Kulak temizliği, kulak yolunda biriken kirin, akıntı artıklarının ya da yabancı cismin hekim tarafından yıkanarak, küçük aletlerle ya da vakumla alınmasıdır. Kulak yolu kendi kendini temizleyen bir yapıdır; bu nedenle işlem, birikim yakınmaya yol açtığında ya da kulağın muayenesini engellediğinde yapılır. Kulak zarı delik olan, kulağına tüp takılmış ya da kulak ameliyatı geçirmiş kişilerde her yöntem uygun değildir; yöntem seçimi bu yüzden öykü ve muayeneyle başlar. Ankara'da bu işlem için yapılan başvurularda da sıra değişmez: önce kulak yoluna bakılır, temizliğin gerekip gerekmediğine ve nasıl yapılacağına ondan sonra karar verilir.
Kulak Temizliği Nedir, Hangi Durumlarda Yapılır?
Kulak temizliği, kulak yolunu tıkayan ya da kulak zarının görülmesini engelleyen birikimin hekim tarafından çıkarılmasıdır. Kulakta kir görülmesi tek başına işlem nedeni sayılmaz; birikimin alınmasının gerekip gerekmediğine muayenede karar verilir. Kirin neden biriktiğini ve hangi belirtileri verdiğini kulak kiri tıkacı sayfasında anlattım.
Kulak temizliği hangi yakınma ve durumlarda gündeme gelir?
- Yakınma veren tıkaç: Kulakta dolgunluk, işitmede azalma ya da çınlama kulak yolunu kapatan kirden kaynaklanıyorsa kirin alınması planlanır.
- Muayeneyi ya da testi engelleyen kir: Kulak zarı görülemiyorsa ya da işitme ve denge testleri yapılacaksa kulak yolunun açık olması gerekir; işitme testinin ayrıntısı odyometri sayfasındadır.
- İşitme cihazı kullanımı: Kulağa takılan cihaz kirin dışarı taşınmasını güçleştirir, kir yapımını da artırabilir; cihaz seçeneklerine işitme cihazları başlığında değindim.
- Yakınmasını anlatamayan kişiler: Küçük çocuklarda ve bilişsel sorunu olan kişilerde kulak yolunu tıkayan kir saptandığında, alınıp alınmayacağı ayrıca değerlendirilir.
Kulak kiri dışında kulak yolundan neler temizlenir?
Kulak yolunda biriken tek şey kir değildir. Dış kulak yolu iltihabında kanalı dolduran iltihaplı döküntünün tedavinin başında hekim tarafından alınması gerekebilir. Kulak mantarında da kanalın iyice temizlenmesi tedavinin parçasıdır ve yinelenmesi gerekebilir. Kulak akıntısı olan kişide akıntı küçük bir vakum ucuyla alınabilir. Kulak ameliyatı sonrası bakımda da temizlik gerekebilir; yöntemini hekim belirler.
Kulak Temizliği Öncesinde Nasıl Hazırlanılır?
Kulak temizliğine hazırlık, öykünün alınması ve kulak yoluna bakılmasıyla başlar; hangi yöntemin uygun olduğu bu bilgilerle belirlenir. İşlemi kolaylaştırmak için önceden kiri yumuşatan damla kullanmanız istenebilir. Hangisinin ve ne kadar süre kullanılacağını hekim bildirir. Damlalar bazı kişilerde kulak yolu derisini tahriş edebilir; zarında delik ya da tüp bulunan kulakta hekim onayı olmadan kullanılmaz.
Kulak temizliğinden önce hekime hangi bilgiler verilmelidir?
Kulak yolunu dolduran kir kulak zarını gizleyebilir; zarın durumu hakkındaki ilk bilgiyi bu yüzden öykü verir. Öyküde özellikle şunları sorarım:
- Kulak zarında delik ya da tüp: Su orta kulağa geçip iltihaba yol açabileceğinden bu kulaklarda yıkamadan kaçınılır. Zar deliğiyle ilgili ayrıntı kulak zarı delinmesi sayfasında yer alıyor.
- Geçirilmiş kulak ameliyatı: Ameliyat ya da yaralanma sonrasında incelmiş doku su basıncına dayanmayabilir; bu kulaklarda yıkamadan kaçınılır, yöntemi hekim belirler.
- Akıntı ya da iltihap: Akıntı delik bir zardan geliyor olabilir; akıntılı kulak bu nedenle yıkanmaz, iltihaplı kulakta da yıkamadan kaçınılır.
- Tek işiten kulak: Kişi yalnız o kulağıyla duyuyorsa bunu belirtmelidir; bu durumda yıkama yerine başka bir yöntem düşünülür.
- Hastalıklar ve ilaçlar: Şeker hastalığı, bağışıklığı zayıflatan durumlar, baş ve boyun bölgesine ışın tedavisi öyküsü ve kan sulandırıcı ilaç kullanımı yöntemi ve alınacak önlemleri etkiler.
Kulak temizliğini beklerken evde hangi uygulamalardan kaçınılır?
Evde yapılan girişimler kiri derine itebilir ya da kulağı yaralayabilir.
- Pamuklu çubuk ve sivri cisimler: Kulak yoluna sokulan çubuk, toka ya da kalem kiri daha derine iter; fazla ilerletildiğinde kulak zarını ve arkasındaki kemikçikleri yaralayabilir.
- Kulağa tutulan içi boş mumun yakılması: Bu uygulamanın da ev tipi kulak vakumlarının da kulak kirini çıkardığına dair kanıt yoktur; mum ayrıca kulağa zarar verebilir.
- Kulağa su verilmesi: Zarın sağlam olup olmadığı bilinmeden kulağa şırıngayla ya da başka bir araçla su verilmez; diş için üretilmiş basınçlı su aygıtları da kulakta kullanılmaz.
Kulak Temizliği Nasıl Yapılır?
Kulak temizliği üç yoldan biriyle ya da bunların birlikte kullanılmasıyla yapılır: kulak yolunun ılık suyla yıkanması, kirin küçük aletlerle alınması ve vakumla çekilmesi. Hangi yöntemin kullanılacağı kulağın durumuna göre muayenede belirlenir. Sonunda kulak yolu ve zar bir kez daha gözden geçirilir; birikim sürüyorsa başka bir yönteme geçilebilir.
Kulak temizliğinde yıkama, aletle alma ve vakum nasıl uygulanır?
- Ilık suyla yıkama: Kulak kepçesi hafifçe yukarı ve arkaya çekilerek kulak yolu düzleştirilir. Vücut ısısına yakın su, kulak yolu duvarına doğru yumuşak bir akımla verilir; amaç, dışarı akan suyun kiri beraberinde taşımasıdır. Aralarda kulak yoluna bakılır.
- Küçük aletlerle alma: Ucu halkalı ya da kaşık biçimli, metal ya da plastik ince bir alet kullanılır; kir, kulak yolu doğrudan görülerek çıkarılır. Görüntüyü büyütmek için gerektiğinde mikroskop ya da endoskoptan (ucunda kamera bulunan ince alet) yararlanılabilir.
- Vakumla çekme: Küçük bir vakum ucu birikime yaklaştırılır ve kir emilerek alınır; kulak yolu bu sırada büyütülerek izlenebilir.
Kulak temizliği sırasında hekime ne zaman haber verilir?
Kulak temizliği sırasında ağrı ya da baş dönmesi başlarsa bunu hemen söylemeniz gerekir; böylece kulak yeniden değerlendirilebilir. Yıkamada kulağa su verildiği hissedilir, vakumda ise aygıtın sesi duyulur. Su vücut ısısından soğuksa kısa süreli baş dönmesi olabilir; aletle ya da vakumla alma sırasında da ağrı ve baş dönmesi bildirilmiştir. İşlem boyunca başınızı oynatmamanız istenir, çünkü ani bir hareket kulak yolunun ince derisini zedeleyebilir.
Kulak yolundaki yabancı cisim temizlik sırasında nasıl çıkarılır?
Yabancı cisim, türüne göre küçük ve künt bir kancayla, küçük bir vakum ucuyla ya da ince bir pensle alınabilir; gerektiğinde kulak yolu büyütülerek izlenir. Derindeki cisimlerin çıkarılması daha güçtür, çünkü bu sırada kulak zarı zarar görebilir. Çocuklarda hareketsiz kalmak zor olduğundan işlemin sakinleştirici ilaç ya da anesteziyle yapılması gerekebilir; ortamı ve anestezi biçimini hekim belirler.
Kulak Temizliğinden Sonra Nelere Dikkat Edilir?
Kulak temizliğinden sonra dikkat edilecek başlıca nokta, kulağın kurulanması ve kulak yoluna yeniden cisim sokulmamasıdır. İşitme azalması yalnızca birikimden kaynaklanıyorsa, kir alındıktan sonra çoğu kişide düzelmesi beklenir; sonuç kişiden kişiye değişebilir.
Kulak temizliği sonrasında kulak nasıl korunur?
Yıkama yapıldıysa kulak iyice kurulanır. İltihap ya da mantar nedeniyle temizlenen kulağın, enfeksiyon geçene dek sudan korunması istenir; kulağın ne kadar süre kuru tutulacağını hekim bildirir. Günlük bakım, kulak kepçesinin dıştan yumuşak bir bezle silinmesiyle sınırlı tutulur; pamuklu çubuk bu dönemde de kullanılmaz. Kirin tümü alındığında kulak yolu kuruyabilir ve kaşınabilir; uzayan kaşıntıda kulak kaşıntısı sayfasındaki öteki nedenler de düşünülür. İşitme cihazı kullanıyorsanız cihazın bakımı üreticisinin tarifine göre sürdürülür.
Kulak temizliğinden sonra hangi belirtilerde yeniden muayene gerekir?
İşlemden sonra kulak ağrısı, kulaktan akıntı, ateş ya da işitmede azalma ortaya çıkarsa kulağın yeniden muayene edilmesi gerekir. Şeker hastalığı olan ya da bağışıklığı zayıf kişilerin bu belirtilerde gecikmeden başvurması istenir. Kir alındığı hâlde dolgunluk ya da az duyma sürüyorsa yakınmanın başka bir nedeni araştırılır.
Kulak Temizliğinin Riskleri ve Olası Sorunları Nelerdir?
Kulak temizliğinin olası sorunları kulak yolu derisinin zedelenmesi, işlem sonrası iltihap, baş dönmesi ve seyrek olarak kulak zarının delinmesidir. İşlem yeterli ışık ve uygun aletlerle, özenle yapıldığında kulak yolunda ya da zarda kalıcı hasar seyrektir; yine de her girişimde olduğu gibi sorun çıkma olasılığı vardır.
Kulak temizliğinde hangi sorunlar görülebilir?
- Deride çizik ve kanama: Kulak yolunun ince derisi aletle ya da su akımıyla zedelenebilir, kanama olabilir.
- İltihap: İşlemden sonra dış kulak yolu iltihabı gelişebilir.
- Baş dönmesi ve çınlama: Baş dönmesi üç yöntemin her birinde görülebilir; yumuşatıcı damlalarla da ara sıra baş dönmesi ve çınlama bildirilmiştir.
- Kulak zarının delinmesi: Seyrektir; zarı önceden incelmiş kulaklarda olasılık artar.
- Kirin tümüyle alınamaması: İlk girişim yetmeyebilir; başka bir yönteme geçilebilir ya da işlem yumuşatıcıdan sonra yinelenebilir.
Kulak temizliğinde risk hangi sağlık sorunlarında artar?
Kan sulandırıcı ilaç kullananlarda ve pıhtılaşma sorunu olanlarda kulak yolunda kanama olasılığı yükselir. Bağışıklığı zayıf olanlarda ve kan şekeri denetim altında olmayan şeker hastalarında işlem sonrasında dış kulak yolu iltihabı riski artar. Baş ve boyun bölgesine ışın tedavisi görmüş kişilerde kulak yolu daha özenli temizlenir. Kulak yolu dar olan ya da kemik çıkıntısı bulunan kulaklarda işlem güçleşebilir. Bu durumlarda yöntem ve alınacak önlemler kişiye göre belirlenir.
Ankara'da Kulak Temizliği Süreci Hangi Adımlarla İlerler?
Ankara'da kulak temizliği süreci öyküyle başlar, kulak muayenesiyle sürer ve işlem sonrası denetimle tamamlanır. Muayenede önce yakınmanın birikimden kaynaklanıp kaynaklanmadığına bakarım; yöntem bundan sonra seçilir. İşitme azalması olan kişide işlemden önce ve sonra işitme testi istenebilir. İşlemin yapılacağı ortam ve gerekiyorsa anestezi biçimi, kulağın durumuna ve kişinin yaşına göre planlanır.
Kulak temizliği günü yanınızda neler bulunmalıdır?
Ankara'da kulak temizliği için muayeneye gelirken kullandığınız ilaçların listesini, özellikle kan sulandırıcıları not etmeniz işe yarar. Son günlerde kulağa damlattığınız ürünler, varsa daha önce yapılmış işitme testleri ve kulak ameliyatına ilişkin belgeler de değerlendirmeyi kolaylaştırır. İşitme cihazı kullanıyorsanız cihazınızı yanınızda getirmeniz yararlı olur.
Kulak temizliğinin yinelenip yinelenmeyeceğine nasıl karar verilir?
Kulak temizliğinin yinelenmesine, birikimin yeniden yakınma verip vermediğine ya da muayeneyi engelleyip engellemediğine bakılarak karar verilir; herkese uyan bir takvim yoktur. Kulak yolu dar olan, kiri yapışkan ya da koyu kıvamlı olan ve kulak yolunda süreğen cilt sorunu bulunan kişilerde temizliğin yinelenmesi gerekebilir; işitme cihazı kullananlarda da kulak yoluna aralıklı olarak bakılması gerekebilir. Aralığı kulağın durumuna göre hekim belirler.
Kulak temizliğinde yöntem kişiye göre seçilir. Zarın durumu, geçirilmiş kulak ameliyatları ve kullanılan ilaçlar bu seçimi yönlendirdiğinden, öykünün eksiksiz anlatılması hazırlığın başlıca adımıdır. İşlem sırasında ağrı ya da baş dönmesi olursa o anda söylenir; sonrasında ağrı, akıntı ya da ateş gelişirse kulak yeniden muayene edilir.
Tıbbi inceleme: Prof. Dr. Selim Sermed Erbek Yayımlanma: Son güncelleme:











