Akustik nörinom, iç kulağı beyne bağlayan işitme ve denge sinirinin üzerinde gelişen, kanser olmayan ve çoğunlukla yavaş büyüyen bir tümördür. Vestibüler schwannom olarak da anılır. Vücudun başka bölgelerine yayılmaz; yakınmalar, tümör büyüdükçe çevresindeki sinirlere baskı yapmasından kaynaklanır. Çoğu kişide ilk belirti tek kulakta yavaş ilerleyen işitme kaybıdır; çınlama ve dengesizlik buna eşlik edebilir. Ankara'da tek taraflı işitme kaybı ya da çınlama yakınması olan birinde bu olasılık, kulak muayenesi ve işitme testinin ardından gerek görülürse MR ile araştırılır.
Akustik Nörinom Nedir, Hangi Sinirde Gelişir?
Akustik nörinom, işitme ve denge bilgisini iç kulaktan beyne taşıyan sekizinci kafa sinirinin (vestibülokoklear sinir) üzerinde gelişen iyi huylu bir tümördür. Sinir liflerini saran destek hücrelerinin (Schwann hücreleri) aşırı çoğalmasıyla oluşur. Seyrek görülür; kafa içinde yer almasına karşın beyin dokusunun içine yayılmaz.
Akustik nörinom işitme ve denge sinirinin hangi bölümünü tutar?
Sekizinci kafa siniri üç bölümden oluşur: üst ve alt denge sinirleri ile işitme siniri. Akustik nörinom çoğunlukla denge sinirlerinden birinde başlar; vestibüler schwannom adı da bu yüzden kullanılır. Tümör büyüdükçe hemen yanındaki işitme siniri dalına baskı yapar ve işitme kaybı bu yolla ortaya çıkar.
Akustik nörinom kafa içinde hangi bölgede yer alır?
Tümör, kulağın arkasında ve beynin hemen altında, iç kulaktan beyin sapına uzanan sinir boyunca yerleşir. Bu bölgede yüz kaslarını hareket ettiren yüz siniri ve yüzün duyusunu taşıyan sinir de bulunur; bu yüzden büyüyen bir tümör yüzü de etkileyebilir. Çok büyürse beyin sapına ve beyinciğe baskı yapabilir, beyin omurilik sıvısının akışını engelleyerek beyinde sıvı birikimine (hidrosefali) yol açabilir. Birçok tümör çok yavaş büyüdüğü ya da hiç büyümediği için bu aşamaya seyrek ulaşılır.
Akustik Nörinomun Belirtileri Nelerdir?
Akustik nörinomun sık görülen belirtileri tek kulakta işitme kaybı, aynı kulakta çınlama ve denge sorunlarıdır. Yakınmalar tümörün büyüklüğüne ve yerine göre değişir, genellikle yavaş yavaş gelişir. Başlangıçta hiçbir belirti olmayabilir.
Akustik nörinomun ilk dönem belirtileri nelerdir?
- Tek taraflı işitme kaybı: Çoğunlukla ilk fark edilen belirtidir; etkilenen kulakla konuşmaları anlamak güçleşir. Genellikle yavaş ilerler, bazen aniden ortaya çıkabilir.
- Tek kulakta çınlama: Etkilenen kulakta çınlama ya da uğultu duyulabilir.
- Dengesizlik ve dönme hissi: Hızlı dönerken dengesizlik ya da hareketsizken etrafın döndüğü hissi (vertigo) görülebilir.
- Kulakta dolgunluk: Etkilenen kulakta basınç ya da dolgunluk hissi olabilir.
Akustik nörinom büyüdükçe yüzde ve başta hangi belirtiler eklenebilir?
Tümör yüzün duyusunu taşıyan sinire baskı yaparsa yüzün bir yanında uyuşma ya da ağrı, yüz sinirine baskı yaparsa aynı tarafta yüz kaslarında güçsüzlük görülebilir. Büyük tümörlerde süren baş ağrısı, geçici bulanık ya da çift görme, vücudun bir yanında koordinasyon bozukluğu, ses değişikliği ve yutma güçlüğü eklenebilir. Tümörlerin çoğu bu büyüklüğe ulaşmadan saptanır.
Akustik nörinom belirtileri hangi kulak hastalıklarıyla karışabilir?
İşitme kaybı, çınlama ve baş dönmesi pek çok kulak hastalığında görülür; akustik nörinom bunların arasında seyrek bir nedendir ve Meniere hastalığı gibi başka durumlarla karışabilir. Bu tümörü düşündüren, yakınmaların tek kulakta olması ya da iki kulak arasında belirgin fark bulunmasıdır. Baş dönmesinin sık nedenlerini baş dönmesi, çınlamaya yol açan durumları kulak çınlaması sayfasında ele aldım.
Akustik Nörinom Neden Oluşur, Kimlerde Görülür?
Akustik nörinomların çoğu belirgin bir neden olmadan, kendiliğinden ve tek kulakta gelişir; sinir kılıfındaki hücrelerin neden çoğalmaya başladığı bilinmemektedir. Belirtiler çoğunlukla 30 ile 60 yaş arasındaki erişkinlerde ortaya çıkar. Tek taraflı tümörlerin çoğu kalıtsal değildir.
Akustik nörinom için bilinen risk etkenleri nelerdir?
Baş bölgesine daha önce yüksek dozda ışın tedavisi uygulanmış olması riski artırabilir. Cep telefonu gibi çevresel etkenlerin bu tümöre yol açtığına ilişkin açık bir kanıt yoktur. Tümörlerin küçük bir kısmı, 22. kromozomdaki bir gen değişikliğiyle ilişkili kalıtsal bir hastalık olan nörofibromatozis tip 2 ile birlikte görülür. Bu hastalıkta tümörler genellikle iki kulakta birden gelişir, belirtiler ergenlik ya da genç erişkinlik döneminde başlar ve beyinde ya da omurilikte başka tümörler de bulunabilir.
Akustik nörinom neden eskiye göre daha sık saptanıyor?
MR'a ulaşmak kolaylaştıkça ve kuşku uyandıran yakınmalar daha çok araştırıldıkça akustik nörinom daha fazla kişide saptanmaktadır. Birçok akustik nörinom küçüktür ve çok yavaş büyür. Bazı tümörler yıllarca büyümezken bazıları hızlı büyüyebilir; bu yüzden tanıdan sonra tümörün seyri izlenir.
Akustik Nörinom Nasıl Teşhis Edilir?
Akustik nörinom tanısı, kulak muayenesi ve işitme testinin ardından çekilen MR ile konur. Muayene bulguları çoğu zaman olağandır; tümörün kendisi ancak görüntülemede ortaya çıkar. Tanı için tümörden doku örneği alınması her zaman gerekmez.
Tek taraflı işitme kaybında akustik nörinom neden araştırılır?
Akustik nörinom çoğu zaman yalnız bir kulakta işitmeyi azalttığı için, tek kulakta ya da iki kulak arasında belirgin farkla ilerleyen işitme kaybı ve tek kulakta süren çınlama bu tümör yönünden araştırılır. Aynı yakınmalar başka pek çok kulak sorununda da görülür; araştırmanın amacı olası bir tümörü erken dönemde saptamaktır. Aniden başlayan ya da kötüleşen işitme kaybı muayene gerektirir; ani kaybın neden beklemeden değerlendirildiğini ani işitme kaybı sayfasında anlattım. İşitme kaybının türleri ve sık nedenleri için işitme kaybı sayfasına bakabilirsiniz.
Akustik nörinom şüphesinde hangi işitme ve denge testleri istenebilir?
- Odyometri: Genellikle ilk istenen testtir; iki kulağın işitme düzeyini ayrı ayrı ölçer. Nasıl uygulandığını odyometri sayfasında bulabilirsiniz.
- Timpanometri: Sesin kulak zarından ve orta kulaktan ne ölçüde geçtiğini sınar.
- İşitsel beyin sapı testi: Kulağa verilen sesin beyin sapında oluşturduğu sinir yanıtlarını kaydeder; ayrıntısı işitsel beyin sapı testi sayfasında yer alıyor.
- Denge testleri: Denge sisteminin ne ölçüde etkilendiğini değerlendirir.
Akustik nörinomun boyutu ve yeri MR'da nasıl belirlenir?
Tümörü gösteren temel inceleme, tercihen damardan ilaç verilerek (kontrastlı) çekilen beyin MR'ıdır. MR tümörün yerini ve boyutunu gösterir, sonraki çekimlerde büyüme olup olmadığını karşılaştırmaya olanak verir; bazı durumlarda bilgisayarlı tomografi de istenebilir. Bu iki görüntüleme yöntemini KBB hastalıklarında MR ve tomografi sayfasında açıkladım. Tümör genç yaşta ya da iki kulakta birden saptanırsa kalıtsal bir durumun araştırılması gündeme gelebilir; buna hekim karar verir.
Akustik Nörinom Nasıl Tedavi Edilir?
Akustik nörinomda başlıca seçenekler düzenli görüntülemeyle izlem, ışın tedavisi ve ameliyattır. Hangisinin uygun olduğu kişiden kişiye değişir; üç seçenek de tümörün özelliklerine, yakınmalara ve kişinin durumuna göre değerlendirilir. Küçük, büyümeyen ve yakınma yapmayan tümörlerde tedavi gerekmeyebilir; bu durumda tümör izlenir.
Akustik nörinomda izlem, ışın tedavisi ve ameliyat neleri kapsar?
- Düzenli görüntülemeyle izlem: Tümöre girişim yapılmaz; aralığını hekimin belirlediği MR çekimleriyle büyüme hızı ve yakınmalardaki değişim izlenir. Büyüme saptanırsa seçenekler yeniden konuşulur.
- Işın tedavisi: Tümöre odaklanan ışın tek ya da birkaç oturumda verilir. Amaç büyümeyi durdurmak ya da sınırlamaktır; tümör yerinde kalır, bazı kişilerde bir süre şişebilir ve MR ile izlem sürer.
- Ameliyat: Kafatasında açılan bir yoldan tümörün çıkarılması amaçlanır; yüz sinirinin işlevi tehlikeye girerse tümörün bir kısmı yerinde bırakılabilir. Kullanılacak yol tümörün büyüklüğüne ve işitme düzeyine göre değişir; anestezi ve yatış düzenini tedaviyi yürüten ekip belirler.
Akustik nörinomda tedavi kararını hangi etkenler belirler?
Uygun seçenek tümörün büyüklüğüne, yerine ve büyüme hızına, işitmenin ve dengenin ne ölçüde etkilendiğine, yaşa, genel sağlık durumuna ve kişinin tercihine göre belirlenir. Karar hekimle birlikte, gerek görülürse ilgili uzmanlık alanlarının da değerlendirmesiyle verilir; her seçeneğin beklenen yararı ve olası riskleri kişiyle birlikte tartılır. Tanının ardından kaygı duymak olağandır; görüşmede tümörün ne büyüklükte olduğu ve büyüyüp büyümediği, işitmeyi nasıl etkilediği, izlem seçilirse hangi değişikliklerin önemli sayılacağı ve ailedeki öteki kişiler için bir risk bulunup bulunmadığı sorulabilir.
Akustik Nörinom Tedavisinin Olası Riskleri Nelerdir?
Akustik nörinomda her seçeneğin kendine özgü riskleri vardır; tümörün komşu olduğu işitme, denge ve yüz sinirleri etkilenebilir. Riskin ölçüsü tümörün büyüklüğüne ve yerine göre değişir; sonuçlar kişiden kişiye farklıdır.
Akustik nörinomda seçeneklerin işitme, yüz siniri ve denge açısından riskleri nelerdir?
İzlemde tümör büyümeyi sürdürürse işitme ve denge sinirleri zarar görebilir. Ameliyattan sonra o kulakta işitme kaybı, yüz kaslarında güçsüzlük, yüzde uyuşma, denge sorunları ve enfeksiyon görülebilir; işitme kaybı ve yüz güçsüzlüğü olasılığı büyük tümörlerde daha yüksektir. O kulaktaki işitmenin ne ölçüde etkileneceği ameliyatın türüne göre de değişir. Işın tedavisinden sonra da yüzde uyuşma ya da güçsüzlük görülebilir; işitme uzun dönemde çoğu zaman azalır ve sinirlerle ilgili belirtiler gecikmeli ortaya çıkabilir. Tedaviden önce kaybedilmiş işitmenin geri gelmesi beklenmez, çınlama da tedaviden sonra sürebilir.
Akustik nörinom tedavisinden sonra günlük yaşama dönüş nasıl desteklenir?
Baş dönmesi ve dengesizlik sürüyorsa denge rehabilitasyonu (vestibüler rehabilitasyon) gündeme gelebilir. Tek kulakta işitme kaybı kaldıysa, sesi kafatası kemiği yoluyla ileten implantlar ya da işitmeyen taraftaki sesi sağlam kulağa aktaran işitme cihazları seçenekler arasındadır; hangisinin uygun olduğunu hekim değerlendirir. Tümör tedaviden sonra seyrek olarak yeniden büyüyebildiği için kontrol MR'ları sürer.
Ankara'da Akustik Nörinom İçin Değerlendirme ve Takip Süreci Nasıl İlerler?
Ankara'da akustik nörinom kuşkusuyla yapılan değerlendirme, yakınmaların öyküsü ve kulak muayenesiyle başlar; ardından işitme testi ve bulgulara göre MR istenir. Tanı konduğunda seçenekler tümörün özelliklerine ve kişinin durumuna göre konuşulur. İzlem ya da tedavi kararından sonra kontrol MR'larının ve işitme testlerinin aralığını hekim belirler; bu sürede işitmede, dengede ya da yüzde yeni bir değişiklik fark edilirse hekime bildirilir.
Akustik nörinom kuşkusuyla yapılan ilk muayenede neler sorulur?
İşitme kaybının hangi kulakta olduğu, ne zamandır sürdüğü, yavaş mı yoksa aniden mi başladığı sorulur. Çınlama, baş dönmesi, yüzde uyuşma ya da güçsüzlük ve baş ağrısı olup olmadığı öğrenilir. Başa daha önce ışın tedavisi uygulanıp uygulanmadığı ve ailede benzer bir tümör öyküsü bulunup bulunmadığı da sorulur. Muayenede kulak, yüz kaslarının hareketi, yüzdeki duyu ve denge değerlendirilir.
Akustik nörinom değerlendirmesine gelirken hangi kayıtlar getirilmeli?
- Önceki MR ve tomografiler: Görüntüler ve raporları; büyüme olup olmadığı eski çekimlerle karşılaştırılarak anlaşılır.
- Önceki işitme testleri: Daha önce yapılmış odyometri sonuçları işitmenin zaman içindeki seyrini gösterir.
- İlaç listesi: Sürekli kullanılan ilaçlar ve geçirilmiş ameliyatlara ilişkin bilgi.
- Yakınma notları: İşitme kaybı, çınlama ve dengesizliğin ne zaman başladığına ve nasıl değiştiğine ilişkin kısa notlar.
Akustik nörinom kanser değildir ve birçok kişide yavaş büyür; izlem, ışın tedavisi ya da ameliyat arasındaki seçim tümörün seyrine ve kişinin durumuna göre hekimle birlikte yapılır. Kulakta gelişebilen öteki kitleleri kulak tümörleri sayfasında topladım.
Tıbbi inceleme: Prof. Dr. Selim Sermed Erbek Yayımlanma: Son güncelleme:











