İçeriğe geç
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82 · Beştepe, Yenimahalle / Ankara selimerbek@gmail.com
Menü
0 (312) 511 07 00
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82, Beştepe – Yenimahalle / Ankara
Kulak Hastalıkları

Perilenf Fistülü

Perilenf fistülünde iç kulak sıvısı ince bir zar açıklığından sızar; işitme ve denge etkilenir. Olası nedenleri ve tanıya giden testleri derledim.

Perilenf fistülü, iç kulağı dolduran sıvının (perilenf), iç kulakla orta kulak arasındaki ince zarlarda oluşan bir yırtık ya da açıklıktan orta kulağa sızmasıdır. Sızıntı çoğunlukla oval ya da yuvarlak pencere denen iki küçük açıklıktan birinde oluşur ve işitmeyle dengeyi birlikte etkileyebilir. Seyrek görülür; çoğu kez bir kafa darbesi, ani basınç değişikliği ya da kulak ameliyatının ardından ortaya çıkar, bazen belirgin bir neden bulunamaz. Ankara'da bu şüpheyle yapılan değerlendirme ayrıntılı öykü, kulak muayenesi ve işitme-denge testleriyle başlar.

Perilenf Fistülü Nedir, İç Kulakta Nerede Oluşur?

Perilenf fistülü, havayla dolu orta kulak ile sıvıyla dolu iç kulak arasında olmaması gereken bir bağlantının açılmasıdır. Zarlardan biri yırtıldığında iç kulak sıvısı orta kulağa geçer; iç kulaktaki basınç dengesinin bozulması işitme ve denge yakınmalarına yol açar.

Perilenf fistülünde oval ve yuvarlak pencere neyi ayırır?

İç kulak, orta kulağa iki küçük açıklıkla komşudur ve ikisinin de üstü ince bir zarla kapalıdır. Oval pencere, kemikçiklerin sonuncusu olan üzengi kemiğinin tabanının oturduğu giriştir; yuvarlak pencere ise yalnız zarla örtülü ikinci açıklıktır. İç kulağı saran kemikteki bir kırık ya da ince çatlaklar da sızıntıya yol açabilir.

Perilenf fistülü kimlerde ve kaç kulakta görülür?

Perilenf fistülü her yaşta görülebilir; bazı kişilerde doğuştan bulunur ve çocuklarda iç kulağın doğuştan yapı farklılıkları fistüle zemin hazırlayabilir. Çoğunlukla tek kulağı etkiler, iki kulağın birlikte etkilenmesi seyrektir.

Perilenf Fistülünün Belirtileri Nelerdir?

Perilenf fistülünün başlıca belirtileri işitme kaybı, baş dönmesi ya da dengesizlik, kulakta dolgunluk ve çınlamadır; yakınmalar çoğu kez bir arada ve bir olayın hemen ardından başlar. Gülmek, hapşırmak, öksürmek, ağır kaldırmak ya da yükseklik değişikliği belirtileri belirginleştirebilir.

Perilenf fistülü işitmeyi nasıl etkiler?

İşitme kaybı birden başlayabileceği gibi azalıp artarak dalgalı bir seyir de izleyebilir. Kulakta dolgunluk ya da tıkanıklık hissi sık eşlik eder. Çınlama ya da uğultu da eklenebilir; öteki nedenlerini kulak çınlaması sayfasında ele aldım.

Perilenf fistülünde baş dönmesi ve dengesizlik nasıl hissedilir?

Etrafın döndüğü bir baş dönmesi olabilir; ancak en sık tarif edilen yakınma, ayakta dururken ya da yürürken dengede duramama hissidir. Taşıt tutmasına benzer bulantı, baş ağrısı ve unutkanlık da tanımlanabilir. Baş dönmesinin geniş neden yelpazesini baş dönmesi sayfasında bulabilirsiniz.

Perilenf Fistülü Neden Olur?

Perilenf fistülü çoğunlukla iç kulağa dışarıdan ya da vücudun içinden ani basınç bindiren bir olayın veya doğrudan yaralanmanın ardından gelişir.

Perilenf fistülüne yol açabilen olaylar nelerdir?

  • Kafa ve kulak travması: Hafif darbeler dahil kafa travmaları, şakak kemiği kırıkları, kulağa tokat ya da kulak çubuğu gibi bir cismin batması.
  • Dış basınç değişiklikleri: Uçak yolculuğunda ve dalışta yaşanan basınç yaralanmaları; zar ve orta kulaktaki etkilerini barotravma sayfasında anlattım.
  • Vücudun içinden gelen basınç artışı: Ağır kaldırma, şiddetli ıkınma, doğum, sert hapşırma ve öksürme ya da burnu çok sert sümkürme.
  • Ani yüksek ses ve zar yaralanması: Kulağa çok yakın patlayan silah sesi gibi gürültüler ve delinmiş kulak zarı.
  • Kulak ameliyatı ve iltihapları: Özellikle üzengi kemiği ameliyatlarından sonra pencere çevresinden sızıntı gelişebilir; sık tekrarlayan kulak iltihapları da nedenler arasındadır.

Belirgin bir olay olmadan perilenf fistülü gelişebilir mi?

Gelişebilir; öncesinde hiçbir olay saptanamayan bu duruma nedeni bilinmeyen perilenf fistülü denir. Bir kısmında pencere çevresindeki kemikte doğuştan yapı farklılıkları ya da ince çatlaklar sızıntıya zemin hazırlıyor olabilir. Doğuştan bir açıklık, işitmeyi kendiliğinden azaltabilir ya da sonraki bir darbede işitme kaybına yatkınlık yaratabilir. Nedensiz sanılan olguların bir bölümünde, o sırada yakınma yaratmamış eski bir yaralanmanın rol oynadığı düşünülür.

Perilenf Fistülü Tanısı Nasıl Konur, Neden Güçtür?

Perilenf fistülü tanısı öykü, muayene, işitme ve denge testleri, gerek görülürse görüntüleme ve tedaviye yanıtın birlikte değerlendirilmesiyle konur; hastalığa özgü bir belirti ya da tek başına kesin sonuç veren bir test yoktur. Herkesçe kabul görmüş resmi tanı ölçütleri de bulunmadığından tanı, uzmanlar arasında on yıllardır tartışılmaktadır. Uzun süre sızıntının ameliyatta gözle görülmesi dayanak sayılmıştır; ancak iç kulaktaki toplam sıvı yalnızca birkaç damla kadardır ve orta kulakta görülen sıvı başka kaynaklı olabilir. İç kulak sıvısına özgü bir proteini arayan laboratuvar testleri araştırılmaktadır, fakat henüz yaygın klinik kullanımda değildir.

Perilenf fistülü hangi iç kulak sorunlarıyla karışabilir?

  • Meniere hastalığı: Dalgalanan işitme, kulak dolgunluğu, çınlama ve baş dönmesiyle benzer bir tablo çizer; hastalığın kendisini Meniere hastalığı sayfasında tanıttım.
  • Süperior kanal dehisansı: Denge kanallarından birinin üstündeki kemiğin incelmesi ya da açık kalmasıdır, zarda yırtık yoktur. Sesle ya da basınçla tetiklenen baş dönmesi ve kişinin kendi vücut seslerini yüksek duyması bu olasılığı güçlendirir; ayrıntılar süperior kanal dehisansı sayfasında.
  • Vestibüler nörit ve labirentit (iç kulak iltihabı): Ani başlayan baş dönmesi ve dengesizlikle fistülü taklit edebilir.
  • Vestibüler migren ve östaki borusu işlev bozukluğu: Dalgalanan işitme ya da basınç değişimiyle artan yakınmalar bu durumlarda da görülebilir.

Perilenf fistülü şüphesinde işitme ve denge testleri neye bakar?

Bu testlerin amacı etkilenen tarafı belirlemek ve benzer belirtiler veren öteki hastalıkları ayırt etmektir. İşitme testiyle kaybın ne ölçüde olduğu ve hangi kulakta bulunduğu belirlenir; nasıl yapıldığını odyometri sayfasında okuyabilirsiniz. Göz hareketlerini kaydeden denge testleri, iç kulağın denge işlevini ve ses ya da basınçla ortaya çıkan istemsiz göz titremesini (nistagmus) araştırır; bu kayıt yöntemini videonistagmografi sayfasında açıkladım. Dış kulak yoluna basınç verilirken gözlerin izlendiği fistül testi ve iç kulak sıvısının basıncını değerlendiren elektrokokleografi de kullanılabilir. Duyarlılıkları değişkendir; normal bir sonuç fistül olasılığını tek başına ortadan kaldırmaz.

Perilenf fistülünde tomografi ve MR ne zaman işe yarar?

Şakak kemiğinin yüksek çözünürlüklü tomografisi ve MR, iç kulakta hava kabarcığı ya da pencere çevresinde sıvı gibi bulguları gösterebilir. Görüntüleme en çok travma ya da kulak ameliyatından kısa süre sonra gelişen, daha büyük sızıntılarda yol gösterir; küçük, aralıklı ya da yavaş sızıntılar seçilemeyebilir. Tomografi, kemik kanal açıklığı gibi benzer tablo yaratan durumları ayırt etmek için de gereklidir.

Perilenf Fistülü Nasıl Tedavi Edilir?

Perilenf fistülünde tedavi cerrahi dışı önlemler ya da ameliyatla yapılır; cerrahi dışı yaklaşımda amaç, iç kulaktaki ve kafa içindeki basıncı artıran zorlanmaları azaltmaktır. Etkinlik kısıtlanır; istirahat ile ıkınmaktan ve ağır kaldırmaktan kaçınma önerilebilir, istirahatin süresini hekim belirler. Bazı fistüllerin bu dönemde kendiliğinden kapanabildiği bilinir; ancak hangilerinde bunun olacağı önceden kestirilemez ve yaralanma ağırlaştıkça bu olasılık azalır.

Perilenf fistülünde tedavi seçimi neye göre yapılır?

Tedavi, fistülün nedenine, belirtilerin şiddetine ve seyrine göre planlanır. Belirgin bir nedeni olmayan olgularda genellikle önce cerrahi dışı önlemler denenir. Darbe ya da kulak ameliyatı gibi nedeni belli olan olgularda yaklaşım uzmanlar arasında farklılık gösterir; ameliyatın gündeme gelip gelmeyeceğine ve zamanına bulgulara göre hekim karar verir.

Perilenf fistülü onarımının amacı ve sınırları nelerdir?

Önlemlere karşın süren ya da kötüleşen yakınmalarda, sızıntının ameliyatla araştırılıp pencerelerin onarılması seçenekler arasındadır. Amaç sızıntıyı durdurmaktır; kaybedilmiş işitmenin onarımla geri gelmesi sık görülmez. Ameliyat herkes için uygun değildir, olası riskler ve sınırlar önceden konuşulur; sonuçlar kişiden kişiye değişir. Onarımdan sonraki iyileşme döneminde başı yüksekte tutarak yatmak, dalış ve ağır kaldırma gibi kulağı zorlayan işlerden kaçınmak istenir.

Perilenf Fistülünde Hangi Durumlarda Beklemeden Başvurulmalıdır?

Perilenf fistülünü düşündüren yakınmalarda, özellikle işitme aniden azalmışsa ya da şiddetli baş dönmesi varsa beklemeden değerlendirme gerekir. Ani işitme kaybı, nedeni ne olursa olsun başlı başına bir uyarı işaretidir.

Perilenf fistülünü düşündüren hangi belirtiler acil değerlendirilir?

  • Bir kulakta işitmenin birden azalması: Birkaç gün içinde gelişen ya da sabah uyanınca fark edilen belirgin kayıp; zamanın neden önemli olduğunu ani işitme kaybı sayfasında açıkladım.
  • Ayakta durmayı engelleyen baş dönmesi: Etrafın dönmesi, belirgin dengesizlik ve kusma.
  • Darbe ya da dalış sonrası yakınmalar: Kafa travması ya da kulağa cisim batmasının ardından veya dalışta inerken başlayan işitme kaybı ve baş dönmesi.
  • Travma sonrası kulaktan sıvı gelmesi: Kafa darbesinin ardından kulaktan berrak ya da kanla karışık sıvı sızıyorsa ya da şiddetli baş ağrısı, güçsüzlük eşlik ediyorsa acil servise başvurulmalı ya da 112 aranmalıdır.

Tedavi gecikirse perilenf fistülü işitmeyi nasıl etkileyebilir?

Nedeni belli olan bir fistülde tedavinin gecikmesinin, işitme kaybının kalıcı hale gelme riskini artırabileceğine dikkat çekilir; ameliyatın zamanlaması ise uzmanlar arasında tartışmalıdır. Süren dengesizlik düşme olasılığını da yükseltir; bu dönemde dengeyi kaybettirebilecek ortamlardan uzak durmak yararlı olabilir.

Ankara'da Perilenf Fistülü İçin Muayene ve Tedavi Süreci Nasıl İlerler?

Ankara'da perilenf fistülü şüphesiyle yapılan değerlendirme; yakınmaların ne zaman ve neyin ardından başladığının öğrenilmesi, kulak muayenesi, işitme ve denge testleri, gerek görülürse görüntüleme ve son olarak izlemin mi tedavinin mi gerektiğine karar verilmesi adımlarıyla ilerler. Muayenede kulak zarında yırtık ya da kan olup olmadığına bakarım; ayrıntılı testler bu ilk bulgulara göre istenir.

Perilenf fistülü şüphesinde ilk görüşmeden önce neler not edilmeli?

  • Başlangıç anı: Yakınmanın hangi gün ve hangi olayın ardından başladığı; darbe, uçuş, dalış, ağır kaldırma, şiddetli öksürük ya da hapşırık olup olmadığı.
  • Belirtilerin seyri: İşitmenin dalgalanıp dalgalanmadığı, baş dönmesinin hangi durumlarda arttığı.
  • Kulak geçmişi: Geçirilmiş kulak ameliyatları ve sık geçirilen kulak iltihapları.
  • Önceki tetkikler ve ilaçlar: İşitme testleri, tomografi ya da MR görüntüleri ile raporları ve kullanılan ilaçların listesi.

Perilenf fistülünde kontrol muayenelerinde neye bakılır?

Kontrollerde işitme testi yinelenerek değişim izlenir, baş dönmesinin ve dengesizliğin seyri sorgulanır. İşitme kötüleşiyor ya da yakınmalar sürüyorsa tedavi planı yeniden gözden geçirilir. Ağır kaldırmaya, dalışa ya da uçuşa ne zaman dönülebileceğine bulgulara göre hekim karar verir.

Perilenf fistülünün tanısı çoğu kez öteki iç kulak hastalıkları dışlanarak konur. Bir darbe, basınç değişikliği ya da zorlanmanın ardından başlayan işitme kaybı, baş dönmesi ve kulak dolgunluğu bu olasılığı akla getirir; yakınmaların hangi olayla başladığını not etmek tanıya yardımcı olur.

Tıbbi inceleme: Yayımlanma: Son güncelleme:

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. Cleveland Clinic — Perilymphatic Fistula
  2. MSD Manual — Barotrauma of the Ear
  3. MSD Manual — Sudden Hearing Loss
  4. healthdirect — Fluid from the ear
  5. Sarna B, Abouzari M, Merna C, et al. Perilymphatic Fistula: A Review of Classification, Etiology, Diagnosis, and Treatment. Front Neurol. 2020.
  6. Deveze A, Matsuda H, Elziere M, et al. Diagnosis and Treatment of Perilymphatic Fistula. Adv Otorhinolaryngol. 2018.
  7. Hornibrook J. Perilymph fistula: fifty years of controversy. ISRN Otolaryngol. 2012.