İçeriğe geç
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82 · Beştepe, Yenimahalle / Ankara selimerbek@gmail.com
Menü
0 (312) 511 07 00
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82, Beştepe – Yenimahalle / Ankara
Burun ve Sinüs Testleri

Burun Açıklığı Ölçümü

Burun açıklığı ölçümleri hava geçişini sayıya döker, ama hissedilen tıkanıklıkla her zaman örtüşmez. Rinomanometri başta olmak üzere üç yöntemi sıraladım.

Burun açıklığı ölçümü, burundan geçen hava akımını, bu akıma karşı oluşan direnci ve burun içindeki kesit alanını sayıya döken incelemelerin ortak adıdır. Üç yöntem öne çıkar: rinomanometri, akustik rinometri ve burundan en yüksek soluk alma akımı ölçümü. Hiçbiri tek başına tanı koymaz; öykünün ve muayenenin gösterdiğini sayıyla destekler. Ölçülen değer, kişinin hissettiği tıkanıklıkla her zaman örtüşmez. Ankara'da burun tıkanıklığı yakınmasıyla yapılan değerlendirmede de bu ölçümler herkese uygulanmaz; muayeneden sonra gerek görülürse istenebilen yardımcı incelemelerdir.

Burun Açıklığı Ölçümü Nedir ve Neyi Ölçer?

Burun açıklığı ölçümü, burnun ne kadar hava geçirdiğini üç ayrı yönden ortaya koyar: geçen havanın akımı, akıma karşı direnç ve burun boşluğunun genişliği. Her yöntem bu yönlerden birine bakar; bu yüzden bir yöntemin sonucu ötekine doğrudan çevrilemez.

Rinomanometride hangi değerler kaydedilir?

Rinomanometri, sakin soluk alıp verirken burundan geçen hava akımını ve burnun önü ile arkası arasındaki basınç farkını aynı anda kaydeder. Bu iki değerin oranından burun hava yolu direnci hesaplanır. Ölçüm çoğunlukla sağ ve sol burun boşluğu için ayrı ayrı yapılır.

Akustik rinometri burun içi genişliği nasıl hesaplar?

Akustik rinometri, burun deliğinden içeri gönderilen ses dalgalarının yankısını değerlendirir. Yankının büyüklüğü ve geri dönüş süresi, burun girişinden belirli uzaklıklardaki kesit alanını ve burun boşluğunun hacmini verir; sonuçta hava yolunun en dar kesit alanı da yer alır. Bu ölçüm burnun genişliğini gösterir; boşluğun biçimi ya da havanın içeride nasıl aktığı konusunda bilgi vermez.

Burundan en yüksek soluk alma akımı ölçümü neyi gösterir?

Bu ölçüm, burundan olabildiğince güçlü soluk alındığında ulaşılan en yüksek hava akımını litre/dakika olarak verir. Taşınabilir bir akım ölçerle yapılır ve çoğunlukla iki burun deliği birlikte değerlendirilir. Sonuç yalnız burna bağlı değildir; akciğerlerin işlevi ve kişinin gösterdiği çaba da değeri etkiler.

Burun Açıklığı Ölçümü Hangi Durumlarda İstenir?

Burun açıklığı ölçümü, muayene bulgularını sayısal bir değerle desteklemek ya da zaman içindeki değişimi izlemek gerektiğinde istenebilir. Başlıca kullanım alanı, yapısal nedenlere ya da burnun içini döşeyen örtüye (mukoza) bağlı burun tıkanıklığı yakınmasıdır. Hangi ölçümün isteneceği yakınmaya ve muayene bulgularına göre belirlenir.

Burun tıkanıklığı olan herkese rinomanometri gerekir mi?

Hayır. Burun yakınmalarında öykü ve muayene çoğu zaman nedene işaret eder; ek teste çoğunlukla gerek kalmaz. Nazal valv darlığı (burun içindeki hava geçidinin daralması) üzerine hazırlanan uzlaşı raporu, bu sorunun temelde öykü ve muayene bulgularıyla değerlendirildiğini, öteki nesnel burun ölçümlerinin ise bu tanıda yararlı ya da kabul görmüş olmayabileceğini bildirir. Konuyu inceleyen bir sistematik derleme, rinomanometri ve akustik rinometrinin rutin kullanımı için eldeki gerekçenin sınırlı olduğu sonucuna varmıştır. Başka bir derleme ise nesnel ölçümle kişinin bildirdiği yakınmanın farklı bilgiler verdiğini, ikisinin birlikte ele alınmasının değerlendirmeye katkı sağladığını belirtir.

Burun açıklığı ölçümü hangi amaçlarla kullanılır?

  • İki tarafı karşılaştırmak: Rinomanometri ve akustik rinometri her burun boşluğunu ayrı ölçtüğü için tek taraflı darlıkta taraflar arasındaki farkı sayısal olarak gösterir.
  • Tedavinin etkisini izlemek: İlaç tedavisi ya da ameliyat öncesinde ve sonrasında yapılan ölçümler, değişimi aynı kişide karşılaştırma olanağı verir.
  • Uyarı testlerine eşlik etmek: Alerjenin burna uygulandığı testlerde burnun verdiği yanıt bu ölçümlerle kaydedilebilir.

Çocuklarda burun açıklığı ölçümü yapılabilir mi?

Yapılabilir; hangi yöntemin uygun olacağı çocuğun yaşına ve söyleneni yapabilmesine bağlıdır. Akustik rinometri, kısa süre soluk tutmak dışında çok az uyum gerektirdiğinden küçük yaşlarda da uygulanabilir. Rinomanometri ve en yüksek soluk alma akımı ölçümü ise çocuğun maskeyle sakin nefes alıp verebilmesine ya da güçlü soluk alabilmesine bağlıdır.

Burun Açıklığı Ölçümü Öncesinde Hazırlık Gerekir mi?

Burun açıklığı ölçümü öncesindeki hazırlık birkaç basit adımdan oluşur; amaç, ortamın ve bedenin ölçüme etkisini azaltmaktır. Ölçümden hemen önce burun temizlenir ve kişi dik oturur. Ölçümden önce bir süre oturarak dinlenmeniz de istenebilir.

Rinomanometri öncesinde hekime hangi bilgiler verilmelidir?

Kullandığınız burun spreylerini ve öteki ilaçları hekime bildirmeniz gerekir; burun içindeki şişliği azaltan ya da artıran her etken ölçülen değeri değiştirebilir. Ölçümden önce bir ilaca ara verilmesi gerekip gerekmediğini hekim söyler; kendiliğinizden ilaç kesmeyin. Geçirdiğiniz burun ameliyatları ve burun bölmesinde delik bulunup bulunmadığı da bildirilecek bilgilerdendir; delik varsa ölçüm yöntemi buna göre seçilir.

Ölçüm günü burun açıklığını neler değiştirebilir?

Sağlıklı burunda bile hava yolu direnci gün içinde sabit kalmaz; aşağıdaki etkenler ölçülen değeri değiştirebilir.

  • Burun döngüsü: Burnun iki yanı gün içinde sırayla dolgunlaşıp açılır; bu doğal döngü tek taraflı ölçümleri etkiler.
  • Beden pozisyonu: Yatar durumda ya da bir yana dönükken mukozanın hacmi değişir; ölçüm bu yüzden otururken yapılır.
  • Egzersiz: Bedensel çaba burun direncini belirgin biçimde düşürür.
  • Ortam havası: Sıcak ortamdan soğuğa hızlı geçiş, alerjik riniti (burun alerjisi) olan kişide direnci artırabilir.
  • Günün saati: En yüksek soluk alma akımı sabah saatlerinde daha düşük ölçülme eğilimindedir.

Burun Açıklığı Ölçümü Nasıl Yapılır?

Burun açıklığı ölçümü oturur durumda, burun deliğine ya da yüze yerleştirilen bir parça aracılığıyla yapılır; iğne ya da ışın içermez. Ölçümün kendisi kısa sürer; mukoza şişmesinin payını görmek için burun açıcı sprey uygulanıp ölçüm yinelenecekse toplam süre uzar. Testin nerede ve ne zaman yapılacağı muayenede planlanır.

Rinomanometri sırasında sizden ne yapmanız istenir?

Rinomanometride sizden istenen, yüze oturan bir maske ya da burun deliğine yerleştirilen bir başlık aracılığıyla sakin biçimde nefes alıp vermenizdir. Basıncın burun deliğinden ölçüldüğü ön rinomanometride ince bir tüp, bant ya da yumuşak bir uçla bir burun deliğine hava kaçırmayacak biçimde yerleştirilir; öteki burun deliğinden soluk alıp verirken cihaz akımı ve basıncı kaydeder. Ardından aynı işlem öbür taraf için yinelenir.

Akustik rinometri ve soluk akımı ölçümü nasıl uygulanır?

Akustik rinometride cihazın ucu burun deliğine hava sızdırmayacak biçimde yerleştirilir ve ölçüm, soluğunuzu kısa süre tuttuğunuz sırada alınır; her burun deliği ayrı ölçülür. En yüksek soluk alma akımı ölçümünde önce soluğunuzu sonuna kadar verirsiniz. Ağzı ve burnu birlikte kapatan maske yüze oturtulduktan sonra dudaklarınız kapalıyken burnunuzdan olabildiğince güçlü soluk almanız istenir. Ölçüm birkaç kez yinelenir ve en yüksek değer kaydedilir.

Burun Açıklığı Ölçümünün Sonucu Nasıl Yorumlanır?

Burun açıklığı ölçümünün sonucu tek başına değil, yakınmalar ve muayene bulgularıyla birlikte hekim tarafından yorumlanır. Sayılar bir hastalığın adını koymaz; hava yolunun o andaki durumunu tanımlar. Ölçüm yöntemleri, cihazlar ve toplumlar arasındaki yapısal farklar nedeniyle rinomanometri ve akustik rinometride herkes için geçerli tek bir normal değer üzerinde uluslararası düzeyde tam bir uzlaşı da yoktur.

Rinomanometride direnç değeri ne anlama gelir?

Direnç, havanın burundan geçerken karşılaştığı zorluğun ölçüsüdür; değer yükseldikçe aynı miktarda havayı geçirmek için daha çok basınç gerekir. Bunu, aynı suyu dar bir hortumdan geçirmek için musluğu daha çok açmak gerekmesine benzetebilirim. Ölçüm burun açıcı spreyden sonra yinelendiğinde direncin düşmesi tıkanıklıkta mukoza şişmesinin payını, pek değişmemesi ise septum deviasyonu (burun bölmesi eğriliği) gibi yapısal bir etkeni düşündürür.

Burun tıkanıklığı belirti anketi ölçümü nasıl tamamlar?

Belirti anketi, tıkanıklığın sizi ne kadar rahatsız ettiğini puanlar; ölçüm ise burnun fiziksel durumunu kaydeder. Ankette nefes almada güçlük, burunda doluluk ve uyku sorunu gibi yakınmalar hafiften ağıra doğru derecelendirilir. Bu iki bilgi her zaman aynı yönü göstermez: hava akımı duyusu burun mukozasındaki soğuğa duyarlı algılayıcılara da bağlıdır ve direnç değişmeden ferahlık hissedilebilir. Ameliyat sonucu değerlendirilirken de kişinin kendi bildirdiği yakınma düzeyi, ölçüm sonucuyla birlikte dikkate alınır.

Burun Açıklığı Ölçümünün Sınırları ve Sakıncaları Nelerdir?

Burun açıklığı ölçümünün başlıca sınırı, ölçülen değerin hissedilen tıkanıklıkla her zaman örtüşmemesidir. Çalışmalarda bu ilişki, her burun boşluğu ayrı değerlendirildiğinde ve tıkanıklık yakınması olan kişilerde daha sık saptanmıştır. Sakınca yönünden üzerinde durulan adım, kullanılacaksa burun açıcı spreydir.

Rinomanometri ve akım ölçümü hangi durumlarda yapılamaz ya da yanıltabilir?

  • Bir taraf tümüyle tıkalıysa: Ön rinomanometri, hava geçmeyen burun boşluğunda ölçüm veremez.
  • Burun bölmesinde delik varsa: Ön rinomanometri bu durumda ölçüm yapamaz; başka bir yöntem seçilir.
  • Burun kanadı içe çöküyorsa: Güçlü soluk alırken burun kanadı kapanan kişide en yüksek soluk alma akımı ölçülemez.
  • Akciğer işlevi düşükse: Soluk alma gücü azaldığında akım ölçümü, burun açık olsa da düşük çıkabilir.
  • Uyum sağlanamıyorsa: Maske yüze tam oturmadığında ya da dudaklar aralık kaldığında değer yanıltıcı olabilir.

Burun açıklığı ölçümü muayenenin yerini tutabilir mi?

Tutamaz. Ölçüm, darlığın ne kadar olduğuna ilişkin bir sayı verir; darlığa neyin yol açtığını tek başına göstermez. Eğriliğin yerini, burun eti büyümesi (konka hipertrofisi) olup olmadığını, polip ya da başka bir dokunun varlığını ortaya koyan, burun içi muayene ve endoskopik burun muayenesi gibi doğrudan görmeye dayanan yöntemlerdir. Ameliyat kararı da tek bir ölçüm değerine göre verilmez; yakınma, muayene bulguları ve ilaç tedavisine alınan yanıt birlikte tartılır.

Ölçümde kullanılan burun açıcı spreyin yan etkisi olur mu?

Olabilir. Sprey biçimindeki burun açıcılarda sık bildirilen yan etkiler arasında burunda batma, kuruluk ya da rahatsızlık hissi yer alır. Ölçümde burun açıcı sprey kullanılacaksa gebelik ve süreğen hastalıklar hekime önceden bildirilir; spreyin uygulanıp uygulanmayacağına hekim karar verir. Ölçüm sprey adımı olmadan da yapılabilir.

Ankara'da Burun Açıklığı Ölçümü İçin Değerlendirme Süreci Nasıl İlerler?

Ankara'da burun açıklığı değerlendirmesi öyküyle ve burnun dıştan ve içten muayenesiyle başlar; bu aşama çoğu zaman tıkanıklığın nedenine işaret eder. Gerek görülürse endoskopik muayene eklenir. Burun açıklığı ölçümü ancak bu adımlardan sonra, gerek görülürse istenebilir. Alerji düşünülen kişide alerji testi de planlanabilir.

Burun açıklığı değerlendirmesine gelirken yanınızda ne bulunmalı?

  • İlaç listesi: Kullandığınız burun spreyleri, alerji ilaçları ve sürekli aldığınız öteki ilaçlar.
  • Eski tetkikler: Daha önce yapılmış ölçüm, endoskopi ve tomografi raporları.
  • Ameliyat bilgisi: Geçirilmiş burun ameliyatlarına ait epikriz (çıkış özeti) ya da ameliyat notu.
  • Yakınma notları: Tıkanıklığın hangi tarafta, günün hangi saatinde ve hangi durumlarda arttığına ilişkin kısa notlar.

Burun açıklığı ölçümünden sonra tedavi nasıl planlanır?

Ölçüm yapıldıysa sonucu, yakınmalar ve muayene bulgularıyla birlikte değerlendirilir. Tıkanıklıkta mukoza şişmesinin payı öndeyse önce ilaç tedavisi seçenekleri konuşulur. Yapısal darlık belirginse ve ilaç tedavisine karşın yakınma sürüyorsa cerrahi bir seçenek olarak konuşulabilir; burun bölmesi eğriliğinde yapılan ameliyatı septoplasti sayfasında anlattım. Tedaviye alınan yanıt kişiden kişiye değişebilir.

Burun açıklığı ölçümü, burundan geçen havayı ve burun içi genişliği sayıya döken, gerek görülürse istenebilen yardımcı bir incelemedir. Sonucu, hissedilen tıkanıklık ve muayene bulgularıyla birlikte ele alındığında anlam taşır.

Tıbbi inceleme: Yayımlanma: Son güncelleme:

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. Scadding G, Hellings P, Alobid I, et al. Diagnostic tools in Rhinology EAACI position paper. Clin Transl Allergy. 2011.
  2. Naito K, Horibe S, Tanabe Y, et al. Objective assessment of nasal obstruction. Fujita Med J. 2023.
  3. André RF, Vuyk HD, Ahmed A, et al. Correlation between subjective and objective evaluation of the nasal airway. A systematic review of the highest level of evidence. Clin Otolaryngol. 2009.
  4. Rhee JS, Weaver EM, Park SS, et al. Clinical consensus statement: Diagnosis and management of nasal valve compromise. Otolaryngol Head Neck Surg. 2010.
  5. Spataro E, Most SP. Measuring Nasal Obstruction Outcomes. Otolaryngol Clin North Am. 2018.
  6. Ottaviano G, Fokkens WJ. Measurements of nasal airflow and patency: a critical review with emphasis on the use of peak nasal inspiratory flow in daily practice. Allergy. 2016.
  7. Cleveland Clinic — Nasal Valve Collapse
  8. MSD Manual — Nasal Congestion and Discharge
  9. ENT Health (AAO-HNS) — Deviated Septum
  10. NHS — Decongestants