Kronik orta kulak iltihabı, kulak zarında kapanmayan bir delikle birlikte orta kulaktan haftalarca ya da aylarca süren, kimi zaman kesilip yeniden başlayan akıntıyla seyreden süreğen bir iltihaptır. Tıp dilinde kronik otitis media adını alır. Başlıca iki yakınması akıntı ve işitme azalmasıdır; ağrı çoğu kez ön planda değildir. Tedavi kulak yolunun temizlenmesi ve damlayla başlar; bir bölüm hastada ameliyat da gündeme gelir. Ankara'da geçmeyen kulak akıntısı yakınmasıyla başvuranlarda değerlendirme kulak zarının muayenesi ve işitme testiyle yapılır.
Kronik Orta Kulak İltihabı Nedir, Öteki Kulak İltihaplarından Farkı Ne?
Kronik orta kulak iltihabı, kulak zarının arkasındaki orta kulak boşluğunda geçmeyen ya da yineleyen iltihabın, zardaki kalıcı bir delikten dışarı akıntı vermesidir. Orta kulak, zar ile iç kulak arasında kalan ve sesi iç kulağa taşıyan üç küçük kemikçiği barındıran hava dolu bir boşluktur. Akıntının ne kadar sürdüğünde kronik sayılacağı konusunda kaynaklar birleşmez; tanımlarda haftalardan aylara uzanan süreler geçer.
Kronik orta kulak iltihabı akut iltihaptan ve orta kulaktaki sıvıdan nasıl ayrılır?
Akut iltihap birden başlar, ağrılıdır ve çoğunlukla günler içinde geriler; ayrıntısını akut orta kulak iltihabı sayfasında anlattım. Orta kulakta sıvı birikmesinde sıvı zarın arkasında kalır, çoğu kez ağrı yapmaz ve kendiliğinden çekilir; bu tablo orta kulakta sıvı birikmesi başlığının konusudur. Kronik iltihapta ise zar deliktir ve iltihap bu delikten kulak yoluna boşalır.
Her kulak zarı deliği kronik orta kulak iltihabı anlamına gelir mi?
Hayır. Kulak zarı delinmeleri çoğunlukla iki ay içinde kendiliğinden kapanır. Kronik iltihaptan, delik kapanmadığında ve orta kulaktaki iltihap sürdüğünde ya da yinelediğinde söz edilir. Deliğin nedenlerini ve iyileşme sürecini kulak zarı delinmesi sayfasında bulabilirsiniz.
Kronik Orta Kulak İltihabı Neden Olur, Kimlerde Görülür?
Kronik orta kulak iltihabı çoğunlukla, kulak zarında kapanmayan bir delik bırakan akut bir iltihabın ardından gelişir. Delikten orta kulağa su ve mikrop ulaşabildiği için iltihap yeniden alevlenebilir.
Kronik orta kulak iltihabına hangi durumlar zemin hazırlar?
- Akut iltihap: Tam geçmeyen ya da sık yineleyen orta kulak iltihabı en sık başlangıç noktasıdır.
- Östaki borusu tıkanıklığı: Orta kulağı genze bağlayan boru iyi çalışmadığında orta kulak havalanamaz, sıvı birikir ve iltihap kolaylaşır.
- Kulak yaralanması: Pamuklu çubuk gibi cisimlerle zarın zedelenmesi, yanıklar ve patlama etkisi kalıcı deliğe yol açabilir.
- Kulak tüpü: Tüp takılmış kulaklar da kronik iltihabın gelişebildiği zeminler arasında sayılır.
- Doğuştan yapısal farklılıklar: Yarık damak gibi yüz ve kafa yapısını etkileyen durumlarda risk artar.
Kronik orta kulak iltihabı çocuklarda mı yoksa erişkinlerde mi daha sık görülür?
Çocuklarda daha sıktır ve çoğunlukla küçük yaşta başlar. Bu yaşta östaki borusu erişkinlere göre daha kısa, dar ve yatay olduğundan orta kulak iltihapları daha çok görülür. Sağlık hizmetine erişimin güç, hijyen koşullarının yetersiz olduğu ortamlarda hastalığa daha çok rastlanır; hava kirliliğine uzun süre maruz kalmak da yakınmaları alevlendirebilir. Akut iltihabın zamanında tedavisi ve iyileştiğinin kontrol muayenesiyle görülmesi kronikleşme riskini azaltabilir.
Kronik Orta Kulak İltihabının Belirtileri Nelerdir?
Kronik orta kulak iltihabının iki ana belirtisi kulak akıntısı ve işitme azalmasıdır. Ağrı çoğu kez yoktur ya da hafif bir basınç hissi biçimindedir; ateş beklenmez ya da hafiftir. Belirtiler akut iltihaptakine göre silik olduğundan sorun uzun süre fark edilmeyebilir; tek kulakta ya da iki kulakta birden görülebilir. Ağrısız seyreden bir kulakta belirgin ağrı, ateş ya da baş dönmesinin başlaması yeniden muayene nedenidir.
Kronik orta kulak iltihabında akıntı ve işitme azalması nasıl seyreder?
Akıntı irin kıvamındadır, koyu olabilir ve kimi zaman kötü kokar; sürekli gelebilir ya da kesilip yeniden başlayabilir. Alevlenmeler çoğunlukla bir soğuk algınlığını ya da banyo ve yüzme sırasında delikten orta kulağa su girmesini izler. İşitme azalması çoğunlukla iletim tipindedir, yani ses iç kulağa yeterince ulaşamaz: zardaki delik ve süren iltihabın kemikçiklerde yol açabildiği aşınma sesin iletimini zayıflatır. Uzun süren alevlenmelerde orta kulaktan delik içinden kulak yoluna uzanan, polip adı verilen doku çıkıntıları oluşabilir.
Çocuklarda kronik orta kulak iltihabı hangi işaretlerle fark edilir?
Küçük çocuk yakınmasını söyleyemez; kulaktan gelen akıntı, huzursuzluk ve seslere tepkide azalma çoğu kez ilk işaretlerdir. İşitme azalması özellikle iki kulakta birden olduğunda dil ve konuşma gelişimini yavaşlatabilir. Bu nedenle yineleyen ya da geçmeyen kulak iltihabı olan çocukta işitmenin de değerlendirilmesi gerekir.
Kronik Orta Kulak İltihabı Tanısı Nasıl Konur?
Kronik orta kulak iltihabı tanısı çoğunlukla yakınmaların öyküsü ve kulak zarının muayenesiyle konur. İşitmenin ne ölçüde etkilendiğini görmek için işitme testi yapılır; görüntüleme yalnız belirli durumlarda gerekir.
Kronik orta kulak iltihabında kulak muayenesinde nelere bakılır?
Muayenede ışıklı bir aletle (otoskop) kulak yoluna ve zara bakarım. Akıntı zarı örtüyorsa önce kulak yolunun temizlenmesi gerekebilir; zar ve arkasındaki orta kulak ancak bundan sonra görülebilir. Deliğin varlığına, akıntının niteliğine, kulak yolunda polip ya da granülasyon dokusu (iyileşme sırasında oluşan yeni doku) olup olmadığına ve deri benzeri beyaz bir birikim (kolesteatom) bulunup bulunmadığına bakılır.
Kronik orta kulak iltihabında hangi tetkikler istenebilir?
- İşitme testi: İşitmenin ne ölçüde etkilendiğini gösterir; testin nasıl yapıldığı odyometri sayfasında yer alıyor.
- Kültür: Akıntı örneğinde üreyen mikrop, ağızdan antibiyotik gerektiğinde ilaç seçimine yol gösterebilir.
- Bilgisayarlı tomografi ya da MR: Kolesteatom ya da iltihabın orta kulak dışına yayıldığı kuşkusu varsa, örneğin ateş, baş dönmesi ya da belirgin ağrı eklendiğinde istenir.
Kronik Orta Kulak İltihabı Nasıl Tedavi Edilir?
Kronik orta kulak iltihabının tedavisi kulak yolunun hekim tarafından temizlenmesi ve antibiyotikli kulak damlasıyla başlar; ilaç tedavisinin yetmediği ya da kulakta kalıcı hasar bulunan durumlarda ameliyat gündeme gelir. Delikten orta kulağa giren su iltihabı alevlendirebildiği için tedavi boyunca kulak, su kaçmasını önleyecek biçimde hekimin önerdiği yöntemle korunur; pamuklu çubuk kullanılmaz, hekimin yazdığı damla dışında kulağa sıvı konmaz. Tedavinin süresi ve alınan yanıt kişiden kişiye değişir.
Kronik orta kulak iltihabının akıntılı döneminde tedavi nasıl yürür?
Alevlenme döneminde kulak yolundaki akıntı ve birikinti hekim tarafından temizlenir, ardından antibiyotikli kulak damlası yazılır; kimi durumda kortizon da içeren bir damla seçilebilir. Her kulak damlası delik zarda kullanılmaz, çünkü bazı damlalar delikten geçerek iç kulağa zarar verebilir; bu nedenle damlayı hekim seçer. Kulak yolunda granülasyon dokusu varsa alınması gerekebilir. Ağır alevlenmelerde ağızdan antibiyotik verilebilir ve kültür sonucuna göre değiştirilebilir. Araştırmalar antibiyotikli damlanın akıntının kesilmesine yardımcı olabileceğini düşündürüyor, ancak bu konudaki kanıtların gücü sınırlıdır.
Kronik orta kulak iltihabında hangi ameliyatlar söz konusu olabilir?
Delik kapanmadığında, hastalık ilaç tedavisine karşın sürdüğünde, kemikçikler hasar gördüğünde ya da kolesteatom saptandığında ameliyat seçeneği konuşulur; hangisinin uygun olduğu hastalığın yaygınlığına göre belirlenir.
- Kulak zarının onarımı: Deliğin kapatılması ve gerekiyorsa kemikçik zincirinin onarılması amaçlanır; ameliyatın kendisini timpanoplasti sayfasında ele aldım.
- Mastoid kemiğin temizlenmesi: İltihap kulak arkasındaki kemiğe yerleşmişse bu bölgenin temizlenmesi gerekebilir; bu ameliyat mastoidektomi başlığında ayrıca anlatılıyor.
- Kolesteatomun alınması: Kulakta kolesteatom saptandığında tedavi çoğunlukla cerrahidir; bu durumda verilen ilaçlar akıntıyı yatıştırmaya yöneliktir.
Ameliyatla öncelikle iltihabın denetim altına alınması amaçlanır; işitmenin korunması ya da desteklenmesi de hedeflenir, ancak sonuç hastalığın yaygınlığına ve kişiye göre değişir. İşitme azlığı süren kişilerde işitme cihazı seçenekleri de değerlendirilebilir.
Kronik Orta Kulak İltihabı Nelere Yol Açabilir, Ne Zaman Acile Gidilir?
Kronik orta kulak iltihabının en sık sonucu işitme kaybıdır. Kalıcı işitme kaybı seyrektir, ancak iltihapların sayısı ve süresi arttıkça olasılığı yükselir. İltihabın orta kulak dışındaki yapılara ulaşması daha seyrek görülür; böyle bir yayılımın işaretleri acil değerlendirme gerektirir.
Kronik orta kulak iltihabı zemininde kolesteatom gelişirse ne değişir?
Kolesteatom, kulak yolu derisinin zardaki delikten ya da zarın içe çöken bir cebinden orta kulağa ilerleyip birikmesiyle oluşan, kanser olmayan bir dokudur. Kemikçikler dahil komşu kemik dokusunu aşındırabildiği için iç kulağın, yüz sinirinin ya da kafa içindeki yapıların etkilenme olasılığını belirgin biçimde artırır. Kronik iltihabı olan her kulakta gelişmez; muayenede deri benzeri beyaz bir birikimin görülmesi bu yönden uyarıcıdır. Belirtileri, tanısı ve tedavisi için ayrı bir kolesteatom sayfası hazırladım.
Kronik orta kulak iltihabı kulak çevresindeki hangi yapılara yayılabilir?
- Mastoid kemik: Kulak arkasındaki kemiğin iltihabı mastoidit adını alır; kulak arkasında kızarıklık, ağrı, şişlik ve kulak kepçesinin öne doğru itilmesiyle belirir.
- İç kulağın denge bölümü: Etkilendiğinde şiddetli baş dönmesi, dengesiz yürüme ve işitmede yeni bir azalma görülebilir.
- Yüz siniri: Ağzın bir yana kayması gibi yüzün bir yarısında beliren güçsüzlükle kendini gösterir.
- Beyin zarları ve beyin: İltihabın kafa içine ulaşması şiddetli baş ağrısı, yüksek ateş, ense sertliği, kusma ve bilinç bulanıklığıyla seyredebilir.
Süren akıntısı olan bir kulakta bu işaretlerden biri ortaya çıkarsa acil servise başvurulmalıdır; görme, konuşma ya da yutmada güçlük eklenmesi de aynı ivedilikte değerlendirilir. Bilinç bulanıklığı ya da aşırı uyku hali varsa 112 aranmalıdır.
Ankara'da Kronik Orta Kulak İltihabı İçin Muayene ve Tedavi Süreci Nasıl İlerler?
Ankara'da kronik orta kulak iltihabı kuşkusuyla yapılan değerlendirme yakınmaların öyküsüyle başlar, kulak muayenesi ve işitme testiyle sürer; tedavi planı bu bulgulara göre kurulur. İlk muayenede akıntının ne zamandır sürdüğü, hangi durumlarda arttığı, geçirilmiş kulak iltihapları ve ameliyatlar ile işitmedeki değişim sorulur. Gerek görülürse kulak yolu temizlenir ya da görüntüleme istenir.
Kronik orta kulak iltihabı muayenesine gelirken yanınızda neler bulunmalı?
- Eski işitme testleri: İşitmenin zaman içindeki değişimini karşılaştırmaya yarar.
- Görüntüleme ve kültür sonuçları: Daha önce çekilmiş tomografi ya da MR görüntüleri ve raporları ile varsa akıntı kültürü sonucu.
- İlaç listesi: Son aylarda denenen kulak damlalarının ve antibiyotiklerin adları, düzenli kullanılan öteki ilaçlar.
- Ameliyat bilgisi: Geçirilmiş kulak ameliyatı ya da tüp uygulaması varsa tarihi ve elinizdeki belgeler.
Kronik orta kulak iltihabında tedavi planı ve kontroller nasıl düzenlenir?
Akıntılı dönemde öncelik kulağın kurutulmasıdır; damla tedavisinin ardından kontrol muayenesinde akıntının kesilip kesilmediğine ve zarın durumuna yeniden bakılır. Kulak kuruduktan sonra muayene ve işitme testi bulguları birlikte değerlendirilerek izlem ya da ameliyat seçeneği konuşulur. Ameliyat kararı verilirse yöntem, ortam ve anestezi biçimi muayene ve tetkik bulgularına göre planlanır. Kuru dönemde akıntı yeniden başlarsa ya da işitme azalırsa değerlendirme yinelenir.
Kronik orta kulak iltihabı çoğu kez ağrısız seyrettiği için hafife alınabilir; oysa işitmeyi ve çevredeki yapıları etkileyebildiğinden izlenmesi gerekir. Tedavinin temelini kulağın sudan korunması, damlanın yalnız hekimin önerdiği biçimde kullanılması ve kontrollerin sürdürülmesi oluşturur. Akıntısı üç günden uzun süren ya da sık yineleyen bir kulak, kulak burun boğaz muayenesi gerektirir.
Tıbbi inceleme: Prof. Dr. Selim Sermed Erbek Yayımlanma: Son güncelleme:











