Akustik refleks testi, kulağa yüksek bir ses verildiğinde orta kulaktaki küçük bir kasın istem dışı kasılmasını, kulak zarının hareketliliğindeki değişimden yakalayan bir ölçümdür. Üzengi kası refleksi ölçümü olarak da anılır. İşitme düzeyini göstermez; orta kulağın, iç kulağın, işitme sinirinin, beyin sapındaki bağlantının ve yüz sinirinin birlikte çalışıp çalışmadığına ilişkin bilgi verir. Timpanometrinin ardından, aynı uç kulaktayken yapılır ve kişinin sese yanıt vermesini gerektirmez. Ankara'da da işitme ve kulak yakınmalarının değerlendirilmesinde, gerek görüldüğünde öteki işitme testlerine eklenen tamamlayıcı ölçümlerden biridir.
Akustik Refleks Testi Nedir ve Neyi Ölçer?
Akustik refleks testi, yüksek sesin orta kulakta başlattığı kas kasılmasının hangi ses düzeyinde ortaya çıktığını ölçer. Cihaz kasın kendisini değil, kasılmanın kulak zarının esnekliğinde yarattığı küçük değişimi kaydeder.
Akustik refleks sırasında orta kulakta ne olur?
Yüksek bir ses duyulduğunda, orta kulaktaki üzengi kemiğine tutunan üzengi kası (stapedius kası) kasılır. Kasılma kemikçik zincirini gerginleştirir, kulak zarının sese karşı direncini artırır ve iç kulağa ulaşan ses enerjisini azaltır. Refleks istem dışıdır ve ses yalnız bir kulağa verilse bile iki kulakta birden ortaya çıkar. Bunu, tek göze ışık tutulduğunda iki göz bebeğinin birlikte küçülmesine benzetebilirim. Refleksi ancak kişinin yüksek olarak algıladığı sesler başlatır.
Akustik refleks ölçümü kulağın hangi bölümleri hakkında bilgi verir?
Refleksin oluşması için sesin orta kulaktan iç kulağa geçmesi, iç kulakta sinir uyarısına çevrilmesi, işitme siniriyle beyin sapına ulaşması ve oradan yüz siniri aracılığıyla üzengi kasına dönmesi gerekir. Ölçüm bu nedenle zincirin her halkası hakkında dolaylı bilgi taşır. Aksamanın hangi halkada olduğunu ise tek başına söylemez; bu ayrım öteki testlerle birlikte yapılır.
Akustik Refleks Testi Hangi Durumlarda İstenir?
Akustik refleks testi, işitme kaybının türünü ve kaynağını anlamaya katkı vermesi için işitme değerlendirmesinin bir parçası olarak istenebilir. Tek başına planlanan bir ölçüm değildir; odyometri ve timpanometri bulgularını tamamlar. İstenip istenmeyeceğine yakınmalara ve muayenede görülenlere göre karar verilir.
Akustik refleks ölçümü hangi sorulara yanıt aramak için kullanılır?
- Orta kulak sorunları: Otoskleroz gibi kemikçiklerin hareketini kısıtlayan durumlarda ya da orta kulakta sıvı birikmesinde refleks o kulaktan kaydedilemeyebilir.
- İç kulak ile sinir ayrımı: Sinirsel tipte bir kayıpta refleks bulguları, sorunun iç kulaktan mı yoksa işitme sinirinden mi kaynaklandığını ayırt etmeye yardımcı olabilir; sinirle ilgili nedenlerden biri akustik nörinomdur.
- Yüz siniri: Üzengi kasını yüz siniri çalıştırdığı için yüz felci olan kişide refleks ölçümü sinirin durumu hakkında bilgi verebilir ve iyileşmenin izlenmesinde kullanılabilir.
- Öteki testlerin sağlaması: Refleks bulguları, kişinin verdiği yanıtlara dayanan işitme testi sonuçlarıyla tutarlılık yönünden karşılaştırılır.
Çocuklarda akustik refleks ölçümünden nasıl yararlanılır?
Çocuklarda ayrıntılı işitme değerlendirmesi gerektiğinde timpanometriyle birlikte akustik refleks ölçümü de yapılabilir. Ölçüm çocuğun sesi duyduğunu bildirmesine dayanmadığından, yanıt veremeyecek kadar küçük çocuklarda da bilgi verebilir. Güçlük, çocuğun ölçüm boyunca kıpırdamadan ve sessiz durmasının gerekmesidir; küçük çocuk bir yakınının kucağında tutulabilir. Ne olacağını ve seslerin yüksek çıkacağını önceden öğrenen çocuk daha az tedirgin olabilir.
Akustik Refleks Testi Öncesinde Hazırlık Gerekir mi?
Akustik refleks testi, kişinin önceden bir hazırlık yapmasını gerektirmez. Yine de ölçümden önce birkaç bilginin paylaşılması, testin yapılıp yapılmayacağına ve sonucun nasıl okunacağına ilişkin kararı etkiler. Ucun kulağa yerleştirilmesini engelleyen takıların çıkarılması istenebilir.
Akustik refleks ölçümünden önce neler bildirilmelidir?
- Çınlama ve ses duyarlılığı: Kulağınızda çınlama ya da seslere karşı aşırı duyarlılık varsa bunu ölçümden önce söylemeniz gerekir.
- Kulak yakınmaları: Kulakta ağrı, akıntı ya da süren bir kulak tedavisi ölçüm kararını değiştirebilir.
- Kulak ameliyatı: Geçirilmiş kulak ameliyatı ya da takılmış kulak tüpü varsa bildirilir.
- İlaç ve alkol: Kullanılan ilaçlar ve alkol sonucu etkileyebileceğinden önceden bildirilir; bu bilgi sonuç yorumlanırken göz önünde tutulur.
Akustik refleks ölçümü neden timpanometriden sonra yapılır?
Refleks, kulak zarının hareketliliği izlenerek ölçüldüğü için önce zarın ve orta kulağın durumunun bilinmesi gerekir. Sıra bu yüzden kulak muayenesiyle başlar, timpanometriyle sürer; refleks ölçümü zarın en rahat hareket ettiği basınç düzeyinde alınır. Probun kulak yolunda gördüğü işleri timpanometri sayfasında anlattım.
Akustik Refleks Testi Nasıl Yapılır?
Akustik refleks testi, kulak yoluna yerleştirilen yumuşak uçlu bir probdan kısa süreli yüksek sesler verilerek ve kulak zarının hareketliliğindeki değişim kaydedilerek yapılır. Kişi ölçüm boyunca oturur. Ölçümü bu konuda eğitim almış sağlık çalışanları yapar; günü ve yapılacağı birim muayene sırasında belirlenir.
Akustik refleks ölçümünde prob ve sesler nasıl kullanılır?
Prob kulak yoluna hava kaçırmayacak biçimde oturtulur. Refleksi başlatan ses ya probun bulunduğu kulağa ya da bir kulaklık aracılığıyla karşı kulağa verilir. Ses, belirli bir düzeyden başlanarak basamak basamak yükseltilir ve zarın esnekliğinde reflekse özgü değişimin görüldüğü ilk düzey kaydedilir. İşlem birkaç farklı perdedeki sesle yinelenir. Verilecek en yüksek ses düzeyi sınırlıdır; refleks bu sınıra dek görülmezse “alınamadı” olarak not edilir.
Refleks testi sırasında sizden ne yapmanız istenir?
Yapmanız gereken tek şey, ölçüm bitene dek kıpırdamadan ve konuşmadan oturmaktır; sesi duyduğunuzu bildirmeniz beklenmez. Hareket etmek, konuşmak ve yutkunmak orta kulak basıncını değiştirerek kaydı bozabilir. Sesler kısa sürelidir, ancak ilk anda şaşırtabilir ve giderek belirgin biçimde yükselebilir. Sesleri fazla yüksek ya da rahatsız edici bulursanız bunu el kaldırarak ya da sözle bildirmeniz yeterlidir; test o anda kesilebilir.
Akustik Refleks Testinin Sonucu Nasıl Yorumlanır?
Akustik refleks testinin sonucu, refleksin alınıp alınmadığına ve hangi ses düzeyinde ortaya çıktığına bakılarak yorumlanır. Sonuç tek başına tanı koydurmaz; öykü, kulak muayenesi ve öteki işitme testleriyle birlikte hekim tarafından değerlendirilir.
Akustik refleks sonucunda hangi durumlar ayırt edilir?
- Refleksin alınması: Refleksin beklenen ses düzeylerinde kaydedilmesi, o kulakta ses iletimini engelleyen bir orta kulak sorunu olasılığını azaltır ve refleks yolunun çalıştığını düşündürür.
- Refleksin alınamaması: Orta kulak sorunu, ileri derecede işitme kaybı, işitme sinirini ya da yüz sinirini ilgilendiren bir durum bu sonuca yol açabilir; hangisinin söz konusu olduğu yalnız bu ölçümle anlaşılmaz.
- Refleksin beklenenden yüksek seste alınması: Kasılmayı başlatmak için olağandan yüksek ses gerekmesi bir işitme kaybını ya da işitme siniriyle ilgili bir sorunu düşündürebilir; ayrım öteki testlerle yapılır.
Akustik refleks sonucu neden öteki işitme testleriyle birlikte okunur?
Aynı refleks sonucu birbirinden çok farklı nedenlerle ortaya çıkabilir; bulguyu anlamlı kılan, öteki ölçümlerle birlikte oluşturduğu örüntüdür. Refleksin hangi kulaktan ölçüldüğünde ve ses hangi kulağa verildiğinde kaybolduğu, sorunun yeri konusunda ipucu verir. Odyometri sonuçları, konuşmayı anlama ölçümleri ve timpanometri bulguları bu ipucunu destekler ya da başka bir yöne çevirir. İletim tipi ve sinirsel kayıp ayrımının ne anlama geldiğini işitme kaybı sayfasında bulabilirsiniz.
Akustik Refleks Testinin Riski ya da Sakıncası Var mıdır?
Akustik refleks testi çoğu kişi için düşük riskli bir ölçümdür; yine de yüksek ses içerdiğinden bazı kişilerde yapılıp yapılmayacağı ayrıca değerlendirilir. Uç kulaktayken basınç duyulabilir, bir miktar rahatsızlık olabilir ve sesler irkiltebilir. Çok yüksek ses düzeylerinin işitme açısından risk taşıyabileceği bildirildiğinden, verilen sesin üst sınırı önceden belirlenir.
Akustik refleks testi kimlerde ertelenir ya da hekim kararıyla yapılır?
- Çınlama ve ses duyarlılığı: Çınlaması rahatsız edici düzeyde olan ya da seslere karşı aşırı duyarlılığı bulunan kişilerde testin yapılıp yapılmayacağına hekim karar verir.
- Kulak akıntısı ve akut orta kulak iltihabı: Timpanometrinin sakıncalı sayılabildiği bu durumlarda refleks ölçümü de ertelenebilir; zamanını hekim belirler.
- Geçirilmiş kulak ameliyatı: Ameliyattan sonra ölçümün yapılıp yapılmayacağı kararı ameliyatı izleyen hekime aittir.
Akustik refleks ölçümünün sınırları ve yanıltabildiği durumlar nelerdir?
- Orta kulak sorunu: Orta kulakta sıvı gibi bir sorun varken o kulaktan yapılan ölçümde refleks kaydedilemeyebilir; bu, kasın kasılmadığını göstermez, prob kasılmanın zarda yarattığı değişimi ölçemez.
- Kulak zarında delik: Zarda belirgin bir delik görüldüğünde timpanometri ek bilgi vermeyeceğinden, ardından gelen refleks ölçümü de yapılmayabilir.
- İleri işitme kaybı: Kayıp ileri düzeydeyse izin verilen en yüksek ses bile refleksi başlatmaya yetmeyebilir.
- Olağan işitmede refleks yokluğu: İşitmesi olağan kişilerin küçük bir bölümünde de refleks kaydedilemeyebilir; refleksin alınamaması bu yüzden kendi başına hastalık göstergesi sayılmaz.
- Uç uyumu: Ucun kulak yoluna tam oturmaması yanıltıcı bir kayda yol açabilir; kuşku varsa ölçüm yinelenir.
Ankara'da Akustik Refleks Testine Kadar Hangi Adımlar İzlenir?
Ankara'da akustik refleks testi, işitme ya da kulak yakınmasıyla yapılan değerlendirmenin içinde yer alır: önce yakınmalar dinlenir ve kulak muayene edilir, ardından gerek görülürse işitme testleri istenir. Refleks ölçümü bu testlerin arasında, timpanometrinin devamı olarak yapılabilir. Bir ya da iki kulakta aniden gelişen işitme kaybı ise planlanan test gününü beklemeden hekime başvurmayı gerektirir.
Akustik refleks ölçümü öncesindeki muayeneye hangi belgeler getirilebilir?
- Odyometri ve timpanometri çıktıları: Daha önce alınmış ölçümler, bulguların zaman içinde değişip değişmediğini göstermeye yardımcı olur.
- Kullanılan ilaçlar: Düzenli kullandığınız ilaçların adlarını yazılı getirmeniz yeterlidir.
- Kulak ameliyatı kaydı: Kulak ameliyatı geçirdiyseniz ameliyat notu ya da çıkış özeti, ölçümün yapılıp yapılmayacağına karar verilirken işe yarar.
- Yakınmanın tarafı ve başlangıcı: İşitme azlığının ya da çınlamanın hangi tarafta olduğunu ve ne zaman başladığını not edebilirsiniz.
Akustik refleks bulgularının ardından değerlendirme nasıl sürer?
Refleks bulguları öteki test sonuçları ve muayeneyle birlikte ele alınır. Bulgular işitme sinirine ya da beyin sapındaki yollara ilişkin bir soruya işaret ediyorsa işitsel beyin sapı testi ya da görüntüleme istenebilir; hangisinin gerektiğine hekim karar verir. Orta kulağa ilişkin bir neden öne çıkıyorsa izlem ve tedavi seçenekleri o nedene göre konuşulur.
Akustik refleks testi, yüksek sese karşı orta kulakta oluşan istem dışı kas yanıtını kaydeden, timpanometriyle aynı uçla yapılan tamamlayıcı bir ölçümdür. Refleksin alınıp alınmaması ve ortaya çıktığı ses düzeyi kendi başına tanı değildir; odyometri, timpanometri ve muayene bulgularıyla bir arada ele alındığında değer kazanır.
Tıbbi inceleme: Prof. Dr. Selim Sermed Erbek Yayımlanma: Son güncelleme:











