İçeriğe geç
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82 · Beştepe, Yenimahalle / Ankara selimerbek@gmail.com
Menü
0 (312) 511 07 00
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82, Beştepe – Yenimahalle / Ankara
Boğaz ve Ağız Hastalıkları

Öpücük Hastalığı

Öpücük hastalığı tükürükle bulaşan bir virüs enfeksiyonudur; ateş, boğaz ağrısı ve boyunda bez şişliği yapar. Haftalarca sürebilen halsizliği de ele alıyorum.

Öpücük hastalığı, çoğunlukla Epstein-Barr virüsünün yol açtığı; ateş, şiddetli boğaz ağrısı ve boyun lenf bezlerinde şişlikle seyreden, tükürükle bulaşan bir virüs enfeksiyonudur. Tıp dilinde enfeksiyöz mononükleoz denir. Ergenlerde ve genç erişkinlerde belirgin bir tabloyla ortaya çıkar; küçük çocuklarda çoğu kez belirti vermez. Çoğu kişide özel bir tedavi gerekmeden düzelmesi beklenir, ancak haftalarca sürebilir ve halsizlik öteki belirtilerden daha uzun kalabilir. Bademciklerdeki görünümü bakteriye bağlı bademcik iltihabını andırdığından, Ankara'da uzayan boğaz ağrısı ve boyunda şişlik yakınmasıyla yapılan muayenede bu hastalık da göz önünde tutulur.

Öpücük Hastalığı Nedir ve Nasıl Bulaşır?

Öpücük hastalığı, Epstein-Barr virüsünü alan kişilerin bir bölümünde gelişen, boğazı ve lenf bezlerini tutan bir enfeksiyondur; virüs kişiden kişiye tükürükle geçer. Seyrek olarak başka virüsler de benzer bir tabloya yol açabilir. Bu virüsle karşılaşma çok yaygındır ve enfeksiyonların çoğu belirti vermez. Virüs ilk enfeksiyondan sonra vücutta etkin olmayan biçimde kalır; hastalık tablosu çoğu kişide yalnız bir kez görülür.

Öpücük hastalığı hangi yaşlarda belirgin bir tabloyla seyreder?

Hastalık en sık 15-24 yaş arasında görülür; yurt gibi toplu yaşanan ortamlarda kalan gençlerde daha sık bildirilir. Küçük çocuklar virüsü aldığında çoğu kez hiç belirti olmaz ya da belirtiler hafif kalır. Aynı virüsle ergenlikte ya da genç erişkinlikte karşılaşanlarda ise ateş, boğaz ağrısı ve lenf bezi şişliğinin bir arada bulunduğu tipik tablo daha olasıdır. Hastalık daha ileri yaşlarda da ortaya çıkabilir.

Öpücük hastalığı yalnız öpüşmeyle mi bulaşır?

Hayır; virüs tükürükte bulunduğundan tükürüğün taşındığı başka yakın temaslar da bulaşmaya yol açabilir.

  • Öpüşme: Hastalığa halk arasındaki adını veren, ergen ve genç erişkinlerdeki başlıca bulaşma yoludur.
  • Ortak kullanılan eşyalar: Aynı bardaktan ya da şişeden içmek, çatal ve kaşığı paylaşmak virüsü taşıyabilir.
  • Öksürük ve hapşırık: Virüs havaya saçılan damlacıklarla da geçebilir.

Öpücük hastalığında kuluçka süresi ne kadardır?

Virüsün alınmasıyla ilk belirtiler arasında yaklaşık dört ile yedi hafta geçer. Kişi bu belirtisiz dönemde de virüsü bulaştırabilir. Bulaştırıcılık hastalık süresince ve iyileştikten sonra birkaç aya kadar sürebilir; süresi kişiden kişiye değişir. Bulaşmayı azaltmak için hasta kişinin öpüşmekten kaçınması, bardağını ve çatal-kaşığını paylaşmaması ve ellerini düzenli yıkaması önerilir.

Öpücük Hastalığının Belirtileri Nelerdir?

Öpücük hastalığının başlıca belirtileri ateş, şiddetli boğaz ağrısı, boyundaki lenf bezlerinde şişlik ve belirgin halsizliktir. Tablo çoğu kez yavaş başlar: önce kırıklık, baş ağrısı ve hafif ateş olur, boğaz ağrısı giderek artar. Her hastada bu belirtilerin tümü bir arada görülmez.

Öpücük hastalığı boğazda ve boyunda hangi bulgulara yol açar?

  • Boğaz ağrısı: Çoğu kez şiddetlidir ve yutmayı güçleştirebilir.
  • Bademcikler: Şişer; üzerleri beyazımsı-sarı bir örtüyle kaplanabilir.
  • Boyun lenf bezleri: Boynun ön ve arka yanında çoğu kez ağrılı şişlikler ele gelir; koltuk altındaki ve kasıktaki bezler de büyüyebilir.
  • Damak ve göz çevresi: Damakta nokta biçiminde küçük kanamalar, göz çevresinde şişlik görülebilir.

Lenf bezlerini büyüten öteki nedenleri lenf bezi büyümesi, enfeksiyon olmadığı halde büyük duran bademcikleri bademcik büyümesi sayfasında anlattım.

Öpücük hastalığında boğaz dışında hangi yakınmalar olur?

Halsizlik hastalığın en belirgin yakınmalarındandır ve çoğu kez ilk haftalarda en ağır düzeydedir. Baş ağrısı, kas ağrısı, iştahsızlık ve bulantı eşlik edebilir; bazı hastalarda pembe renkli bir döküntü çıkar. Karnın sol üst yanında, kaburgaların altında duran dalağın büyümesi bu hastalıkta sık görülür. Bu büyüme çoğu kez yakınma yaratmaz, ancak iyileşme döneminde alınan önlemlerin başlıca nedenidir. Karaciğer de etkilenebilir; ciltte ve göz aklarında sararma daha seyrek görülür.

Öpücük hastalığının belirtileri ne kadar sürer?

Yakınmaların çoğu kişide iki ile dört hafta içinde yatışmaya başlaması beklenir. Sıradan bir virüs enfeksiyonunda boğaz ağrısı genellikle birkaç gün sürerken bu hastalıkta yakınmalar haftalarla ölçülür; lenf bezlerinin ve dalağın küçülmesi de haftalar alır. Halsizlik öteki belirtiler yatıştıktan sonra birkaç hafta daha, bazı kişilerde aylarca sürebilir. Süre kişiden kişiye değişir; kalıcı bir sorun hastaların çoğunda gelişmez.

Öpücük Hastalığını Bademcik İltihabından Ayırmak Neden Önemlidir?

Öpücük hastalığını bademcik iltihabından ayırmak önemlidir, çünkü iki tablonun boğazdaki görünümü birbirine benzese de tedavisi ve izlemi farklıdır. Şiş, üzeri beyaz örtülü bademcikler ve boyunda ağrılı bezler bakteriye bağlı iltihapta da görülür; yalnız boğaza bakarak ayrım her zaman yapılamaz. Bakteriye ve öteki virüslere bağlı iltihabın ayrıntısını bademcik iltihabı sayfasında ele aldım.

Öpücük hastalığı tanısı tedavide hangi kararları değiştirir?

Etken virüs olduğundan antibiyotik bu hastalığa etki etmez; ayrıca bazı antibiyotikler bu hastalık sırasında alındığında döküntüye yol açabilir. Tanı konduğunda dalak nedeniyle spor ve ağır kaldırma kısıtlaması gündeme gelir, halsizliğin haftalarca sürebileceği de baştan bilinir. Aynı dönemde bakteriye bağlı bir boğaz enfeksiyonu da saptanırsa antibiyotik gerekip gerekmediğine hekim karar verir.

Öpücük hastalığı hangi boğaz enfeksiyonlarıyla karışabilir?

Streptokok bakterisinin yol açtığı boğaz enfeksiyonu ve başka virüslere bağlı bademcik iltihapları benzer yakınmalarla başlar. Boynun arka bölümündeki, koltuk altındaki ve kasıktaki lenf bezlerinin büyümesi bu hastalığı öteki boğaz enfeksiyonlarından ayırmaya yardım eder; ergen ya da genç erişkin yaştaki kişide belirgin halsizliğin eşlik etmesi de bu hastalığı akla getirir. Ağır seyreden ya da geçmeyen bademcik iltihabında bu hastalık için kan testi istenebilir. Boğaz ağrısının öteki nedenlerine boğaz ağrısı, bademciğin çevresinde irin birikmesiyle seyreden tabloya bademcik apsesi sayfasında yer verdim.

Öpücük Hastalığı Tanısı Nasıl Konur?

Öpücük hastalığı tanısı yakınmaların öyküsü ve muayene bulgularıyla düşünülür, gerek görülürse kan testleriyle doğrulanır. Aynı belirtiler başka enfeksiyonlarda da görülebildiğinden tanı çoğu kez yalnız görünüme dayandırılmaz.

Öpücük hastalığı düşünülen kişide boğaz ve boyun muayenesi neyi gösterir?

Muayenede bademciklerin büyüklüğüne ve üzerindeki örtüye, boğaz geçidinin ne ölçüde daraldığına, boynun ön ve arka yanındaki lenf bezlerine bakarım. Dalak ve karaciğer büyümesi gerek görülürse karın muayenesiyle araştırılır; ancak büyümüş dalak elle muayenede her zaman fark edilmez. Ciltte döküntü olup olmadığı ve son günlerde antibiyotik kullanılıp kullanılmadığı da sorulur.

Öpücük hastalığında kan testi neden bazen yinelenir?

Hızlı antikor testi hastalığın ilk haftasında ve küçük çocuklarda negatif çıkabilir; kuşku sürüyorsa test bir süre sonra yinelenebilir ya da virüse özgü antikorlara bakılabilir. Kan sayımında bu enfeksiyonda görülen tipte akyuvarların artmış olması ilk ipucunu verebilir. Karaciğer testleri ve streptokok için boğaz sürüntüsü de gerek görülürse istenir. Dalağın boyutunu görmek için ultrason gerekip gerekmediğine hekim karar verir.

Öpücük Hastalığı Nasıl Tedavi Edilir?

Öpücük hastalığının virüsü ortadan kaldıran özgül bir tedavisi yoktur; tedavi destekleyicidir ve vücut enfeksiyonla baş ederken yakınmaları hafifletmeyi amaçlar. Bademcikler yutmayı ya da nefes almayı güçleştirecek kadar şişmişse şişliği azaltmaya yönelik bir ilaç tedavisini hekim gerekli görebilir.

Öpücük hastalığında dinlenme dönemi nasıl geçirilir?

  • Dinlenme: Yakınmaların ağır olduğu ilk haftalarda dinlenmek, sonrasında etkinliği gücün yettiği ölçüde yavaş yavaş artırmak önerilir.
  • Sıvı: Susuz kalmamak için bol sıvı alınır; yutmak ağrılıysa küçük yudumlarla sık sık içmek yardımcı olabilir. Bu dönemde alkolden uzak durulur.
  • Ağrı ve ateş: Ağrı ve ateş için kullanılacak ilaç hekime ya da eczacıya danışılarak seçilir; çocuk ve ergenlerde hangi ilacın uygun olduğu ayrıca sorulmalıdır.

Öpücük hastalığında dalak nedeniyle hangi etkinliklerden uzak durulur?

Büyüyen dalak darbe ya da zorlanmayla yırtılabildiğinden temas sporlarından, ağır egzersizden ve ağır kaldırmaktan en az birkaç hafta uzak durulur. Yırtılma seyrek görülür ve çoğunlukla hastalığın ilk haftalarında ortaya çıkar; daha geç dönemde de bildirilmiştir. Kısıtlamanın ne kadar süreceği kişiye göre değişir; spora dönüş zamanını ateşin düşmesine, genel durumun toparlanmasına ve dalağın durumuna bakarak hekim belirler. Dönüş hafif ve temassız etkinliklerle, kademeli olur.

Öpücük Hastalığında Ne Zaman Hekime ya da Acile Başvurulur?

Öpücük hastalığında şiddetli ya da geçmeyen boğaz ağrısı, boynun iki yanında şişlik, yüksek ateş ve aşırı halsizlik muayene nedenidir; nefes almada belirgin güçlük, tükürüğü bile yutamama ve ani, şiddetli karın ağrısı ise acil durumdur. Bu acil işaretler seyrek görülür.

Öpücük hastalığı geçiren kişide acil yardım ne zaman çağrılır?

Aşağıdaki durumlarda 112 aranır ya da beklemeden acil servise gidilir:

  • Nefes almada güçlük: Soluk almakta zorlanma, boğulma hissi ya da konuşmayı engelleyen nefes darlığı.
  • Yutamama: Kişinin kendi tükürüğünü bile yutamaması.
  • Karın ağrısı: Karında, özellikle sol üst yanda ani başlayan, keskin ve şiddetli ağrı; dalakla ilgili olabilir.
  • Ense ve kuvvet: Ensede sertlik ya da ağır güçsüzlük gelişmesi.

Öpücük hastalığı sürerken hangi yeni belirtiler hekime bildirilir?

Yutma ağrısı yiyip içmeyi güçleştirecek düzeye geldiğinde beklemeden hekime başvurulmalıdır; yutmayı güçleştiren öteki nedenler yutma güçlüğü sayfasının konusudur. Ciltte ya da göz aklarında sararma, şiddetli baş ağrısı, düşmeyen yüksek ateş, karın ağrısı, kol ve bacaklarda güçsüzlük, baş dönmesi ya da bayılma da beklemeden muayene gerektirir.

Ankara'da Öpücük Hastalığı İçin Muayene ve İzlem Süreci Nasıl İlerler?

Ankara'da öpücük hastalığı kuşkusunda süreç iki aşamada ilerler: tanının netleştirilmesi ve iyileşme döneminin izlenmesi. İlk aşamada boğaz ve boyun muayene edilir, gerek görülürse kan testi istenir; ikinci aşamada dinlenme, spor kısıtlaması ve kontrol zamanı konuşulur.

Öpücük hastalığı kuşkusunda hekime hangi bilgileri aktarmak yararlıdır?

  • Yakınmaların seyri: Boğaz ağrısının, ateşin ve halsizliğin ne zaman başladığı ve nasıl ilerlediği.
  • İlaç ve döküntü: Son günlerde kullanılan ağrı kesici ve antibiyotikler, ilaçtan sonra çıkan döküntü ve bilinen ilaç alerjileri.
  • Tetkikler: Bu dönemde yapılmış kan testlerinin ve varsa boğaz sürüntüsünün sonuçları.
  • Spor ve iş: Düzenli yapılan spor dalı ya da ağır kaldırmayı gerektiren iş; kısıtlamanın kapsamı buna göre konuşulur.

Öpücük hastalığında kontrol muayenesinde neye bakılır?

Kontrolde bademciklerdeki şişliğin ve boyun lenf bezlerinin gerileyip gerilemediği, ateşin düşüp düşmediği ve genel durum değerlendirilir. Spora ve ağır işe dönüşün zamanı da bu değerlendirmeye göre konuşulur; kontrolün ne zaman yapılacağını hekim belirler.

Öpücük hastalığı, çoğu kişide haftalar içinde kendiliğinden düzelmesi beklenen bir virüs enfeksiyonudur; antibiyotik virüse etki etmez, tedavi dinlenmeye, sıvı alımına ve yakınmaların hafifletilmesine dayanır. Tanının netleşmesi gereksiz ilaç kullanımından kaçınmaya ve dalak nedeniyle spor kısıtlamasını planlamaya yarar. Nefes darlığında, tükürüğü yutamama durumunda ya da ani başlayan şiddetli karın ağrısında acil yardım gerekir.

Tıbbi inceleme: Yayımlanma: Son güncelleme:

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. Sylvester JE, Buchanan BK, Silva TW. Infectious Mononucleosis: Rapid Evidence Review. Am Fam Physician. 2023.
  2. Putukian M, McGrew CA, Benjamin HJ, et al. American Medical Society of Sports Medicine Position Statement: Mononucleosis and Athletic Participation. Clin J Sport Med. 2023.
  3. NHS — Glandular fever
  4. MedlinePlus — Mononucleosis
  5. MSD Manual — Infectious Mononucleosis
  6. Cleveland Clinic — Mononucleosis
  7. healthdirect — Glandular fever
  8. NHS — Tonsillitis
  9. ENT Health — Tonsillitis