İçeriğe geç
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82 · Beştepe, Yenimahalle / Ankara selimerbek@gmail.com
Menü
0 (312) 511 07 00
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82, Beştepe – Yenimahalle / Ankara
Çocuklarda KBB Hastalıkları

Çocuklarda Baş Dönmesi

Küçük çocuk baş dönmesini anlatamayabilir; yakınma çoğu zaman davranışlarından anlaşılır. Atak sırasında neyin not edilmesi gerektiğini sıraladım.

Çocuklarda baş dönmesi, çocuğun kendisinin ya da çevresinin döndüğünü hissetmesi, dengesini yitirmesi ya da bayılacak gibi olması biçiminde ortaya çıkan ve farklı nedenlere bağlı olabilen bir belirtidir. Çocukluk ve ergenlik çağında sık rastlanan bir yakınmadır; nedenleri ise erişkinlerdekinden farklı dağılır. Küçük çocuk ne hissettiğini anlatamayabildiği için yakınma çoğu zaman davranışlarından fark edilir. Ankara'da çocukta baş dönmesi değerlendirmesi, ailenin atak sırasında gözlediklerinin ayrıntılı biçimde dinlenmesiyle başlar.

Çocuklarda Baş Dönmesi Nedir, Erişkinlerdekinden Nasıl Ayrılır?

Çocuklarda baş dönmesi tek başına bir hastalık değil; iç kulaktan, denge sinirinden, beyinden, dolaşım sisteminden ya da çocuğun ruhsal durumundan kaynaklanabilen bir yakınmadır. Hangi nedenin öne çıktığı yaşla değişir. Erişkinlerdeki genel çerçeveyi baş dönmesi sayfasında anlattım.

Çocuklarda baş dönmesi hangi duyumlar biçiminde ortaya çıkar?

Baş dönmesi, dönme hissi (vertigo), dengesizlik, sersemlik ya da bayılacak gibi olma biçiminde yaşanabilir. Büyük çocuk ve ergen bu duyumları tarif edebilir; küçük çocuk ise ne hissettiğini sözcüklere dökmekte zorlanır. Belirtilerin tipik olmayabilmesi çocukta tanıyı güçleştirebilir.

Çocuklarda baş dönmesinin nedenleri erişkinlerden nasıl farklılaşır?

Çocukluk çağında migrenle ilişkili baş dönmeleri ve denge sinirinin iltihabı öndeki nedenler arasındadır; inme ise çocuklarda erişkinlere göre seyrektir. Kristal kayması, ayağa kalkınca gelen dolaşım düzensizliği ve kulak iltihapları da bildirilen nedenlerdendir. Kimi çocukta yakınmaya birden çok etken birlikte katkıda bulunur.

Çocuklarda Baş Dönmesinin Belirtileri Nelerdir?

Çocuklarda baş dönmesinin belirtileri yaşa göre değişir: büyük çocuk dönme ya da sersemlik anlatabilirken küçük çocukta yakınma çoğu kez davranış değişikliğiyle kendini gösterir. Bulantı, kusma ve sendeleme her yaşta eşlik edebilir.

Yakınmasını anlatamayan küçük çocukta baş dönmesi nasıl fark edilir?

  • Ani korku: Çocuk açıklanamayan biçimde birden korkar ve tedirgin olur.
  • Tutunma: Yakınındaki birine ya da bir eşyaya aniden tutunmaya çalışır.
  • Düşme ve sendeleme: Dengesini yitirir, sendeler ya da düşer.
  • Sakarlık: Kulak iltihabı gibi durumlarda her zamankinden sakar görünebilir.
  • Solukluk ve terleme: Yüzü sararır, terler; bulantı ve kusma eklenebilir.
  • Gözlerde kayma: Gözlerde istemsiz ritmik hareket (nistagmus) fark edilebilir.

Çocuklarda baş dönmesine eşlik eden belirtiler nedene nasıl ipucu verir?

Eşlik eden belirtiler tanıyı tek başına koydurmaz, ama yol gösterir. Baş ağrısı, ışık ve sese duyarlılık ya da karın ağrısı migrenle ilişkili durumları; kulak ağrısı ve ateş kulak iltihabını akla getirir. İşitmede azalma ya da çınlama iç kulak kaynağına işaret edebilir; yalnız oturduğu ya da yattığı yerden birden kalkınca gelen sersemlik ise tansiyonun ani düşmesiyle ilişkili olabilir.

Çocuklarda Baş Dönmesine Hangi Nedenler Yol Açar?

Çocuklarda baş dönmesine yol açan nedenlerin başında migrenle ilişkilendirilen dönemsel ataklar, kulak iltihapları ve denge sinirinin iltihabı gelir; dolaşım, kan şekeri, göz hareketleri ve ruhsal durumla ilgili nedenler de rol oynayabilir.

Çocukluğun iyi huylu dönemsel baş dönmesi nedir?

Çocukluğun iyi huylu dönemsel baş dönmesi, küçük yaştaki çocuklarda dönme hissinin en sık nedenleri arasında sayılan ve migrenle ilişkilendirilmiş bir durumdur; çocukluğun yineleyen baş dönmesi adıyla da anılır. Ataklar birden başlar, çoğunlukla birkaç dakika sürer ve günler ya da haftalar arayla yineleyebilir; solukluk, bulantı ve kusma eşlik edebilir, baş ağrısı ise seyrektir ve atak sırasında bilinç kaybı olmaz. Ataklar arasında çocuk yakınmasızdır, muayene ve testler de olağan bulunur. Ailede migren, ailede ya da çocukta taşıt tutması öyküsü sıklıkla bulunur; bu çocuklarda ilerleyen yıllarda migren gelişme olasılığının daha yüksek olduğu bildirilmiştir. Daha büyük çocukta ve ergende migren özellikleri taşıyan ataklar vestibüler migren olarak da değerlendirilebilir; bu tabloyu vestibüler migren sayfasında ayrıca ele aldım.

Kulak iltihabı ve orta kulak sıvısı çocukta dengeyi nasıl etkiler?

Orta kulak iltihabı kulak ağrısı ve ateşin yanında sakarlık ve denge sorunlarına da yol açabilir. Zarın arkasında iltihap belirtisi olmadan sıvı toplandığında belirgin bir yakınma olmayabilir; sıvı, zarın muayenesiyle görülür. İzlemini orta kulakta sıvı birikmesi sayfasından okuyabilirsiniz. Soğuk algınlığı ya da gripten sonra iç kulağın iltihabı (labirentit) da dönme, bulantı ve dengesizlik yapabilir.

Çocuklarda baş dönmesinin öteki nedenleri nelerdir?

  • Denge siniri iltihabı: Dönme, bulantı ve dengesizlikle seyreder; seyrine vestibüler nörit başlığında yer verdim.
  • Kafa travması: Başa alınan bir darbeden sonra baş dönmesi başlayabilir; bu durum beklemeden değerlendirilir.
  • Dolaşım ve kan değerleriyle ilgili nedenler: Ayağa kalkınca tansiyonun düşmesi bayılacak gibi olma hissi yapabilir; kalp kaynaklı baş dönmesi de bildirilen nedenler arasındadır. Susuz kalma, kansızlık ve kan şekeri düşüklüğü de sersemlik yapabilir.
  • Göz hareketleriyle ilgili sorunlar: Seyrek nedenler arasında bildirilir; gerek görülürse göz muayenesi eklenir.
  • Stres ve kaygı: Çocuğun ruhsal durumu baş dönmesinin ortaya çıkışında rol oynayabilir.
  • Merkezi nedenler: Beyni ilgilendiren ağır nedenler çocuklarda seyrektir, ama muayenede bu yöndeki işaretler ayrıca aranır. Özellikleri merkezi kaynaklı baş dönmesi sayfasında açıklanıyor.

Çocuklarda Baş Dönmesinde Başvurunun Basamağı Nasıl Belirlenir?

Çocuklarda baş dönmesinde başvurunun basamağını eşlik eden belirtiler belirler: baş dönmesi çoğu zaman ciddi bir duruma bağlı olmadığından planlı muayeneyle değerlendirilir, ama aşağıdaki belirtilerden biri varsa beklemeden 112 aranır.

  • İnme benzeri belirtiler: Kolda, bacakta ya da yüzde güçsüzlük, konuşmanın bozulması, görmede ani değişiklik, desteksiz yürüyememe.
  • Bilinç değişikliği: Bilinç bulanıklığı, uyanık kalamama ya da gözlerini açık tutamama.
  • Nöbet: Baş dönmesiyle birlikte ya da ardından nöbet geçirme.

Birden başlayan çok şiddetli baş ağrısında ya da ateşle birlikte baş ağrısı ve ense sertliği görüldüğünde de 112 aranır; çocuğu uykudan uyandıran baş ağrısında ise beklemeden hekime başvurulur. Bu işaretlerin hiçbiri yoksa geçmeyen ya da yineleyen, çınlama, çift ya da bulanık görmenin eşlik ettiği baş dönmesi için muayene planlanır.

Kafa darbesinden sonra baş dönmesi başlayan çocukta başvuru nasıl planlanır?

Başa darbe aldıktan sonra baş dönmesi ya da kusma başlayan çocuk beklemeden acil serviste değerlendirilmelidir. Darbeden sonra çocuk uyanık kalamıyor, nöbet geçiriyor, görmesi ya da işitmesi bozuluyor, yürümede, dengede ya da konuşmada güçlük çekiyor, kulağından ya da burnundan berrak sıvı geliyor ya da davranışı değişiyorsa 112 aranır.

Çocukta baş dönmesine işitme azalması eşlik ederse ne yapılır?

Birden gelişen işitme azalması ve kulak ağrısı ya da akıntısıyla birlikte olan işitme kaybı hızlı tedavi gerektirebileceğinden beklemeden hekime başvurulmalıdır. Kulak iltihabından sonra birden ortaya çıkan işitme kaybı da bu kapsamdadır. Ani işitme kaybına baş dönmesinin eşlik etmesi iç kulağı ilgilendiren bir sorunu düşündürür.

Çocuklarda Baş Dönmesinin Nedeni Nasıl Araştırılır?

Çocuklarda baş dönmesinin nedeni çoğu kez ayrıntılı öykü ve muayeneyle aydınlatılır; tetkikler gerek görülürse bu bulgulara göre eklenir. Küçük çocukta öykü büyük ölçüde ailenin gözlemlerine, yakın zamanda geçirilen bir enfeksiyona ya da darbeye dayanır.

Çocuklarda baş dönmesi muayenesinde kulak, göz hareketleri ve dengeye nasıl bakılır?

Muayenede kulak zarına, orta kulakta iltihap ya da sıvı olup olmadığına bakılır; gözlerdeki istemsiz hareketler, yürüyüş, denge ve sinir sistemi bulguları değerlendirilir. Gerek görülürse işitme testi (odyometri) ve kulak zarının hareketliliğini ölçen test (timpanometri) istenir. Neden aydınlanmadığında denge testleri de gündeme gelebilir; bunlardan birinin nasıl yapıldığı videonistagmografi sayfasında anlatılıyor. Ani başlangıç, enfeksiyon bulguları ya da kafa içi basınç artışını düşündüren belirtiler gibi ağırlık işaretleri varsa beyin görüntülemesi gerekebilir.

Çocukta baş dönmesi değerlendirmesinde çocuk doktoru ve çocuk nörolojisinin yeri nedir?

Nedenler kulak, sinir sistemi, dolaşım ve ruhsal alanlara yayılabildiği için güvenilir tanı çoğu zaman birden çok uzmanlık alanının işbirliğine dayanır. Kulak burun boğaz muayenesi sorunun kulakta olup olmadığını araştırır; bulgular gerektirdiğinde çocuk doktoru ve çocuk nörolojisiyle, gerek görülürse göz, kalp ya da çocuk ruh sağlığı alanlarıyla birlikte değerlendirme yapılır.

Çocuklarda Baş Dönmesi Nasıl Tedavi Edilir?

Çocuklarda baş dönmesinin tedavisi altta yatan nedene göre planlanır. Günlük düzene ilişkin öneriler, denge rehabilitasyonu, psikolojik destek, ilaç tedavisi ve kimi durumlarda cerrahi seçenekler arasındadır; çoğu zaman birkaçı bir arada kullanılır. Çocukluğun iyi huylu dönemsel baş dönmesinde tedaviye çoğu kez gerek duyulmadığı bildirilir; ataklar çok sık, ağır ya da uzunsa migrene yönelik seçenekler konuşulabilir.

Migrenle ilişkili baş dönmesinde çocuğun günlük düzeni nasıl ele alınır?

Migrenle ilişkili baş dönmesinde günlük düzenin temelini yeterli uyku, öğün atlamamak, yeterince su içmek, düzenli fiziksel etkinlik ve stresin yönetilmesi oluşturur. Tetikleyiciler çocuktan çocuğa değişir; uykusuzluk, stres ve yolculuk bunlar arasında sayılır. Atakları ve öncesindeki uyku ve öğün düzenini aile ile çocuğun birlikte kaydetmesi, atağı başlatan etkeni görmeyi kolaylaştırır; bu etkenlerden uzak durmak atak sayısını azaltmaya yardımcı olabilir.

Kulak kaynaklı baş dönmesinde çocuğun tedavisi nasıl planlanır?

Baş dönmesi orta kulak iltihabına bağlıysa tedavi iltihaba yöneliktir; ilaç tedavisinin gerekip gerekmediğine muayene bulgularına göre hekim karar verir. Uzun süre kalan sıvı işitmeyi etkileyebildiğinden izlemde işitme de göz önünde tutulur. İç kulak ya da denge siniri iltihabında hekim uygun görürse yakınmaları hafifletmeye yönelik ilaç tedavisi denenebilir; çocukta ilaç kullanımı erişkinden farklı ele alınır. Dönme sürerken çocuğun uzanması, yakınma geçince yavaşça kalkması ve yeterli sıvı alması önerilir.

Çocuklarda baş dönmesinde denge rehabilitasyonu ve psikolojik destek ne zaman düşünülür?

Dengesizlik sürdüğünde denge sistemini desteklemeyi amaçlayan bir rehabilitasyon programı gündeme gelebilir; program çocuğun yaşına ve bulgularına göre bu alanda eğitimli bir uzmanca düzenlenir. Genel ilkelerine vestibüler rehabilitasyon sayfasında değindim. Stres ve kaygının yakınmalara katkıda bulunduğu çocuklarda psikolojik destek de tedavinin parçası olabilir. Bu seçeneklerin çocukta yeri olup olmadığını hekim değerlendirir; görülen yarar çocuktan çocuğa değişir.

Ankara'da Çocuklarda Baş Dönmesi İçin Değerlendirme ve İzlem Nasıl İlerler?

Ankara'da baş dönmesi yakınmasıyla getirilen çocuğun değerlendirmesi, atakların nasıl geçtiğinin konuşulmasının ardından çocuğun yaşına uygun bir kulak, denge ve sinir sistemi muayenesiyle sürer. Hangi testin isteneceği bu bulgulara göre belirlenir; tedavi ve izlem planı aileyle birlikte kurulur.

Çocuğun baş dönmesi ataklarını aktarmak için aile neleri kaydedebilir?

  • Atak notları: Her atağın tarihi, süresi ve çocuğun o sırada ne yaptığı.
  • Gözlenen belirtiler: Korku, tutunma, düşme, solukluk, kusma ya da baş ağrısı.
  • Aile öyküsü: Anne, baba ya da kardeşlerde migren ve taşıt tutması.
  • Önceki tetkikler ve ilaçlar: Varsa işitme ve denge testleri, görüntüleme raporları ve kullanılan ilaçların listesi.

Çocuklarda baş dönmesi izleminde kontroller nasıl planlanır?

Kontrol aralığına bulunan nedene ve seyre göre hekim karar verir. Kulak kaynaklı baş dönmesinde kontrolde zara ve gerek görülürse işitmeye yeniden bakılır; migrenle ilişkili durumlarda ailenin atak notları seyri izlemeye yardımcı olur. Ataklar sıklaşır, uzar, biçim değiştirir ya da yeni bir belirti eklenirse değerlendirme yinelenir.

Çocuklarda baş dönmesi çoğu zaman ağır bir hastalığın işareti olmasa da küçük çocuk yakınmasını anlatamadığı için ailenin gözlemi tanıda belirleyici bir yer tutar. Tedavi ve seyir nedene göre çocuktan çocuğa değişir.

Tıbbi inceleme: Yayımlanma: Son güncelleme:

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. Gurberg J, Tomczak KK, Brodsky JR. Benign paroxysmal vertigo of childhood. Handb Clin Neurol. 2023.
  2. Spiri D, Rinaldi VE, Titomanlio L. Pediatric migraine and episodic syndromes that may be associated with migraine. Ital J Pediatr. 2014.
  3. Zhang J, Zhu Q, Shen J, et al. Etiological classification and management of dizziness in children: A systematic review and meta-analysis. Front Neurol. 2023.
  4. Peterson JD, Brodsky JR. Evaluation and management of paediatric vertigo. Curr Opin Otolaryngol Head Neck Surg. 2022.
  5. Beretti T, Desnous B. Vertigo and dizziness in children: When to consider a neurological cause. Arch Pediatr. 2023.
  6. Cleveland Clinic — Migraines in Children
  7. NHS — Dizziness
  8. NHS — Head injury and concussion
  9. NHS — Hearing loss
  10. NIDCD — Ear Infections in Children