Nazal valv darlığı, burun hava yolunun en dar kesiti olan valv bölgesinin yapısal olarak dar olması ya da nefes alırken yan duvarın içe çökmesi yüzünden burundan yeterince hava alınamamasıdır. Halk arasında burun kanadı çökmesi, tıpta nazal valv yetmezliği olarak da anılır. Burun tıkanıklığının yapısal nedenlerinden biridir ve çoğu zaman burun bölmesi eğriliğiyle birlikte bulunur. Sorun mukozanın şişmesinden değil, yapısal darlıktan ya da destek yetersizliğinden kaynaklanır. Ankara'da bahar aylarındaki polen yükü gibi burun içini şişiren etkenler eklendiğinde, zaten dar olan bölgedeki yakınma belirginleşebilir.
Nazal Valv Darlığı Nedir ve Burnun Hangi Bölgesinde Oluşur?
Nazal valv darlığı, burnun ön bölümünde, hava akımına en çok direnç gösteren dar geçitte oluşur. Burna giren hava bu kesitten geçerken hızlanır ve içerideki basınç düşer; duvarlar yeterince sağlam değilse içe doğru çekilir. Valv bölgesindeki küçük bir eğriliğin ya da kıkırdak zayıflığının bile soluk almayı belirgin biçimde etkileyebilmesi bundandır. Bunu, hızlı çekildiğinde yanları içe doğru yapışan yumuşak bir pipete benzetebilirim.
İç nazal valv ile dış nazal valv nerede bulunur?
İç nazal valv burun deliğinin biraz gerisinde, burun sırtının orta kesimi hizasındadır; burun bölmesinin (septum) üst kısmı, burun sırtının yanlarını oluşturan üst yan kıkırdak ve alt burun etinin (alt konka) ön ucuyla çevrilidir. Hava yolunun en dar yeri burasıdır ve darlık en sık bu bölümde görülür. Dış nazal valv ise burun deliğinin hemen girişidir; burun kanadı, septumun ön ucu ve burun tabanı arasında kalır. Bu bölümde sorun daha seyrek görülür.
Nazal valv darlığı ile nazal valv yetmezliği aynı şey midir?
İki terim çoğu zaman birbirinin yerine kullanılır; asıl ayrım darlığın sabit mi olduğu, yoksa nefes alırken mi ortaya çıktığıdır. Sabit darlıkta geçit, eğri bir septum ya da büyük bir konka yüzünden her zaman dardır. Dinamik çökmede kıkırdak desteği zayıftır ve yan duvar yalnız nefes alma sırasında içe kapanır. Aynı kişide ikisi birlikte bulunabilir; hangisinin ağır bastığı tedavinin seçimini etkiler.
Nazal Valv Darlığının Belirtileri Nelerdir?
Nazal valv darlığının ana belirtisi, bir ya da iki burun deliğinden yeterince hava geçmediği duygusudur. Tıkanıklık sürekli olabilir ya da nefes alma çabası arttıkça belirginleşir. Akıntı, hapşırma ve kaşıntı gibi yakınmalar eklenmişse alerji gibi eşlik eden bir neden de aranır.
Nazal valv darlığında tıkanıklık hangi durumlarda artar?
- Derin nefes alma: Hızlı ve derin soluk alındığında yan duvar daha çok içe çekilir, hava geçişi azalır.
- Efor: Spor ya da tempolu yürüyüş sırasında burun yetmeyebilir, kişi ağzından solumaya başlar.
- Yatar durum: Uzanınca yakınma belirginleşebilir.
- Uyku: Gece ağızdan soluma ve horlama görülebilir, uyku niteliği bozulabilir.
Burun kanadı çökmesi dışarıdan bakınca görülür mü?
Her zaman görülmez. Dış valv etkilendiğinde nefes alırken bir ya da iki burun kanadının içe çekildiği aynada izlenebilir; burun o bölgede ince, çökük ya da asimetrik görünebilir. İç valv darlığında burun dışarıdan olağan görünebilir ve sorun yalnızca tıkanıklık duygusuyla kendini belli eder.
Nazal Valv Darlığı Neden Olur?
Nazal valv darlığı, valv bölgesini açık tutan kıkırdak ve yumuşak doku desteğinin doğuştan dar ya da zayıf olması, sonradan zayıflaması veya çevredeki yapıların geçidi daraltması sonucu olur. Sıklıkla birden fazla etken bir aradadır.
Nazal valvi daraltan yapısal özellikler hangileridir?
- Septum eğriliği: Bölmenin özellikle üst ve ön kısmındaki eğrilikler valv açısını daraltır; valv sorunu olanların çoğunda septum deviasyonu da vardır.
- Alt konka büyümesi: Konkanın ön ucu iç valvin alt sınırını oluşturduğundan konka hipertrofisi geçidi küçültür.
- Dar ya da zayıf kıkırdak yapısı: Dar burun delikleri, sıkışık ya da güçsüz kanat kıkırdakları doğuştan gelen özellikler olabilir.
- Geniş kolumella: İki burun deliği arasındaki orta direğin geniş olması girişi daraltır.
- Burun ucu düşüklüğü: İleri derecede düşük burun ucu burun deliklerinin kısmen kapanmasına yol açabilir.
Burun ameliyatı ya da darbe sonrasında nazal valv darlığı gelişir mi?
Gelişebilir. Burun estetiğinde kıkırdak çıkarılırken valv alanı küçülürse ya da burnun desteği azalırsa ameliyattan sonra burundan nefes alma güçleşebilir; bu çoğu kez ağır bir çökme değil, hafif bir daralma biçimindedir. Bu nedenle klinik uygulama kılavuzu, rinoplasti öncesinde adayların burun tıkanıklığı yönünden değerlendirilmesini önerir. Burun kırıkları ve darbeler de kıkırdak ve kemik çatının desteğini zayıflatarak aynı sonuca yol açabilir.
Yaş ve yüz kaslarındaki güçsüzlük nazal valvi nasıl etkiler?
Yaş ilerledikçe burun kıkırdakları ve burun ucu desteğini yitirip aşağı doğru sarkabilir; burun delikleri kısmen kapanır, soluma sesli ve kısıtlı hâle gelir. Burun ucunu parmakla hafifçe kaldırınca nefesin açılması bu durumu düşündürür. Gevşek tipte yüz felci geçirenlerde felçli tarafta burun kanadı ve yan duvardaki kas gerginliği kaybolur, yanak ağırlaşıp sarkar; bunlar valvin daralmasına katkıda bulunur.
Nazal Valv Darlığı Tanısı Nasıl Konur?
Nazal valv darlığı tanısı öykü ve kulak burun boğaz muayenesiyle konur; tanıyı tek başına koyduran bir tetkik yoktur. Muayenede burnun içiyle birlikte dış yapısına ve nefes alırken nasıl davrandığına bakarım.
Nazal valv muayenesinde hangi testler yapılır?
- Soluk alırken gözlem: Sakin ve derin nefes sırasında burun kanadının ya da yan duvarın içe çekilip çekilmediği izlenir.
- Burun içi bakı: Valv açısı, septumun ön ve üst bölümü ile konkaların ön ucu değerlendirilir; bunun için endoskop kullanılmadan yapılan bakı yeterli olabilir.
- Yanağı yana çekme testi: Yanak burun kenarından hafifçe dışa doğru çekilir; kişi nefesinin açıldığını söylüyorsa bulgu valv sorunuyla uyumludur.
- İçeriden destekleme: Yan duvar ince bir alet ya da pamuklu çubukla içeriden hafifçe kaldırılır; rahatlama çökmenin yerini belirlemeye yardım eder.
Nazal valv darlığında endoskopi ve tomografi gerekir mi?
Her hastada gerekmez. Endoskopi valv tanısından çok, tıkanıklığın valv dışındaki nedenlerini dışlamak için yararlıdır; işlemin ayrıntısı endoskopik burun muayenesi sayfasındadır. Tomografi ve manyetik rezonans görüntüleme valv darlığını doğrulamak için yararlı görülmez; sinüzit, polip ya da kitle gibi başka bir hastalık kuşkusunda istenir. Hava akımını ölçen cihazlar her merkezde bulunmaz ve tanıdaki yerleri konusunda görüş birliği yoktur.
Nazal Valv Darlığı Nasıl Tedavi Edilir?
Nazal valv darlığının tedavisi, geçidi daraltan ya da çöken yapının desteklenmesine dayanır. Yakınması hafif olanlarda, ameliyat istemeyenlerde ya da genel sağlık durumu ameliyata uygun olmayanlarda mekanik destekler denenebilir. Yapısal sorunu düzeltmeye yönelik başlıca seçenek, uzman uzlaşı raporuna göre cerrahidir; uygun yol kişiye göre belirlenir.
Nazal valv darlığı ilaçla ya da spreyle düzelir mi?
Yapısal darlığın ilaçla genişlemesi beklenmez. Aynı uzlaşı raporu, alerji yakınması ve muayenede rinit bulgusu olmayan kişide valv darlığı için kortizonlu burun spreyi denemesini gerekli görmez. Buna karşılık darlığa alerji ya da başka bir rinit eşlik ediyorsa bunun tedavisi tıkanıklığın o payını azaltabilir; bu durumu alerjik rinit başlığında ele aldım. Spreyin gerekip gerekmediği bu yüzden muayene bulgularına göre belirlenir.
Nazal valv darlığında ameliyat dışı mekanik destekler nelerdir?
- Dıştan yapıştırılan burun bantları: Burun kanatlarını dışa doğru kaldırarak geçidi genişletmeyi amaçlar; çoğunlukla uykuda ve spor sırasında kullanılır.
- Burun içi genişleticiler: Burun deliğine yerleştirilen stent ya da koniler yan duvarı içeriden destekler.
Bu araçlar yapıyı düzeltmez, takılı oldukları sürece etki eder ve herkeste yeterli olmaz; eğri bir septumun ya da büyümüş konkanın yaptığı darlığı da gidermez. Bantla rahatlama olması, tıkanıklığın valv bölgesinden kaynaklandığını destekleyen bir ipucu sayılır.
Nazal valv darlığında cerrahi ne zaman düşünülür?
Cerrahi, muayenede yakınmayı açıklayan bir darlık ya da çökme saptandığında ve tıkanıklık günlük yaşamı belirgin biçimde etkilediğinde düşünülür. Ameliyatta zayıf yan duvar kişinin kendi kıkırdağından hazırlanan desteklerle, askı dikişleriyle ya da destek implantlarıyla güçlendirilir; hangi tekniğin kime uygulandığını nazal valv cerrahisi sayfasında anlattım. Yan duvara yönelik işlem septum ve konka ameliyatından ayrıdır: bazı kişilerde yalnız septumun ve konkanın düzeltilmesi yeter, bazılarında hepsi birlikte gerekir. Kanama, enfeksiyon, burun içi yapışıklık, burun görünümünde değişiklik ve kıkırdak alınan bölgeye ait sorunlar olası risklerdir; tıkanıklığın ne ölçüde azalacağı kişiden kişiye değişir.
Nazal Valv Darlığında Ne Zaman Muayene Gerekir?
Geçmeyen, uykuyu ya da eforu kısıtlayan ve özellikle derin nefes alırken artan burun tıkanıklığında nazal valv darlığı yönünden muayene gerekir. Tıkanıklığın nedeni belirlendiğinde tedavi de ona göre seçilir.
Nazal valv darlığı kendiliğinden geçer mi?
Geçmesi beklenmez; sorun yapısal olduğundan kıkırdak desteği kendiliğinden güçlenmez. Her kişide ilerleme olmaz, ancak destek yapıları zayıflamayı sürdürürse çökme artabilir.
Hangi yakınmalar nazal valv açısından değerlendirilmelidir?
- Derin nefeste kapanma: Burundan hızlı soluk alınca kanadın içe çekilmesi ya da havanın kesilmesi.
- Elle rahatlama: Yanağı yana çekince, burun ucunu kaldırınca ya da burun bandı takınca nefesin açılması.
- Ameliyat ya da darbe öyküsü: Burun estetiği ya da kırık sonrasında başlayan, septum ameliyatına karşın süren tıkanıklık.
Burun darbesinin ardından burnun belirgin biçimde yana kayması, yoğun ya da durmayan kanama ya da burnun içerideki şişlikle tümüyle tıkanması durumunda acil servise başvurulmalıdır.
Ankara'da Nazal Valv Darlığı İçin Muayene ve Tedavi Süreci Nasıl İlerler?
Ankara'da nazal valv darlığı değerlendirmesi öyküyle ve burnun dıştan ve içten, nefes alıp verirken izlendiği muayeneyle başlar; tanı çoğu zaman bu muayenede konur. Endoskopik bakı gerek görülürse muayeneye eklenir; tomografi çoğu kişide istenmez. Eşlik eden rinit varsa önce o tedavi edilir ve kontrolde kalan tıkanıklık yeniden değerlendirilir. Cerrahi kararı verilirse ameliyatın kapsamı ayrıca planlanır; septum ya da konkaya yönelik bir işlem de gerekiyorsa aynı ameliyatta ele alınabilir.
Nazal valv darlığı muayenesine gelirken hangi bilgiler işe yarar?
Geçirilmiş burun ameliyatlarına ait epikriz ve ameliyat notu, önceki girişimde neler yapıldığını gösterir. Eski tomografi ve endoskopi raporları ile sürekli kullandığınız ilaçların listesi de işe yarar. Tıkanıklığın hangi tarafta ve hangi durumlarda arttığını, burun bandı denediyseniz fark edip etmediğini not etmeniz değerlendirmeye katkı sağlar.
Ankara'nın polen mevsimi nazal valv darlığı yakınmasını artırır mı?
Artırabilir. Polen kıkırdak yapıyı değiştirmez; ancak alerjisi olan kişide alt konkalar şişer ve konkanın ön ucu iç valvin sınırlarından biri olduğu için zaten dar olan geçit biraz daha küçülür. İç Anadolu'da baharda yakınması belirgin artan, mevsim geçince hafifleyen kişide valv darlığına alerjinin de eşlik ettiği düşünülür. Yıl boyunca değişmeyen, derin nefesle artan tıkanıklık ise daha çok yapısal nedeni düşündürür.
Nazal valv darlığı, burun bölmesi düzgün olsa bile burun tıkanıklığının sürmesine yol açabilen yapısal bir nedendir. Tedavi seçimi darlığın yerine, sabit ya da dinamik oluşuna ve eşlik eden septum ya da konka sorununa göre yapılır.
Tıbbi inceleme: Prof. Dr. Selim Sermed Erbek Yayımlanma: Son güncelleme:











