İçeriğe geç
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82 · Beştepe, Yenimahalle / Ankara selimerbek@gmail.com
Menü
0 (312) 511 07 00
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82, Beştepe – Yenimahalle / Ankara
Burun Hastalıkları

Burun Kanaması

Burun kanamalarının çoğu evde, doğru basıyla durur. Basının nasıl yapılacağını, kuru havanın etkisini ve tıbbi yardım gereken durumları sıraladım.

Burun kanaması (epistaksis), burun içini döşeyen örtüdeki damarlardan kan gelmesidir; kan çoğu kez tek burun deliğinden öne, bazen de genze doğru akar. İnsanların çoğu yaşamı boyunca en az bir kez burun kanaması geçirir ve bu kanamaların büyük bölümü evde, doğru yapılan basıyla durur. Küçük bir bölümünde ise tıbbi yardım gerekir. Ankara'nın kuru karasal ikliminde, özellikle kışın ısıtılan kapalı ortamlarda burun içi kolay kurur; bu da kanamaya zemin hazırlar.

Burun Kanaması Nedir ve Kan Burnun Neresinden Gelir?

Burun kanaması, burun içindeki ince damarlardan birinin zedelenip açılmasıyla ortaya çıkar ve kan çoğunlukla burun bölmesinin (septum) ön kısmından gelir. Miktarı hafif bir sızıntıdan güçlü bir akışa kadar değişir.

Burun kanamasında kan neden çoğunlukla bölmenin ön kısmından gelir?

Burun içindeki damarlar solunan havayı ısıtıp nemlendirir ve yüzeye çok yakın seyreder. Bölmenin ön kısmı bu ince damarlar yönünden zengindir; sert sümkürme ya da tırnağın sürtünmesi bu damarları yırtmaya yeter. Ön kanamalarda kan burun deliğinden dışarı akar ve dıştan basıyla çoğunlukla durur. Daha seyrek görülen arka kanamalar burnun derinindeki daha büyük damarlardan kaynaklanır; kan genze akabilir ve dıştan bası yeterli olmaz.

Burun kanaması hangi yaşlarda ve kimlerde daha sık görülür?

Burun kanaması her yaşta olabilir; en sık çocuklarda ve orta yaştan sonraki erişkinlerde görülür. Gebelikte burun damarları genişlediği için kanama kolaylaşır. Derinden gelen kanamalar ise çoğunlukla ileri yaşta, damar sertliği olanlarda, pıhtılaşmayı etkileyen ilaç kullananlarda ve burun ya da sinüs ameliyatı geçirmiş kişilerde ortaya çıkar.

Burun Kanaması Neden Olur?

Burun kanamasının en sık iki nedeni burun içinin kuruması ve örtünün parmakla ya da sert sümkürmeyle zedelenmesidir. Daha seyrek olarak bir ilaç, burnun yapısal bir sorunu ya da kanın pıhtılaşmasını bozan bir hastalık kanamaya zemin hazırlar. Bazı kanamaların nedeni ise bulunamaz.

Burun kanamasını gündelik yaşamda en çok hangi etkenler tetikler?

  • Kuru hava: Nemi düşük iklim, yüksek rakım ve ısıtılan kapalı ortamlar burun örtüsünü kurutur; oluşan kabuk yerinden oynayınca kanar. Kabuklanmanın nedenlerini burun kuruluğu ve kabuklanma sayfasında anlattım.
  • Parmak ve sümkürme: Burnu karıştırmak ya da sert sümkürmek yüzeydeki damarı yırtabilir.
  • Enfeksiyon ve alerji: Soğuk algınlığı, sinüs iltihabı ve alerjik rinit, sık hapşırma ve sümkürme yoluyla örtüyü tahriş eder.
  • Darbe: Burna gelen darbe örtüyü yırtabilir; kanamayla birlikte şekil değişikliği varsa burun kırığı akla gelir.
  • Yabancı cisim: Küçük çocukta tek taraflı, kötü kokulu akıntıyla birlikte yineleyen kanama burunda yabancı cisim kuşkusu doğurur.
  • Burun spreyleri: Tıkanıklık açıcı spreylerin gereğinden sık kullanılması örtüyü kurutabilir.

Hangi ilaçlar burun kanamasını başlatabilir ya da uzatabilir?

Kan sulandırıcılar (pıhtı önleyici ilaçlar) ile iltihap giderici ağrı kesiciler kanın pıhtılaşmasını etkilediğinden, küçük bir damar zedelenmesi bile uzun süren kanamaya dönüşebilir. Bu ilaçları kullanan kişi burnu kanadı diye ilacını kendiliğinden kesmemelidir; çünkü bunlar çoğunlukla ciddi bir sağlık sorununu önlemek için verilir. Karar, ilacı yazan hekimle birlikte verilir.

Burun kanaması hangi hastalıkların ve yapısal sorunların belirtisi olabilir?

Burun bölmesinin eğriliği burun kanamasının bilinen nedenlerinden biridir; ayrıntısı septum deviasyonu sayfasındadır. Kalıtsal pıhtılaşma bozuklukları, ağır karaciğer hastalığı ve bazı kan hastalıklarında burun kanamasına kolay morarma ya da diş eti kanaması eşlik edebilir. Ailede yineleyen kanama öyküsü, burun ve ağız içinde küçük damar genişlemeleriyle seyreden kalıtsal bir damar hastalığını düşündürebilir. Tek taraflı yineleyen kanamada, özellikle ileri yaşta ve sigara içenlerde, daha seyrek nedenlerden olan burun ve sinüs tümörleri de göz önünde bulundurulur. Yüksek tansiyonun kanamayı tek başına başlatıp başlatmadığı net değildir; ancak tansiyonu yüksek kişide kanama beklenenden uzun sürebilir.

Burun Kanaması Evde Nasıl Durdurulur?

Burun kanaması evde çoğu kez, dik oturup hafifçe öne eğilerek ve burnun yumuşak kısmını en az 10 dakika hiç bırakmadan sıkarak durdurulabilir. Sakin kalmak da işin parçasıdır; telaş kanamayı artırabilir.

Burun kanamasında ilk yardım adımları hangi sırayla uygulanır?

  • Oturuş: Dik oturun ve gövdenizi hafifçe öne eğin; böylece kan genze akmaz.
  • Bası yeri: Baş ve işaret parmağınızla burnun kemiğin altında kalan yumuşak kısmını, iki burun deliği de kapanacak biçimde sıkın. Kemikli üst kısım sıkılmaz.
  • Süre: Basıyı en az 10 dakika sürdürün ve bu sürede parmaklarınızı bir kez bile gevşetmeyin.
  • Solunum: Ağzınızdan soluyun, ağza gelen kanı yutmayıp tükürün.
  • Yineleme: Süre dolduğunda kanama sürüyorsa aynı basıyı bir kez daha uygulayın.

Burun kanaması sırasında hangi uygulamalardan kaçınılır?

Başı geriye atmak ya da sırtüstü yatmak kanamayı durdurmaz, kanı genze yöneltir; yutulan kan mideyi tahriş ederek kusmaya yol açabilir. Burun deliklerine pamuk, peçete ya da gazlı bez tıkmak önerilmez. Soğuk uygulama basının yerini tutmaz; yararını gösteren kanıt güçlü değildir.

Burun kanaması durduktan sonraki ilk gün burun nasıl korunur?

Kanama kesildikten sonraki yaklaşık 24 saat boyunca sümkürmemek, burnu karıştırmamak ve kabukları koparmamak gerekir. Ağır kaldırmak ve yorucu egzersiz yeni bir kanamayı başlatabilir. Sıcak içecek, alkol ve sıcak duştan da bu süre içinde uzak durulur. Yatarken başı yastıkla yüksekte tutmak uygundur.

Burun Kanamasında Ne Zaman Acil Servise ya da Muayeneye Gidilir?

Burun kanaması, doğru yapılan basıya karşın 15-20 dakika içinde durmuyorsa acil servise başvurulmalıdır. Kısa sürede duran ama sık yineleyen kanamalar acil değildir; yine de nedeni araştırılmalıdır.

Burun kanamasında hangi belirtiler acil servise gitmeyi gerektirir?

  • Durmayan kanama: İki kez uygulanan basıya karşın süren ya da çok yoğun gelen kanama.
  • Kan kaybı bulguları: Halsizlik, baş dönmesi ya da bayılacak gibi olma.
  • Solunum ve kusma: Nefes almada güçlük ya da yutulan kana bağlı yineleyen kusma.
  • Darbe: Başa ya da yüze alınan darbeden sonra başlayan kanama.
  • İlaç ve hastalık: Kan sulandırıcı kullanan ya da pıhtılaşma bozukluğu bilinen kişide kolay durmayan kanama; bu kişilerde kanama basıyla dursa bile ivedi hekim değerlendirmesi gerekir.

Bu durumlarda kişi acil servise giderken aracı kendisi kullanmamalı, gerekirse 112 aranmalıdır.

Hangi burun kanamaları acil olmasa da KBB muayenesi gerektirir?

Sık yineleyen, hep aynı taraftan gelen ya da soğuk algınlığı gibi belirgin bir nedene bağlanamayan kanamalar muayene gerektirir. İki yaşından küçük çocuktaki burun kanaması da hekime gösterilmelidir. Kanamayla birlikte vücutta kolay morarma, solukluk ya da çabuk yorulma varsa kanama bozukluğu ve kansızlık yönünden değerlendirme yapılır.

Burun Kanamasının Nedeni Muayenede Nasıl Araştırılır?

Burun kanamasının nedeni çoğu zaman ayrıntılı bir öykü ve burun içinin doğrudan görülmesiyle anlaşılır. Muayenede ilk baktığım, kanamanın sürüp sürmediği ve hemen girişim gerekip gerekmediğidir.

Burun kanaması muayenesinde hangi sorular sorulur ve burun içine nasıl bakılır?

Kanamanın kaç dakika sürdüğünü, ne sıklıkta yinelediğini, tek mi iki taraftan mı geldiğini ve nasıl durduğunu sorarım. Ardından burun içindeki pıhtıyı temizleyip ışık altında bölmenin ön kısmına bakarım; ön kanamalarda kanayan nokta çoğu kez bu basit muayenede görülür. Kaynak görülemiyorsa, kanama tek taraftan yineliyorsa ya da önceki tedaviye karşın sürüyorsa burnun arka bölümleri ince bir kamerayla incelenir; yöntemin nasıl uygulandığını endoskopik burun muayenesi sayfasında bulabilirsiniz.

Burun kanamasında kan tahlili ve tomografi hangi durumda istenir?

Tek seferlik, kolay duran bir kanamada laboratuvar incelemesi çoğunlukla gerekmez. Kanama ağır ya da yineleyiciyse, belirgin kan kaybı olmuşsa ya da kanama bozukluğunu düşündüren belirtiler varsa tam kan sayımı ve pıhtılaşma testleri istenir. Yabancı cisim, tümör ya da sinüs iltihabı kuşkusunda görüntülemeye başvurulur; bu amaçla kullanılan sinüs tomografisi ayrı bir başlığın konusudur.

Burun Kanaması Nasıl Tedavi Edilir ve Tekrarı Nasıl Azaltılır?

Burun kanamasının tedavisi basamaklıdır: önce bası, kanayan nokta görülüyorsa o noktaya yönelik işlem, bunlar yetmezse tampon ve daha ileri girişimler uygulanır. Hangi basamağın gerekeceği kanamanın yerine ve şiddetine göre değişir.

Kanayan damar görüldüğünde burun kanamasına hangi işlemler uygulanır?

Kanayan nokta görülüyorsa bölge önce damar büzücü ve uyuşturucu ilaç emdirilmiş pamukla hazırlanır. Kanama sürüyor ya da sık yineliyorsa damar yakılabilir (koterizasyon); bunun için kimyasal madde taşıyan bir çubuk ya da elektrik akımı kullanılır. Yakma, bölge uyuşturulduktan sonra ve yalnızca kanayan noktaya uygulanır. İşlemin ardından en az bir hafta sümkürmemek, yorucu işlerden ve ağır kaldırmaktan kaçınmak, burun içini tuzlu su jeli ya da spreyiyle nemli tutmak önerilir; süreyi işlemi yapan hekim belirler. Yakmadan sonra da kanama yineleyebilir; sonuç kişiden kişiye değişir.

Bası ve yakmayla durmayan burun kanamasında hangi basamaklara geçilir?

Kanama yeri görülemiyor ya da kanama basıyla kontrol edilemiyorsa burun içine tampon yerleştirilir. Tampon sünger, şerit gazlı bez ya da şişirilebilen balon biçiminde olabilir ve genellikle birkaç gün içinde çıkarılır; kendiliğinden eriyen türlerin çıkarılması gerekmez. Kan sulandırıcı kullananlarda ve kanama bozukluğu kuşkusunda kendiliğinden eriyen tampon kullanılır. Tampon ve yakmaya karşın süren kanamalarda, kanayan bölgeyi besleyen atardamarın endoskopla kapatılması ya da damar içinden girilerek tıkanması (embolizasyon) değerlendirilir.

Burun kanamasının tekrarını azaltmak için evde neler yapılabilir?

  • Nem: Tuzlu su spreyi ve burun içine sürülen nemlendirici jel örtünün kurumasını önlemeye yardımcı olur; kalorifer döneminde oda havasını nemlendirmek de yardımcıdır.
  • Nazik temizlik: Burun sert sümkürülmez, kabuklar koparılmaz; çocukların tırnakları kısa tutulur.
  • Altta yatan neden: Alerjinin tedavisi ve gerekiyorsa bölme eğriliğinin septoplasti ile düzeltilmesi kanamaya zemin hazırlayan etkenleri azaltmayı amaçlar.

Ankara'da Burun Kanaması İçin Muayene ve Tedavi Süreci Nasıl İlerler?

Ankara'da burun kanaması değerlendirmesi kanamanın sürüp sürmediğine göre iki yoldan ilerler: süren kanamada önce kanama durdurulur, durmuş ama yineleyen kanamada ise neden aranır. Kanayan nokta ilk muayenede görülürse o noktaya yönelik işlem planlanır. Sonraki kontrolde burun içinin iyileşmesi ve kanamanın yineleyip yinelemediği değerlendirilir.

Burun kanaması muayenesine giderken hangi bilgileri hazırlamak işe yarar?

Kullandığınız bütün ilaçların listesi, özellikle kan sulandırıcılar, ağrı kesiciler ve burun spreyleri, muayenede en çok işe yarayan bilgilerdendir. Kanamaların tarihini ve süresini not etmek öyküyü netleştirir. Yakın zamanlı kan tahlilleri, önceki yakma ya da tampon işlemlerinin belgeleri ve varsa tomografi görüntüleri yanınızda bulunursa değerlendirme kolaylaşır.

Burun kanamasında yakma ya da tampon işleminin yapılacağı ortam nasıl belirlenir?

Yakma ya da tampon gibi işlemlerin yapılacağı ortam ve uyuşturma biçimi, kanamanın yerine, şiddetine ve muayene bulgularına göre planlanır. Arka tampon gerektiren kanamalarda çoğu kez hastaneye yatış gerekir. Tampon konan kişiye tamponun türü, ne zaman çıkarılacağı ve hangi belirtide yeniden başvurması gerektiği anlatılır.

Burun kanamalarının büyük bölümü dik oturup öne eğilerek ve burnun yumuşak kısmını yeterince uzun sıkarak evde durdurulabilir. Durmayan, sık yineleyen ya da hep aynı taraftan gelen kanamada kaynağın görülmesi ve nedene yönelik tedavinin planlanması muayeneyle olur.

Tıbbi inceleme: Yayımlanma: Son güncelleme:

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. Tunkel DE, Anne S, Payne SC, et al. Clinical Practice Guideline: Nosebleed (Epistaxis). Otolaryngol Head Neck Surg. 2020.
  2. MedlinePlus — Nosebleed
  3. NHS — Nosebleed
  4. ENT Health — Nosebleeds
  5. ENT Health — Nosebleed FAQs
  6. MSD Manual — Nosebleeds
  7. Cleveland Clinic — Nosebleed (Epistaxis)
  8. healthdirect — Nosebleed