İçeriğe geç
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82 · Beştepe, Yenimahalle / Ankara selimerbek@gmail.com
Menü
0 (312) 511 07 00
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82, Beştepe – Yenimahalle / Ankara
Baş-Boyun Hastalıkları

Bademcik Kanseri

Bademcik kanseri ağzın gerisindeki orta yutakta gelişir; HPV ile ilişkili olguların arttığı bildiriliyor. Tütün, alkol ve HPV gibi risk etkenlerini ele aldım.

Bademcik kanseri, bademciklerde ya da onlarla aynı bölgedeki dil kökü, yumuşak damak ve yutağın arka duvarında başlayan kötü huylu bir tümördür; bu bölgenin tıbbi adı orofarenks (orta yutak), hastalığınki orofarenks kanseridir. Ağzın hemen gerisinde kalan bu bölge, hem soluk yolunun hem yutma yolunun üzerindedir. Hastalık uzun süre tütün ve alkolle ilişkilendirilmiştir; son yıllarda ise insan papilloma virüsü (HPV) ile ilişkili olguların arttığı bildirilmektedir. Ankara'da bu konuda yapılan değerlendirmenin amacı, boğazın ve boynun muayenesiyle yakınmanın kaynağını ortaya koymak ve doku incelemesinin gerekip gerekmediğine karar vermektir.

Bademcik Kanseri Nedir, Boğazın Hangi Bölümlerini Kapsar?

Bademcik kanseri, ağız boşluğunun gerisindeki orta yutakta gelişen ve baş-boyun kanserleri grubunda yer alan bir kanserdir; gruptaki öteki kanserlerin genel çerçevesine baş-boyun kanserleri sayfasından ulaşabilirsiniz. Orta yutak kanserlerinin çoğu yassı hücreli karsinomdur, yani bölgenin iç yüzeyini kaplayan ince, yassı hücrelerden başlar.

Bademcik kanseri orta yutakta hangi yapılarda başlayabilir?

  • Bademcikler (tonsiller): Küçük dilin iki yanında, ağzın gerisinde duran lenf dokusu kümeleridir.
  • Dil kökü: Dilin arka üçte birlik bölümüdür; ağızdan bakıldığında görülmediği için buradaki küçük bir tümörün erken dönemde fark edilmesi güç olabilir.
  • Damak ve yutak duvarı: Küçük dili taşıyan yumuşak damak ile bademciklerin gerisindeki yan ve arka boğaz duvarı.

Dilin ön bölümünde ya da ağız tabanında başlayan tümörler ağız boşluğu kanserleri arasında yer alır; onları ağız ve dil kanseri sayfasında ele alıyorum.

Bademcik kanserinde HPV ile ilişkili ve ilişkisiz tümörler neden ayrı ele alınır?

Orta yutak kanserleri, HPV ile ilişkili olup olmamalarına göre iki grupta incelenir. İki grubun görüldüğü kişiler farklılaşabilir ve evreleme için her birine ayrı bir sistem kullanılır; tedavi planlanırken de bu ayrım göz önüne alınır.

Bademcik Kanserinin Belirtileri Nelerdir?

Bademcik kanserinin başlıca belirtileri geçmeyen boğaz ağrısı, yutma güçlüğü, kulak ağrısı ve boyunda ele gelen şişliktir; erken dönemde ise hiçbir yakınma olmayabilir. Bu yakınmaların çoğu kanser dışı nedenlere bağlıdır: boğaz ağrısına çoğu zaman virüs ya da bakteri enfeksiyonları yol açar ve bademcik iltihabı benzer bir tablo oluşturabilir. Geçmeyen ağrının öteki nedenlerini boğaz ağrısı sayfasında topladım.

Bademcik kanserinde boğazda ve ağızda hangi yakınmalar görülebilir?

  • Boğaz ağrısı: Geçmeyen ve yutkunurken artan ağrı ya da boğazda bir şey takılmış gibi bir his.
  • Bademcikte değişiklik: Bir bademciğin şişip ötekinden iri görünmesi, bademcikte iyileşmeyen bir yara ya da beyaz veya kırmızı bir leke. İki bademcik arasındaki boyut farkı kanser dışı nedenlerle de oluşabilir; hangi bulgular eşlik ettiğinde önem kazandığını bademcik büyümesi sayfasında anlattım.
  • Kulak ağrısı: Boğaz yakınmalarına eşlik edebilen, geçmeyen kulak ağrısı.
  • Yutma ve çiğneme: Lokmayı yutmakta ya da çiğnemekte güçlük, ağzı tam açamama, dili oynatmada zorlanma.
  • Öteki belirtiler: Seste değişiklik, ağız kokusu, tükürükte kan ve istemeden kilo kaybı.

Bademcik kanseri neden ilk olarak boyunda şişlikle fark edilebilir?

Orta yutaktaki tümörler boyundaki lenf bezlerine yayılabilir ve kimi zaman fark edilen ilk bulgu, boyunda ele gelen ve geçmeyen ağrısız bir şişlik olur. Tümörün başladığı nokta küçük kaldığında ağızdan görülmeyebilir; bu yüzden boyundaki şişlik, boğazdaki kaynaktan önce dikkat çekebilir. Şişliğin öteki nedenleri ve hangi adımlarla incelendiği boyunda kitle sayfasında anlatılıyor.

Bademcik Kanseri Riskini Hangi Etkenler Artırır?

Bademcik kanserinin çoğu kişide kesin nedeni bilinmez; tütün, yoğun alkol kullanımı ve kanser yapabilen HPV türleriyle süren enfeksiyon başlıca risk etkenleridir. Daha önce baş-boyun kanseri geçirmiş olmak ve bağışıklık sisteminin bir hastalık ya da ilaçlarla zayıflaması da riski artırır. Bu etkenlerden birini ya da birkaçını taşımak hastalığın gelişeceğini göstermez; bilinen bir etkeni olmayan kişilerde de bademcik kanseri görülebilir.

Tütün ve alkol bademcik ve dil kökü kanserinde nasıl rol oynar?

Tütündeki kimyasallar ağız ve boğazı döşeyen hücrelerin genetik yapısına zarar verebilir; risk, kullanılan miktar arttıkça yükselir. Alkolün, zararlı maddelerin hücrelere girmesini kolaylaştırdığı düşünülmektedir; tütünle birlikte kullanıldığında risk belirgin biçimde artar. Tütünü bırakan kişide, uzun yıllar kullanmış olsa da risk düşer.

HPV bademcik kanseriyle nasıl ilişkilidir?

İnsan papilloma virüsü (HPV), çok yaygın görülen ve çoğu zaman belirti vermeden bağışıklık sistemi tarafından temizlenen bir virüs ailesidir. Bazı türleri, özellikle tip 16, ağız ve boğazda uzun süre kaldığında yıllar içinde bademcik ve dil kökü hücrelerinde kansere yol açabilir. Virüs ağız ve boğaza çoğunlukla ağız yoluyla cinsel temasla, kimi zaman derin öpüşmeyle geçer; belirti vermediği için pek çok kişi farkında olmadan bu virüsle karşılaşmıştır. Virüsle karşılaşmış olmak kanser gelişeceği anlamına gelmez; enfeksiyon geçirenlerin çok azında hastalık ortaya çıkar. HPV ile ilişkili tümörler, tütün ve alkol öyküsü olmayan kişilerde ve daha genç yaşlarda da görülebilir. HPV aşısı, kanserle ilişkili türlerin enfeksiyonunu önlemeye yöneliktir; bu kanserlerin bir bölümünün önlenmesine katkıda bulunabileceği düşünülmektedir.

Bademcik Kanseri Kuşkusunda Hangi Durumlarda Muayene Gerekir?

Geçmeyen boğaz ağrısı, yutma güçlüğü ya da kulak ağrısı ile boyunda yeni fark edilen bir şişlik, ağrı yapmasa da Kulak Burun Boğaz muayenesi gerektirir. Bu yakınmalar kanser olduğunu göstermez; nedeninin araştırılması gerektiğini gösterir.

Bademcik kanseri kuşkusunda boyunda, bademcikte ve boğazda hangi değişiklikler önem taşır?

  • Boyundaki şişlik: Enfeksiyonla açıklanamayan ve iki hafta içinde küçülmeyen bir şişlik; büyüyen ya da ne zamandan beri var olduğu bilinmeyen şişlikte bu süre beklenmez.
  • Bademcik ve ağız yüzeyi: Bademcikte, damakta ya da ağız içinde iki-üç hafta içinde iyileşmeyen yara, leke ya da kabartı; bir bademciğin giderek büyümesi.
  • Boğaz ağrısı: Haftalarca süren ya da verilen tedaviye karşın geçmeyen ağrı; bir hafta içinde hafiflemeyen boğaz ağrısı ise genel olarak da muayene nedenidir.
  • Eşlik eden yakınmalar: Kulak ağrısı, yutma güçlüğü, seste değişiklik, tükürükte kan ya da istemeden kilo kaybı.

Bademcik kanserinde hangi belirtiler acil başvuru gerektirir?

Nefes almada güçlük, soluk alırken duyulan tiz ya da hırıltılı ses ya da tükürüğünü yutamayıp ağızdan akıtma durumunda 112 aranmalıdır. Hiç sıvı alamayacak kadar artan yutma güçlüğünde beklemeden hekime ya da acil servise başvurulmalıdır. Kanlı tükürük ya da balgam acil sayılmaz ama gecikmeden hekime gösterilmelidir; öksürükle bol kan gelmesi ya da kanamaya baş dönmesinin eşlik etmesi ise beklemeden tıbbi yardım gerektirir.

Bademcik Kanseri Tanısı Nasıl Konur?

Bademcik kanserinin tanısı, şüpheli bölgeden alınan doku örneğinin mikroskop altında incelenmesiyle kesinleşir. Muayenede ağız içi, bademcikler ve damak ışıkla incelenir, boyun büyümüş lenf bezi yönünden elle yoklanır. Ağızdan doğrudan görülemeyen dil köküne ve yutağın alt bölümlerine küçük, uzun saplı bir aynayla ya da burundan geçirilen, ucunda ışık ve kamera bulunan ince bir aletle (endoskop) bakılabilir.

Bademcik kanserinde biyopsi ve HPV incelemesi neden yapılır?

Şüpheli bir alanın kanser olup olmadığını yalnız biyopsi kesinleştirir. Örnek bademcikten ya da dil kökünden küçük bir parça alınarak elde edilebilir; boyunda şişlik varsa ondan ince bir iğneyle hücre örneği alınabilir. Bu işlemin nasıl yapıldığını ince iğne aspirasyon biyopsisi sayfasında bulabilirsiniz. Biyopsinin yolu ve anestezi biçimi muayene bulgularına göre belirlenir. Kanser saptanırsa doku HPV yönünden de incelenir.

Bademcik kanserinin yaygınlığı hangi incelemelerle belirlenir?

Tümörün büyüklüğü, boyundaki lenf bezlerine ya da vücudun başka bölgelerine yayılıp yayılmadığı, gerek görülürse bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans (MR) ve PET-BT ile değerlendirilir; bu incelemelerin ne amaçla istendiğini KBB hastalıklarında MR ve tomografi sayfasında açıkladım. Orta yutaktaki kanserle aynı anda ağızda, gırtlakta, soluk borusunda ya da yemek borusunda ikinci bir tümör bulunabildiği için bu bölgeler de endoskopla incelenebilir.

Bademcik Kanseri Nasıl Tedavi Edilir?

Bademcik kanserinin tedavisi tümörün yeri, büyüklüğü, evresi, HPV ile ilişkisi ve kişinin genel sağlık durumuna göre planlanır; cerrahi, ışın tedavisi ve ilaç tedavileri tek başına ya da birlikte uygulanabilir. Plan, baş-boyun cerrahisi, radyasyon onkolojisi ve tıbbi onkoloji alanlarının birlikte değerlendirmesiyle hazırlanır; diş hekimi, diyetisyen ve konuşma-yutma terapisti de sürece katılabilir. Seçeneklerin amacı, olası yan etkileri ve konuşmayla yutmayı nasıl etkileyebileceği anlatıldıktan sonra karar, kişinin tercihleri de gözetilerek onunla birlikte verilir; tedaviye yanıt kişiden kişiye değişir.

Bademcik kanserinde uygulanabilen tedavi yöntemleri nelerdir?

  • Cerrahi: Tümörün, çevresindeki bir pay sağlıklı dokuyla birlikte çıkarılması amaçlanır. Uygun görülen bazı tümörlerde girişim boyunda kesi yapılmadan ağız yoluyla yapılabilir; gerekirse boyundaki lenf bezleri de alınır.
  • Işın tedavisi (radyoterapi): Yüksek enerjili ışınlarla tümör hücrelerinin yok edilmesi ya da büyümesinin durdurulması amaçlanır; ilk tedavi olarak, ameliyattan sonra ya da ilaç tedavisiyle birlikte uygulanabilir. Sigaranın tedaviden önce bırakılması ışın tedavisinin etkisine katkıda bulunabilir.
  • İlaç tedavileri: Kemoterapi ışın tedavisiyle aynı dönemde ya da ondan önce verilebilir. Bağışıklık tedavisi ve hedefe yönelik ilaçlar, tümörün geri döndüğü ya da başka organlara ulaştığı durumlarda kullanılabilen seçeneklerdir.

Bademcik kanseri tedavisinden sonra yutma ve konuşma için hangi destekler vardır?

Hem tümör hem tedaviler yutmayı, çiğnemeyi ve konuşmayı etkileyebilir; ışın tedavisi tükürük bezlerini etkileyerek ağız kuruluğuna ve diş çürüklerine yol açabildiğinden var olan diş sorunlarının ışından önce giderilmesi de planın parçası olabilir. Rehabilitasyon; konuşma ve yutma terapistiyle çalışmayı, beslenme desteğini, ağız kuruluğuna yönelik önlemleri ve gerektiğinde bir süre beslenme tüpünü kapsar. Yutmayı güçleştiren durumların genel değerlendirmesini yutma güçlüğü sayfasında anlattım. Bu dönemde kişinin ve ailesinin ruhsal destek alabilmesi de bakımın bir parçasıdır.

Ankara'da Bademcik Kanseri Kuşkusunda Değerlendirme ve İzlem Nasıl İlerler?

Ankara'da bademcik kanseri kuşkusuyla yapılan değerlendirme, yakınmaların öyküsü ve boğazla boynun muayenesiyle başlar; biyopsi, HPV incelemesi ve görüntülemenin sırası bu bulgulara göre belirlenir. Tanı kesinleşirse evre ve seçenekler, kişinin soruları yanıtlanarak birlikte ele alınır.

Bademcik kanseri kuşkusunda ilk görüşmede hangi bilgiler önem taşır?

  • Yakınmanın seyri: Boğaz ağrısının, bademcikteki değişikliğin ya da boyundaki şişliğin ne zaman fark edildiği, büyüyüp büyümediği, verilen bir tedaviyle değişip değişmediği.
  • Tütün ve alkol: Kullanılan tütün ürünleri, ne kadar süredir kullanıldıkları ve alkol tüketimi.
  • Sağlık öyküsü ve tetkikler: Geçirilmiş baş-boyun kanseri, bağışıklığı zayıflatan bir hastalık ya da ilaç; varsa görüntüleme ve patoloji raporları ile düzenli kullanılan ilaçların listesi.

Bademcik kanseri tedavisinden sonra izlem nasıl sürdürülür?

Tedaviden sonra hastalığın geri dönüp dönmediğini ve baş-boyun bölgesinde yeni bir tümör gelişip gelişmediğini görmek için düzenli muayeneler yapılır. Kontrol takvimini hekim belirler; iki kontrol arasında yeni bir yakınma ortaya çıkar ya da var olan artarsa kontrol günü beklenmeden muayene gerekir. Tütün ve alkolün tedaviden sonra da bırakılması, baş ve boyunda ikinci bir kanser gelişme olasılığını azaltmaya yardımcı olabilir.

Süren bir boğaz yakınmasında ya da boyun şişliğinde sonraki adımları muayene bulguları belirler; bademcik kanseri saptanırsa tedavi kişiyle birlikte planlanır.

Tıbbi inceleme: Yayımlanma: Son güncelleme:

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. National Cancer Institute — Oropharyngeal Cancer Treatment (PDQ®)–Patient Version
  2. Cleveland Clinic — Tonsil Cancer
  3. Cleveland Clinic — Oral HPV
  4. American Cancer Society — Oral Cavity and Oropharyngeal Cancer Causes, Risk Factors, and Prevention
  5. American Cancer Society — Signs and Symptoms of Oral Cavity and Oropharyngeal Cancer
  6. MSD Manual — Mouth and Throat Cancer
  7. healthdirect — Throat cancer
  8. MedlinePlus — Throat or larynx cancer
  9. MedlinePlus — Coughing up blood
  10. Lechner M, Liu J, Masterson L, et al. HPV-associated oropharyngeal cancer: epidemiology, molecular biology and clinical management. Nat Rev Clin Oncol. 2022.