İçeriğe geç
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82 · Beştepe, Yenimahalle / Ankara selimerbek@gmail.com
Menü
0 (312) 511 07 00
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82, Beştepe – Yenimahalle / Ankara
Çocuklarda KBB Hastalıkları

Çocuklarda Yabancı Cisim

Soluk yolunu tıkayan cisim beklemeden müdahale gerektirir; düğme pil ve mıknatıs ayrı bir gruptur. Kulak, burun ve yemek borusundaki cisimleri ayrıca anlattım.

Çocuklarda yabancı cisim, küçük bir nesnenin ya da yiyecek parçasının kulağa, burna, soluk yoluna ya da yemek borusuna kaçıp orada takılmasıdır. Bu kazalar çoğu kez oyun ya da yemek sırasında olur. Soluk yolunu tıkayan cisim beklemeden müdahale gerektirir. Yutulan cisimlerin çoğu sindirim yolundan kendiliğinden geçer, ancak düğme pil ve mıknatıs ayrı bir gruptur. Ankara'da bu yakınmayla yapılan başvurularda da ilk ayrım, cismin hangi yola kaçtığı ve çocuğun rahat nefes alıp almadığıdır.

Çocuklarda Yabancı Cisim Nedir, Hangi Yaşlarda Sık Görülür?

Çocuklarda yabancı cisim, çocuğun kendi soktuğu ya da kazayla kaçırdığı bir nesnenin vücut boşluklarından birinde takılı kalmasıdır ve en sık bebeklik ile okul öncesi dönemde görülür. Bu dönemdeki çocuklar çevrelerini nesneleri ağızlarına götürerek tanır.

Çocuklarda yabancı cisim hangi bölgelere kaçar?

  • Kulak yolu: Boncuk, küçük oyuncak, tohum, meyve çekirdeği, katlanmış kâğıt, pamuklu çubuk parçası, işitme cihazı pili ve böcek.
  • Burun boşluğu: Burun deliğine sokulan boncuk gibi küçük nesneler; düğme pil de bu bölgede bulunabilir.
  • Soluk yolu: Gırtlak, nefes borusu ve bronşlara kaçan fındık, fıstık, tohum, patlamış mısır gibi yiyecekler; düğme, boncuk, oyuncak parçası ve balon.
  • Yemek borusu ve mide: Bozuk para, bilye, toplu iğne, silgi, düğme, düğme pil ve mıknatıs.

Küçük çocuklarda yabancı cisim neden daha kolay takılır?

Küçük çocukların hava yolu yetişkinlerinkinden dardır; öksürürken de bazı cisimleri yerinden oynatacak kadar güçlü bir hava akımı oluşturamazlar. Bilye, boncuk ve düğme pil, boyutları nedeniyle çocuğun hava yoluna tam oturabilecek nesnelerdir. Küçük çocuklarda soluk yoluna en sık kaçanlar ise yiyecek parçalarıdır.

Kulakta ve Burunda Yabancı Cisim Çocuklarda Nasıl Anlaşılır?

Kulakta ve burunda yabancı cisim, çocukta cismin bulunduğu taraftaki yakınmalarla anlaşılır: kulakta ağrı ya da işitme azlığı, burunda tek yanlı akıntı. İki bölgede de cismi evde çubuk, cımbız ya da benzeri bir aletle çıkarmaya çalışmak onu daha derine itebilir.

Çocuğun kulağındaki yabancı cisim hangi yakınmalara yol açar?

Kulağa kaçan cisim ağrı, tahriş, kulakta bir şey varmış hissi, işitmede azalma, vızıltı ve akıntıya yol açabilir. Kendiliğinden düşmeyen cisim hekime gösterilir; kulağa çubuk, kibrit ya da başka bir şey sokulmaz, çünkü cisim içeri itilebilir ve kulak zarar görebilir. Cisim pil, böcek ya da sivri bir nesneyse ya da fasulye gibi şişebilen bir taneyse beklemeden acil servise başvurulur. Kulak yolundaki cismin hekim tarafından hangi aletlerle alındığını kulak temizliği sayfasında anlattım.

Çocukta tek taraflı kötü kokulu burun akıntısı neden önemlidir?

Burnun yalnız bir yanından gelen, kötü kokan, kanlı ya da iltihaplı akıntı burunda yabancı cisim kuşkusu doğurur. Burna ya da kulağa konan düğme pil kalıcı hasara yol açabilir; pil olasılığı varsa hekim görmeden burna ya da kulağa damla damlatılmaz. Burundaki cismin belirtileri, evde yapılmaması gerekenler ve çıkarma yöntemleri burunda yabancı cisim sayfasında ayrıntılı olarak yer alıyor.

Soluk Yoluna Kaçan Yabancı Cismin Çocuklardaki Belirtileri Nelerdir?

Soluk yoluna kaçan yabancı cisim çocukta ani bir öksürük nöbeti, hırıltılı solunum ya da nefes darlığıyla kendini gösterebilir. Belirtilerin ağırlığı cismin hava yolunu ne ölçüde kapattığına bağlıdır; hava yolunun tümüyle tıkanması acil yardım gerektirir.

Soluk yoluna cisim kaçan çocukta ilk dakikalarda hangi belirtiler görülür?

  • Öksürük ve boğulma: Oyun ya da yemek sırasında aniden başlayan, nöbet biçiminde öksürük.
  • Gürültülü solunum: Nefes alıp verirken duyulan hırıltı ya da hışıltı.
  • Konuşma ve öksürükte zayıflama: Konuşmada güçlük, sessizleşen ve etkisiz kalan öksürük.
  • Renk değişikliği: Yüzde morarma, kızarma ya da solukluk.
  • Ağrı: Göğüste, boğazda ya da boyunda ağrı.

Çocukta ani başlayan öksürük nöbeti ne zaman yabancı cismi düşündürür?

Hasta olmayan bir çocukta yemek sırasında ya da ağzına küçük nesneler alma alışkanlığı varken aniden başlayan öksürük, olayı kimse görmemiş olsa da soluk yoluna cisim kaçtığını düşündürür. Kaçma anında yalnız hafif yakınmalar olabilir ve olay unutulabilir; cisim bu durumda sonradan iltihap ya da enfeksiyon bulgularıyla fark edilebilir. Bu yüzden öksürük nöbeti geçmiş olsa da çocuk hekime gösterilir. Uzayan öksürüğün öteki nedenlerine kronik öksürük sayfasında değindim.

Çocuğa Yabancı Cisim Kaçtığında İlk Yardımda Neler Yapılır?

Çocuğa yabancı cisim kaçtığında ilk yardım, çocuğun etkili biçimde öksürüp öksüremediğine göre değişir. Yüksek sesle öksüren çocuk öksürmeye teşvik edilir ve yalnız bırakılmaz; güçlü öksürük cismi dışarı atabilir.

Boğulan çocukta hangi işaretlerde 112 aranır?

Çocuk nefes alamıyor, konuşamıyor ya da ses çıkaramıyor, öksürüğü sessizleşiyor, yüzü morarıyor ya da bilinci bulanıyorsa yüksek sesle yardım istenir ve 112 aranır. Telefon hoparlöre alınır, çocuk yalnız bırakılmaz. Soluk yolunu açmaya yönelik ilk yardım manevraları bebekte ve büyük çocukta farklıdır; bunlar ilk yardım eğitimi almış kişilerce ya da 112'nin telefondaki yönlendirmesiyle uygulanabilir. Küçük çocuğu olan ailelerin ilk yardım eğitimi alması bu yüzden yararlıdır. Cisim çıkmış ve çocuk rahatlamış olsa bile hekime görünmesi gerekir; geride parça kalmış ya da ilk yardım sırasında bir zedelenme olmuş olabilir.

Yabancı cisim kaçan çocukta evde hangi girişimlerden kaçınılır?

  • Ağzı körlemesine yoklamak: Görülmeyen bir cisim için çocuğun ağzına parmak sokulmaz; parmak cismi daha içeri itebilir.
  • Kusturmaya çalışmak: Pil ya da başka bir cisim yutan çocuk kusturulmaz; kusma boğulmaya ya da hava yolunun tıkanmasına yol açabilir.
  • Yedirip içirmek: Düğme pil ya da mıknatıs kuşkusunda, hekim aksini söylemedikçe çocuğa bir şey yedirilip içirilmez.
  • Zorla beslemek: Ağlayan ya da hızlı soluyan bebeğe zorla yiyecek ya da sıvı verilmez; bu, solunum yoluna kaçmaya neden olabilir.
  • Kulağı ve burnu kurcalamak: Kulağa ve burna çubuk ya da başka bir alet sokulmaz; cisim daha derine itilebilir.

Çocuklarda Yutulan Yabancı Cisimlerden Hangileri Acil Sayılır?

Çocuklarda yutulan yabancı cisimlerden düğme pil, mıknatıs, sivri ve büyük cisimler acil sayılır; bu durumda belirti çıkması beklenmeden acil servise gidilir. Yemek borusunu geçip mideye ulaşan öteki cisimlerin çoğu sindirim yolundan zarar vermeden geçer; hangi cismin izlenebileceğine hekim karar verir.

Düğme pil yutulduğu düşünülen çocukta neden belirti beklenmez?

Yemek borusuna takılan düğme pilin çevresinde oluşan elektrik akımı, dokuyu yakan kimyasal bir madde açığa çıkarır. Yemek borusunda, nefes borusunda ve büyük damarlarda ağır hasar iki saat gibi kısa bir sürede gelişebilir. Pilin yemek borusunu geçip geçmeyeceği önceden bilinemez. Yutma anı görülmemişse salya, kusma, ateş, yeme ve içmede azalma, yutma güçlüğü ve öksürük sıradan bir viral hastalığı andırabilir. Bu yüzden pil yutulduğu kuşkusu, yutma anı görülmemiş ve hiçbir belirti yoksa bile beklemeden acil servise gitmek için yeterlidir.

Mıknatıs, sivri ya da büyük bir cisim yutan çocukta nasıl davranılır?

Mıknatıs yutulduğunda, tek parça olduğu düşünülse bile beklemeden acil servise gidilir; iki ya da daha fazla mıknatısın birlikte yutulması ayrıca tehlikelidir ve bu parçaların hemen çıkarılması gerekir. Sivri, uzun ya da büyük cisimler de aynı biçimde acil değerlendirilir; nesne yutan çocuk başlangıçta hiçbir belirti göstermeyebilir.

Yutulan cisim çocukta yemek borusuna takılırsa hangi belirtiler görülür?

  • Salya akması: Tükürüğü yutamama ve ağızdan salya gelmesi.
  • Yutmada zorlanma: Yemeği yutamama ya da yutkunurken güçlük çekme.
  • Ağrı: Boyunda ya da göğüste ağrı; bebeklerde açıklanamayan huzursuzluk.
  • Öksürük ve hışıltı: Cismin soluk yolunda olabileceğini de düşündürür.
  • Mide ve bağırsak bulguları: Kusma, karın ağrısı, ateş, kusmukta ya da dışkıda kan.

Nefes almada güçlük ya da bilinç bulanıklığında 112 aranır; şiddetli kusma, kusmukta ya da dışkıda kan, göğüste ya da boyunda ağrı olduğunda da beklemeden acil servise başvurulur. Yutma yakınmasının yabancı cisim dışındaki nedenleri yutma güçlüğü sayfasında ele alınıyor.

Çocuklarda Yabancı Cisim Nasıl Saptanır ve Çıkarılır?

Çocuklarda yabancı cisim, olayın öyküsü, muayene ve gerektiğinde görüntülemeyle saptanır; çıkarma yöntemi cismin türüne ve bulunduğu yere göre seçilir. Soluk yolu cisminde tipik tablo, ani bir kaçırma öyküsüne dinlemede hışıltı ya da azalmış solunum sesinin eşlik etmesidir.

Yabancı cismin yerini bulmak için çocukta hangi tetkikler istenir?

Metal ya da filmde görünen bir malzemeden yapılmış cisimlerin yeri röntgen filmiyle belirlenebilir; düğme pil kuşkusunda film çoğu durumda beklemeden çekilir. Soluk yolunda cisim kuşkusunun düşük ya da orta düzeyde kaldığı durumlarda bilgisayarlı tomografi karar vermeye yardımcı olabilir; bu tetkikin genel özelliklerini KBB hastalıklarında MR ve tomografi sayfasında bulabilirsiniz. Kuşku güçlüyse tanı ve tedavi bronkoskopiyle birlikte planlanabilir.

Soluk ya da yemek yolundaki cisim çocukta hangi işlemle çıkarılır?

Soluk yolundaki cisim, ucunda ışık ve kamera bulunan bir boruyla hava yollarına girilerek yapılan bronkoskopiyle görülüp çıkarılabilir. Bu işlem genel anestezi altında uygulanabilir; anestezi biçimine ve işlemin yapılacağı ortama hekim çocuğun durumunu değerlendirerek karar verir. Çıkarılması gereken yemek borusu ya da mide cisimlerinin çoğu, ucunda kamera bulunan ince ve esnek bir aletle (endoskop) bulunup alınabilir; bazı durumlarda ameliyat gerekebilir. Cisim çıkarıldıktan sonra akciğerde enfeksiyon gelişirse hekim uygun görürse ilaç ve solunum tedavisi uygulanabilir. İyileşmenin seyri cismin türüne ve ne kadar süre kaldığına göre çocuktan çocuğa değişir.

Ankara'da Çocuklarda Yabancı Cisim İçin Değerlendirme Süreci Nasıl İlerler?

Ankara'da çocuklarda yabancı cisim değerlendirmesi, acil olanı ayırmakla başlar; kulakta ya da burunda kalmış, hafif yakınmalı bir cisimde KBB muayenesiyle cismin yeri ve türü belirlenir. Gerek görülürse tetkik istenir; çıkarma yöntemi ve anestezi gerekip gerekmediği muayene bulgularına göre planlanır. İşlemden sonra kalıntı ya da zedelenme olup olmadığı kontrol edilir.

Yabancı cisim kuşkusuyla başvuran çocuğun ailesinden hangi bilgiler istenir?

Muayenede ilk öğrenmek istediğim, kaçan nesnenin ne olduğu ve olayın üzerinden ne kadar zaman geçtiğidir. Nesne pilse, üzerindeki ya da paketindeki tanıtım numarası pilin türünü ve boyutunu gösterir; aynı nesnenin evde kalan bir eşi de işe yarar. Olaydan sonra yapılan ilk yardım girişimleri ve çocuğun o zamandan beri yiyip içtikleri de sorulur; bilinen hastalıklar ve kullanılan ilaçlar, anestezi gerekirse önem kazanır.

Çocuklarda yabancı cisim kazalarını önlemek için evde neler yapılabilir?

  • Pil yuvaları: Düğme pil kullanan oyuncak ve aletlerde pil kapağının sıkıca kapalı tutulması en önemli önlemdir; yedek ve kullanılmış piller açıkta bırakılmaz.
  • Küçük nesneler: Bozuk para, toplu iğne, bilye, boncuk ve mıknatıslar, özellikle bebeklerin ve küçük çocukların erişemeyeceği yerde tutulur.
  • Riskli yiyecekler: Küçük çocuklara bütün fındık-fıstık, bütün üzüm, patlamış mısır, sosis, kemikli yiyecek ve sert şeker verilmez; yiyecekler küçük parçalara bölünür.
  • Yemek düzeni: Ağzında yiyecek varken çocuğun konuşması, gülmesi ve oyun oynaması engellenir; lokmasını iyi çiğnemesi öğretilir.
  • Alışkanlık: Çocuğa kulağına, burnuna ve ağzına nesne sokmaması yaşına uygun bir dille anlatılır.

Soluk yolunu tıkayan cisimde 112, düğme pil ve mıknatısta beklemeden acil servis, kulak ve burundaki cisimde ise evde kurcalamadan muayene ilkesi geçerlidir. Hangi tetkikin isteneceğine ve cismin hangi yöntemle alınacağına her çocukta muayene bulgularına göre ayrıca karar verilir.

Tıbbi inceleme: Yayımlanma: Son güncelleme:

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. MedlinePlus — Foreign object - inhaled
  2. MedlinePlus — Foreign object - swallowed
  3. MedlinePlus — Bronchoscopy
  4. NHS — How to stop a child from choking
  5. healthdirect — Swallowed object
  6. healthdirect — Objects in the ear
  7. MSD Manual Professional Edition — Nasal Foreign Bodies
  8. ENT Health — Button Battery Awareness
  9. National Capital Poison Center — Swallowed a button battery? Battery in the nose or ear?
  10. Brown MC, Powers A, Trope M, et al. Airway Foreign Bodies. Otolaryngol Clin North Am. 2026.