağırlaşmış gibi gelebilir; dokunma duyusu ise genellikle korunur.

Yüz felci belirtisi fark edildiğinde ilk adım ne olmalıdır?

Yüzün bir yanında ani güçsüzlük fark edildiğinde ilk adım, inme olasılığı nedeniyle beklemeden acil yardım istemektir. Yüz kaslarına giden uyarı beyinde de kesintiye uğrayabilir ve inme de yüzde ani sarkma yapar; evde yapılan bir gözlem inmeyi dışlamaya yetmez, ayrımı muayeneyle hekim yapar. Yüzün bir yanı aniden sarkmışsa, kişi iki kolunu kaldırıp havada tutamıyorsa, konuşması peltekleşmiş ya da anlaşılmaz hale gelmişse, şiddetli baş ağrısı, nöbet veya görme kaybı varsa 112 aranmalıdır.

Yüz Felci Neden Olur?

Yüz felcinin en sık nedeni, belirli bir etkenin gösterilemediği ani yüz felcidir; öteki durumlarda sinir bir enfeksiyon, kulak hastalığı, yaralanma, tümör ya da ameliyat nedeniyle etkilenir. Gebelik, gebelik zehirlenmesi (preeklampsi), şeker hastalığı, yüksek tansiyon ve obezite, nedeni bilinmeyen yüz felcinin riskini artırabilen durumlardandır.

Yüz felcine yol açabilen enfeksiyonlar ve kulak hastalıkları hangileridir?

Bazı enfeksiyonlar ve kulak hastalıkları yüz sinirini etkileyerek felce yol açabilir. Su çiçeği-zona virüsü yüz sinirini tuttuğunda şiddetli kulak ağrısı ve kulakta ya da ağız içinde ağrılı döküntü eşlik edebilir; kulak çevresinde döküntüyle giden bu yüz felci ayrıca değerlendirilir. Kene ısırığıyla bulaşan Lyme hastalığı da yüz felci yapabilir ve kimi zaman yüzün iki yanını birden tutar. Orta kulak iltihabı siniri etkileyebilir; orta kulakta kemiği aşındırarak büyüyen deri benzeri doku birikimi de yüz siniri güçsüzlüğüne yol açabilir, bu hastalığı kolesteatom sayfasında anlattım.

Yüz felcine yol açabilen yaralanmalar, tümörler ve öteki hastalıklar nelerdir?

  • Yaralanmalar: Kafatası ve yüz kırıkları siniri zedeleyebilir.
  • Tümörler: Tükürük bezinde, kafa tabanında ya da sinirin kendisinde gelişen tümörler sinire bası yapabilir; tükürük bezindeki kitleler tükürük bezi tümörleri sayfasının konusudur.
  • Ameliyatlar: Yüz bölgesindeki ameliyatlar, estetik girişimler de dahil, sinirin dallarını etkileyebilir; büyük tükürük bezine yönelik ameliyatların planlanması tükürük bezi cerrahisi sayfasında yer alıyor.
  • Öteki hastalıklar: Multipl skleroz, sarkoidoz ve sinirlere yönelen bazı bağışıklık kökenli hastalıklar da yüz felci yapabilir.

Yüz Felcinde Tanı Nasıl Konur?

Yüz felcinde tanı çoğu kez öykü ve muayeneyle konur; amaç, güçsüzlüğün yüz sinirinden kaynaklandığını göstermek ve belirli bir nedeni gözden kaçırmamaktır. Tetkikler, öykü ya da muayene başka bir nedeni düşündürdüğünde gündeme gelir.

Yüz felci muayenesinde hangi hareketlere bakılır?

Kişiden kaşlarını kaldırmasını, gözlerini sıkıca kapatmasını, gülümsemesini ve kaşlarını çatmasını isterim; böylece alın, göz kapağı ve ağız çevresinin ne ölçüde etkilendiği görülür. Güçsüzlüğün ne zaman başladığını ve hangi hızla arttığını, öncesinde enfeksiyon, yaralanma ya da ameliyat olup olmadığını sorarım. Benzer tablo yapan nedenleri gözden kaçırmamak için kulak, kulak çevresindeki deri ve tükürük bezi bölgesi de muayene edilir.

Yüz felcinin nedeni araştırılırken hangi tetkiklerden yararlanılabilir?

  • Kan testleri: Kan şekeri, kan sayımı, iltihap göstergeleri ve kene kaynaklı enfeksiyona yönelik testler gerek görülürse istenebilir.
  • Kulak ve işitme: Kulak yakınması ya da işitmede azalma varsa gerek görülürse işitme dahil ek testler istenebilir (odyometri). İşitmenin aniden azalması ayrıca beklemeden ele alınır; ayrıntısı ani işitme kaybı sayfasındadır.
  • Görüntüleme: Güçsüzlük yavaş ilerliyorsa, yüz dışında bulgular varsa ya da baş ağrısı, nöbet veya işitme kaybı eşlik ediyorsa MR ya da tomografi istenebilir; bu incelemeleri KBB hastalıklarında MR ve tomografi başlığında anlattım.
  • Sinir iletim testleri: Sinir iletimini ve kas etkinliğini ölçen testler (elektromiyografi), özellikle yüz tamamen hareketsizse, sinir etkilenmesinin derecesi ve toparlanma olasılığı hakkında bilgi verebilir.

Yüz Felci Nasıl Tedavi Edilir?

Yüz felcinin tedavisi nedene göre planlanır. Felç belirli bir hastalığa bağlıysa tedavi o hastalığa yönelir: inmede inmenin acil tedavisi, kulak iltihabına ya da kolesteatoma bağlı felçte kulaktaki hastalığın tedavisi, sinire bası yapan bir tümörde tümörün çıkarılması gibi seçenekler gündeme gelir. Nedeni bilinmeyen ani yüz felcinde iki konu öne çıkar: erken dönemde başlanması önemli olabilen ilaç tedavisi ve kapanmayan gözün korunması. İlaç tedavisini hekim, felcin başlangıcından bu yana geçen süreyi ve kişinin genel sağlık durumunu göz önüne alarak değerlendirir; bu yüzden başvurunun geciktirilmemesi önem taşır. Kimi kişide felç tedavisiz de düzelebilir.

Yüz felcinde kapanmayan göz nasıl korunur?

Göz kapağı tam kapanmadığında gözün saydam ön yüzeyi (kornea) kuruyup tahriş olabilir, üzerinde yara ya da enfeksiyon gelişebilir; korunmayan gözde görmeyi etkileyen hasar oluşabilir. Gözü nemli tutan damla ya da merhem, uykuda gözün bantla kapalı tutulması ya da göz kapatıcı, hekimin önerebileceği önlemlerdendir; hangisinin nasıl kullanılacağını hekim belirler. Gözün durumuna göre göz hekiminin değerlendirmesi de gerekebilir.

Yüz felcinde iyileşme döneminde hangi destekler planlanabilir?

Yüz kaslarının gücünü ve uyumunu geri kazanmaya yönelik fizyoterapi ve yüz egzersizlerine ilişkin kanıtlar sınırlıdır; kişide yeri olup olmadığını hekim değerlendirir. Konuşma ve yutmada güçlük varsa konuşma ve yutma terapisi destek olabilir. Yüzdeki değişiklik kaygıya ya da çökkün duygu durumuna yol açarsa psikolojik destek yararlı olabilir.

Yüz Felcinde İyileşme Nasıl Seyreder?

Nedeni bilinmeyen yüz felcinde yüz hareketleri çoğu kişide birkaç hafta içinde düzelmeye başlar; işlevin bir bölümü ya da tamamı haftalar ile aylar içinde geri gelebilir. Kısmi felçte toparlanma beklentisi genellikle daha yüksektir; yüzün tamamen hareketsiz kaldığı felçte seyir daha değişkendir. Kimi kişide güçsüzlük uzun sürer ya da kalıcı izler kalır.

Yüz felcinden sonra hangi kalıcı izler görülebilir?

  • Süren güçsüzlük: Yüz kaslarında güçsüzlük, ağız kenarında ya da kaşta düşüklük kalabilir.
  • İstemsiz eş hareketler: İyileşen sinir lifleri yanlış kaslara uzanabildiği için yüz ifadesi yapılırken başka kaslar da kasılabilir; yemek sırasında gözden yaş gelebilir.
  • Gerginlik ve seğirme: Uzun süre çalışmayan kaslarda kalıcı gerginlik, kas ya da göz kapağı seğirmeleri görülebilir.
  • Öteki yakınmalar: Tat değişikliği, yüksek seslerden rahatsızlık ve kulak arkasında ağrı sürebilir.

Felç uzun süre düzelmediğinde gözün korunmasına ve yüz hareketine yönelik cerrahi seçenekler değerlendirilebilir. Üst göz kapağına kapanmayı kolaylaştıran küçük bir ağırlık yerleştirilmesi, başka bir bölgeden alınan sinir, kas ya da kas kirişinin aktarıldığı yüzü yeniden canlandırma ameliyatları ve yüzün dinlenme halindeki görünümüne yönelik askı ya da kaş kaldırma işlemleri uygulanabilen girişimler arasındadır. Uygun girişime ve zamanlamaya hekim karar verir; sonuçlar kişiden kişiye değişir.

Yüz felcinde hangi değişiklikler beklemeden yeniden muayene gerektirir?

İzlem sırasında yüzdeki güçsüzlüğün artması, yeni bir sinir sistemi belirtisinin eklenmesi, gözde yeni bir yakınma ortaya çıkması ya da yüzün öteki yanının da etkilenmesi kontrol tarihi beklenmeden muayene nedenidir. Yeni belirti aniden başlamışsa ve kolda güçsüzlük ya da konuşma bozukluğu gibi inme işaretleri taşıyorsa 112 aranmalıdır.

Ankara'da Yüz Felci İçin Muayene ve İzlem Süreci Nasıl İlerler?

Ankara'da yüz felciyle yapılan başvuruda önce güçsüzlüğün başlangıç zamanı öğrenilir ve inme olasılığı dışlanır; ardından yüz hareketleri, kulak ve göz kapanması muayene edilir, belirli bir neden düşünülürse uygun tetkikler istenir.

Yüz felci muayenesine gelirken hangi bilgiler değerlendirmeyi kolaylaştırır?

  • Başlangıç ve seyir: Güçsüzlüğün fark edildiği gün ve saat, bir anda mı günler içinde mi arttığı.
  • Eşlik eden yakınmalar: Kulak ağrısı, kulak çevresinde döküntü, işitmede azalma, yakın zamanda geçirilen enfeksiyon, yaralanma ya da kene ısırığı.
  • Sağlık geçmişi: Gebelik, şeker hastalığı, yüksek tansiyon, önceki yüz felci, kulak ya da tükürük bezi ameliyatları ve kullanılan ilaçların listesi.

Yüz felcinde kontroller nasıl planlanır?

Kontrollerde yüz hareketlerindeki değişim ve gözün durumu izlenir; kontrol aralığını hekim belirler. Felç beklenen sürede düzelmeye başlamazsa neden yeniden gözden geçirilir, gerek görülürse ilgili uzmanlık alanlarıyla birlikte değerlendirme yapılır.

Yüz felcinde öncelik, ani güçsüzlüğün inme gibi acil bir durumdan kaynaklanmadığının hekimce ortaya konmasıdır; ardından neden araştırılır, ilaç tedavisi zamanında değerlendirilir ve göz korunur. Toparlanmanın hızı ve ölçüsü kişiden kişiye değişir.

Tıbbi inceleme: Yayımlanma: Son güncelleme:

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. NHS — Bell's palsy
  2. NINDS (NIH) — Bell's Palsy
  3. MedlinePlus — Bell palsy
  4. MedlinePlus — Facial paralysis
  5. Cleveland Clinic — Facial Paralysis
  6. Cleveland Clinic — Facial Nerve
  7. ENT Health (AAO-HNS) — Bell's Palsy
  8. MSD Manual Consumer Version — Bell Palsy
  9. MSD Manual Consumer Version — Cholesteatoma
  10. Baugh RF, Basura GJ, Ishii LE, et al. Clinical practice guideline: Bell's palsy. Otolaryngol Head Neck Surg. 2013.