İçeriğe geç
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82 · Beştepe, Yenimahalle / Ankara selimerbek@gmail.com
Menü
0 (312) 511 07 00
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82, Beştepe – Yenimahalle / Ankara
Sinüs ve Alerji Hastalıkları

Diş Kaynaklı Sinüzit

Aynı tarafta süren tıkanıklığa kötü kokulu akıntı eşlik ediyorsa kaynak bir üst çene dişi olabilir. Bu tablonun soğuk algınlığından farkını anlattım.

Diş kaynaklı sinüzit (odontojenik sinüzit), üst çene dişlerindeki bir enfeksiyonun ya da bu bölgeye yapılan bir diş işleminin, hemen üstteki yanak sinüsünde (maksiller sinüs) bakteriyel iltihaba yol açmasıdır. Çoğunlukla tek taraflıdır ve yakınmalar aylarca sürebilir. Sanıldığından sık görülür; tek taraflı yanak sinüsü hastalığının başlıca nedenleri arasında sayılır. Kışı soğuk geçen Ankara'da burun tıkanıklığı çoğu kez soğuk algınlığına bağlanır; yakınma hep aynı tarafta kalıyor ve kötü kokulu akıntı eşlik ediyorsa kaynağın bir diş olabileceği akla gelmelidir.

Diş Kaynaklı Sinüzit (Odontojenik Sinüzit) Nedir?

Diş kaynaklı sinüzit, yanak sinüsünün komşu bir üst çene dişinden ya da diş tedavisine bağlı bir yaralanmadan bulaşan bakterilerle iltihaplanmasıdır. İltihap yanak sinüsünde başlar; gözlerin arasındaki ve alındaki sinüslere de uzanabilir. Diş kaynağı bulunmayan sinüs iltihabı sinüzit sayfasının konusudur.

Yanak sinüsünün tabanı hangi dişlerin üzerinde yer alır?

Yanak sinüsünün tabanı üst arka dişlerin üzerinde yer alır; tabana en yakın kökler azı dişlerinin kökleridir, onları küçük azılar izler. Sinüs ile bu dişleri alt ve üst kat komşularına benzetebilirim: aradaki döşeme sinüsün tabanıdır. Yaş ilerledikçe aradaki kemik incelir; bazı kişilerde kök ucu sinüsten yalnızca ince bir kemik tabakası ya da zarla ayrılır. Bu engel inceldiğinde ya da delindiğinde ağız bakterileri sinüse ulaşabilir.

Odontojenik sinüzit olağan sinüzitten hangi yönleriyle ayrılır?

Olağan sinüzitte sorun burundan başlar: soğuk algınlığı ya da alerji sinüsün burna açılan ağzını tıkar. Odontojenik sinüzitte enfeksiyon aşağıdan, diş tarafından gelir. Bu nedenle hastalık çoğu kez tek taraftadır, iltihapta ağız kaynaklı ve oksijensiz ortamda üreyen (anaerop) bakteriler öne çıkar ve yalnız burna yönelik tedaviye çoğu kez yeterli yanıt alınmaz. Yakınmalar aylardır sürdüğü için tablo kronik sinüzit sanılabilir.

Diş Kaynaklı Sinüzit Neden Olur?

Diş kaynaklı sinüzit en sık, üst arka dişlerin kök ucundaki iltihaptan ve diş çekimi sonrasında ağız ile sinüs arasında kalan açıklıktan kaynaklanır. İlerlemiş diş eti hastalığı ve bu bölgedeki cerrahi diş işlemleri daha az bildirilen nedenlerdir.

Hangi diş sorunları yanak sinüsüne iltihap taşır?

  • Kök ucu iltihabı (apikal periodontit): Derin çürük ya da darbe sonrasında dişin özü (pulpa) canlılığını yitirir; kök ucu çevresinde gelişen iltihap ya da apse sinüs tabanını aşabilir.
  • İlerlemiş diş eti hastalığı: Dişi çevreleyen kemikteki erime sinüs tabanına kadar ilerleyebilir.
  • Sinüse kaçan yabancı cisim: Çekim sırasında yer değiştiren kök parçası ya da diş tedavisinde kullanılan bir malzeme sinüs içinde kalabilir.
  • İmplant ve kemik ekleme işlemleri: Olası sorunları arasında sinüs iltihabı da sayılır.

Ağız ile sinüs arasındaki açıklık (oroantral fistül) nasıl anlaşılır?

Üst arka dişlerin çekimi sırasında sinüs tabanı açılabilir; açıklık kapanmazsa içi dokuyla döşenmiş kalıcı bir geçide, yani fistüle dönüşür. İçilen sıvının burundan gelmesi, sümkürürken ağza hava kaçması, ağızda kötü ya da tuzlu bir tat ve ses tınısında değişme bu durumu düşündürür. Geçit açık kaldıkça ağız bakterileri sinüse ulaşır ve iltihap sürer.

Diş ağrısı yokken de odontojenik sinüzit gelişebilir mi?

Gelişebilir; odontojenik sinüziti olan kişilerde diş ağrısı sıklıkla yoktur. Özü canlılığını yitirmiş bir dişte ağrı bir süre kesilebilir, kök ucundaki iltihap ise ağrı vermeden sürebilir. Bu yüzden ağrımayan bir dişin sağlam olduğu varsayılmaz; şüphe varsa diş hekimi dişin canlılığını ve kök ucunu inceler.

Diş Kaynaklı Sinüzitin Belirtileri Nelerdir?

Diş kaynaklı sinüzitin belirtileri öteki sinüzitlerle büyük ölçüde aynıdır: burun tıkanıklığı, koyu renkli akıntı, geniz akıntısı ve yanakta baskı hissi. Akut başlangıçta ateş, baş ağrısı ve göz altında ağrı eklenebilir.

Sinüzitin dişten kaynaklandığını gösteren ipuçları nelerdir?

  • Tek taraflılık: Tıkanıklık, akıntı ve yüzdeki baskı hep aynı taraftadır.
  • Kötü koku: Kişinin burnunda duyduğu pis koku, öteki sinüzitlere göre bu türü daha çok düşündürür; ağızda kötü tat eşlik edebilir.
  • Aynı tarafta diş öyküsü: Diş ağrısı, dişte sallanma, diş eti apsesi ya da çekim, kanal tedavisi, implant gibi bir işlem.
  • Tedaviye karşın sürme: Yakınma antibiyotik tedavisine rağmen sürer.

Sinüs ağrısı ile üst diş ağrısı neden birbirine karışır?

Üst arka dişler sinüse komşu olduğu için sinüs iltihabının ağrısı çoğu kez üst dişlerden geliyormuş gibi algılanır; tek tarafta birkaç azı ve küçük azı dişinde birden duyulur, baş öne eğilince artar. Ağrı tek bir dişte toplanıyor, sıcak, soğuk ya da tatlıyla tetikleniyorsa kaynak daha çok dişin kendisidir.

Diş Kaynaklı Sinüzit Tanısı Nasıl Konur?

Diş kaynaklı sinüzit tanısı iki bulgunun birlikte gösterilmesiyle konur: sinüste iltihap ve aynı tarafta, sinüse komşu bir diş kaynağı. Sinüs tarafını Kulak Burun Boğaz hekimi endoskopik muayeneyle, diş tarafını diş hekimi ağız muayenesi ve diş görüntülemesiyle doğrular.

Endoskopik muayenede odontojenik sinüzit için nereye bakılır?

Muayenede ilk baktığım yer, yanak sinüsünün burna açıldığı orta burun geçididir (orta mea). Burada tek taraflı irin, şişlik (ödem) ya da polip görülmesi sinüsteki iltihabı doğrular. İncelemenin nasıl yapıldığını endoskopik burun muayenesi sayfasında bulabilirsiniz.

Odontojenik sinüzit tanısında hangi görüntülemeler kullanılır?

Sinüs tomografisine ek olarak, gereksinime göre diş hekiminin istediği kök ucu filmi, panoramik film ya da diş tomografisi (konik ışınlı tomografi) kullanılır. Tomografide tek taraftaki yanak sinüsünün dolu görünmesi ve altındaki dişin kök ucunda kemik erimesi beklenen bulgulardır. Diş bulgusu tomografide silik kalabilir ya da hiç görülmeyebilir; o zaman diş hekiminin incelemesi belirleyici olur. Tomografinin nasıl çekildiği sinüs tomografisi başlığında yer alıyor.

Tek taraflı sinüs dolgunluğunda dişten başka neler ayırt edilir?

Tek taraflı sinüs hastalığının her nedeni diş değildir. Sağlıklı kişilerde sinüste mantar birikmesiyle oluşan mantar topu benzer yakınmalar yapabilir; ayrıntısı mantar sinüziti sayfasındadır. Açılmayan tıkanıklık, burun kanaması ya da üst dişlerde sallanma başka nedenlerle de ortaya çıkabilir; bu yakınmalar burun ve sinüs tümörlerinin belirtisi de olabildiğinden şüphede tomografiye MR eklenebilir. Diş sorunu olan birinde tomografide yalnızca sinüs zarı kalınlaşmış görünüyor, endoskopide de irin saptanmıyorsa tablo genellikle diş kaynaklı sinüzit sayılmaz.

Diş Kaynaklı Sinüzit Nasıl Tedavi Edilir?

Diş kaynaklı sinüzit tedavisi iki hedefi birlikte gözetir: dişteki enfeksiyon kaynağının tedavisi ve sinüsün yeniden boşalıp havalanması. Hangi adımın önce atılacağı diş sorununun türüne ve sinüs yakınmalarının ağırlığına göre değişir; karar Kulak Burun Boğaz hekimi, diş hekimi ya da ağız ve çene cerrahı ile hastanın birlikte konuşmasıyla verilir.

Odontojenik sinüzitte ilaç tedavisinin yeri nedir?

Antibiyotik, kortizonlu burun spreyi ve tuzlu suyla burun yıkama akut dönemde yakınmayı azaltmaya yardımcı olabilir, ancak çoğu kez tek başına yetmez. Tedavi edilebilir bir diş kaynağı yerinde durdukça antibiyotik geçici bir önlem olarak kalır. İlaçlar diş ya da sinüs girişiminin yerini tutmaz.

Odontojenik sinüzitte kaynak dişe hangi girişimler uygulanır?

Girişim sorunun türüne göre seçilir:

  • Dişi koruyan tedaviler: Kanal tedavisi, kök ucu cerrahisi ve diş eti tedavisi, korunabilecek dişte enfeksiyonun tedavisi için uygulanır.
  • Diş çekimi: Korunamayacak dişte enfeksiyon kaynağını kaldırmak için yapılır.
  • Fistülün kapatılması: Onarım için komşu dokular ağız-sinüs açıklığının üzerine kaydırılır; sinüse yönelik girişim gerekiyorsa aynı seansta ya da yakın zamanda yapılabilir.

Kaynak diş tedavi edildiğinde sinüsteki iltihap bazı kişilerde başka girişime gerek kalmadan gerileyebilir; önemli bir bölümünde sinüs cerrahisi yine gerekir. İmplanta bağlı sinüzitte implantın çıkarılması her zaman gerekmez. Küçük olgu dizilerine dayanan derlemelerde, implant sallanmıyorsa ve çevresinde iltihap yoksa implantın yerinde bırakılıp sinüsün tedavi edilebildiği bildirilmiştir.

Odontojenik sinüzitte sinüse yönelik ameliyatta neler yapılır?

Ameliyat burun deliklerinden endoskopla yapılır; yanak sinüsünün doğal ağzı genişletilerek sinüsün boşalması ve havalanması amaçlanır, sinüse kaçmış yabancı cisim varsa alınır. Hangi sinüslerin açılacağı tomografi ve muayene bulgularına göre belirlenir; sonuçlar kişiden kişiye değişebilir. Bu girişim, diş tedavisine karşın sinüzit sürdüğünde ya da enfeksiyon sinüs dışına yayıldığında gündeme gelir. Uzlaşı raporlarında, sinüs yakınmaları ağır olan kişilerde ameliyatın diş tedavisinden önce yapılması da seçenekler arasındadır; diş kaynağı ardından yine tedavi edilir. Ameliyatın aşamaları ve iyileşme dönemi için endoskopik sinüs cerrahisi sayfasına bakabilirsiniz.

Diş Kaynaklı Sinüzit Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Diş kaynaklı sinüzit tedavi edilmezse, kaynak yerinde durduğu için iltihap süreğenleşebilir; akıntı, koku ve yüzdeki baskı aylarca devam edebilir. Hastaların bir bölümünde belirti hiç olmaz. Bu olguların seyri incelenmemiştir; bir derlemede, seyrek de olsa yayılım olasılığı nedeniyle o durumda da en azından diş kaynağının tedavisi ve sinüsün izlenmesi önerilmiştir.

Odontojenik sinüzit göz çevresine ve komşu dokulara yayılabilir mi?

Yayılabilir, ancak seyrek görülür. Yanak sinüsünün tavanı aynı zamanda göz çukurunun tabanıdır; bildirilen yayılımların çoğu göz çevresi ve göz çukuru iltihabı biçimindedir. Daha az sıklıkla yüzün yumuşak dokusu, çevre kemikler ve kafa içi etkilenir. Yayılım yollarını sinüzit komplikasyonları başlığında ayrıca ele aldım.

Diş kaynaklı sinüzitte hangi belirtiler acil başvuru gerektirir?

  • Göz bulguları: Göz çevresinde şişlik ve kızarıklık, göz ağrısı, görmede bulanıklık ya da değişiklik.
  • Ateş ve baş ağrısı: Yüksek ateşle birlikte geçmeyen, şiddetli baş ağrısı.
  • Sinir sistemi belirtileri: Ense sertliği, bilinç bulanıklığı ya da nöbet.
  • Yüzde şişlik: Yanakta ya da yüzde yayılan şişlik ve kızarıklık.

Bu belirtilerden biri ortaya çıktığında acil servise başvurulmalı; bilinç değişikliği ya da nöbet varsa 112 aranmalıdır.

Ankara'da Diş Kaynaklı Sinüzit İçin Muayene ve Tedavi Süreci Nasıl İlerler?

Ankara'da diş kaynaklı sinüzit değerlendirmesi öyküyle başlar: yakınmanın hangi tarafta olduğu, ne zamandır sürdüğü, kötü koku olup olmadığı ve o taraftaki üst dişlere yapılan işlemler sorulur. Ardından burun endoskopla incelenir; gerek görülürse tomografi istenir. Bulgular diş kaynağını düşündürüyorsa diş hekimi ya da ağız ve çene cerrahı değerlendirmesi istenir; tedavinin sırası iki uzmanlık alanının bulgularına göre planlanır. Girişimin yapılacağı ortam ve anestezi biçimi muayene bulgularına göre belirlenir.

Odontojenik sinüzit muayenesine gelirken yanınızda neler bulunmalı?

  • Diş tedavisi kayıtları: Hangi dişe ne zaman çekim, kanal tedavisi, implant ya da kemik ekleme yapıldığını gösteren bilgiler.
  • Önceki görüntülemeler: Sinüs tomografileri, panoramik ve öteki diş filmleri. Raporlarda diş bulgusu her zaman yer almadığı için görüntülerin kendisini getirmek yararlıdır.
  • İlaç listesi: Sürekli kullandığınız ilaçlar ve bu yakınma için aldığınız antibiyotik tedavileri.

Diş kaynaklı sinüzit tedavisinden sonra kontrol nasıl planlanır?

Diş tedavisinden sonraki kontrollerde sinüsün düzelip düzelmediği yakınmalar ve endoskopik muayeneyle izlenir; kötü kokunun ve irinli akıntının sürmesi sinüs tarafının da ele alınması gerektiğini düşündürür. Tedaviye rağmen iltihap sürerse diş değerlendirmesi yinelenir; ilk incelemede saptanamayan bir kaynak sonradan ortaya çıkabilir.

Tek tarafta süren, kötü kokulu sinüzitte dişlerin de değerlendirilmesi gerekir. Tedavinin temeli kaynak diş ile sinüsün birlikte ele alınmasıdır.

Tıbbi inceleme: Yayımlanma: Son güncelleme:

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. Craig JR, Poetker DM, Aksoy U, et al. Diagnosing odontogenic sinusitis: An international multidisciplinary consensus statement. Int Forum Allergy Rhinol. 2021.
  2. Craig JR, Tataryn RW, Aghaloo TL, et al. Management of odontogenic sinusitis: multidisciplinary consensus statement. Int Forum Allergy Rhinol. 2020.
  3. Craig JR. Odontogenic sinusitis: A state-of-the-art review. World J Otorhinolaryngol Head Neck Surg. 2022.
  4. Lin J, Wang C, Wang X, et al. Expert consensus on odontogenic maxillary sinusitis multi-disciplinary treatment. Int J Oral Sci. 2024.
  5. Parvini P, Obreja K, Sader R, et al. Surgical options in oroantral fistula management: a narrative review. Int J Implant Dent. 2018.
  6. MSD Manual — Sinusitis
  7. MSD Manual — Toothache
  8. MedlinePlus — Sinusitis
  9. Cleveland Clinic — Sinus Infection (Sinusitis)
  10. National Cancer Institute — Paranasal Sinus and Nasal Cavity Cancer Treatment (PDQ)