İçeriğe geç
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82 · Beştepe, Yenimahalle / Ankara selimerbek@gmail.com
Menü
0 (312) 511 07 00
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82, Beştepe – Yenimahalle / Ankara
Baş-Boyun Hastalıkları

Ranula

Dil altında saydam ya da mavimsi, yumuşak bir şişlik ranula olabilir. Nasıl oluştuğunu ve bir türünün çene altına nasıl uzanabildiğini açıklıyorum.

Ranula, dil altı tükürük bezinden sızan tükürüğün ağız tabanında birikmesiyle oluşan, saydam ya da mavimsi renkte, yumuşak ve genellikle ağrı yapmayan bir şişliktir. Halk arasında ağız tabanı kisti ya da dil altı kisti diye de anılır. Bir bölümü kendiliğinden küçülüp kaybolabilir. Büyüdüğünde dili yerinden iterek konuşmayı ve yemeyi zorlaştırabilir; bir türü ağız tabanının altından boyna doğru uzanır. Ankara'da dil altında ya da çene altında yumuşak bir şişlikle başvuran kişide ilk adım, şişliğin ranula olup olmadığını ve nereye uzandığını belirlemektir.

Ranula Nedir ve Ağız Tabanında Nasıl Oluşur?

Ranula, dil altı bezinin kanalı zedelendiğinde ya da tıkandığında tükürüğün ağza akamayıp bezin çevresindeki dokuya sızması ve orada birikmesiyle oluşur. Sızan tükürüğün çevresinde zamanla ince, lifli bir zar gelişir; bu zar gerçek bir kist duvarı olmadığı için ranula yalancı kist olarak da tanımlanır. Ağza tükürük salgılayan öteki bezlerin sorunlarına tükürük bezi hastalıkları sayfasında genel bir bakış bulunuyor.

Ranula hangi türlere ayrılır?

  • Basit ranula: Yalnız ağız tabanında, dilin altında kalır ve ağız içinde görülebilen bir kabarıklık yapar.
  • Dalan ranula: Ağız tabanını oluşturan kasın altına geçerek çene altına ve boyna doğru ilerler. Bu kasta doğuştan bulunabilen açıklıklar, sızan tükürüğün aşağıya yayılmasına olanak verebilir.

Ranula ile dudakta görülen mukosel arasındaki fark nedir?

Mukosel, ağız içine dağılmış küçük tükürük bezlerinden birinin zedelenmesiyle oluşan, mukus dolu küçük bir kabarcıktır; en sık alt dudağın iç yüzünde, çoğu kez dudak ısırıldıktan sonra belirir. Ranula aslında mukoselin ağız tabanında görülen ve dil altı bezinden kaynaklanan bir türüdür. Dudaktaki mukosel genellikle küçük kalır ve birkaç hafta ile birkaç ay içinde kendiliğinden kaybolabilir; ranula ise daha büyük boyutlara ulaşabilir. Ağız içindeki öteki kabartı ve lekeleri ağız içi lezyonlar sayfasında ele aldım.

Ranula kanser midir, başkasına bulaşır mı?

Ranula kanser değildir, bulaşıcı bir hastalık da değildir; tükürük bezindeki bir sızıntının sonucudur. Öte yandan ağızda beliren bir kitle, özellikle yutma ve konuşmada güçlükle birlikteyse, daha ciddi bir sorunun da işareti olabileceğinden muayeneyle değerlendirilir.

Ranulanın Belirtileri Nelerdir?

Ranulanın başlıca belirtisi ağız tabanında, dilin altında beliren yumuşak, kubbe biçimli bir şişliktir. Genellikle ağrı yapmaz; ancak ağızda bir şişlik olduğunu sürekli hissetmek ya da boyundaki kabarıklık rahatsızlık verebilir.

Ranula şişliği ağızda nasıl görünür ve nasıl seyreder?

  • Renk ve kıvam: Şişlik saydam ya da mavimsi görünür, dokunulduğunda yumuşaktır.
  • Büyüyüp küçülme: Tükürük toplandıkça büyüyebilir, içindeki sıvı boşaldığında küçülür.
  • Kendiliğinden boşalma: İnce örtü açılıp sıvı ağza akabilir; şişlik bir süre iner, ardından yeniden dolabilir.
  • Boyunda kabarıklık: Dalan türde çene altında ya da boynun üst bölümünde yumuşak bir şişlik görülür.

Büyüyen ranula konuşmayı ve yemeyi nasıl etkiler?

Büyüyen ranula dili yerinden iterek hareketini kısıtlayabilir. Bu durumda konuşma peltekleşebilir, çiğneme ve yutma yavaşlayıp güçleşebilir. Ağızda sürekli bir kabarıklık hissetmek de kişiyi rahatsız edebilir; yakınmanın ne ölçüde arttığı tedavi kararında göz önüne alınır.

Ranula Neden Olur ve Kimlerde Görülür?

Ranula, dil altı bezinin küçük kanallarından birinin yırtılması ya da bezin tıkanması sonucu tükürüğün çevre dokuya sızmasıyla oluşur; her yaşta ve iki cinsiyette görülebilir.

Ranulayı başlatan belirgin bir neden her zaman bulunur mu?

Her zaman bulunmaz; kimi zaman şişliği başlatan bir zedelenme ya da tıkanıklık saptanamaz. Dil altı bezi uyarı olmadan da sürekli salgı yaptığı için küçük bir sızıntı bile birikmeyi sürdürebilir. Çene altı bezi ise ranulaya yol açan bezler arasında sayılmaz.

Ranula hangi yaş gruplarında daha sık görülür?

Ranulaya çocuklarda ve genç erişkinlerde daha sık rastlanır. Bebeklik döneminde fark edilen, doğuştan ranulalar da bildirilmiştir.

Ranulaya Nasıl Tanı Konur?

Ranulaya tanı çoğu zaman ağız tabanının ve boynun muayenesiyle konur; görüntüleme gerek görülürse eklenir.

Ranula muayenesinde ağız tabanı ve boyun nasıl değerlendirilir?

Şişliğin ne zamandan beri var olduğu ve konuşma ya da yutmayı etkileyip etkilemediği sorulur. Dilin altına bakılarak şişliğin rengi, kıvamı ve sınırları değerlendirilir; boyun ve çene altı da elle yoklanır. Ağız içinde sınırlı kalan bir ranula çoğu zaman bu muayeneyle tanınabilir.

Ranulada görüntülemeye hangi durumda gerek duyulur?

Şişlik boyna uzanıyorsa, sınırları muayenede belirlenemiyorsa ya da başka bir oluşumla karışabiliyorsa gerek görülürse görüntüleme istenir. Ultrasonun nasıl yapıldığını boyun ultrasonu sayfasında bulabilirsiniz. Boyna uzanan ranulanın yayılımını göstermek için MR ya da tomografiden de yararlanılabilir; iki incelemenin farkına KBB hastalıklarında MR ve tomografi sayfasında değindim. Dalan ranula lenf damarı kökenli oluşumlar, dermoid kist ya da yan boyun kistiyle karışabildiğinden tanı muayene ve görüntüleme bulguları birlikte yorumlanarak konur. Bu kistlerin özellikleri boyun kistleri, boyundaki öteki şişliklerin nedenleri ise boyunda kitle sayfasında yer alıyor.

Ranula Nasıl Tedavi Edilir?

Ranulanın tedavisi şişliğin büyüklüğüne, yarattığı yakınmaya ve boyna uzanıp uzanmadığına göre planlanır. Seçenekler izlemden dil altı bezinin çıkarılmasına uzanır; yakınma veren, büyüyen ya da yineleyen ranulada girişim konuşulur ve karar hekimle birlikte verilir.

Ranula tedavisinde hangi seçenekler değerlendirilir?

  • İzlem: Küçük, yakınma vermeyen şişlikte büyüme olup olmadığına kontrollerde bakılır; kontrol aralığını hekim belirler.
  • Sıvının boşaltılması: İnce bir iğneyle ya da küçük bir kesiyle içerik boşaltılabilir; şişlik inse de sızıntının kaynağı olan bez yerinde kaldığından ranula yeniden dolabilir.
  • Kistin açık bırakılması: Kesi yapılıp kenarları dikilerek sıvının ağza akması amaçlanır (marsupiyalizasyon); bezi yerinde bırakan bu tür girişimlerden sonra da yineleme görülebilir.
  • Dil altı bezinin çıkarılması: Sızıntının kaynağı olan dil altı bezinin, ranulayla birlikte ya da tek başına, ağız içinden çıkarılması uygulanabilen seçenekler arasındadır; özellikle yineleyen ve boyna uzanan ranulada gündeme gelebilir.

Kistin içine iğneyle ilaç verilerek sızıntının kapanmasının amaçlandığı yöntemler de uygulanabilen seçenekler arasında tanımlanmıştır; kişide yeri olup olmadığını hekim değerlendirir. Tükürük bezi ameliyatlarının genel aşamalarını tükürük bezi cerrahisi sayfasına bıraktım.

Ranula girişimlerinde hangi riskler konuşulur?

Dil altı bezi ağız tabanında; dile duyu veren sinire (dil siniri), çene altı bezinin tükürük kanalına ve küçük bir atardamara komşudur. Bu nedenle bezin çıkarıldığı girişimde dilin bir yanında uyuşma, çene altı bezi kanalının zedelenmesi, kanama ya da ağız tabanında kan birikmesi gelişebilir. Kistin yinelemesi ve yara yerinde enfeksiyon da olası sorunlar arasındadır. Bu riskler ve girişimin kapsamı işlemden önce ayrıntılı konuşulur; sonuç kişiden kişiye değişebilir.

Ranula girişiminden sonra iyileşme nasıl ilerler?

İyileşme yapılan girişime göre değişir. Boşaltma için yapılan küçük kesi genellikle birkaç günde iyileşir; dil altı bezinin ranulayla birlikte çıkarıldığı ameliyattan sonra toparlanma daha uzun sürebilir. İlk günlerde beslenmenin nasıl düzenleneceğini ve kontrol zamanını hekim bildirir. Yoğun kanama, dilde uyuşma, ilaçla hafiflemeyen ağrı, ateş ya da yara yerinden irin gelmesi fark edilirse hekime haber verilmelidir.

Ranula Tedavi Edilmezse Ne Olur, Hangi Durumda Beklemeden Başvurulur?

Tedavi edilmeyen bir ranula küçük kalabilir, kendiliğinden kaybolabilir ya da zamanla büyüyebilir. Büyüdükçe konuşma, çiğneme ve yutma güçleşebilir; boyna doğru ilerleyip soluk yoluna bası yapan bir ranula nefes almayı zorlaştırabilir.

Ranula şişliği gelip gitse de neden muayene gerektirir?

Dil altında ya da boyunda fark edilen bir şişlik kendiliğinden inip yeniden belirse bile hekime gösterilmelidir; böylece şişliğin ranula olup olmadığı anlaşılır ve başka bir oluşum gözden kaçmaz. Şişliği evde iğneyle delmek ya da sıkarak boşaltmaya çalışmak enfeksiyona ve çevre dokuların zedelenmesine yol açabilir; boşaltma gerekiyorsa hekimce yapılır.

Ranulada hangi belirtiler beklemeden hekime ya da acile gitmeyi gerektirir?

  • Nefes almada güçlük ya da tükürüğü yutamama: Ağız tabanındaki ya da boyundaki şişlikle birlikte soluk almak zorlaşırsa ya da tükürük yutulamayıp ağızda birikirse 112 aranmalı ya da en yakın acil servise gidilmelidir.
  • Yutmanın belirgin güçleşmesi: Lokmalar ya da sıvılar zorlukla yutuluyorsa beklemeden hekime ya da acil servise başvurulmalıdır.
  • Hızla büyüyen şişlik: Dil altındaki ya da çene altındaki şişlik kısa sürede belirgin biçimde büyüyor ve dili yukarı itiyorsa değerlendirme beklemeye bırakılmamalıdır.
  • Ateş, kızarıklık ya da artan ağrı: Ranula genellikle ağrı yapmadığı için bu değişikliklerin eklenmesi ayrıca değerlendirilmelidir; beklemeden hekime başvurulmalıdır.

Ankara'da Ranula İçin Muayene ve Tedavi Süreci Nasıl İlerler?

Ankara'da ranuladan kuşkulanılan kişide süreç, şişliğin öyküsü ve ağız tabanıyla boynun muayenesiyle başlar; gerek görülürse görüntüleme istenir ve izlem ya da girişim seçeneği bulgular üzerinden konuşulur. Bir girişim gerekirse yapılacağı ortam ve anestezi biçimi şişliğin büyüklüğüne ve yayılımına göre planlanır.

Ranulada tedavi planı hangi bilgilere göre şekillenir?

Plan; şişliğin yalnız ağız tabanında mı kaldığına yoksa boyna mı uzandığına, ne sıklıkla dolup boşaldığına ve konuşma, yeme ya da nefes almayı ne ölçüde etkilediğine göre yapılır. Daha önce bir girişim yapılmış ve ranula yinelemişse bu bilgi seçeneklerin tartılmasında yol gösterir. Kontrolün ne zaman yapılacağı uygulanan işleme ve iyileşmenin seyrine göre hekimle belirlenir.

Ranula muayenesine gelirken hangi bilgiler hazırlanabilir?

  • Şişliğin seyri: İlk ne zaman fark edildiği, büyüyüp küçüldüğü ve kendiliğinden boşaldığı zamanlar.
  • Önceki girişimler: Daha önce iğneyle boşaltma ya da ameliyat yapıldıysa tarihleri ve raporları.
  • Görüntüler: Varsa ultrason, MR ya da tomografi görüntüleri ve raporları.
  • Kullanılan ilaçlar: Kan sulandırıcılar dahil sürekli alınan ilaçların adları.

Ranulada izlenecek yol, şişliğin nereye uzandığına ve günlük yaşamı ne ölçüde etkilediğine göre belirlenir; küçük olanlar izlenebilir, büyüyen ya da yineleyenlerde seçenekler bulgulara göre tartılır. Nefes ya da yutma güçlüğü eşlik etmeyen bir ranula acil bir durum değildir, ancak fark edilen şişliğin muayeneyle değerlendirilmesi gerekir.

Tıbbi inceleme: Yayımlanma: Son güncelleme:

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. Cleveland Clinic — Ranula
  2. Cleveland Clinic — Oral Mucocele
  3. MedlinePlus — Oral mucous cyst
  4. MSD Manual (Consumer Version) — Salivary Gland Disorders
  5. Harrison JD. Modern management and pathophysiology of ranula: literature review. Head Neck. 2010.
  6. Bowers EMR, Schaitkin B. Management of Mucoceles, Sialoceles, and Ranulas. Otolaryngol Clin North Am. 2021.
  7. Ogle OE. Excision of Sublingual Gland. Oral Maxillofac Surg Clin North Am. 2021.
  8. Gontarz M, Bargiel J, Gąsiorowski K, et al. Surgical Treatment of Sublingual Gland Ranulas. Int Arch Otorhinolaryngol. 2023.
  9. Bachesk AB, Bin LR, Iwaki IV, et al. Ranula in children: Retrospective study of 25 years and literature review of the plunging variable. Int J Pediatr Otorhinolaryngol. 2021.
  10. Packiri S, Gurunathan D, Selvarasu K. Management of Paediatric Oral Ranula: A Systematic Review. J Clin Diagn Res. 2017.