Bademcik ameliyatı (tonsillektomi), boğazın iki yanındaki bademciklerin çevrelerindeki ince kapsülle birlikte tümüyle çıkarılmasıdır. Çocuklarda daha sık yapılır; erişkinlerde de gerekebilir. Başlıca iki nedeni, uykuda solunumu bozan iri bademcikler ile sık ya da ağır seyreden bademcik iltihaplarıdır. Çocuklarda çoğu kez geniz etinin alınmasıyla aynı anestezide birleştirilir. Ankara'da bademcik ameliyatı konuşulmadan önce yakınmanın gerçekten bademcikten kaynaklanıp kaynaklanmadığı muayeneyle değerlendirilir. Ameliyattan görülecek yarar da iyileşmenin seyri de kişiden kişiye değişir.
Bademcik Ameliyatı (Tonsillektomi) Nedir ve Kimlere Uygulanır?
Bademcik ameliyatı, bademcik dokusunun kapsülüyle birlikte, kapsül ile boğaz kası arasındaki aralıktan ayrılarak çıkarıldığı ameliyattır; bademciklerin koruyucu olmaktan çok yakınmaya yol açtığı kişilerde gündeme gelir. Bademcikler bağışıklık sisteminin parçasıdır; alınmalarının bağışıklık sistemini zayıflatmadığı, vücudun mikroplarla savaşmayı sürdürdüğü bildirilir. Ameliyatla boğaz enfeksiyonlarının seyrekleşmesi amaçlanır; boğazın öteki dokuları ise yine iltihaplanabilir.
Bademcik ameliyatı hangi durumlarda gündeme gelebilir?
- Uykuda solunumu bozan büyüklük: İri bademcikler uykuda hava yolunu daraltıp horlamaya ve nefes duraklamalarına yol açıyorsa ameliyat konuşulabilir; bu tabloyu çocuklarda horlama ve uyku apnesi ile obstrüktif uyku apnesi sayfalarında ele aldım.
- Sık ya da ağır yineleyen iltihap: Antibiyotik tedavisine karşın sık yineleyen ya da okula, işe devamı belirgin biçimde aksatan iltihaplarda seçenekler arasındadır; iltihabın kendisi bademcik iltihabı sayfasının konusudur.
- Yineleyen apse: Bademcik çevresinde birden çok kez irin toplanması ameliyatı gündeme getirebilir; apsenin tedavisini bademcik apsesi sayfasında anlattım.
- Kuşku uyandıran büyüme: Bademcikte kuşku uyandıran bir büyüme ya da kitle varsa doku, tanı amacıyla çıkarılıp mikroskop altında incelenebilir; bu tür büyümenin nasıl değerlendirildiği bademcik büyümesi sayfasında yer alıyor.
- Sık ve rahatsız eden taş: Ağız bakımına karşın sık yineleyen ve günlük yaşamı etkileyen bademcik taşı seyrek olarak ameliyat nedeni olabilir.
Bademcik ameliyatı yerine izlem hangi durumlarda konuşulur?
Belirtileri hafif olan çocukların birçoğunda yakınmalar büyüdükçe azalabildiğinden ameliyat her iri bademcikte ya da her boğaz ağrısında gerekmez. Karar tek bir ölçüte dayanmaz: iltihapların ya da uykudaki yakınmaların sıklığı, ağırlığı, günlük yaşama etkisi ve eşlik eden durumlar bir arada tartılır, karar hekimle birlikte verilir. Uyku için yapılan ameliyattan sonra da yakınmalar sürebilir ya da zamanla yineleyebilir; kilo fazlası olan çocuklarda uykuya yönelik yararın daha sınırlı kalma olasılığı vardır. Bademciğin yalnız bir bölümünün alındığı girişim ayrı bir işlemdir ve bademcik küçültme (tonsillotomi) sayfasında ele alınıyor.
Bademcik Ameliyatı Öncesinde Nasıl Hazırlanılır?
Bademcik ameliyatına hazırlık, kişinin ameliyata ve genel anesteziye uygunluğunun değerlendirilmesiyle başlar; sağlık öyküsü alınır, muayene yapılır ve kullanılan ilaçlar gözden geçirilir.
Bademcik ameliyatı öncesinde kanama eğilimi neden sorulur?
Kanama bu ameliyatın başlıca sorunlarından biri olduğu için, kişide ya da ailesinde kanama bozukluğu, kanın pıhtılaşmasıyla ya da anesteziyle ilgili bir sorun yaşanıp yaşanmadığı bildirilmelidir. Orak hücre hastalığı gibi kan hastalıkları ve gebelik de ameliyattan önce söylenmesi gereken durumlardandır. Gerek görülürse kan sayımı ve pıhtılaşma testleri istenebilir; hangi testin gerektiğine öyküye ve muayeneye göre hekim karar verir.
Bademcik ameliyatından önce ilaçlar ve açlık nasıl düzenlenir?
- İlaç listesi: Düzenli kullanılan ilaçların yanında eczaneden reçetesiz alınanlar, vitaminler ve bitkisel ürünler de söylenir.
- Pıhtılaşmayı etkileyen ilaçlar: Kan sulandırıcılar ve bazı ağrı kesiciler kanamayı artırabildiğinden ameliyattan bir süre önce ara verilmesi istenebilir; hangi ilacın ne zaman bırakılacağını hekim söyler, hiçbir ilaç kendi kendine bırakılmaz.
- Açlık: Anestezi başlarken midedeki içerik kusulabileceği için yeme ve içmenin ne zaman kesileceğine ilişkin talimata tam olarak uyulur.
- Ameliyat günü: Hekimin o gün alınmasını istediği ilaçlar yalnız küçük bir yudum suyla verilir.
Bademcik Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Bademcik ameliyatı genel anestezi altında, ağız yoluyla yapılır; kişi ameliyat boyunca uyur ve deride kesi açılmaz. Ağız küçük bir aletle açık tutulur, bademcikler çevre dokudan ayrılarak çıkarılır ve kanama denetlenir; yara yerleri dikiş konmadan kendiliğinden iyileşmeye bırakılır. Ameliyat çoğu zaman yarım saat dolayında sürer; geniz eti de alınacaksa süre uzayabilir. Bu girişimin ayrıntısını geniz eti ameliyatı sayfasında bulabilirsiniz.
Bademcik ameliyatında cerrahi yöntemi ne belirler?
Bademcik dokusu, doku kesen cerrahi aletlerle ya da ısı veya radyofrekans enerjisi kullanan aletlerle çıkarılabilir. Hangi yolun izleneceğine muayene bulgularını ve ameliyatın nedenini göz önüne alarak hekim karar verir. İyileşmenin süresi de uygulanan girişime, kişinin iyileşme hızına ve bir sorun gelişip gelişmediğine göre değişebilir.
Bademcik ameliyatından sonra eve dönüş zamanı nasıl belirlenir?
Ameliyattan sonra kişi uyanma odasında, tam olarak uyanıp rahat soluyabilene, öksürüp yutabilene dek izlenir; bu sırada damardan sıvı verilmesi sürdürülebilir. Eve aynı gün mü, bir gecelik izlemden sonra mı dönüleceği yaşa, ameliyatın nedenine, eşlik eden hastalıklara ve genel duruma göre hekimce belirlenir. Çok küçük yaştaki çocuklarda ve ağır uyku apnesi nedeniyle ameliyat edilen çocuklarda solunumun bir gece boyunca yatarak izlenmesi gerekebilir.
Bademcik Ameliyatından Sonra İyileşme Nasıl İlerler?
Bademcik ameliyatından sonra tam iyileşme genellikle iki hafta dolayında sürer. Ağrı bu dönemin en belirgin yakınmasıdır ve yavaş yavaş azalır; iyileşme erişkinlerde çocuklara göre daha zorlu geçebilir.
Bademcik ameliyatının ilk günlerinde hangi yakınmalar beklenir?
- Boğaz ağrısı: Ameliyatı izleyen birkaç gün içinde artabilir, ardından giderek hafifler; çoğu kişide bir-iki hafta içinde azalır. Sabahları daha belirgin olabilir.
- Kulağa vuran ağrı: Ağrı kulakta, boyunda ve çenede de hissedilebilir; iyileşme döneminde görülebilen bir durumdur.
- Beyaz örtü: Bademciklerin alındığı yerde beyaz bir tabaka oluşur; bu, iyileşmenin olağan bir parçasıdır.
- Hafif ateş ve halsizlik: İlk bir-iki gün hafif ateş ve yorgunluk görülebilir.
- Öteki yakınmalar: Ağız kokusu, ses kısıklığı, küçük dilde şişlik, boğazda dolgunluk hissi ve ilk saatlerde bulantı olabilir.
Bademcik ameliyatından sonra beslenme ve sıvı alımı nasıl düzenlenir?
İyileşmenin en önemli parçalarından biri yeterli sıvı almaktır; ağrı yutmayı güçleştirse de su ve öteki sıvılar sık sık, küçük yudumlarla içilir. İlk günlerde yumuşak ve serin yiyecekler daha kolay yutulur. Boğazı tahriş etmediği ölçüde olağan yemeğe geçilebilir; çiğnenen yiyecekler boğazın arkasındaki kasların çalışmasına da yardımcı olur. Portakal gibi asitli meyveler ve meyve suları, sıcak ve baharatlı ya da sert, çıtır yiyecekler yara yerini acıtabileceği için bir süre geri planda tutulur. Ağrı kesiciler hekimin önerdiği biçimde ve aralıklarla kullanılır; çocuklarda bazı ağrı kesiciler kullanılmadığından hangi ilacın verileceğini hekim belirler. Çocuk ağrısını her zaman söylemeyebileceği için ara ara sorulmalıdır.
Bademcik ameliyatından sonra okula ve işe dönüş nasıl planlanır?
Okula ya da işe dönüş çoğu kişide bir-iki haftalık bir aranın ardından olur; zamanını iyileşmenin gidişine bakarak hekim belirler. Yara iyileşirken boğaz enfeksiyonlarına yakalanmamak için ilk dönemde hasta kişilerden ve kalabalık ortamlardan uzak durmak önerilir. Kanama olasılığını artırmamak için iyileşme döneminde spor ve yorucu etkinliklere de ara verilir; bunlara ne zaman dönüleceğini hekim söyler.
Bademcik Ameliyatının Riskleri ve Olası Sorunları Nelerdir?
Bademcik ameliyatının başlıca riski ameliyat sonrası kanamadır; sıvı kaybı, yara enfeksiyonu ve anesteziye bağlı sorunlar da olasıdır. Bu sorunlar seyrek görülür; belirtilerini önceden bilmek, gerektiğinde zamanında davranmayı kolaylaştırır.
Bademcik ameliyatı sonrası kanama küçük olsa da neden önemsenir?
Kanama ameliyatın ilk 24 saatinde ya da izleyen günlerde, iki hafta içinde ortaya çıkabilir. Az miktardaki bir kanama daha yoğun bir kanamanın öncüsü olabilir; bu yüzden kendiliğinden duran kanama da önemsenir. Ağızdan ya da burundan taze kırmızı kan gelmesi, kan tükürme ya da kanlı kusma görülürse, miktarı az olsa bile beklemeden acil servise başvurulur. Kanama yoğunsa ya da nefes almada güçlük varsa 112 aranır. Ağza gelen kan yutulmaz, tükürülür; çocuklarda kanama seyrek olarak yutulduğu için fark edilmeyip ancak kan kusulunca ortaya çıkabilir. Kanama birden fazla kez görülebilir ve durdurmak için yeniden işlem gerekebilir. Eve dönmeden önce, böyle bir durumda nereye başvurulacağı ve kime haber verileceği ayrıca anlatılır.
Bademcik ameliyatına bağlı öteki sorunlar nelerdir?
- Sıvı kaybı: Ağrı nedeniyle yeterince içemeyen kişide, özellikle çocukta, sıvı kaybı gelişebilir; damardan sıvı vermek gerekebilir.
- Enfeksiyon: Ameliyat bölgesinde enfeksiyon gelişebilir.
- Anesteziye bağlı sorunlar: İlaçlara tepki ve solunum sorunları her genel anestezide olası risklerdendir.
- Ağız içinde zedelenme ve şişlik: Dudak, dil, diş ya da küçük dil zedelenebilir; dilde ya da damakta şişlik olabilir.
- Tat değişikliği: Tat duyusunda değişiklik seyrek bildirilen sorunlardandır.
- Kalan doku ve ek işlem: Yerinde küçük bademcik parçaları kalabilir ve bunlar iltihaplanabilir; kimi durumda ek bir işlem gerekebilir.
Bademcik ameliyatı sonrası hangi yakınmalar beklemeden hekime bildirilir?
Kanama ve nefes güçlüğü dışında şu durumlarda da beklemeden hekime başvurulur:
- Yüksek ateş: 38,3 °C'yi aşan ya da ilaçla düşmeyen ateş; ilk bir-iki günden sonra da süren hafif ateş.
- Yutamama: Yiyecek ya da sıvı yutamama ve sıvı kaybı belirtileri.
- Denetlenemeyen ağrı: Hekimin önerdiği ağrı kesiciye karşın hafiflemeyen ya da giderek artan ağrı.
- Kusma: İlk 24 saatten sonra da süren bulantı ve kusma.
Ankara'da Bademcik Ameliyatı Kararı ve Ameliyat Sonrası İzlem Nasıl İlerler?
Ankara'da bademcik ameliyatı süreci, yakınmaların dinlendiği ve boğazın muayene edildiği görüşmeyle başlar; uykudaki solunum ön plandaysa gerek görülürse uyku testi istenir. Ameliyat seçeneği izlemle birlikte, beklenenleri ve riskleriyle konuşulur. Karar verilirse hazırlık, ameliyat günü ve kontroller birlikte planlanır.
Bademcik ameliyatı görüşmesine hangi bilgilerle gelinir?
Geçirilen bademcik iltihaplarının yaklaşık zamanlarını, ne kadar sürdüklerini ve okula ya da işe devamı ne ölçüde etkilediklerini not etmek değerlendirmeyi kolaylaştırır. Uykuda horlama ya da nefes duraklaması varsa ailenin ya da yatak arkadaşının gözlemleri ve önceki uyku testi raporu da işe yarar. İlaç alerjileri de ilk görüşmede söylenmelidir. Ameliyat yapılmazsa ne olacağı gibi sorulmak istenenleri önceden bir kâğıda yazmak, görüşmede unutulanları azaltır.
Bademcik ameliyatından sonraki kontroller nasıl planlanır?
Ameliyattan sonra kanama olup olmadığı, ağrının ve sıvı alımının nasıl gittiği izlenir; ilk kontrolün gerekip gerekmediğini ve zamanını hekim belirler. Uyku apnesi nedeniyle ameliyat edilen çocukta horlama ya da nefes duraklamaları sürer veya yeniden başlarsa değerlendirme yinelenir. Kanama olasılığı nedeniyle ameliyattan sonraki bir-iki haftayı acil servise kolay ulaşılabilecek bir yerde geçirmek önerilir; uzakta yaşayanlar bu konuyu ameliyattan önce konuşabilir.
Bademcik ameliyatının gerekip gerekmediği, yakınmaların ağırlığı ve genel durum birlikte tartılarak hekimle kararlaştırılır. İyileşme döneminde yeterli sıvı alımı, ağrının denetimi ve kanama belirtilerinin bilinmesi öne çıkar; beklenen yarar kişiden kişiye değişir.
Tıbbi inceleme: Prof. Dr. Selim Sermed Erbek Yayımlanma: Son güncelleme:











