İçeriğe geç
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82 · Beştepe, Yenimahalle / Ankara selimerbek@gmail.com
Menü
0 (312) 511 07 00
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82, Beştepe – Yenimahalle / Ankara
Kulak Hastalıkları

Kulak Kiri Tıkacı

Kulak kiri hastalık değil, kulak yolunu koruyan bir salgıdır; çoğu kez kendiliğinden atılır. Tıkacın nasıl oluştuğunu ve yaptığı yakınmaları sıraladım.

Kulak kiri tıkacı (buşon), kulak yolunda biriken kulak kirinin yakınmaya yol açması ya da kulağın muayene edilmesini engellemesidir. Kulak kiri (serumen) bir hastalık değil, dış kulak yolundaki bezlerin ürettiği koruyucu bir salgıdır; çoğu kişide kendiliğinden dışarı atılır ve dokunulması gerekmez. Salgı atılamayıp sertleştiğinde kulakta dolgunluk, işitmede azalma, çınlama ya da kaşıntı ortaya çıkabilir. Tıkaç işitme cihazı kullananlarda, kulak yolu dar olanlarda ve ileri yaşta daha kolay oluşur. Ankara'da kulak tıkanıklığı yakınmasıyla yapılan muayenede ilk adım, kulak yoluna bakarak yakınmanın tıkaçtan mı yoksa başka bir kulak sorunundan mı kaynaklandığını ayırmaktır.

Kulak Kiri Tıkacı Nedir, Kulak Kiri Ne İşe Yarar?

Kulak kiri tıkacı, kulak kirinin kulak yolunda birikip sertleşerek yolu kısmen ya da tümüyle kapatmasıdır; kulak kirinin kendisi ise kulağı koruyan olağan bir salgıdır. Kulaktan çıkan kir; kulak yolunun dış bölümündeki bezlerin salgısı ile dökülen deri hücrelerinin ve tutulan tozun karışımıdır.

Kulak kiri kulağı nelere karşı korur?

Kulak kiri kulak yolunun ince derisini yağlar, kulağa giren suyun deriyi tahriş etmesini azaltır, tozu ve mikropları kulak zarına ulaşmadan tutar. Bakterilere karşı koruyucu özelliği de vardır. Kulak yolu kendi kendini temizler: kir ve dökülen deri hücreleri kulak zarından girişe doğru yavaşça taşınır, çiğneme sırasındaki çene hareketleri buna yardım eder. Girişe ulaşan kir kurur ve dökülür. Salgı hiç kalmadığında kulak yolu kuruyup kaşınabilir; kaşıntının öteki nedenlerine kulak kaşıntısı sayfasında değindim.

Kulak kiri hangi noktada tıkaç sayılır?

Kulak yolunda kir görülmesi tek başına tıkaç anlamına gelmez. Kulak kiri için hazırlanan klinik uygulama kılavuzu tıkacı, yakınmaya yol açan ya da kulağın gereken muayenesini engelleyen birikim olarak tanımlar. Aynı kılavuza göre yakınması olmayan ve kulağı yeterince muayene edilebilen kişide kulak kirinin alınması gerekmez. Çok miktarda kulak kiri bile çoğu kez hiçbir belirti vermez.

Kulak Kiri Tıkacının Belirtileri Nelerdir?

Kulak kiri tıkacının sık görülen belirtileri kulakta dolgunluk, işitmede azalma ve kaşıntıdır. Aynı yakınmalar başka kulak hastalıklarında da görüldüğünden, yalnız belirtiye bakarak tıkaç olduğuna karar verilemez.

Kulak kiri tıkacı hangi yakınmalara yol açar?

  • İşitmede azalma: Sıkışan kir sesin kulak zarına ulaşmasını güçleştirir; azalma zamanla artabilir. Öteki nedenlerini işitme kaybı sayfasında anlattım.
  • Dolgunluk hissi: Kulak tıkalı gibi algılanır.
  • Çınlama: Kulakta çınlama ya da uğultu duyulabilir; ayrıntısı kulak çınlaması başlığında yer alıyor.
  • Kaşıntı ve baş dönmesi: Bazı kişilerde tabloya eklenebilir.
  • İşitme cihazında değişiklik: Sesin bozulması ya da cihazın eskisi gibi çalışmaması tıkacı düşündürebilir.

Hangi belirtiler kulak kiri tıkacına bağlanmadan değerlendirilmelidir?

Tıkaç kulakta rahatsızlık hissi yapabilir; ancak kulak ağrısı, kulaktan akıntı ya da kan gelmesi ve ateş varsa yakınma tıkaca bağlanmamalı, kulak muayene edilmelidir. Orta kulakta sıvı birikmesi, dış kulak yolu iltihabı ve iç kulaktan kaynaklanan ani işitme kaybı da tıkaç gibi dolgunluk ve az duyma yapabilir. İşitme birdenbire azaldıysa bunu kulak kirine yorup beklemek doğru olmaz; ani işitme kaybı gecikmeden muayene gerektirir. Ağrının öteki nedenlerini kulak ağrısı sayfasında bulabilirsiniz.

Kulak Kiri Tıkacı Neden Olur ve Kimlerde Daha Sık Görülür?

Kulak kiri tıkacı, kulağın kendini temizleme düzeni aksadığında ya da bezler atılabilenden fazla salgı ürettiğinde oluşur. Dışarı taşınamayan kir kulak yolunda bekledikçe sertleşir ve yolu kapatır.

Kulak kirinin birikmesini kolaylaştıran durumlar nelerdir?

  • Kulak yolunun yapısı: Dar, biçimi farklı ya da çok kıllı kulak yolunda kirin dışarı taşınması güçleşir.
  • Kulağa takılan aygıtlar: İşitme cihazı, kulak tıkacı ve kulak içi kulaklık kirin kendiliğinden düşmesini engelleyebilir.
  • İleri yaş: Yaş ilerledikçe kulak kiri sertleşir ve kolay atılamaz.
  • Cilt hastalıkları: Egzama gibi cilt sorunları ve dış kulak yolu iltihabı birikimi artırabilir.
  • Kulağı karıştırma alışkanlığı: Kulak yoluna sokulan cisimler kiri derine sıkıştırır.

Kulak kiri tıkacı kulağın temiz tutulmadığını mı gösterir?

Hayır; kulak kirinin çok olması ya da tıkaç oluşması kişisel temizliğin yetersiz olduğunu göstermez. Tersine, kulak yolunu gereğinden sık ve sert temizlemek deriyi tahriş edebilir, iltihaba yol açabilir ve tıkaç olasılığını artırabilir. Günlük bakımda kulak kepçesinin ve kulak girişinin dıştan yumuşak bir bezle silinmesi yeterlidir.

Kulak Kiri Tıkacı Tanısı Nasıl Konur?

Kulak kiri tıkacı tanısı, kulak yoluna ışıklı bir aletle (otoskop) bakılarak konur. Muayenede kirin yolu ne ölçüde kapattığına, kulak yolu derisinin durumuna ve görülebiliyorsa kulak zarına bakarım. Yakınmasını dile getiremeyen küçük çocuklarda ve bilişsel sorunu olan kişilerde tıkayan kir saptandığında, klinik kılavuz girişim gereğinin gecikmeden değerlendirilmesini önerir.

Kulak kiri tıkacı muayenesinde öyküde neler sorulur?

Yakınmanın ne zaman başladığını, tek kulakta mı iki kulakta mı olduğunu, ağrı ya da akıntının eşlik edip etmediğini sorarım. Kulağın geçmişi, eşlik eden hastalıklar ve kullanılan ilaçlar da sorulur, çünkü bunlar tedavi yöntemini değiştirebilir. İşitme cihazı kullananlarda sağlık başvurusu sırasında kulak yoluna bakılması da klinik kılavuzun önerileri arasındadır.

Kulak kiri tıkacı tanısı için muayene dışında tetkik gerekir mi?

Çoğu kez gerekmez; tıkaç kulak muayenesinde görülür. İşitme azalmasından yakınan kişide tıkaç alınmadan önce ve alındıktan sonra işitme testi istenebilir. Tıkaç alındığı hâlde yakınma sürüyorsa kılavuz başka tanıların araştırılmasını önerir. Testin nasıl yapıldığını odyometri sayfasından okuyabilirsiniz.

Kulak Kiri Tıkacı Nasıl Tedavi Edilir?

Kulak kiri tıkacı; kiri yumuşatan damlalarla, kulak yolunun yıkanmasıyla ya da tıkacın hekim tarafından aletle alınmasıyla tedavi edilir. Hangi yöntemin kullanılacağı kirin sertliğine, kulak yolunun yapısına, kulak zarının durumuna ve eşlik eden hastalıklara göre muayenede belirlenir. İşlemin aşamaları kulak temizliği sayfasının konusudur.

Kulak kiri tıkacında hangi tedavi seçenekleri vardır?

  • Yumuşatıcı damlalar: Kulak kirini yumuşatıp dağılmasını kolaylaştırır; tek başına ya da öteki yöntemlerden önce hazırlık olarak kullanılır. Hangisinin, ne kadar süre kullanılacağını hekim belirler; uzun süreli kullanım kulak yolu derisini tahriş edebilir.
  • Yıkama: Sağlık çalışanının kulak yoluna vücut ısısında su vererek kiri dışarı taşımasıdır. Suyun soğuk olması kısa süreli baş dönmesine yol açabilir.
  • Aletle ya da vakumla alma: Kir, kulak yolu doğrudan görülerek ucu halkalı ince bir aletle (küret) ya da vakumla çıkarılır; gerektiğinde mikroskoptan yararlanılır.

Kulak yıkama hangi durumlarda uygulanmaz?

Su orta kulağa geçebileceği ya da iltihaba yol açabileceği için bazı durumlarda yıkamadan kaçınılır.

  • Kulak zarında delik ya da tüp: Zarı delik olan, daha önce delinmiş olan ya da zarına tüp takılmış kişilerde yıkama yapılmaz; damla da hekim onayı olmadan kullanılmaz. Kulak zarı delinmesi konusunu ayrıca ele aldım.
  • Geçirilmiş kulak ameliyatı: Ameliyat öyküsü olanlarda yıkama ve damla ancak hekimin onayıyla uygulanır.
  • Akıntı, ağrı ya da iltihap: Kulak akıntısı delik bir zardan geliyor olabilir; ağrılı, iltihaplı ya da yaralı kulak muayene edilmeden ve iyileşmeden yıkanmaz.
  • Öteki durumlar: Şeker hastalığı, zayıf bağışıklık, kulak yolunda cilt hastalığı, baş ve boyun bölgesine ışın tedavisi öyküsü, kan sulandırıcı ilaç kullanımı ve kulak yolu darlığında da yıkama yerine başka bir yöntem düşünülür.

Kulak Kiri Tıkacında Evde Nelerden Kaçınılmalıdır?

Kulak kiri tıkacında en başta kulak yolunun içine cisim sokmaktan ve mum yakılarak yapılan uygulamalardan kaçınılmalıdır. Pamuklu çubuk, toka, kürdan ya da kıvrılmış peçete ucu kirin bir bölümünü alsa bile çoğunu derine iter; kulak yolu ortasında daralan, kum saatine benzeyen bir tünel olduğundan itilen kir bu dar yerde sıkışır. Sivri ya da sert cisimler kulak yolu derisini kesebilir, kulak zarını delebilir, daha derinde işitme kemikçiklerini yaralayabilir.

İçi boş mum yakılarak yapılan uygulama kulak kirini çıkarır mı?

Hayır. Kulak yoluna yerleştirilip açıkta kalan ucu yakılan içi boş, koni biçimli mumların kulak kirini çıkardığını gösteren bilimsel kanıt yoktur. Bu uygulamayla ilişkili en sık yaralanmalar yanıklar, eriyen mumun kulak yolunu tıkaması ve kulak zarının delinmesidir. Klinik kılavuz, bu uygulamanın kulak kirini almak için de birikimi önlemek için de kullanılmamasını önerir.

Kulak kiri tıkacı için evde basınçlı su ya da vakum aygıtı kullanılabilir mi?

Hayır. Diş temizliği için üretilmiş basınçlı su aygıtlarıyla kulak yıkanmaz; ev tipi vakum aygıtlarının kulak kirini çıkardığına dair kanıt da yoktur. Kulak zarının durumu bilinmeden kulağa damla ya da su uygulamak da sakıncalıdır: zarda delik varsa damla ağrıya ve iltihaba yol açabilir, delikten geçen su orta kulakta iltihap başlatabilir. Bu nedenle kulağa uygulanacak her ürün için önce hekime danışılır. Yakınma birkaç gün içinde gerilemiyorsa ya da ağrı, akıntı, ateş eklenirse kulağın muayene edilmesi gerekir.

Ankara'da Kulak Kiri Tıkacı İçin Muayene ve Tedavi Süreci Nasıl İlerler?

Ankara'da kulak kiri tıkacı için yapılan muayene şu sırayla ilerler: önce öykü alınır ve kulak yoluna bakılır, kirin alınması gerekiyorsa yöntem kulağın durumuna göre seçilir, işlem sonunda kulak yeniden muayene edilir. Sert tıkaçlarda işlemden önce yumuşatıcı damla kullanılması istenebilir. Kir alındıktan sonra kulak zarı görünür hâle gelir; böylece yakınmaya katkıda bulunan başka bir kulak sorunu olup olmadığı da değerlendirilebilir.

Kulak kiri tıkacı muayenesine gelirken hangi bilgiler işe yarar?

  • Kulak öyküsü: Geçirilmiş kulak ameliyatı, bilinen zar deliği ya da takılmış kulak tüpü; tıkaç zarı gizleyebildiği için muayenenin başında söylenmelidir.
  • İlaçlar ve hastalıklar: Kan sulandırıcılar başta olmak üzere kullandığınız ilaçlar; şeker hastalığı ya da bağışıklığı etkileyen bir hastalık.
  • Kulağa uygulananlar: Son günlerde kullandığınız kulak damlası ya da başka ürünler.
  • İşitme cihazı ve eski testler: Cihaz kullanıyorsanız cihazınız, daha önce işitme testi yapıldıysa sonuçları.

Kulak kiri tıkacı alındıktan sonra süreç nasıl ilerler?

İşlem bitince kulak yoluna yeniden bakılır ve tıkacın alınıp alınmadığı denetlenir; kir kaldıysa ek bir yöntem uygulanır. Kulağa sıvı verildiğinde alışılmadık bir his olabilir; işlem sırasında ağrı ya da baş dönmesi duyarsanız bunu o anda söylemelisiniz. Tıkaca bağlı işitme azalması çoğu kez geçicidir. Seyrek olarak işlemden sonra kulak yolunda iltihap gelişebilir ya da kulak zarı zarar görebilir. Herkes için geçerli standart bir kontrol aralığı yoktur; tıkacı sık yineleyenlerde, işitme cihazı kullananlarda ve ileri yaşta kontrol gerekip gerekmediğini ve aralığını hekim belirler. İşitme cihazı da üreticisinin önerdiği biçimde temizlenmelidir.

Kulak kiri kulağın kendi koruyucusudur; yakınma vermediği ve muayeneyi engellemediği sürece alınması gerekmez. Yakınma verdiğinde tedavi yöntemi kulak zarının durumuna ve eşlik eden hastalıklara göre seçilir. Tıkaç ileride yeniden oluşabilir; bunun sıklığı kişiden kişiye değişir.

Tıbbi inceleme: Yayımlanma: Son güncelleme:

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. Schwartz SR, Magit AE, Rosenfeld RM, et al. Clinical Practice Guideline (Update): Earwax (Cerumen Impaction). Otolaryngol Head Neck Surg. 2017.
  2. ENT Health — Earwax (Cerumen Impaction)
  3. ENT Health — Dos and Don’ts of Earwax (Cerumen)
  4. ENT Health — Are Ear Candles a Safe Option for Removing Earwax?
  5. ENT Health — Earwax Prevention – FAQs
  6. MedlinePlus — Ear wax
  7. NHS — Earwax build-up
  8. Cleveland Clinic — Earwax Blockage
  9. MSD Manual — Ear Blockages
  10. healthdirect — Ear wax