İçeriğe geç
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82 · Beştepe, Yenimahalle / Ankara selimerbek@gmail.com
Menü
0 (312) 511 07 00
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82, Beştepe – Yenimahalle / Ankara
Kulak ve İşitme Cerrahisi

Stapedotomi

Otosklerozda ameliyat tek yol değildir, işitme cihazı da geçerli bir seçenektir. Üzengi kemiğine protez yerleştirilen stapedotomiyi adım adım anlatıyorum.

Stapedotomi, otosklerozda hareketini yitiren üzengi kemiğinin (stapes) tabanında küçük bir açıklık oluşturulup buraya bir protez yerleştirilerek ses iletiminin yeniden kurulmasının amaçlandığı kulak ameliyatıdır. Halk arasında otoskleroz ameliyatı ya da kulak kireçlenmesi ameliyatı diye bilinir. Bu hastalıkta ameliyat tek yol değildir: işitme cihazı da geçerli bir seçenektir. Ankara'da stapedotomi kararı, kulak muayenesi ve işitme testleriyle başlayan değerlendirmenin sonunda, kişinin tercihi gözetilerek verilir. Ameliyatla elde edilen işitme sonucu kişiden kişiye değişir.

Stapedotomi Nedir ve Hangi İşitme Kaybında Düşünülür?

Stapedotomi, üzengi kemiğinin üst bölümünün alınıp tabanına küçük bir açıklık açıldığı ve bu açıklığa oturtulan protezin örs kemiğine bağlandığı, otosklerozda uygulanabilen bir ameliyattır; üzenginin sesi iletemediği iletim tipi işitme kaybında düşünülür. Üzenginin tabanıyla birlikte tümünün çıkarıldığı ameliyata stapedektomi denir; ikisinde de çıkarılan bölümün işini protez üstlenir. Kemiğin neden hareketsiz kaldığını ve hastalığın seyrini otoskleroz sayfasında anlattım.

Stapedotomi kimler için bir seçenek olarak konuşulur?

Ameliyat, otoskleroza bağlı iletim tipi kaybı belirginleşen ve iç kulağı yeterince çalışan kişilerde seçenek olarak konuşulur. Protez yalnız iletim yolundaki engeli aşmayı amaçlar; iç kulaktan kaynaklanan (sinirsel) kaybı değiştirmez. İki tür kaybın bir arada bulunduğu kişilerde ameliyattan sonra da bir miktar kayıp sürebilir. Bu iki kayıp türünün testlerde nasıl ayırt edildiği işitme kaybı sayfasında yer alıyor.

Stapedotomi yerine işitme cihazıyla devam edilebilir mi?

Evet; işitme cihazı sesleri yükselterek üzengideki takılmanın etkisini azaltmaya yardımcı olabilir ve ameliyat istemeyen kişi için uygun bir yoldur. Cihaz hastalığın ilerlemesini durdurmaz, ameliyat ise cerrahi riskler taşır; iki seçenek arasında herkes için geçerli bir sıralama yoktur. Baş dönmesine yatkın olan ya da Meniere hastalığı tanısı bulunan kişilerde ameliyattan önce cihaz denenmesi önerilebilir. Cihaz türlerine işitme cihazları sayfasında yer verdim.

Stapedotomi Hangi Durumlarda Ertelenir ya da Uygun Olmayabilir?

Stapedotomi, öteki kulağın işitmediği, kulakta etkin enfeksiyon bulunduğu ya da denge sistemini ilgilendiren etkin bir hastalığın eşlik ettiği durumlarda ertelenebilir ya da uygun görülmeyebilir. Bunların kişide geçerli olup olmadığına muayene ve test bulgularıyla hekim karar verir.

Stapedotomiye engel olabilen kulak ve denge sorunları nelerdir?

  • Tek işiten kulak: Öteki kulak ileri derecede işitmiyorsa, seyrek de olsa işitmeyi yitirme riski nedeniyle işiten kulağa ameliyat uygun görülmeyebilir.
  • Etkin enfeksiyon: Dış ya da orta kulakta süren bir enfeksiyon varsa ameliyat ertelenebilir.
  • Kulak zarında delik: Zarın delik olması da ameliyatın uygun görülmeyebileceği durumlardandır.
  • Etkin Meniere hastalığı: Hastalığın etkin olduğu dönemde ameliyat uygun görülmeyebilir.
  • Genel sağlık durumu: Genel durumun ameliyata elverişli olmaması da engel olabilir; şeker, kalp ve akciğer hastalıkları bazı riskleri artırabilir.

Stapedotomi kararında meslek ve uğraşlar neden sorulur?

Tat duyusunu taşıyan ince sinir orta kulağın içinden geçer ve ameliyat alanını görebilmek için yerinden oynatılması gerekebilir; bu nedenle tat değişikliği kalıcı olabilir. İşi tat duyusuna dayanan aşçı ve tadımcı gibi kişilerin bu olasılığı karar öncesinde bilmesi gerekir. Sağlam denge işlevi gerektiren iş ve uğraşlarda kalıcı denge sorunu olasılığı ayrıca konuşulur. Uçuş ekibinde çalışanların mesleki sağlık kurallarını, dalış yapanların basınç değişikliğine bağlı olası riskleri karar öncesinde hekimle görüşmesi gerekir.

Stapedotomi Öncesinde Nasıl Hazırlanılır?

Stapedotomi hazırlığı, kulağın muayenesi ve işitme kaybının türünü ortaya koyan testlerle başlar; ardından sağlık öykünüz gözden geçirilir. Amaç, kaybın üzengiden kaynaklandığını desteklemek ve ameliyata engel bir durumu gözden kaçırmamaktır.

Stapedotomi öncesi hangi işitme testleri ve görüntülemeler istenir?

Temel ölçüm, hava ve kemik yoluyla işitmeyi karşılaştıran odyometri testidir. Zarın ve orta kulağın hareketliliğini gösteren timpanometri ile üzengi kasının yüksek sese verdiği yanıtın arandığı akustik refleks testi değerlendirmeye eklenebilir; refleksin alınamaması otoskleroz kuşkusunu destekleyen bulgulardandır. Kulağın kemik yapısını gösteren tomografi, tanıyı desteklemek, kulak zarı kireçlenmesi gibi benzer tabloya yol açan durumları dışlamak ve ameliyatı planlamak için istenebilir.

Stapedotomiden önce hekime hangi bilgiler verilmelidir?

İşitme azalmasının ne zamandır sürdüğü, çınlama ya da dönme hissinin eşlik edip etmediği ve ailede otoskleroz bulunup bulunmadığı sorulur. Karşı kulağınız daha önce ameliyat edildiyse bunu belirtin; bu durumda ameliyat sonrası baş dönmesi olasılığı artabilir. Sigarayı ameliyattan önce bırakmak, ameliyata bağlı sorunların görülme olasılığını azaltabilir.

Stapedotomi Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Stapedotomi kulak yolunun içinden, mikroskop ya da endoskop yardımıyla yapılır; lokal ya da genel anesteziyle uygulanabilir ve süresi kişiye göre değişir. Anestezi biçimini ve kalış süresini, bulgulara ve genel sağlık durumuna göre ameliyatı yürüten ekip belirler.

Stapedotomide orta kulağa nasıl ulaşılır ve protez nereye yerleştirilir?

  • Giriş: Kulak yolunun içinde zarın çevresine kesi yapılır; bazı kişilerde kulağın önünden ya da arkasından küçük bir kesi gerekebilir.
  • Zarın kaldırılması: Kulak zarı bir kenarından kaldırılarak kemikçiklere ulaşılır.
  • Üst yapının alınması: Üzenginin üst bölümü çıkarılır, iç kulağa bakan tabanı yerinde bırakılır.
  • Açıklık ve protez: Tabanda küçük bir açıklık oluşturulur; protezin bir ucu bu açıklığa oturtulur, öteki ucu örs kemiğine bağlanır.
  • Kapanış: Zar yerine yatırılır; iyileşirken yerinde kalması için kulak yoluna tampon konabilir.

Stapedotomide lazer, mikro tur ve protez seçimi neye göre yapılır?

Tabandaki açıklık mikro turla, lazerle ya da ikisi birlikte kullanılarak oluşturulabilir. Bu araçlardan, protez türlerinden ya da mikroskop ile endoskoptan birinin ötekinden üstün olduğu konusunda uzlaşı yoktur; hangisinin kullanılacağı ameliyat bulgularına ve ameliyatı yürüten ekibin değerlendirmesine göre belirlenir.

Stapedotomi Sonrasında İyileşme Nasıl İlerler?

Stapedotomi sonrasında ilk günler dinlenerek geçirilir; kulağın iyileşmesi ise haftalar alır. Ağrı genellikle hafiftir, ancak kişiden kişiye değişebilir.

Stapedotomiden sonraki ilk günlerde hangi yakınmalar beklenir?

İlk günlerde baş dönmesi ve dengesizlik olabilir; çoğu kişide günler içinde azalır, bazen birkaç haftayı bulabilir. Dilin ameliyat edilen yanında tat almada değişiklik görülebilir; bu durum çoğu kez haftalar ya da aylar içinde geriler. Kulaktan az miktarda kanlı akıntı gelebilir. Kulak yoluna tampon konduysa, alınana dek işitmedeki değişiklik fark edilmeyebilir; tamponun ne zaman çıkarılacağını hekim belirler.

Stapedotomi sonrası evde kulak bakımında nelere dikkat edilir?

  • Kulağı kuru tutmak: Banyoda kulağa su kaçmaması gerekir; yüzmeye hekim izin verene dek ara verilir.
  • Sümkürmemek: Sümkürme orta kulakta basınç oluşturur; ne kadar süre kaçınılacağını hekim söyler.
  • Öksürük ve hapşırık: Bunlarla artan basınç protezi yerinden oynatabilir; bu dönemde solunum yolu enfeksiyonu olan kişilerden uzak durmak önerilir.
  • Zorlanmamak: Öne eğilmek, ağır kaldırmak ve ıkınmak baş dönmesine yol açabilir.
  • Gürültü ve kulaklık: Yüksek sesten kaçınılır; kulak iyileşene dek kulak içi kulaklık kullanılmaz.

Stapedotomiden sonra uçak yolculuğu, dalış ve işe dönüş nasıl planlanır?

Uçuş, dalış ve dağ yollarında araçla yolculuk gibi ani basınç değişikliklerinden kulak iyileşene dek kaçınılır; basınç protezi yerinden oynatabilir. Uçak yolculuğuna ne zaman izin verileceği haftalarla ölçülür ve kişiye göre değişir; uygun zamanı ameliyatı yapan hekim belirler. Olağan düzene dönüş de kişiye ve yapılan işe göre bir ile birkaç hafta arasında değişebilir; ağır iş ya da ağır kaldırma gerektiren uğraşlarda daha uzun izin gerekebilir.

Stapedotominin Riskleri ve Olası Sorunları Nelerdir?

Stapedotominin başlıca riski, ameliyat edilen kulakta işitmenin beklendiği gibi düzelmemesi ya da daha da azalmasıdır; seyrek de olsa o kulakta kalıcı ve ağır işitme kaybı, hatta işitmenin tümüyle yitirilmesi bildirilmiştir. Kanama ve alerjik tepki gibi genel ameliyat riskleri burada da geçerlidir.

Stapedotomiden sonra işitme neden beklenen düzeye ulaşmayabilir?

Ameliyatta iç kulağa açılan bir pencere oluşturulur; hiçbir aksilik yaşanmayan ameliyatlardan sonra da iç kulak etkilenebilir ve gelişen sinirsel kayıp kalıcı olabilir. İşitme hiç artmadıysa protezin boyu ya da başka bir kemikçiğin hareketsizliği gibi nedenler araştırılır. Önce artıp sonradan azaldıysa protezin zamanla yerinden oynaması söz konusu olabilir; görüntüleme ve gerekirse yeniden ameliyat gündeme gelir, ancak yeniden ameliyatın sonuçları ilk ameliyata göre daha sınırlıdır. Otoskleroz ameliyattan sonra da ilerleyebildiğinden işitme yıllar içinde azalabilir.

Stapedotomide işitme dışında hangi sorunlar görülebilir?

  • Baş dönmesi: Uzun sürmesi protezin konumuyla ya da iç kulak sıvısının sızmasıyla ilgili olabilir.
  • Çınlama: Ameliyattan sonra ortaya çıkabilir; değerlendirmesi kulak çınlaması sayfasındadır.
  • Tat değişikliği: Çoğu kez geçicidir, kalıcı olabilir.
  • Kulak zarında delinme: Zar kaldırılırken yırtılabilir; ameliyat sırasında onarılabilir.
  • Yüz siniri: Üzenginin yanından geçen sinirin etkilenmesiyle yüzün o yanında güçsüzlük gelişebilir; seyrektir, günler sonra da ortaya çıkabilir.
  • Enfeksiyon: Seyrektir; çoğu kez dış kulak yolunu tutar.

Stapedotomi sonrası hangi belirtiler beklemeden hekime bildirilmelidir?

Ameliyat edilen kulakta işitmenin birden azalması, şiddetli ya da uzun süren dönme hissi, şiddetli ağrı, yüzün o yanında güçsüzlük, ateş, olağan dışı akıntı ya da şişlik ve birkaç saat içinde durmayan kanama, kontrol günü beklenmeden ameliyatı yapan hekime bildirilmelidir. Aylar ya da yıllar sonra ortaya çıkan baş dönmesi ve dalgalanan işitme de değerlendirme gerektirir.

Ankara'da Stapedotomi İçin Muayene ve Ameliyat Süreci Nasıl İlerler?

Ankara'da stapedotomi süreci yakınmaların öyküsü, kulak muayenesi ve işitme testleriyle başlar; kaybın iletim tipi olduğu ve üzengiden kaynaklandığı desteklenirse izlem, işitme cihazı ve ameliyat seçenekleri riskleriyle birlikte konuşulur. Ameliyat seçilirse gerek görülen görüntüleme tamamlanır; anestezi biçimini ve ameliyat gününü ameliyatı yürüten ekip planlar.

Stapedotomi değerlendirmesine gelirken hangi belgeler işe yarar?

Önceki yıllara ait işitme testleri kaybın nasıl ilerlediğini gösterir; kulak için çekilmiş tomografi varsa görüntüleriyle birlikte getirin. Kullandığınız ilaçların listesi, geçirdiğiniz kulak ameliyatlarının kayıtları ve işitme cihazınız da görüşmeyi kolaylaştırır. Ameliyattan sonraki haftalarda uçak ya da dağ yolu yolculuğu planlayan kişilerin bunu ameliyat tarihi belirlenmeden önce söylemesi gerekir.

Stapedotomi sonrası kontroller ve işitme izlemi nasıl planlanır?

İlk kontrolde baş dönmesi ve enfeksiyon bulguları değerlendirilir; işitme testi kulak iyileştikten sonra yinelenir. İki kulakta da otoskleroz varsa kulaklar aynı ameliyatta ele alınmaz ve çoğu kez önce daha az işiten kulak ameliyat edilir; ikinci kulağın ameliyat edilip edilmeyeceğine ve zamanlamasına hekim karar verir. İleride MR çekilecekse kulağınızdaki protezi ve biliniyorsa türünü çekimi yapan birime bildirin. Ameliyat edilen ve edilmeyen kulak düzenli işitme testleriyle izlenir.

Stapedotomi, otoskleroza bağlı iletim tipi kayıpta ses iletimini protezle yeniden kurmayı amaçlar; işitme cihazı da aynı kayıp için geçerli bir yoldur. Hangisinin uygun olduğu test sonuçları, yaşam biçimi ve kişinin tercihiyle birlikte değerlendirilir. Karar verirken, seyrek de olsa o kulakta işitmenin yitirilebileceğini bilmek ve beklentiyi test sonuçlarına göre kurmak gerekir.

Tıbbi inceleme: Yayımlanma: Son güncelleme:

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. Cleveland Clinic — Stapedectomy
  2. healthdirect — Stapedectomy
  3. ENT Health (AAO-HNS) — Otosclerosis
  4. MedlinePlus — Otosclerosis
  5. NIDCD — Otosclerosis
  6. NHS — Otosclerosis
  7. MSD Manual Professional Version — Otosclerosis
  8. Silva VAR, Pauna HF, Lavinsky J, et al. Brazilian Society of Otology task force - Otosclerosis: evaluation and treatment. Braz J Otorhinolaryngol. 2023.
  9. Sönmez S, Orhan KS, Baumgartner WD, et al. Proceedings of the Round Table Discussion on the Fifth International Symposium on Otosclerosis and Stapes Surgery. J Int Adv Otol. 2025.
  10. Necula V, Maniu AA, Ujváry LP, et al. Vertigo Associated with Otosclerosis and Stapes Surgery-A Narrative Review. Medicina (Kaunas). 2023.