Odyometri, farklı perdelerdeki seslerin duyulabildiği en hafif düzeyi ve konuşmanın ne ölçüde anlaşıldığını ölçen işitme testidir. İşitmenin olağan sınırlarda olup olmadığını, kayıp varsa hangi kulakta, hangi türde ve ne derecede olduğunu ortaya koymaya yardımcı olur. Bedene girişim gerektirmez: kulaklıkla verilen sesler dinlenir ve ses duyulduğunda işaret verilir. Sonuç tek başına tanı değildir; yakınmalar ve kulak muayenesiyle birlikte hekim tarafından değerlendirilir. Ankara'da da işitme yakınmasıyla yapılan değerlendirmede odyometri, öykü ve muayenenin ardından gerek görülürse istenen işitme testlerinin ilk adımıdır.
Odyometri Nedir, Neyi Ölçer?
Odyometri, kişinin sesleri duyma yeteneğini ölçen bir işitme testidir; her kulak için farklı perdelerde duyulabilen en hafif sesi belirler. Tek bir ölçümden oluşmaz: tonlarla yapılan saf ses odyometrisi ile sözcüklerle yapılan konuşma odyometrisi birbirini tamamlar.
Odyometri hangi ölçümleri kapsar?
- Hava yolu ölçümü: Tonlar kulaklıkla verilir; sesin kulak yolu ve orta kulak üzerinden iç kulağa ulaşarak ne kadar duyulduğu sınanır.
- Kemik yolu ölçümü: Kulak arkasındaki kemiğe ya da alna yerleştirilen küçük bir titreşim başlığı, sesi dış ve orta kulağı atlayarak doğrudan iç kulağa iletir.
- Konuşma odyometrisi: Sözcükler farklı ses düzeylerinde dinletilir; konuşmanın duyulabildiği en hafif düzey ve sözcüklerin ne ölçüde doğru anlaşıldığı kaydedilir.
İşitme testinde perde ve şiddet ne anlama gelir?
Sesin şiddeti, yani ne kadar yüksek olduğu desibel (dB); perdesi, yani kalın mı ince mi olduğu hertz (Hz) birimiyle ifade edilir. Saf ses odyometrisinde, konuşma seslerinin yer aldığı perdeleri kapsayan kalın ve ince bir dizi ton sunulur ve her birinde duyulan en hafif düzey aranır. Bunu, bir piyanonun kalın ve ince tuşlarına tek tek basıp her tuşta duyulabilen en hafif vuruşu aramaya benzetebilirim.
Odyometri Hangi Durumlarda İstenir?
Odyometri, işitmede azalma kuşkusu olduğunda ya da kulakla ilgili bir yakınmanın işitmeyi etkileyip etkilemediği araştırılırken istenebilir. İşitme kaybı yavaş geliştiğinde kişi küçük değişikliklere alışabildiği için azalmayı kendisi fark etmeyebilir; böyle bir durumda işitmenin ölçülmesi tabloyu netleştirmeye yardımcı olur.
Hangi yakınmalar işitme testini gündeme getirir?
- İşitmede azalma kuşkusu: Telefonda ya da gürültülü ortamda konuşmayı anlamakta zorlanmak, televizyonun sesini başkalarını rahatsız edecek kadar açmak ve söyleneni sık sık yineletmek bu kuşkuyu doğurur.
- Çınlama: Kulağında çınlama ya da uğultu duyan kişide işitmenin ölçülmesi istenebilir.
- Baş dönmesi ve denge sorunu: Denge yakınmasının nedeni araştırılırken işitme incelemesi de istenebilir.
- Gürültü ve kulak hastalığı öyküsü: Gürültülü ortamda çalışanlarda, kafa travması geçirenlerde ve bilinen bir kulak hastalığı olanlarda işitmenin zaman içindeki değişimi testle izlenebilir.
Kulak ameliyatı ve işitme cihazı izleminde odyometrinin yeri nedir?
Odyometri, işitmenin zaman içindeki değişimini ve tedavinin etkisini izlemek için de kullanılır. İşitmeyle ilgili ameliyat geçirmiş ya da işitme cihazı kullanan kişide işitmenin değişip değişmediğini görmek için test yinelenebilir; cihaz ayarının gözden geçirilmesi gerekip gerekmediği de ölçümle anlaşılabilir. Cihaz kararının hangi adımlarla verildiğini işitme cihazları sayfasında anlattım. Testin ne zaman yineleneceğine hekim karar verir.
Odyometri Öncesinde Hazırlık Gerekir mi?
Odyometri öncesinde özel bir hazırlık adımı yoktur. Yine de kulağın o günkü durumu ölçümü etkileyebildiğinden, testten önce kulağa bakılması ve bazı bilgilerin paylaşılması sonucun doğru yorumlanmasına yardımcı olur.
Odyometri öncesindeki kulak muayenesi testin planlanmasını nasıl etkiler?
Öykünün ardından kulak yolu ve zar incelenir; yolu tıkayan kir, orta kulakta sıvı ya da iltihap saptanırsa testin zamanlaması ve sonucun okunuşu buna göre planlanır. Kir ya da sıvı, sesin iç kulağa ulaşmasını engelleyerek işitmeyi azaltabilir; kulak iltihabı da geçici bir işitme azalmasına yol açabilir. Kirin temizlenip temizlenmeyeceğine ve testin ne zaman yapılacağına hekim karar verir; kirin hangi yöntemlerle alındığını kulak kiri tıkacı sayfasında bulabilirsiniz.
Odyometri öncesinde hangi bilgiler paylaşılmalıdır?
- Kulak yakınmaları: Kulakta ağrı, dolgunluk, akıntı ya da çınlama varsa söylenir.
- Başlangıç biçimi: Azalmanın ne zamandır sürdüğü, tek kulakta mı iki kulakta mı olduğu ve ani bir olayın ardından başlayıp başlamadığı bildirilir.
- Gürültü: İşte, gündelik yaşamda ya da yakın zamanda yüksek sesle karşılaşma anlatılır; gürültü geçici ya da kalıcı işitme kaybına yol açabilir.
- İlaçlar ve geçmiş: Kullanılan ilaçlar, geçirilmiş kulak iltihapları, kafa travması ve kulak ameliyatları paylaşılır.
Odyometri Nasıl Yapılır, Ne Kadar Sürer?
Odyometri, ses yalıtımlı bir oda ya da kabinde kulaklıkla verilen sesler dinlenerek yapılır; kişi sesi duyduğu her seferinde işaret verir. Test çoğu kez on beş dakika ile bir saat arasında tutar; süre, hangi ölçümlerin yapıldığına göre değişir. Sessiz bir ortam, ayarı denetlenmiş (kalibre) bir odyometre ve bu alanda eğitim almış personel doğru ölçümün koşullarıdır.
Saf ses odyometrisi sırasında sizden ne istenir?
Kulaklıktan her seferinde tek kulağa, kimi kalın kimi ince, kimi yüksek kimi çok hafif tonlar verilir. Sesi duyduğunuz anda elinizi kaldırmanız, bir düğmeye basmanız ya da duyduğunuzu söylemeniz istenir. Tonlar duyulmaz olana dek hafifletilir; böylece her perde için duyabildiğiniz en hafif düzey bulunur. Kemik yolu ölçümünde kulaklığın yerini titreşim başlığı alır; sizden istenen yine sesi duyduğunuzda işaret vermenizdir. Bir kulağa verilen yüksek ton öteki kulaktan da duyulabileceğinden, test edilmeyen kulağa hışırtıya benzeyen ayrı bir ses verilebilir; buna maskeleme denir.
Konuşma odyometrisinde sözcükler nasıl dinletilir?
Konuşma odyometrisinde ton yerine sözcükler kullanılır. Sözcükler kulaklıktan önce hafif, sonra daha yüksek sesle verilir ve duyduğunuzu yinelemeniz istenir; yineleyebildiğiniz en hafif konuşma düzeyi kaydedilir. Sözcüklerin bir bölümü arka plan gürültüsü üzerinden sunulabilir. Benzer sesli sözcükleri birbirinden ayırt edebilme de sınanır; bu bölüm, sesin duyulmasından öte konuşmanın anlaşılmasını değerlendirir.
Çocuğun yaşına göre odyometrinin biçimi nasıl belirlenir?
Çocuklarda hangi testin kullanılacağı yaşa ve gelişim düzeyine göre belirlenir. Yönergeleri izleyebilen büyük çocuklar erişkinlerle aynı biçimde test edilebilir; daha küçük çocuklarda ölçüm oyuna dönüştürülebilir ya da çocuğun sese verdiği davranış yanıtları gözlenir. Çocuklarda işitme azlığının nasıl değerlendirildiği çocuklarda işitme kaybı sayfasının konusudur.
Odyometri Sonucu Nasıl Yorumlanır?
Odyometri sonucu, yakınmalar ve kulak muayenesi bulgularıyla birlikte hekim tarafından yorumlanır. Saf ses ölçümünün ve konuşma odyometrisinin bulguları bir arada okunur; iki kulağın sonuçları birbiriyle de karşılaştırılır.
Odyogram nedir, üzerinde neler gösterilir?
Odyogram, saf ses odyometrisinde verilen yanıtların işlendiği çizelgedir. Her kulak için, sınanan perdelerin her birinde duyulabilen en hafif ses düzeyi işaretlenir; sonuç, olağan kabul edilen işitmeyle karşılaştırılarak sunulur. Çizelgedeki işaret ve sayıların kişiye özgü anlamı muayenede açıklanır.
Odyometri işitme kaybının türü ve derecesi hakkında ne söyler?
Hava yolu ve kemik yolu sonuçlarının karşılaştırılması, sorunun kulağın hangi bölümünden kaynaklandığını ayırt etmeye yardımcı olur.
- İletim tipi kayıp: Ses, dış ya da orta kulaktaki bir engel nedeniyle iç kulağa ulaşamaz.
- Sinirsel (sensörinöral) kayıp: Sorun iç kulakta ya da işitme sinirindedir.
- Karma kayıp: İki tür bir arada bulunur.
Kaybın derecesi hafiften çok ileriye uzanan basamaklarla tanımlanır. Tek bir değer ya da eğri biçimi kendi başına hastalık adı koydurmaz. Bu türlerin nedenleri ve tedavi yolları için işitme kaybı sayfasına bakabilirsiniz.
Odyometrinin Riski ya da Sakıncası Var mıdır?
Odyometrinin bilinen bir komplikasyonu yoktur; ölçüm, kulaklıktan verilen sesleri dinleyip işaret vermekten oluşur. Asıl bilinmesi gereken, testin sınırlarıdır: ölçüm kişinin verdiği yanıtlara dayanır ve işitme yolunun bütün bölümleri hakkında tek başına bilgi vermez.
Odyometri hangi durumlarda yeterli bilgi vermez?
Odyometri, sesi duyan kişinin işaret vermesine dayandığından, sese istemli yanıt veremeyen kişilerde bu yolla ölçüm yapılamayabilir. Bebekler, çok küçük çocuklar ve test sırasında işbirliği kurulamayan kişiler bu gruptadır; onlarda işitme, kişinin yanıt vermesini gerektirmeyen ölçümlerle değerlendirilir. İç kulağın ve beyne giden işitme yollarının ne ölçüde çalıştığını anlamak için de gerek görülürse başka testler kullanılır.
Odyometriyi hangi işitme testleri tamamlar?
- Timpanometri: Kulak zarının hareketini ve orta kulak basıncını ölçer; ayrıntısı timpanometri sayfasındadır.
- Akustik refleks ölçümü: Orta kulaktaki küçük kasın yüksek sese verdiği yanıta bakar; akustik refleks testi ayrı bir sayfada anlatılıyor.
- Otoakustik emisyon: İç kulaktaki tüy hücrelerinin sese verdiği yanıtı kaydeder; otoakustik emisyon testi kişinin yanıt vermesini gerektirmez.
- Beyin sapı yanıtı: İç kulağın, işitme sinirinin ve beyin sapının sese yanıtını elektrotlarla ölçer; işitsel beyin sapı testi de yanıt gerektirmeyen ölçümlerdendir.
İnternet üzerinden yapılan işitme testleri odyometrinin yerini tutar mı?
Tutmaz. İnternet üzerinden ya da evde yapılan işitme testleri bir sorun olabileceğine işaret edebilir ve yüz yüze test gerekip gerekmediği konusunda fikir verebilir; ancak yalnız yol göstericidir. Bu testler tanı yerine geçmez; işitme kuşkusu sürüyorsa KBB muayenesi gerekir ve odyometriye muayenede karar verilir.
Ankara'da Odyometri İçin Değerlendirme Süreci Nasıl İlerler?
Ankara'da işitme yakınmasıyla yapılan değerlendirme öykü ve kulak muayenesiyle başlar; odyometri bu adımlardan sonra gerek görülürse istenir. Test, odyoloji alanında eğitim almış sağlık çalışanlarınca yapılır; nerede ve ne zaman yapılacağı muayenede planlanır.
Odyometri kararı muayenede nasıl verilir?
Muayenede ilk baktığım şey, işitmedeki azalmanın ne zaman ve nasıl başladığı, tek kulağı mı iki kulağı mı ilgilendirdiği ve çınlama, kulakta dolgunluk ya da denge sorunu gibi yakınmaların eşlik edip etmediğidir. Odyometriye ve yanında istenecek öteki testlere, bu bilgiler ve kulak muayenesinin bulguları bir arada değerlendirilerek karar verilir. Bir ya da iki kulakta aniden başlayan işitme kaybı ise beklemeden değerlendirilmesi gereken bir durumdur.
Odyometri sonucundan sonra süreç nasıl ilerler?
Odyogram ve öteki test sonuçları muayene bulgularıyla birlikte ele alınır. İletim tipi kayıpta nedene yönelik tedavi seçenekleri, sinirsel kayıpta işitme cihazı gibi destekler konuşulabilir. Yalnız tek kulakta olan ya da iki kulak arasında belirgin fark gösteren sinirsel kayıpta ek inceleme gerekebilir; hangi incelemenin isteneceğine hekim karar verir. Daha önce yapılmış işitme testleriniz varsa sonuçlarını getirmeniz, işitmenin zaman içinde değişip değişmediğini görmeyi kolaylaştırır.
Odyometri, işitmenin düzeyini ve kaybın türünü ortaya koymaya yardımcı olan, kişinin yanıtına dayalı bir ölçümdür. Odyogramdaki bulgular yakınmalar ve kulak muayenesiyle birlikte okunur; gerek görülürse öteki işitme testleri değerlendirmeye eklenir.
Tıbbi inceleme: Prof. Dr. Selim Sermed Erbek Yayımlanma: Son güncelleme:











