İçeriğe geç
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82 · Beştepe, Yenimahalle / Ankara selimerbek@gmail.com
Menü
0 (312) 511 07 00
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82, Beştepe – Yenimahalle / Ankara
Baş-Boyun Hastalıkları

Alt Yutak Kanseri

Alt yutak kanseri en çok tütün ve alkolle ilişkilidir, erken dönemde belirti vermeyebilir. Geçmeyen yutma yakınmasının nasıl araştırıldığını özetledim.

Alt yutak kanseri, yutağın gırtlağın arkasında ve iki yanında kalan, yemek borusuna açılan en alt bölümünde (hipofarenks) gelişen kötü huylu bir tümördür. Sık görülmeyen bu kanser en çok tütün ve yoğun alkol kullanımıyla ilişkilidir. Erken dönemde belirti vermeyebildiği için geçmeyen boğaz ve yutma yakınmalarının nedeni araştırılır; bu yakınmaların çoğu ise kanser dışı nedenlere bağlıdır. Ankara'da bu araştırma, Kulak Burun Boğaz muayenesinde gerek görülürse alt yutağın ince bir kamerayla incelenmesiyle yapılır.

Alt Yutak Kanseri (Hipofarenks Kanseri) Nedir?

Alt yutak kanseri, baş-boyun kanserleri grubunda yer alan ve alt yutağın iç yüzeyinden başlayan bir kanserdir. Alt yutak üç bölgeye ayrılır; tümör birinde ya da birkaçında bulunabilir.

Alt yutak kanseri hangi hücrelerden gelişir ve nerelere yayılabilir?

Alt yutak kanserlerinin çoğu, bölgenin iç yüzünü döşeyen ince ve yassı hücrelerden köken alır (yassı hücreli karsinom). Tümör büyüdükçe gırtlağa, yemek borusuna, tiroid bezine ve çevredeki kıkırdaklara uzanabilir; boyundaki lenf bezlerine de ulaşabilir. Bu gruptaki kanserlerin ortak özellikleri baş-boyun kanserleri sayfasında yer alıyor.

Alt yutak kanseri ile gırtlak kanseri neden çoğu zaman birlikte ele alınır?

Alt yutak ile gırtlak birbirine bitişiktir; biri besin yolunun, öteki soluk yolunun başlangıcıdır. Risk etkenleri ve tedavi seçenekleri bu yüzden büyük ölçüde benzerdir. Ayrım belirtilerdedir: ses tellerinde başlayan gırtlak kanseri çoğu zaman erken dönemde ses kısıklığı yaparken alt yutak kanseri genellikle sesi etkilemez. Gırtlakta başlayan tümörleri gırtlak kanseri sayfasında okuyabilirsiniz.

Alt Yutak Kanserinin Belirtileri Nelerdir?

Alt yutak kanserinde geçmeyen boğaz ağrısı, yutkunurken ağrı ve yutma güçlüğü, kulak ağrısı ve boyunda şişlik öne çıkar. Erken dönemde belirti seyrek olduğundan ve ses çoğu zaman etkilenmediğinden hastalık çoğu kez ilerlemiş dönemde fark edilir.

Alt yutak kanseri hangi yakınmalarla kendini gösterebilir?

  • Yutmayla ilgili yakınmalar: Yutkunurken ağrı, lokmanın zor geçmesi ya da boğazda bir şey takılmış gibi bir his.
  • Boğaz ve kulak ağrısı: Geçmeyen boğaz ağrısı ve kulak ağrısı.
  • Boyunda kitle: Boynun yan tarafında ele gelen şişlik; hastalık erken dönemde boyundaki lenf bezlerine ulaşabildiği için boğazda belirgin bir yakınma yokken ilk ipucu bu olabilir.
  • Seste değişiklik: Görülebilir, ancak çoğu zaman ilk belirti değildir.
  • Genel belirtiler: Yorgunluk ve istemeden kilo kaybı.
  • İlerlemiş hastalığın bulguları: Nefes almada güçlük, hırıltılı soluma ya da öksürükle kan gelmesi.

Boğaz ve yutma yakınmaları alt yutak kanseri dışında hangi durumlarda görülür?

Bu yakınmalar alt yutak kanserine özgü değildir; belirtilerin çoğu kanser dışı nedenlere bağlıdır. Yiyecek takılmadan boğazda yumru varmış gibi duyulan hissi boğazda takılma hissi, lokmanın geçişindeki zorlanmanın öteki nedenlerini yutma güçlüğü sayfasında ele aldım. Boyundaki şişliğin de enfeksiyon başta olmak üzere pek çok başka nedeni vardır; bunların nasıl ayırt edildiğini boyunda kitle sayfasında açıkladım.

Alt Yutak Kanseri Riskini Hangi Etkenler Artırır?

Alt yutak kanserinin başlıca risk etkenleri tütün ve yoğun alkol kullanımıdır; beslenme ve bazı uzun süreli hastalıklar da rol oynayabilir. Hastalık yıllar içinde geliştiğinden genç yaşta yaygın değildir ve erkeklerde daha sık görülür. Risk etkeni taşımak kanser gelişeceği anlamına gelmez; bilinen bir etkeni olmayan kişilerde de görülebilir.

Tütün ve alkol alt yutak kanseri riskini nasıl etkiler?

Sigara, puro ya da pipo içmek de tütünü çiğneyerek kullanmak da alt yutak kanseri riskini artırır; tütündeki kimyasalların boğazı döşeyen hücrelerin genetik yapısına zarar verdiği düşünülür. Orta ve yüksek miktarda alkol içenlerde risk, az içenlere göre yüksektir; yoğun alkol tütünün zararlı etkisini de katlar. Tütünü bırakmak, uzun yıllar kullanılmış olsa bile riski büyük ölçüde düşürür.

Alt yutak kanserinde öteki risk etkenleri hangileridir?

  • Yetersiz beslenme: Meyve ve sebzeden yoksun, besin öğeleri yönünden yetersiz beslenme riskin artmasıyla ilişkilendirilmiştir.
  • Uzun süreli demir eksikliği: Demir eksikliğine bağlı kansızlığın, yemek borusunun üst kısmında yutmayı zorlaştıran ince zar halkalarıyla birlikte görüldüğü bir tablo da risk etkenleri arasında sayılır.
  • Mesleki temas: Ahşap tozu, boya buharı ve bazı sanayi kimyasallarıyla uzun ve yoğun temas, bazı alt yutak kanserlerinde riski artırabilir.
  • Mide içeriğinin geri kaçması: Reflünün de riski yükseltebileceği düşünülüyor, ancak bu ilişki henüz kesinleşmemiştir.

Alt Yutak Kanseri Kuşkusunda Ne Zaman Muayene ya da Acil Başvuru Gerekir?

Birkaç haftayı aşan ya da giderek artan yutma güçlüğü, geçmeyen boğaz ya da kulak ağrısı ve boyunda yeni fark edilen bir şişlik Kulak Burun Boğaz muayenesi gerektirir. Nefes almayı zorlaştıran ya da yutmayı tümüyle engelleyen yakınmalar ise beklemeden değerlendirilir.

Alt yutak kanserini akla getiren yakınmalar ne kadar sürerse hekime görünülmelidir?

Enfeksiyonla açıklanamayan ve iki hafta içinde küçülmeyen boyun şişliği muayene edilmelidir; büyüyen ya da ne zamandır var olduğu bilinmeyen şişlikte bu süre beklenmez. Ses kısıklığı üç haftayı aşıyorsa gırtlağa ve alt yutağa bakılması gerekir. Yutma güçlüğüne istemeden kilo kaybı eşlik ediyorsa ya da kişi yerken ve içerken sık sık öksürüp boğulur gibi oluyorsa hekime erken görünmek gerekir.

Alt yutak kanserinde hangi belirtilerde beklemeden acil servise başvurulur?

  • Nefes almada güçlük: Soluk alırken hırıltılı ya da tiz bir ses duyulması veya nefesin giderek daralması beklemeden acil servise başvurmayı gerektirir; nefes güçlüğü konuşmayı engelleyecek kadar ağırsa 112 aranır.
  • Hiçbir şeyi yutamama: Sıvıların ve tükürüğün bile yutulamaması ya da salyanın ağızdan akması tam bir tıkanmayı düşündürebilir; beklemeden hekime ya da acil servise başvurulmalıdır.
  • Balgamda kan: Öksürükle kanlı balgam gelirse beklemeden hekime başvurulmalıdır.

Alt Yutak Kanserinin Tanısı Nasıl Konur?

Alt yutak kanserinde kesin tanı, şüpheli dokudan alınan küçük bir örneğin patoloji incelemesiyle (biyopsi) konur; bu alanı bulmak için önce bölgeye endoskopla bakılır.

Alt yutak kanseri kuşkusunda boğazın alt bölümüne nasıl bakılır?

Ucunda ışık ve kamera bulunan ince, esnek bir alet burundan ilerletilerek gırtlak ve alt yutak incelenebilir. Gerek görülürse ayrıntılı bakı ve doku örneği için genel anestezi altında ağızdan inceleme yapılabilir; yol, ilk bakının bulgularına göre seçilir. Alt yutak yemek borusunun hemen üzerinde olduğu için gerektiğinde bu borunun içine de ince bir kamerayla bakılır (özofagoskopi) ya da baryumlu bir sıvı içildikten sonra röntgen filmi çekilir. Yutmanın kamerayla izlendiği incelemeyi endoskopik yutma değerlendirmesi sayfasında anlattım.

Alt yutak kanserinde biyopsi ve görüntüleme hangi soruları yanıtlar?

Biyopsi, alanın kanser olup olmadığını ve hücre tipini gösterir; boyunda şişlik varsa ondan ince bir iğneyle, gerekirse ultrason eşliğinde örnek alınabilir. Yaygınlığı görmek için gerek görülürse bilgisayarlı tomografi, MR ya da PET-BT istenebilir; bu incelemelerin neyi gösterdiği KBB hastalıklarında MR ve tomografi sayfasında bulunuyor. Bu kişilerde baş-boyun bölgesinde başka bir kanser bulunma olasılığı da arttığı için ağız, dil ve geniz de dikkatle incelenebilir. Bulgular birleştirilerek tedaviye temel olan evre belirlenir.

Alt Yutak Kanseri Nasıl Tedavi Edilir?

Alt yutak kanserinin tedavisi; tümörün evresi, genel sağlık ve beslenme durumu ile konuşma, yeme ve soluk alma işlevlerinin olabildiğince korunması gözetilerek planlanır. Plan farklı uzmanlık alanlarının bir arada değerlendirmesiyle oluşturulur; hastalığı denetim altına alma amacı ile işlevlerin korunması arasındaki tercihler konuşulur ve karar kişiyle birlikte verilir. Tedaviye yanıt kişiden kişiye değişir.

Alt yutak kanserinde uygulanabilen tedavi yöntemleri nelerdir?

  • Cerrahi: Tümörün yaygınlığına göre alt yutağın bir bölümü ya da gırtlakla birlikte daha geniş bir bölüm çıkarılabilir; kısmi ameliyatlarda sesin korunması amaçlanır. Boyundaki lenf bezleri de alınabilir. Gırtlak da alındığında kişi boyunda açılan kalıcı bir açıklıktan (stoma) nefes alır; ameliyat seçenekleri gırtlak kanseri cerrahisi sayfasında daha geniş yer alıyor.
  • Işın tedavisi (radyoterapi): Boyna dışarıdan yöneltilen ışınlar kanser hücrelerine zarar verir; ameliyatın yerine ya da ameliyattan sonra kullanılabilir. Tiroid bezini etkileyebileceğinden tiroid hormonlarına kan testiyle bakılabilir.
  • İlaç tedavileri: Kemoterapi ışınla eş zamanlı, ameliyattan sonra ya da tümörü küçültmek için öncesinde kullanılabilir; bağışıklık sistemini harekete geçiren ilaçlar yineleyen ya da yayılmış hastalıkta gündeme gelebilir.

Alt yutak kanseri tedavisinde rehabilitasyon hangi alanları kapsar?

  • Yutma ve beslenme: Konuşma ve dil terapisti yutmayı yeniden öğrenmeye yardım eder; ağızdan yeterli beslenme mümkün olana dek bir süre beslenme tüpü gerekebilir.
  • Konuşma: Gırtlak alındıysa konuşmak için yeni bir ses kaynağı gerekir; seçenekler terapistle birlikte değerlendirilir.
  • Öteki etkiler: Işın tedavisinden sonra ağız kuruluğu ve tat değişikliği, boyundaki lenf bezleri alındıysa omuzda güçsüzlük ve sertlik görülebilir; fizik tedavi ve hekimin önerdiği önlemler gündeme gelebilir.

Yutma ve konuşmadaki değişikliklere uyum sağlamak duygusal olarak da yorucu olabilir; kişi ve ailesi için psikolojik destek bu sürecin parçası olabilir.

Alt yutak kanseri tedavisinden sonra izlem neden önemlidir?

Alt yutak kanseri tedaviden sonra yineleyebilir; baş-boyunda, yemek borusunda ya da akciğerde yeni bir kanser gelişme olasılığı da artar. Bu nedenle tedaviden sonra da boğaz ve boyun muayenesini, gerektiğinde görüntülemeyi içeren düzenli kontroller sürdürülür; sıklığını hekim belirler, yeni bir yakınmada kontrol öne alınabilir. Sigara içmeyi sürdürmek tedavinin etkisini azaltabilir; sigarayı ve alkolü bırakmak yeni bir kanser olasılığını azaltmaya yardımcı olabilir.

Ankara'da Alt Yutak Kanseri Kuşkusunda Değerlendirme Nasıl İlerler?

Ankara'da alt yutak kanseri kuşkusuyla yapılan değerlendirme, ayrıntılı öykü ve boynun elle yoklanmasıyla başlar; endoskopide şüpheli bir alan görülürse biyopsi, ardından evreyi belirleyecek görüntüleme planlanır.

Alt yutak kanseri kuşkusuyla gelen kişiye hangi sorular sorulur?

Yutma güçlüğünün katı yiyeceklerde mi sıvılarda mı başladığı, giderek artıp artmadığı, yutkunurken ya da kulakta ağrı olup olmadığı ve kilo verilip verilmediği sorulur. Tütün ve alkol kullanımının süresi, iş yerinde solunan toz ve kimyasallar, uzun süredir bilinen bir demir eksikliği ve geçirilmiş bir baş-boyun kanseri de öyküye girer.

Alt yutak kanseri tanısı konduğunda tedaviye hazırlık hangi adımları içerir?

Biyopsi kanseri doğruladığında evre ve uygulanabilen seçenekler, yutma ve konuşma üzerindeki olası etkileriyle birlikte kişiye ve isterse yakınlarına anlatılır. Gerek görülürse istenen kan tahlilleri genel sağlık durumunu, kansızlığı ve beslenme sorunlarını ortaya koyar. Önceki endoskopi, görüntüleme ve patoloji raporları ile düzenli kullanılan ilaçların listesi planlamada yol gösterir.

Alt yutak kanserinde yutma, konuşma ve beslenmeyle ilgili güçlükler tanıdan izleme kadar planın merkezinde yer alır. Ankara'da bu süreç, her aşamanın bulgularına ve kişinin tercihlerine göre şekillenir.

Tıbbi inceleme: Yayımlanma: Son güncelleme:

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. National Cancer Institute — Hypopharyngeal Cancer Treatment (PDQ®)–Patient Version
  2. National Cancer Institute — Head and Neck Cancers
  3. American Cancer Society — Signs and Symptoms of Laryngeal and Hypopharyngeal Cancer
  4. American Cancer Society — Laryngeal and Hypopharyngeal Cancer Causes, Risk Factors, and Prevention
  5. American Cancer Society — Tests for Laryngeal and Hypopharyngeal Cancer
  6. Cleveland Clinic — Hypopharyngeal Cancer
  7. Cancer Research UK — Symptoms of laryngeal cancer
  8. NHS — Symptoms of laryngeal cancer
  9. MSD Manual — Difficulty Swallowing
  10. Eckel HE, Bradley PJ. Treatment Options for Hypopharyngeal Cancer. Adv Otorhinolaryngol. 2019.