İçeriğe geç
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82 · Beştepe, Yenimahalle / Ankara selimerbek@gmail.com
Menü
0 (312) 511 07 00
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82, Beştepe – Yenimahalle / Ankara
Horlama ve Uyku Bozuklukları

Horlama

Ara sıra horlama çoğu zaman ciddi değildir; önemli olan uyku apnesine eşlik edip etmediğidir. Sesin kaynağının ve bu ayrımın nasıl ortaya konduğunu anlatıyorum.

Horlama, uykuda gevşeyen üst solunum yolu dokularının, daralan geçitten akan havayla titreşmesi sonucu çıkan hırıltılı sestir. Çok yaygın bir yakınmadır ve ara sıra görülen horlama çoğu zaman ciddi bir sorunun işareti değildir. Horlamayı önemli kılan, kimi kişide uykuda solunumun tekrar tekrar durduğu uyku apnesine eşlik edebilmesidir. Ankara'da horlama değerlendirmesi, sesin kaynağını ve bu ayrımı ortaya koymaya yönelik bir kulak burun boğaz muayenesiyle başlar.

Horlama Nedir ve Uykuda Nasıl Oluşur?

Horlama, nefes alıp verirken boğazın arka bölümündeki yumuşak dokuların hava akımıyla titreşmesidir. Sesin şiddeti hafif bir hışırtıdan yan odadan duyulan gürültüye kadar değişebilir; horlayan kişi çoğu zaman bunu kendisi fark etmez.

Horlama sesi hangi dokuların titreşmesinden çıkar?

Ses, dil ve üst boğazın yumuşak damak ve küçük dille buluştuğu, uykuda kolayca daralabilen bölümde oluşur; titreşimde yumuşak damağın (ağız tavanının arka, kemiksiz bölümü) payı belirgindir.

Horlama neden uyanıkken değil de uykuda ortaya çıkar?

Uyanıkken boğazı açık tutan kaslar uykuda gevşer; geçit daralır ve gevşeyen doku daha kolay titreşir. Bunu rüzgârda kumaş bir bayrağın aynı boyuttaki metal levhadan daha kolay dalgalanmasına benzetebilirim. Geçit ne kadar daralırsa ses o kadar yükselebilir.

Horlamaya Hangi Nedenler Yol Açar?

Horlamaya burundan boğaza uzanan hava yolunun herhangi bir yerindeki darlık ya da gevşeklik yol açabilir; yetişkinde birkaç bölgedeki etken bir arada bulunabilir. Erkeklerde daha sık görülür ve ailede horlayan birinin bulunması olasılığı artırır.

Burun kaynaklı horlamada hangi darlıklar rol oynar?

  • Burun bölmesi eğriliği: Burnun içini ikiye ayıran bölmenin (septum) bir yana kayması hava geçişini daraltabilir.
  • Burun eti (konka) büyümesi: Burun içindeki etlerin süreğen şişmesi geçidi daraltabilir.
  • Alerji ve soğuk algınlığı: Burun içindeki şişlik, horlamanın yalnız alerji mevsiminde ya da soğuk algınlığı sırasında ortaya çıkmasına yol açabilir; öteki nedenler burun tıkanıklığı başlığında yer alıyor.
  • Burun polipi: Burun ve sinüs mukozasından gelişen yumuşak dokular hava yolunu tıkayabilir.

Burun tıkalıyken nefes almak için gereken fazladan güç, boğazdaki gevşek dokuları içe doğru çekebilir.

Ağız ve boğaz yapısı horlamayı nasıl etkiler?

Uzun bir yumuşak damak ya da küçük dil, burundan boğaza açılan geçidi daraltır ve titreşmeye yatkındır. İri bademcik ve geniz eti çocuklarda horlamanın bilinen nedenlerindendir, yetişkinde de geçidi daraltabilir; bu dokunun ne zaman sorun sayıldığını bademcik büyümesi sayfasında ele aldım. İri dil ya da kaslar gevşediğinde geriye düşen dil kökü, küçük ya da geride duran alt çene ve yüksek kemerli damak da hava yolunu daraltabilir.

Horlamayı artıran yaşam ve uyku etkenleri nelerdir?

  • Kilo fazlalığı: Özellikle boyun çevresinde biriken fazla yumuşak doku hava yolunu daraltabilir.
  • Sırtüstü yatma: Sırtüstü uyuyanların horlama olasılığı yan yatanlardan yüksektir.
  • Alkol ve sakinleştiriciler: Boğaz kaslarının gerginliğini azaltarak horlamayı sıklaştırabilir; uyku hapları da horlamaya yol açabilir.
  • Sigara: Solunum yollarında şişlik ve tahriş yaparak horlamayı kolaylaştırabilir.
  • Yaş ve hormonal dönemler: Kas gerginliği yaşla azaldığından horlama ileri yaşta sıklaşır; gebelik ve menopoz da artıran etkenler arasında sayılır.

Horlama Uykuyu ve Yatak Arkadaşını Nasıl Etkiler?

Sade horlama çoğu zaman horlayanın değil, yanında uyuyanın uykusunu bozar; horlamanın kendisinin uzun dönemde sağlığa etkisi açık değildir. Uykuyu bölen ve sağlığı etkileyebilen tablo, horlamaya eşlik edebilen uykuda solunum bozukluklarıdır.

Sade horlamada horlayan kişinin uykusu bölünür mü?

Sade (basit) horlamada kişi gece olağandan fazla uyanmaz, kandaki oksijen düzeyi olağan kalır ve gündüz aşırı uykululuk görülmez. Uyku apnesinde ise hava yolu uykuda kısmen ya da tamamen kapanır, oksijen düzeyi düşer ve solunumun yeniden başlaması için uyku kısa sürelerle bölünür; hastalığın seyrini obstrüktif uyku apnesi sayfasında bulabilirsiniz. İkisinin arasında, solunum durmadan artan çabanın uykuyu böldüğü üst solunum yolu direnç sendromu da yer alır.

Horlama yatak arkadaşının uykusunu ve ilişkiyi nasıl etkiler?

Horlamadan en çok yakınan çoğu zaman aynı odada uyumaya çalışan kişidir; bölünen uyku çiftler arasında gerginliğe, kimi zaman ayrı odalarda uyumaya yol açabilir. Horlama bir kusur değildir; insan uykuda nasıl ses çıkardığını çoğu zaman yakınından öğrenir. Kulak tıkacı yatak arkadaşının uykusuna yardımcı olabilir, ama nedene yönelik değildir.

Horlamanın Nedeni Muayenede Nasıl Araştırılır?

Horlamanın nedeni öykü ve kulak burun boğaz muayenesiyle araştırılır; amaç darlığın yerini görmek ve uyku apnesi olasılığını tartmaktır. Horlamanın kaç gece sürdüğünü, gece uyanmalarını, gündüz uykululuğu, alkolün yatmaya ne kadar yakın alındığını ve tansiyon gibi eşlik eden hastalıkları sorarım.

Horlama muayenesinde burun ve boğazda nelere bakılır?

Burun içinde bölme eğriliği, burun etlerinin şişliği ve polip; ağız içinde bademciklerin, dilin ve küçük dilin boyutu, damağın biçimi ve alt çenenin konumu değerlendirilir. Burnun arka bölümü ve boğazın derin kısımları gerek görülürse ince, bükülebilir bir endoskopla incelenebilir. Kilo ve tansiyon, gerek görülürse boyun çevresi de ölçülür.

Horlamada uyku testi ve uyku endoskopisi hangi amaçla istenir?

Uyku testi, horlamanın apneye bağlı olup olmadığını ortaya koymak için gerek görülürse istenir; evde ya da uyku laboratuvarında yapılabilir. Uyarı işareti olmayan sade horlamada testin gerekip gerekmediğine hekim karar verir. Ameliyat ya da aygıt planlanırken tıkanmanın uykuda hangi düzeyde oluştuğunu görmek için gerek görülürse ilaçla uyku benzeri bir hâl oluşturularak endoskopik inceleme yapılabilir; adımları uyku endoskopisi sayfasında yer alıyor.

Horlama Nasıl Tedavi Edilir?

Horlamanın tedavisi nedenine göre planlanır; önce varsa süreğen burun tıkanıklığı ve uyku apnesi gibi altta yatan durumlar ele alınır. Hiçbir yöntem herkeste aynı sonucu vermez; hangi seçeneğin uygun olduğuna muayene ve gerekirse test bulgularına göre hekimle birlikte karar verilir.

Horlamada yaşam düzenindeki hangi değişiklikler yardımcı olabilir?

  • Kilo vermek: Kilo fazlası olanlarda horlamanın azalmasına yardımcı olabilir; etkisi kişiden kişiye değişir.
  • Yatış biçimi: Sırtüstü yatınca artan horlamada yan yatmayı sürdürmeyi kolaylaştıran yöntemler denenebilir; baş tarafı yükseltilecekse yalnız başı yastıkla kaldırmak yerine yatağın baş ucu ya da üst gövde bütünüyle yükseltilir.
  • Alkol ve sakinleştiriciler: Yatmadan önceki saatlerde alkol almamak; uyku verici bir ilaç kullanılıyorsa bunu hekimle konuşmak.
  • Sigarayı bırakmak: Solunum yollarındaki tahrişin azalmasına katkıda bulunabilir.
  • Burun tıkanıklığının tedavisi: Alerji ya da yapısal darlık ele alındığında horlama kimi kişide azalabilir; alerji tetikleyicilerinden uzak durmak da yardımcı olabilir.
  • Reçetesiz ürünler: Burun bantları, burun içi genişleticiler, çene bantları ve yan yatmaya yardımcı yastıkların etkisi kişiden kişiye değişir; burun bantları tek başına horlamayı durdurmayabilir, boğaz spreyleri ve haplar için etkiyi gösteren kanıt yoktur. Uyarı işaretleri varsa ürün denemek muayeneyi geciktirmemelidir.

Genel önlemler yetmediğinde horlamada hangi seçenekler konuşulur?

Yalnız uykuda takılan ağız içi aygıtlar alt çeneyi ve dili öne alarak hava yolunun açık kalmasına yardımcı olmayı amaçlar; kişiye özel ve ayarlanabilir biçimde diş hekimiyle birlikte hazırlanabilir. Çenede rahatsızlık, salya artışı ve dişlerin kapanışında değişiklik olabileceğinden kullanım diş hekimi kontrolüyle sürdürülür. Cerrahi ise muayenede horlamayı açıklayan bir darlık görüldüğünde konuşulabilir; burun, bademcikler, yumuşak damak ve küçük dil ya da dil kökü gibi bölgelere yönelik işlemler bu kapsamdadır. Etkileri kişiden kişiye değişir, horlama zamanla geri dönebilir ve her girişimin kendine özgü riskleri vardır. Seçenekleri horlama ve uyku apnesi cerrahisi sayfasında ayrıca ele aldım.

Horlamada Hangi Durumlar Gecikmeden Değerlendirme Gerektirir?

Horlamaya uyku apnesini düşündüren işaretler eşlik ediyorsa değerlendirme geciktirilmemelidir. Uyarı işareti olmasa da önlemlere karşın süren ve kişinin ya da yatak arkadaşının yaşamını belirgin biçimde etkileyen horlama muayene gerektirir.

Horlamada uyarı işaretleri neden çoğu kez yatak arkadaşının gözlemine dayanır?

Uykudaki nefes durmalarını kişi kendisi göremediği için bu işaretlerin bir bölümü ancak yanında uyuyan birinin anlatımıyla ortaya çıkar. Aşağıdaki bulgular uyku apnesini düşündürür:

  • Tanıklı nefes durmaları: Yanınızda uyuyanın, nefesinizin durup yeniden başladığını görmesi.
  • Boğulur gibi uyanma: Gece nefes için çırpınarak ya da boğulma hissiyle uyanmak.
  • Gündüz aşırı uyku hâli: Yeterince yatıldığı hâlde dinlenmeden uyanmak, gün içinde istemeden uyuklamak.
  • Direksiyonda uyuklama: Tedavi edilmemiş uyku apnesi, sürücünün uyuklamasına bağlı trafik kazalarıyla ilişkilendirilmiştir; araç kullanırken uyku bastıran kişi uykulu hâlde direksiyona geçmemeli ve durumu hekimle konuşmalıdır.
  • Sabah baş ağrısı ve yüksek tansiyon: Uyanırken başlayan baş ağrısı ya da horlamayla birlikte yüksek tansiyonun bulunması.

Çok yüksek sesli, sürekli horlama ve kilo fazlalığı da apne olasılığını artırır. Bu durumda gerek görülürse uyku testi istenir; testin nasıl yapıldığını uyku testi sayfasında okuyabilirsiniz.

Çocuklarda horlama yetişkinden farklı mı değerlendirilir?

Çocukta horlamanın yaygın nedenlerinden biri bademcik ve geniz eti büyüklüğüdür; horlayan her çocukta uyku apnesi yoktur ve değerlendirme yetişkinden farklı ilerler. Bu konuyu çocuklarda horlama ve uyku apnesi sayfasında ayrıca işledim.

Ankara'da Horlama İçin Muayene ve Tedavi Süreci Nasıl İlerler?

Ankara'da horlama için süreç, uyku öyküsünün yatak arkadaşının gözlemiyle birlikte dinlendiği ve burun, ağız, boğazın incelendiği muayeneyle başlar. Uyarı işaretleri varsa uyku testi, ameliyat ya da aygıt planlanıyorsa uyku endoskopisi gerek görülürse istenir. Tedavi seçenekleri olası riskleriyle birlikte konuşulur; işlemin ortamı ve anestezi biçimi ayrıca planlanır.

Horlama muayenesine gelmeden önce hangi gözlemler toplanır?

  • Yatak arkadaşının anlatımı: Horlamayı dinleyen kişinin muayeneye gelmesi ya da nefes durması fark edip etmediğini not etmesi.
  • Ses kaydı: Telefonla alınmış bir gece kaydı, horlamanın niteliği hakkında fikir verebilir.
  • Horlamanın arttığı geceler: Horlamanın hangi yatış biçiminde ya da alkol alınan gecelerde belirginleştiği.
  • İlaçlar ve tetkikler: Sürekli kullanılan ilaçların listesi ve varsa önceki uyku testi raporu.

Horlama tedavisinin ardından kontrol neden gerekir?

Uygulanan önlemin ya da girişimin horlamaya etkisi zaman içinde değerlendirilir; kontrol zamanını hekim belirler. Ağız içi aygıt kullananlarda aygıtın ayarı ve dişlerin durumu izlenir; apnesi olanlarda tedavinin etkisi gerek görülürse yeniden uyku testiyle değerlendirilir. Ankara'da bahar aylarındaki polen yüküyle burnu tıkanan kişilerde horlamanın mevsime göre değişip değişmediğini not etmek de planı yönlendirebilir.

Horlamada değerlendirmenin özü, sesin kaynağını bulmak ve uyku apnesi olasılığını ayırmaktır. Hangi önlemin ya da tedavinin uygun olduğu bu bulgulara göre hekimle birlikte seçilir.

Tıbbi inceleme: Yayımlanma: Son güncelleme:

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. Cleveland Clinic — Snoring
  2. MSD Manual — Snoring
  3. NHS — Snoring
  4. NHS — Sleep apnoea
  5. ENT Health — Snoring, Sleeping Disorders, and Sleep Apnea
  6. ENT Health — Treatment Options for Adults with Snoring
  7. healthdirect — How to stop snoring
  8. Ramar K, Dort LC, Katz SG, et al. Clinical Practice Guideline for the Treatment of Obstructive Sleep Apnea and Snoring with Oral Appliance Therapy: An Update for 2015. J Clin Sleep Med. 2015.
  9. De Vito A, Carrasco Llatas M, Ravesloot MJ, et al. European position paper on drug-induced sleep endoscopy: 2017 Update. Clin Otolaryngol. 2018.