Kulak mantarı (otomikoz), dış kulak yolunu döşeyen derinin mantar enfeksiyonudur. En belirgin yakınması kaşıntıdır; buna akıntı, kulakta dolgunluk ve işitmede azalma eklenebilir. Dış kulak yolu enfeksiyonlarının çoğunu bakteriler yapar; mantar daha seyrek görülen bir etkendir ve tedavisi farklıdır. Nemli kalan, sık karıştırılan ya da antibiyotikli damla kullanılmış kulaklarda daha kolay gelişir. Ankara'da kulak burun boğaz muayenesinde tanı çoğu kez kulak yoluna bakılarak konur; tedavi kulak yolunun temizlenmesine ve mantara karşı damla ya da kreme dayanır.
Kulak Mantarı (Otomikoz) Nedir?
Kulak mantarı, kulak kepçesinden kulak zarına uzanan dış kulak yolunda mantarların çoğalmasıyla ortaya çıkan bir deri enfeksiyonudur; dış kulak yolu iltihabının mantarla gelişen, daha seyrek görülen biçimidir. Bakteriler ve mantarlar sağlıklı kulak yolu derisinde de bulunur ve birbirini dengede tutar. Bu denge bozulduğunda ya da derinin koruyucu örtüsü zedelendiğinde mantar çoğalır. Bakterilerin yaptığı biçim ile kulak yolunun dışına yayılan ağır enfeksiyon dış kulak yolu iltihabı sayfasında yer alıyor.
Kulak mantarının etkeni çoğunlukla hangi mantar türleridir?
Etken çoğunlukla Aspergillus ve Candida türü mantarlardır. Kulak yolu derisinde yaşayan ya da dışarıdan gelen bu mantarların üremesi için sıcak ve nemli bir ortam gerekir. Kulak yolunun biçimi suyun içeride uzun süre kalmasına elverişlidir; enfeksiyonun yaz aylarında ve sık yüzenlerde daha çok görülmesi bununla ilgilidir.
Kulak mantarı bulaşıcı mıdır?
Kulak mantarı kişiden kişiye bulaşan bir hastalık sayılmaz. Etken mantarla temiz olmayan suda yüzerken karşılaşmak ise mümkündür. Mantarlar kulak yolu derisinde zaten bulunabildiğinden enfeksiyon çoğunlukla kulak yolunun koşulları değiştiğinde gelişir.
Kulak Mantarının Belirtileri Nelerdir?
Kulak mantarının öne çıkan belirtisi kulak yolundaki yoğun kaşıntıdır. Kaşıntıya akıntı, dolgunluk hissi ve işitmede azalma eşlik edebilir. Hangi yakınmanın öne çıkacağı kişiden kişiye değişir.
Kulak mantarında hangi yakınmalar görülür?
- Kaşıntı: Kulak yolunun içinde hissedilir ve çoğu kez yoğundur; kaşıntının öteki nedenlerini kulak kaşıntısı sayfasında anlattım.
- Akıntı: Beyaz, sarı, gri, yeşil ya da siyah renkte olabilir; akıntıya yol açan başka durumlar için kulak akıntısı başlığına bakabilirsiniz.
- Dolgunluk: Kulak tıkalı ya da dolu hissedilir.
- Ağrı ya da yanma: Bazı kişilerde tabloya eklenir; ağrının belirgin olduğu durumlarda akla gelen öteki nedenleri kulak ağrısı sayfasında bulabilirsiniz.
- Pullanma ve çınlama: Kulak yolu çevresinde deri pul pul dökülebilir; kimi zaman çınlama da duyulur.
Kulak mantarında işitme neden azalır?
Mantar birikintisi, akıntı ve dökülen deri kulak yolunu doldurduğunda işitme azalır, sesler boğuk gelir. Kulak yolu hekim tarafından temizlendikten sonra bu azalma çoğu kez geriler. Dolgunluk ve boğuk işitme yalnız kulak kirinden de kaynaklanabilir; bu durum kulak kiri tıkacı sayfasında ayrıca ele alınıyor.
Kulak Mantarı Neden Olur?
Kulak mantarı, kulak yolunun nemli kaldığı, derisinin zedelendiği ve koruyucu kulak kirinin azaldığı durumlarda mantarın çoğalmasıyla olur. Bu koşulları doğuran alışkanlıklar ve hastalıklar enfeksiyonu kolaylaştırır.
Kulak mantarını kolaylaştıran etkenler nelerdir?
- Nem ve su: Yüzme, su sporları, sıcak ve nemli hava kulak yolunun uzun süre ıslak kalmasına neden olur.
- Kulağı karıştırmak: Pamuklu çubuk ya da başka nesneler kulak kirini alır, deride küçük sıyrıklar açar.
- Antibiyotikli kulak damlaları: Bu damlalar bakterileri baskılar, mantarı baskılamaz; mantarı dengeleyen bakteriler azalınca mantar çoğalabilir. Bir derlemede en sık bildirilen kolaylaştırıcı etken bu damlaların kullanımıdır.
- İşitme cihazı, kulak tıkacı ve kulaklık: Kulak yolundaki nemi artırabilir, deriyi tahriş edebilir; iyi temizlenmediğinde ya da kulağa tam oturmadığında risk artar.
- Deri hastalıkları: Egzama ve sedef hastalığı kulak yolu derisini enfeksiyona yatkın kılar.
- Bağışıklık durumu ve şeker hastalığı: Bağışıklığı zayıflamış kişilerde kulak mantarı daha kolay gelişir, uzayabilir ve yineleyebilir; şeker hastalığında da dış kulak yolu enfeksiyonlarına yatkınlık artar, enfeksiyon ağır seyredebilir.
Kulak kiri kulak mantarına karşı nasıl bir koruma sağlar?
Kulak kiri, kulak yolundaki bezlerin salgısı ile dökülen deriden oluşan yağlı bir maddedir. Kulak yolunu suya karşı koruyan bir örtü oluşturur; asidik yapısı bakteri ve mantarların çoğalmasını önlemeye yardım eder. Bu örtü gereğinden sık temizlikle kaldırıldığında ya da kulak uzun süre ıslak kaldığında deri enfeksiyona açık hâle gelir.
Kulak Mantarı Tanısı Nasıl Konur?
Kulak mantarı tanısı, kulak yoluna ve kulak zarına ışıklı bir aletle (otoskop) bakılarak, gerektiğinde kulak yolundaki birikintiden alınan örnek incelenerek konur. Öyküde kaşıntının ne zamandır sürdüğünü, kulağa su kaçıp kaçmadığını ve son haftalarda kulak damlası kullanılıp kullanılmadığını sorarım. Örnek alınması daha çok yakınma tedaviye karşın sürdüğünde, enfeksiyon yinelediğinde, tablo ağır olduğunda ya da bağışıklık baskılandığında gündeme gelir.
Kulak mantarı muayenesinde kulak yolunda ne görülür?
Görünüm mantarın türüne göre değişir. Aspergillus türlerinde kulak yolunda pamuğumsu bir örtü ve bu örtünün içinde gri-siyah ya da sarı noktalar seçilir. Candida türlerinde gözle seçilen bir mantar örtüsü olmayabilir; onun yerine koyu, krem kıvamında beyaz bir akıntı bulunur. Muayenede kulak zarının sağlam olup olmadığına da bakılır, çünkü seçilecek ilaç buna göre değişir.
Kulak mantarı başka hangi kulak sorunlarıyla karışabilir?
Kulak mantarı, bakterilerin yaptığı dış kulak yolu iltihabıyla karışabilir; ikisi aynı kulakta birlikte de bulunabilir. Bakteriyel iltihapta ağrı baskındır, mantar enfeksiyonunda kaşıntı ağrının önüne geçer. Egzama ve sedef gibi süreğen deri hastalıkları da kulak yolunda kaşıntıyla seyreden iltihaba yol açabilir. Ayrımı muayene yapar; yakınmanın nedeni yalnız belirtilere bakılarak kesinleştirilemez.
Kulak Mantarı Nasıl Tedavi Edilir?
Kulak mantarı, kulak yolunun hekim tarafından temizlenmesi ve ardından mantara karşı damla ya da krem uygulanmasıyla tedavi edilir. Antibiyotikli damlalar mantara etki etmez; bu nedenle tedaviden önce etkenin doğru tanınması gerekir.
Kulak mantarı tedavisi hangi adımlardan oluşur?
- Kulak yolunun temizlenmesi: Mantar birikintisi ve dökülen deri hekim tarafından alınır; hangi yöntemin kullanılacağı muayenede belirlenir. İşlemin nasıl yapıldığını kulak temizliği sayfasından okuyabilirsiniz.
- Mantara karşı damla ya da krem: Temizlenen kulak yoluna uygulanır; ilacın biçimi ve kullanım süresi kişiye göre belirlenir.
- Kulağı kuru tutmak: Enfeksiyon geçene dek yüzülmez, duşta kulağa su kaçması önlenir.
- Ağızdan mantar ilacı: Bazı durumlarda, özellikle enfeksiyonun kulak yolunun ötesine yayıldığı ağır olgularda gündeme gelir.
Kulak mantarı tedavisi ne kadar sürer?
Kulak mantarının tedavisi çoğu kez haftalar sürebilir; süreyi enfeksiyonun yaygınlığına ve tedaviye alınan yanıta göre hekim belirler. Enfeksiyonun geçmesi için temizliğin ve ilaç uygulamasının yinelenmesi gerekebilir. Kaşıntı azalsa bile ilacı hekimin belirttiği süre boyunca kullanmak gerekir; erken bırakıldığında enfeksiyon geri gelebilir ve tedavisi güçleşebilir. Enfeksiyon yineleyebildiğinden iyileşme, kontrol muayenesinde kulak yoluna yeniden bakılarak izlenir.
Kulak zarı delikse kulak mantarı tedavisinde nelere dikkat edilir?
Kulak zarında delik varsa kulak mantarının tedavi seçenekleri daralır. Mantara karşı kullanılan bazı çözeltiler delik bulunan kulakta şiddetli ağrıya yol açabilir ya da iç kulağa zarar verebilir; bu durumda iç kulak için sakıncası olmayan bir ilaç seçilir. Kulağa hekime danışmadan damla ya da evde hazırlanmış karışım damlatılmaması da bu yüzden önemlidir. Deliğin nedenleri ve izlemi kulak zarı delinmesi sayfasının konusudur.
Kulak Mantarı Kendiliğinden Geçer mi?
Kulak mantarı çoğu zaman tedavi edilmeden geçmez. Genellikle ciddi bir hastalık değildir; ancak tedavisiz kaldığında enfeksiyon yayılıp ağırlaşabilir. Bu olasılık bağışıklığı zayıf olanlarda ve süreğen deri hastalığı bulunanlarda daha yüksektir.
Kulak mantarı varken ateş ya da yüzde güçsüzlük olursa ne yapılmalı?
Kulak yakınmasına ateş, kulak çevresinde şişlik ya da yüzün bir yanında sarkma ve güçsüzlük eklenmişse acil servise başvurulmalıdır; bu belirtiler enfeksiyonun kulak yolunun dışına yayıldığını düşündürebilir. Tedavi sürerken şiddetli ağrı ya da baş dönmesi gelişmesi de kontrol tarihini beklemeden yeniden muayeneyi gerektirir. Şeker hastalığı olanlar ve bağışıklığı baskılanmış kişiler bu açıdan daha yakından izlenir.
Kulak mantarı evde pamuklu çubukla temizlenebilir mi?
Hayır; pamuklu çubuk mantarı ve birikintiyi kulak yolunun derinine itebilir, deriyi de zedeler. Kulağı evde suyla yıkamaya çalışmak da önerilmez, çünkü nem mantarın çoğalmasını kolaylaştırır. Kaşıntı ne kadar rahatsız etse de kulağı kaşımamak ve kulak yoluna hiçbir şey sokmamak gerekir.
Kulak Mantarından Nasıl Korunulur?
Kulak mantarından korunmanın temeli kulak yolunu kuru tutmak ve derisini zedelememektir. Enfeksiyonu bir kez geçirenlerde bu önlemler yinelemeyi azaltmaya yardımcı olabilir.
Kulak mantarı geçirenler suya girerken nelere dikkat etmeli?
- Tedavi sırasında: Yüzmeye ve su sporlarına ara verilir; erken dönüldüğünde enfeksiyon geri gelebilir.
- Yüzerken: Temiz ve kulağa tam oturan bir kulak tıkacı kullanılabilir; temiz olmadığı bilinen sularda yüzülmez.
- Sudan çıkınca: Baş yana eğilerek suyun akması sağlanır, kulak iyice kurulanır.
- Duştan sonra: Düşük ayarda tutulan saç kurutma makinesi kulak yolundaki nemi azaltmaya yardımcı olabilir.
İşitme cihazı ve kulaklık kullananlar kulak mantarına karşı ne yapabilir?
İşitme cihazının, kulak tıkacının ve kulaklığın düzenli aralıklarla çıkarılması ve temiz tutulması önerilir. Mantar tedavisi sürerken kulak yolundaki nemi azaltmak için işitme cihazına ara verilmesi hekim tarafından önerilebilir; aranın gerekip gerekmediği ve süresi muayenede konuşulur.
Ankara'da Kulak Mantarı İçin Muayene ve Tedavi Süreci Nasıl İlerler?
Ankara'da kulak mantarı kuşkusuyla yapılan muayenede sıra çoğunlukla şöyledir: öykü alınır, kulak muayene edilir, kulak yolu temizlenir ve ilaç tedavisi planlanır. Kontrol muayenesinin zamanı ve sayısı enfeksiyonun yaygınlığına, kulak zarının durumuna ve eşlik eden hastalıklara göre belirlenir.
Kulak mantarı için ilk muayenede hangi adımlar izlenir?
İlk muayenede baktığım iki şey, kulak yolundaki birikintinin görünümü ve kulak zarının sağlam olup olmadığıdır. Birikinti temizlendikten sonra kulak yolu derisi ve kulak zarı yeniden değerlendirilir, ilaç buna göre seçilir. Gerek görülürse örnek alınır. Kontrolde birikinti yeniden oluşmuşsa temizlik yinelenir ve ilaç tedavisi gözden geçirilir.
Kulak mantarı muayenesine gelirken yanınızda ne bulunmalı?
- Kullanılan kulak damlaları: Son haftalarda kullandığınız damlaların adları ya da kutuları; antibiyotikli damla öyküsü tanıda yol göstericidir.
- İlaç listesi: Kortizon ve bağışıklığı baskılayan ilaçlar dahil, sürekli kullandığınız ilaçlar.
- Süreğen hastalıklar: Şeker hastalığı ya da egzama gibi bir deri hastalığı varsa bunun bilgisi.
- Önceki kulak sorunları: Kulak zarı deliği, kulak tüpü ya da kulak ameliyatı öyküsü ve varsa eski muayene notları.
Kulak mantarı çoğunlukla kaşıntıyla kendini belli eden, nemli kalan ve sık karıştırılan kulaklarda gelişen bir dış kulak yolu enfeksiyonudur. Tedavisi kulak yolunun hekim tarafından temizlenmesine, mantara karşı ilaca ve kulağın kuru tutulmasına dayanır; süresi ve yineleme eğilimi kişiden kişiye değişir. Yakınmalar tedaviye karşın sürüyorsa tanının ve kulak zarının yeniden değerlendirilmesi gerekir.
Tıbbi inceleme: Prof. Dr. Selim Sermed Erbek Yayımlanma: Son güncelleme:











