Kulak zarı kireçlenmesi, kulak zarında ve bazen orta kulağın içinde, iyileşme sürecinde kalsiyum birikmesiyle oluşan sertleşmiş, beyaz plaklardır. Tıp dilinde yalnız zarı tutan biçime miringoskleroz, orta kulak yapılarına da uzanan biçime timpanoskleroz denir. Çoğu kez geçirilmiş orta kulak iltihaplarının ya da zara yapılan bir girişimin ardından gelişir. Zarla sınırlı plaklar çoğu kez işitmeyi etkilemez ve yakınmaya yol açmaz; kemikçikleri saran yaygın biçim ise iletim tipi işitme kaybına neden olabilir. Ankara'da yapılan muayenede ilk soru, plağın yalnız zarda mı kaldığı yoksa sesi ileten yapılara mı uzandığıdır.
Kulak Zarı Kireçlenmesi (Timpanoskleroz) Nedir?
Kulak zarı kireçlenmesi, uzun süren iltihabın etkisiyle zarın orta katmanında ve orta kulağı döşeyen ince zarın (mukoza) altındaki dokuda görülen yapı bozulması ve kalsiyum birikmesidir. Kireçlenen bölge sertleşir, kalınlaşır ve esnekliğini yitirir; muayenede tebeşir beyazı lekeler olarak görülür. Orta kulağa uzanan biçimde plaklar kemikçik zincirini sararak hareketini kısıtlayabilir.
Kulak zarı kireçlenmesinde “kireç” sözü neyi anlatır?
Buradaki kireç, zar ya da orta kulak iltihap, yırtılma veya ameliyatla zedelendikten sonra iyileşme sürecinde oluşan, kalsiyum birikmiş ve sertleşmiş iz dokusudur. Bu izin neden bazı kulaklarda oluştuğu tam olarak bilinmiyor; olağan dışı bir iyileşme tepkisiyle ilişkili olduğu düşünülüyor. “Kulak kireçlenmesi” denince otoskleroz da anlaşılabilir; oysa otoskleroz, orta kulakta anormal kemik büyümesiyle seyreden, ailede görülebilen ve genellikle erken ya da orta erişkinlikte başlayan ayrı bir hastalıktır.
Kulak zarı kireçlenmesi kimlerde daha sık görülür?
Kulak zarı kireçlenmesi herkeste görülebilir, ancak geçmişinde kulak iltihabı ya da kulak yaralanması olanlarda daha olasıdır. Süreğen orta kulak iltihabı geçirmiş kulaklarda ve kulak tüpü takılmış zarlarda sık rastlanan bir bulgudur. Süreğen iltihap nedeniyle ameliyat edilen kulaklarda yapılan bir çalışmada kireçlenmenin çoğunlukla zarla sınırlı kaldığı, bir bölümünde ise kemikçiklere uzandığı görülmüştür.
Kulak Zarı Kireçlenmesi Neden Olur?
Kulak zarı kireçlenmesi çoğu kez yineleyen ya da uzun süren orta kulak iltihabından, bazen de zarın yırtılması ya da zara yapılan bir girişimden sonra gelişir. Zarı tahriş eden her durum bu ize zemin hazırlayabilir.
Hangi kulak sorunları timpanoskleroza zemin hazırlar?
- Yineleyen ya da süreğen orta kulak iltihabı: En sık zemindir; yıllarca süren iltihabın nasıl ele alındığını kronik orta kulak iltihabı sayfasında anlattım.
- Zarın arkasında biriken yapışkan sıvı: Orta kulakta uzun süre kalan sıvı da kireçlenmeye katkıda bulunabilir; bu tablonun ayrıntısı orta kulakta sıvı birikmesi sayfasındadır.
- Kulak zarının yırtılması: İltihap ya da darbeyle zarda oluşan delik de kireçlenmeye zemin hazırlayabilen durumlar arasındadır.
- Kulak tüpü ve öteki kulak ameliyatları: Tüp takılmış zarlarda plak sık görülür; tüp takılan çocuklarda yapılan bir çalışmada plağın, tüp zarda uzun kaldıkça daha sık geliştiği ve her zaman tüpün bulunduğu noktada çıkmadığı bildirilmiştir. Bu plaklar çoğu durumda işitmede sorun yaratmaz ve tedavi gerektirmez; tüpün nasıl takıldığını kulak tüpü takılması sayfasında bulabilirsiniz.
- Kolesteatom: Orta kulakta deri birikimiyle seyreden bu hastalık da kireçlenmeye katkıda bulunabilen durumlar arasında sayılır.
Kulak zarı kireçlenmesi bulaşır mı, oluşması önlenebilir mi?
Kulak zarı kireçlenmesi bulaşmaz; yalnız ona zemin hazırlayan enfeksiyonlar kişiden kişiye geçebilir. Oluşmasını tümüyle önlemenin bir yolu yoktur. Kulak iltihaplarının zamanında tedavi edilmesi, kulağa pamuklu çubuk ya da başka bir cisim sokulmaması ve çok yüksek seslere karşı kulak koruyucu takılması zarın zedelenme olasılığını azaltabilir.
Kulak Zarı Kireçlenmesinin Belirtileri Nelerdir?
Kulak zarı kireçlenmesi zarla sınırlı kaldığında çoğu kez hiçbir belirti vermez. Kireçlenme yaygınlaştığında ya da kemikçikleri sararak hareketlerini kısıtladığında başlıca belirti, sesin iç kulağa iletilememesinden kaynaklanan iletim tipi işitme kaybıdır; bu kayıp hafif, orta ya da ileri düzeyde olabilir.
Kulak zarı kireçlenmesi neden çoğu kez rastlantıyla fark edilir?
Yakınma yaratmayan bir plağı kişi kendisi fark edemez; plak ancak zara bakıldığında görülür. Bu nedenle çoğu kez başka bir nedenle yapılan kulak muayenesinde ortaya çıkar. Plağın görülmesi tek başına işitme kaybı olduğu anlamına gelmez; işitmenin durumu ancak testle anlaşılır.
Timpanosklerozu olan kişide hangi yakınmalar muayene gerektirir?
- İşitmede azalma: Seslerin daha kısık duyulması kireçlenmenin kemikçikleri etkilediğini düşündürebilir; iletim tipi kaybın öteki nedenleri işitme kaybı sayfasında ele alınıyor.
- Kulak ağrısı: Kireçlenmede seyrek görülür; ağrı varsa eşlik eden bir iltihap ya da başka bir neden araştırılır.
- Kulak akıntısı: Kireçlenmenin belirtileri arasında yer almaz; zarda delik ya da süren bir iltihap olabileceğini düşündürür.
- Ani işitme kaybı: İşitmenin birden azalması, zarında kireç plağı bilinen kişide de beklemeden değerlendirilmesi gereken ayrı bir durumdur.
Kulak Zarı Kireçlenmesi Tanısı Nasıl Konur?
Kulak zarı kireçlenmesi tanısı, öykünün dinlenmesi ve zarın ışıklı, büyütmeli bir aletle (otoskop) incelenmesiyle konur. İşitmenin etkilenip etkilenmediğini işitme testleri gösterir; ameliyat düşünülen durumlarda görüntüleme eklenebilir.
Otoskopla bakıldığında kireç plağı nasıl ayırt edilir?
Kireç plağı, normalde ince ve yarı saydam olan zarın üzerinde tebeşir beyazı bir leke olarak seçilir. Muayenede plağın yeri ve büyüklüğü, zarda delik bulunup bulunmadığı ve kulak yolunda akıntı olup olmadığı kaydedilir. Gerektiğinde ucunda kamera bulunan ince bir aletle (endoskop) zara daha yakından bakılır.
Kulak zarı kireçlenmesinde hangi işitme testleri istenir?
- Odyometri: Kulaklıkla verilen seslerle işitme eşikleri ölçülür; kayıp varsa tipi ve derecesi belirlenir. Testin aşamaları odyometri sayfasında yer alıyor.
- Timpanometri: Kulak yolunu kapatan küçük bir başlıkla zarın ses ve basınç değişikliklerine verdiği yanıt kaydedilir; ağrısızdır ve kulak başına birkaç dakika sürer. İltihap ya da sıvının iz bıraktığı zar ve kemikçik sorunları sonucun olağan dışı çıkmasına yol açabilir.
Timpanosklerozda tomografi ne zaman gerekir?
Tanının çoğu muayene ve işitme testleriyle konur; tomografi her kişide istenmez. İletim tipi işitme kaybı bulunan ve ameliyat konuşulan kişide yüksek çözünürlüklü temporal kemik tomografisi, kemikçiklerin kireçlenmeyle sabitlenip sabitlenmediği konusunda bilgi verebilir. Bu görüntüler muayene ve test sonuçlarıyla birlikte yorumlanır.
Kulak Zarı Kireçlenmesi Nasıl Tedavi Edilir?
Kulak zarı kireçlenmesi işitmeyi etkilemiyorsa tedavi gerekmez; plak kendiliğinden kaybolmasa da çoğu kişide zararsız bir muayene bulgusu olarak kalır ve belirti vermeyen plakların çıkarılması önerilmez. İşitme kaybına yol açan kireçlenmede seçenekler ameliyat ve işitme cihazıdır; hangisinin uygun olduğu kaybın derecesine, kireçlenmenin yerine ve kişinin tercihine göre konuşulur.
Kulak zarı kireçlenmesinde plakları eriten bir ilaç ya da damla var mıdır?
Hayır, kireç plağını eriten ya da geriletmeye yarayan bir ilaç veya damla bilinmemektedir; plağı ortadan kaldırmanın genel olarak tek yolu ameliyattır. Kireçlenmeyle birlikte etkin bir kulak iltihabı varsa ilaç tedavisi o iltihap için verilir, plağın kendisi için değil.
Timpanoskleroz cerrahisinin sonuçları neden kişiden kişiye değişir?
Ameliyatta sertleşmiş dokunun çıkarılması, gerekiyorsa zarın onarılması ve sabitlenen kemikçik zincirinin yeniden hareketlendirilmesi ya da kurulması amaçlanır. Sonucu büyük ölçüde kireçlenmenin yeri ve yaygınlığı belirler; üzengi kemiğinin oturduğu bölge (oval pencere) etkilendiğinde ve iltihap da sürüyorsa ameliyat iki aşamada planlanabilir. Derlemeler bu ameliyatların sonuçlarının tartışmalı olduğunu ve temkinle değerlendirilmesi gerektiğini vurgular; işitmede nasıl bir değişim olacağı önceden kesin söylenemez. Zarın ve kemikçiklerin onarım aşamaları timpanoplasti sayfasının konusudur; onarım yapılamadığında ya da beklenen yararı sağlamadığında işitme cihazları seçenek olarak kalır.
Timpanoskleroz ameliyatının olası riskleri nelerdir?
Kireç plağı yüz sinirinin kanalına ya da üzengi kemiğinin oturduğu pencereye yakınsa, bu bölgede çalışmak yüzde güçsüzlük, baş dönmesi ya da iç kulak kaynaklı işitme kaybı gibi sorunlara yol açabilir. Ameliyattan sonra işitmenin kötüleşmesi ya da kireçlenmenin yinelemesi de olasılıklar arasındadır. Bu nedenle karar, beklenen yararla riskler birlikte tartılarak verilir.
Ankara'da Kulak Zarı Kireçlenmesi İçin Muayene ve İzlem Süreci Nasıl İlerler?
Ankara'da kulak zarı kireçlenmesinde değerlendirme, kulak öyküsünün konuşulması ve zarın incelenmesiyle başlar. Plak görülürse işitme testleri eklenir; sonraki adımları bu iki bilgi belirler.
Kulak zarında kireç plağı görülen kişi muayeneye hangi bilgileri getirmeli?
- Kulak öyküsü: Çocuklukta ya da yetişkinlikte geçirilen kulak iltihapları, zar delinmesi ve akıntı dönemleri.
- Geçirilmiş girişimler: Takılan kulak tüpleri ve geçirilmiş kulak ameliyatları.
- Önceki işitme sonuçları: Varsa eski odyometri, timpanometri ve tomografi raporları; karşılaştırma yapmayı kolaylaştırır.
- Kullanılan ilaçlar: Düzenli kullanılan ilaçlar ve son dönemde kulağa damlatılan damlalar.
Kireç plağı saptandıktan sonraki adımlar nasıl belirlenir?
İşitme normalse ve zarda delik yoksa plak bir muayene bulgusu olarak kayda geçer; işitmede değişiklik fark edilirse yeniden değerlendirme yapılır. İletim tipi işitme kaybı saptanırsa gerek görülürse tomografi istenir; ameliyatın ve işitme cihazının o kişide neyi amaçladığı ve sınırları anlatılır. Ameliyatın yapılacağı ortam ve anestezi biçimi muayene bulgularına göre planlanır.
Kulak zarındaki kireç plağı çoğu kişide işitmeyi etkilemeyen, geçmiş bir iltihabın izidir. İşitme azaldığında ise kireçlenmenin nereye uzandığı muayene ve testlerle belirlenir ve seçenekler bu bilgiye göre tartılır.
Tıbbi inceleme: Prof. Dr. Selim Sermed Erbek Yayımlanma: Son güncelleme:











