İçeriğe geç
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82 · Beştepe, Yenimahalle / Ankara selimerbek@gmail.com
Menü
0 (312) 511 07 00
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82, Beştepe – Yenimahalle / Ankara
Çocuklarda KBB Hastalıkları

Geniz Eti Büyümesi

Geniz eti çocuklukta doğal olarak iridir ve çoğu zaman yakınma yapmaz. Horlama ya da kulak sorununda muayenenin neden kulaklara da uzandığını anlatıyorum.

Geniz eti büyümesi (adenoid hipertrofisi), burnun arka bölümündeki lenf dokusunun irileşerek burundan geçen havayı ve orta kulağa uzanan kanalların ağzını daraltabilmesidir. Geniz eti bağışıklık sisteminin bir parçasıdır ve çocuklukta doğal olarak iridir; bu yüzden konu en çok küçük çocuklarda gündeme gelir. Büyümenin önemli bir bölümü yakınma yapmaz. Burun tıkanıklığı, horlama ya da yineleyen kulak sorunları başladığında ise değerlendirme gerekir. Ankara'da geniz eti büyümesinden kuşkulanılan çocukta muayene yalnız genze değil, kulaklara ve burun içine de uzanır.

Geniz Eti Büyümesi (Adenoid Hipertrofisi) Nedir?

Geniz eti büyümesi, burun boşluğunun boğazla birleştiği yerde, yumuşak damağın arkasında duran lenf dokusunun genzi olağandan fazla doldurmasıdır. Herkes geniz etiyle doğar; doku okul öncesi yıllarda en iri boyutuna ulaşır, ardından yavaş yavaş küçülmeye başlar ve çoğu çocukta ergenliğe doğru belirgin biçimde küçülür. Erişkinde çoğu zaman yalnız küçük bir kalıntısı bulunur.

Geniz eti neden ağızdan bakınca görülmez?

Geniz eti, ağızdan bakıldığında görülen bademciklerden daha yukarıda ve geride, damağın gerisinde yer alır. Bu yüzden ağzı açtırarak yapılan bakıda seçilemez; incelenmesi için ağız içine yerleştirilen küçük bir ayna ya da burundan ilerletilen ince bir kamera gerekir. Geniz eti ve bademcikler aynı türden dokudur ve aynı etkenlerle birlikte irileşebilir; boğazdaki dokunun büyümesini bademcik büyümesi sayfasında ele aldım.

Geniz eti büyümesi hangi durumda sorun sayılır?

Geniz etinin iri olması tek başına bir hastalık sayılmaz. Bazı çocuklarda geniz eti, altta yatan bir sorun olmadan da görece büyük görünür. Büyüme; burundan soluyamama, uykuda solunum bozukluğu, yineleyen kulak ya da sinüs sorunları gibi yakınmalara yol açtığında ya da dokuda süreğen iltihap bulunduğunda sorun olarak ele alınır. Bu nedenle değerlendirmeyi dokunun ölçüsü değil, çocuğun yakınmaları yönlendirir.

Geniz Eti Büyümesinin Belirtileri Nelerdir?

Geniz eti büyümesinin en belirgin işareti, burun tıkanıklığına bağlı olarak ağızdan nefes almadır; çocuk bunu çoğunlukla gece, kimi zaman gündüz de yapar. Enfeksiyon sırasında doku şişebildiğinden belirtiler soğuk algınlığı dönemlerinde belirginleşebilir.

Geniz eti büyümesi gündüz hangi belirtilerle fark edilir?

  • Ağızdan soluma: Ağzın çoğu zaman açık durması; buna ağız kuruluğu, dudaklarda çatlama ve ağız kokusu eşlik edebilir.
  • Burun akıntısı ve tıkanıklık: Uzun süren burun akıntısı ya da burnun sürekli tıkalı olması.
  • Kapalı ses: Konuşurken sesin, nezleliymiş gibi burnu tıkalı bir tınıda çıkması; halk arasında genizden konuşma diye de tarif edilir.
  • Sesli soluma: Gündüz de duyulabilen gürültülü nefes alıp verme.

Ağızdan solumanın tek nedeni geniz eti değildir; öteki nedenlere ve olası sonuçlarına çocuklarda ağızdan nefes alma sayfasında değindim.

Geniz eti büyük olan çocukta gece hangi işaretler görülür?

Gece en sık fark edilen işaretler horlama, huzursuz uyku ve uykuda birkaç saniyelik nefes duraklamalarıdır. Bu duraklamalar uyku apnesini düşündürebilir; çocuklarda uyku apnesinin belirtilerini ve değerlendirilmesini çocuklarda horlama ve uyku apnesi sayfasında anlattım.

Geniz eti büyümesi kulakları ve sinüsleri nasıl etkileyebilir?

Orta kulağı genze bağlayan östaki borusu, geniz etinin bulunduğu bölgeye açılır. Doku irileştiğinde ya da sık sık iltihaplandığında kanalın ağzı daralabilir; sonuçta yineleyen kulak iltihapları, kulakta dolgunluk hissi ve orta kulakta toplanan sıvıya bağlı geçici az duyma görülebilir. Sıvının nasıl seyrettiğini orta kulakta sıvı birikmesi sayfasında açıkladım. Burnun arkasını tıkayan ve mikroplar için yuva olabilen doku, yineleyen ya da süren sinüzite de katkıda bulunabilir; bu tablo çocuklarda sinüzit sayfasının konusudur.

Geniz Eti Büyümesi Neden Olur?

Geniz eti büyümesinin nedenleri tam olarak bilinmez; doku çocukluk yıllarında bağışıklık sistemi geliştikçe doğal olarak büyür, kimi etkenler ise bu büyümeyi artırabilir. Bağışıklık yanıtındaki farklılıkların, kalıtsal ve hormonal etkenlerin de rol oynadığı düşünülür.

Geniz eti büyümesine hangi etkenler katkıda bulunur?

  • Enfeksiyonlar: Boğaz ve üst solunum yolu enfeksiyonlarına yol açan virüs ve bakteriler dokuyu şişirebilir; kreş gibi çocukların bir arada bulunduğu ortamlar enfeksiyon olasılığını artırır.
  • Alerji: Mevsimsel ya da yıl boyu süren alerjiler geniz etini büyütebilir; alerjik burun iltihabı eşlik ettiğinde yakınmalar daha ağır seyredip daha uzun sürebilir.
  • Sigara dumanı: Dumana edilgen biçimde maruz kalmak, bildirilen risk etkenleri arasındadır; öteki tahriş edici etkenler de dokuyu büyütebilir.
  • Reflü: Mide içeriğinin yukarı kaçması, özellikle bebeklerde ve küçük çocuklarda olasılıkla büyümeye katkıda bulunabilir.

Geniz eti büyümesi ile geniz eti iltihabı arasında nasıl bir bağ vardır?

Geniz eti enfeksiyon sırasında şişer ve çoğu zaman enfeksiyon geçince eski boyutuna döner; sık ya da süreğen enfeksiyon geçiren çocuklarda ise iri kalabilir. Süreğen iltihapta dokunun yüzeyi iltihaplı, koyu bir salgıyla kaplanabilir. Bu salgının boğazın arkasına akması uzun süren burun ve geniz akıntısına ve ağız kokusuna yol açabilir. Büyüme ile iltihap çoğu kez bir arada bulunur ve yakınmaları birlikte artırabilir.

Geniz Eti Büyümesi Tanısı Nasıl Konur?

Geniz eti büyümesi tanısı, yakınmaların dinlenmesi ve genzin doğrudan görülmesiyle konur. Bunun için burundan ilerletilen ince, bükülebilir ve ucunda ışık bulunan bir kamerayla bakı yapılabilir; bu bakının nasıl yapıldığını endoskopik burun muayenesi sayfasında bulabilirsiniz. Gerek görülürse dokunun boyutu boyun röntgeniyle de değerlendirilebilir.

Geniz eti büyümesinde muayeneye hangi bilgiler yön verir?

İlk görüşmede çocuğun gece ve gündüz nasıl soluduğunu, yakınmaların ne zaman başladığını ve soğuk algınlığı geçince azalıp azalmadığını öğrenmek isterim. Geçirilen kulak ve sinüs enfeksiyonlarının sıklığı, alerji belirtileri ve evde sigara içilip içilmediği de değerlendirmeye katkı sağlar. Genzin yanı sıra kulak zarları, burun içi ve bademcikler incelenir.

Geniz eti büyümesinde kulaklar ve uyku için hangi testler istenebilir?

Kulak yakınması olan ya da kulak zarının görünümü orta kulakta sıvıyı düşündüren çocukta, gerek görülürse kulak zarının hareketini ölçen timpanometri ve işitme testleri istenebilir; işitmenin nasıl ölçüldüğünü odyometri sayfasında okuyabilirsiniz. Uykuda nefes duraklamaları bildirildiğinde uyku testi gündeme gelebilir. Bu testlerin gerekip gerekmediğine muayene bulgularına göre hekim karar verir.

Geniz Eti Büyümesi Nasıl Tedavi Edilir?

Belirgin yakınma yapmayan geniz eti büyümesi çoğu zaman tedavi gerektirmez; doku çocuk büyüdükçe küçüldüğünden yakınmalar da zamanla azalabilir. Yakınmaların ağırlığına göre hekim, bir süre izleyerek kendiliğinden düzelip düzelmeyeceğini beklemeyi önerebilir. Tedavi gerektiğinde önce büyümeye katkıda bulunan neden ele alınır.

Geniz eti büyümesine eşlik eden alerji ya da enfeksiyon nasıl ele alınır?

Büyümede alerjinin payı düşünülüyorsa alerjiye yönelik, bakteriyel bir enfeksiyon ya da buna bağlı kulak veya sinüs iltihabı varsa ona yönelik tedavi planlanır. Hekim uygun görürse ilaç tedavisi denenebilir; yanıt çocuktan çocuğa değişir ve hangi ilacın ne süreyle kullanılacağını muayene bulgularına göre hekim belirler.

Geniz eti büyümesinde ameliyat kararı nasıl verilir?

Süren ve çocuğun uykusunu, solunumunu, kulaklarını ya da günlük yaşamını belirgin biçimde etkileyen yakınmalarda geniz etinin alınması (adenoidektomi) gündeme gelebilir. Bu karar tek bir ölçüte dayanmaz: yakınmaların ne sıklıkta yinelendiği ve ne kadar ağır olduğu, eşlik eden kulak ya da sinüs sorunları ve çocuğun genel durumu birlikte tartılır; son karar, aile seçenekler hakkında bilgilendirildikten sonra hekimle birlikte verilir. Orta kulakta sıvısı süren kimi çocukta aynı anestezide kulak tüpü takılması da konuşulabilir. Ameliyatın nasıl yapıldığı, sonrasındaki iyileşme ve beklenen yararın neden çocuktan çocuğa değiştiği geniz eti ameliyatı sayfasında yer alıyor.

Geniz Eti Büyümesinde Ne Zaman Hekime ya da Acile Başvurulur?

Geniz eti büyümesinde burundan soluyamama uzun sürüyorsa, horlamaya uykuda nefes duraklamaları eşlik ediyorsa, kulak iltihapları sık yineleniyorsa ya da çocuğun az duyduğundan kuşkulanılıyorsa muayene gerekir. Uykuda fark edilen nefes duraklamaları, soluk almada zorlanma ya da renk değişikliği eşlik etmedikçe acil sayılmaz; muayeneyle değerlendirilir.

Geniz eti büyümesi olan çocukta damak ve diş değişiklikleri fark edilirse ne yapılır?

Bu bulgu kulak burun boğaz muayenesinde ele alınır ve gerek görülürse diş hekimliği alanıyla birlikte değerlendirilir. Uzun süre ağır burun tıkanıklığı yaşayan ve sürekli ağzından soluyan kimi çocukta damağın biçimi ve dişlerin dizilimi etkilenebilir; bu değişiklikler daha çok uzun süren ve ağır büyümede bildirilmiştir ve her çocukta görülmez. Bu yüzden muayenede damağın biçimine ve dişlerin kapanışına da bakılır. Uykuda solunumu belirgin biçimde bozulan çocukta tedavi edilmeyen tablo, büyümede yavaşlamayla da ilişkilendirilmiştir.

Geniz eti büyümesi olan çocukta hangi belirtilerde beklemeden başvurulur?

Soluk almada zorlanma ve morarma acil, yüksek ateşle birlikte kulak ağrısı ise beklemeden muayene gerektiren işaretlerdir:

  • Nefes almada güçlük: Çocuğun soluk almak için belirgin biçimde çabalaması ya da dudaklarda, parmak uçlarında ve tırnaklarda morarma veya grileşme görülmesi; bu durumda 112 aranır.
  • Yüksek ateşle kulak ağrısı: Kulak ağrısına yüksek ateş, kulak çevresinde şişlik ya da kulaktan akıntı eşlik ediyorsa beklemeden hekime başvurulur.
  • İşitmede yeni değişiklik: Kulak yakınmasıyla birlikte çocuğun seslere tepkisinin kısa sürede belirgin biçimde azalması.

Ankara'da Geniz Eti Büyümesi İçin Muayene ve İzlem Süreci Nasıl İlerler?

Ankara'da geniz eti büyümesinin değerlendirmesi birbirini izleyen adımlardan oluşur: yakınmaların öyküsü ve kulak, burun, boğaz muayenesi; gerek görülürse genzin kamerayla incelenmesi ile kulak ya da uyku testleri; ardından bulgulara göre izlem ya da tedavi planı. Plan, yakınmalar değiştikçe yeniden gözden geçirilir.

Geniz eti büyümesi için muayeneye gelirken hangi gözlemler işe yarar?

  • Gece notları: Birkaç gece boyunca çocuğun horlayıp horlamadığı, ağzının açık kalıp kalmadığı ve nefes duraklaması fark edilip edilmediği.
  • Ses ve burun: Sesin tıkalı tınısı, burun akıntısının ne zamandır sürdüğü ve soğuk algınlığı dışında da devam edip etmediği.
  • Kulak öyküsü: Geçirilen kulak iltihaplarının yaklaşık sayısı, varsa önceki işitme testi ya da timpanometri sonuçları.
  • Alerji ve ilaçlar: Bilinen alerjiler, yakınmaların arttığı mevsimler ve kullanılan ilaçların listesi.

Geniz eti büyümesi izlenirken kontrol muayenesinde neye bakılır?

Kontrolde asıl soru, yakınmaların ilk muayeneden bu yana nasıl değiştiğidir; kontrolün zamanını hekim belirler. Ailenin aradaki dönemde tuttuğu gece notları, geçirilen kulak iltihapları ve sesin tınısındaki değişiklikler ilk bulgularla yan yana konur; kulak yakınması sürüyorsa gerek görülürse işitme yeniden ölçülür. Yakınmalar hafiflemişse izlem sürdürülebilir, artmışsa ya da yeni bir sorun eklenmişse seçenekler yeniden konuşulur. Konuşurken sesin genizden gelmesi ve havanın burundan kaçması ayrı bir durumu düşündürebilir; bunu velofaringeal yetmezlik sayfasında anlattım.

Geniz eti büyümesi çocuklarda sık görülür ve doku yaşla küçüldükçe hafif yakınmalar kendiliğinden azalabilir. Yakınmalar belirgin ve sürekliyse önce eşlik eden nedenler ele alınır, ardından gerekirse öteki seçenekler konuşulur. Ailenin gece ve gündüz gözlemleri, muayene bulgularıyla birlikte bu kararların dayanağıdır.

Tıbbi inceleme: Yayımlanma: Son güncelleme:

Bu konudaki yazılar1 yazı

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. MedlinePlus — Enlarged adenoids
  2. MSD Manual — Enlarged Tonsils and Adenoids in Children
  3. Cleveland Clinic — Adenoids
  4. healthdirect — Adenoids
  5. ENT Health (AAO-HNS) — Tonsils and Adenoids
  6. NHS — Adenoidectomy
  7. NHS — Ear infections
  8. MedlinePlus — Breathing difficulties - first aid
  9. Niedzielski A, Chmielik LP, Mielnik-Niedzielska G, et al. Adenoid hypertrophy in children: a narrative review of pathogenesis and clinical relevance. BMJ Paediatr Open. 2023.
  10. Ahmad Z, Krüger K, Lautermann J, et al. Adenoid hypertrophy-diagnosis and treatment: the new S2k guideline. HNO. 2023.