İçeriğe geç
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82 · Beştepe, Yenimahalle / Ankara selimerbek@gmail.com
Menü
0 (312) 511 07 00
Çakıroğlu Plaza Kat:12 D:82, Beştepe – Yenimahalle / Ankara
Baş-Boyun Cerrahisi

Tükürük Bezi Cerrahisi

Yüz kaslarını çalıştıran sinir, kulak önündeki tükürük bezinin içinden geçer. Bu sinirin ve çene altındaki sinir dallarının planlamadaki yerini anlatıyorum.

Tükürük bezi cerrahisi, kulak önündeki bezin (parotis) bir bölümünün ya da tamamının veya çene altındaki bezin (submandibuler bez) ameliyatla çıkarılmasıdır. Ameliyat bezde saptanan bir kitle, yineleyen taş ya da iltihap nedeniyle konuşulabilir. Yüz kaslarını çalıştıran sinir kulak önü bezinin içinden geçer; alt dudağı hareket ettiren sinir dalı ile dilin duyusunu ve hareketini sağlayan sinirler ise çene altı bezinin yakınındadır. Planlamanın önemli bir bölümü bu yüzden sinirlerle ilgilidir. Ankara'da bu ameliyatın konuşulduğu kişide ameliyatın kapsamı, kitlenin ya da yakınmanın niteliği tetkiklerle ortaya konduktan sonra belirlenir.

Tükürük Bezi Cerrahisi Nedir ve Hangi Ameliyatları Kapsar?

Tükürük bezi cerrahisi, hastalığın bulunduğu bez dokusunun bir kesiyle çıkarıldığı ameliyatların ortak adıdır; hangi bezin ne kadarının alınacağını hastalığın yeri ve türü belirler. Bezlerin yerleşimini ve sık karşılaşılan sorunlarını tükürük bezi hastalıkları başlığında özetledim.

Tükürük bezi cerrahisinde hangi ameliyatlar uygulanabilir?

  • Kulak önü bezinin yüzeyel bölümünün alınması: Yüz siniri bu bezi yüzeyel ve derin iki bölüme ayırır; kitle sinirin dış yanındaki bölümdeyse bu bölümün sinir korunarak çıkarılması amaçlanır.
  • Kulak önü bezinin tamamının alınması: Kitle sinirin altında kalan derin bölümdeyse ya da iki bölüme birden uzanıyorsa bezin tümü çıkarılabilir.
  • Çene altı bezinin alınması: Ameliyat bezin tümünün, gerekirse çevresindeki bir miktar dokuyla birlikte çıkarılmasını kapsar.

Kötü huylu bir tümör boyundaki lenf bezlerine yayılmışsa bu lenf bezleri de aynı ameliyatta alınabilir. Dil altı bezinin ağız içinden çıkarılması ise ağız tabanındaki tükürük kistinin tedavisinde gündeme gelebilir; bu girişimi ranula sayfası ayrıca ele alıyor.

Tükürük bezi cerrahisi tükürük bezi endoskopisinden nasıl ayrılır?

Endoskopide taş ya da darlık, kanal ağzından ilerletilen çok ince bir kamerayla kanalın içinden ele alınmaya çalışılır; cerrahide ise bezin kendisi ya da bir bölümü çıkarılır. Hangi yolun uygun olduğu sorunun türüne ve yerine göre belirlenir. Kanal içi işlemin aşamalarını tükürük bezi endoskopisi sayfasında bulabilirsiniz.

Tükürük Bezi Ameliyatı Kimlerde Gündeme Gelebilir?

Tükürük bezi ameliyatı, bezde gelişen tümörlerde ve öteki yöntemlerle denetim altına alınamayan taş ya da iltihap sorunlarında gündeme gelebilir; her kitlede ya da taşta gerekmez.

Tükürük bezi ameliyatına hangi durumlar yol açabilir?

  • Bezde kitle: İyi ya da kötü huylu tümörlerde tedavi çoğunlukla kitlenin bez dokusuyla birlikte çıkarılmasıdır; tümör türlerini tükürük bezi tümörleri sayfasında anlattım.
  • Yineleyen taş: Çıkarılan bir taş genellikle yinelemez; taşlar tekrar tekrar oluşup yakınma yapıyorsa bezin alınması konuşulabilir. Taşa yönelik öteki işlemler tükürük bezi taşı sayfasında yer alıyor.
  • Süreğen ya da yineleyen iltihap: Destek tedavisine ve öteki girişimlere karşın atakların sürdüğü bezde, bezin bir bölümünün ya da tamamının çıkarılması seçenekler arasındadır; iltihabın nedenleri tükürük bezi iltihabı sayfasının konusudur.

Tükürük bezi ameliyatı yerine hangi durumlarda izlem ya da başka yöntem konuşulur?

Taşların bir bölümü kendiliğinden düşebilir ya da kanal yoluyla çıkarılabilir; bu yüzden taşta bezin alınması, bu yollar konuşulduktan sonra gündeme gelen bir seçenektir. Kitlede ise kitlenin türü, büyüklüğü, büyüyüp büyümediği ve eşlik eden hastalıklar birlikte göz önüne alınır. Karar tek bir bulguya dayandırılmaz; ameliyatın beklenen yararı ve riskleri konuşularak hekimle birlikte verilir.

Tükürük Bezi Ameliyatından Önce Nasıl Hazırlanılır?

Tükürük bezi ameliyatına hazırlık, kitlenin niteliğini ve sinirlerle ilişkisini gösteren tetkiklerle başlar; kullanılan ilaçlar ve ameliyat günü de önceden düzenlenir.

Tükürük bezi ameliyatı öncesinde hangi tetkikler istenebilir?

Kitleyi ve bez içindeki yerini görmek için ultrason, gerek görülürse BT ya da MR istenebilir. Kitle yüz sinirine yakın görünüyorsa bu görüntüler sinirin korunmasına yönelik planlamaya da yol gösterir. Kitleden ince bir iğneyle hücre örneği alınması, kitlenin iyi ya da kötü huylu olduğu konusunda ameliyattan önce bilgi verebilir; bu işlem ince iğne aspirasyon biyopsisi sayfasının konusudur. Taş nedeniyle planlanan ameliyatta taşın yeri de ultrason ya da BT ile belirlenebilir.

Tükürük bezi ameliyatından önce ilaçlar, sigara ve ameliyat günü nasıl düzenlenir?

  • İlaçlar ve takviyeler: Kan sulandırıcılar dahil düzenli kullanılan ilaçlar, vitaminler ve bitkisel ürünler bildirilir; hangisine ne zaman ara verileceğini hekim söyler, ilaçların hiçbiri kendi başına kesilmez.
  • Sigara: Sigara içiliyorsa ameliyattan önce bırakılması önerilir.
  • Açlık: Genel anesteziden önce yeme ve içmenin ne zaman kesileceği önceden bildirilir.
  • Yatış ve eve dönüş: Yatış gerekip gerekmediğini ve süresini hekim belirler; eve götürecek ve ilk gün yanında kalacak birinin bulunması planlanır.

Tükürük Bezi Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Tükürük bezi ameliyatları genel anesteziyle yapılır ve kişi ameliyat boyunca uyur. Süre alınacak dokunun kapsamına göre değişir; kulak önü bezi ameliyatı birkaç saat sürebilir.

Kulak önü bezi ameliyatında hangi aşamalardan geçilir?

Kesi kulağın önünden başlar, kulak memesinin altından dolanarak üst boyundaki doğal deri kıvrımına uzanır. Deri kaldırılarak beze ulaşılır ve bezin gereken bölümü, yüz sinirinin korunmasına özen gösterilerek çıkarılır. Ardından yara kapatılır; biriken kan ve sıvının dışarı alınması için yaranın altına ince bir boru (dren) yerleştirilir. Kötü huylu bir tümör sinirin içine ilerlemişse sinirin bir bölümünün de alınması gerekebilir; bu olasılık ve sonrasında yapılabilecekler ameliyattan önce konuşulur.

Çene altı bezi ameliyatı kulak önü bezi ameliyatından nasıl ayrılır?

Çene altı bezi ameliyatında kesi boyunda, bezin bulunduğu bölgenin derisi üzerinden yapılır ve bezin tümü çıkarılır. Alt dudağı hareket ettiren sinir dalı, dilin yan yüzüne his veren sinir ve dili hareket ettiren sinir bu bezin çevresinde yer aldığından ameliyat bu yapılar gözetilerek ilerler. Bu ameliyatta da yara bölgesine dren konabilir.

Tükürük Bezi Ameliyatından Sonra İyileşme Nasıl İlerler?

Tükürük bezi ameliyatından sonra toparlanma çoğu kişide birkaç hafta sürer; hızı ameliyatın kapsamına ve kişinin genel durumuna göre değişir. Bu dönemde bir süre yorgunluk hissedilebilir. Olağan etkinliklere ve işe ne zaman dönüleceğini, işin niteliğine ve yaranın iyileşmesine bakarak hekim belirler.

Tükürük bezi ameliyatından sonraki ilk günlerde neler beklenir?

  • Yüz hareketlerine bakılması: Uyandıktan sonra sinirin çalıştığını görmek için kişiden gülümsemesi ve gözlerini kapatması istenebilir.
  • Ağrı ve şişlik: Ameliyat bölgesindeki ağrı ve şişlik çoğu kişide ilk haftalarda giderek azalır; boyundaki lenf bezlerinin de alındığı ameliyatlardan sonra şişliğin yatışması daha uzun sürebilir. Hangi ağrı kesicinin kullanılacağını hekim belirler.
  • Çiğnerken çenede rahatsızlık: Kulak önü bezi ameliyatından sonra yemek yerken çenede bir süre rahatsızlık duyulabilir.
  • Kulak çevresinde uyuşukluk: Kulak önü bezi ameliyatından sonra kulak memesinde ve yara çevresindeki deride uyuşukluk görülebilir; çoğu zaman geçicidir ve aylar içinde azalabilir.

Tükürük bezi ameliyatından sonra yara ve dren bakımı nasıl yapılır?

Dren, akıntı azaldığında, genellikle birkaç gün içinde çıkarılır. Yaranın ve gerekirse drenin evde nasıl bakılacağı eve dönmeden önce anlatılır. Eriyen dikiş kullanıldıysa alınması gerekmez; alınacak dikiş ya da klipslerin ve sonraki kontrollerin zamanını hekim bildirir.

Tükürük Bezi Cerrahisinin Riskleri ve Olası Sorunları Nelerdir?

Tükürük bezi cerrahisinin riskleri, her ameliyatta olası kanama, enfeksiyon ve anesteziye bağlı sorunların yanında çevredeki sinirlerin etkilenmesine bağlı yakınmaları kapsar. Ne ölçüde görülebilecekleri ameliyatın kapsamına göre değişir; sonuçlar kişiden kişiye farklıdır.

Tükürük bezi ameliyatında sinirlere bağlı hangi sorunlar görülebilir?

  • Yüzde güçsüzlük: Kulak önü bezi ameliyatından sonra yüzün ameliyat edilen yanında düşüklük, gülümsemede ve ağzı kapamada zayıflık görülebilir. Sinirin ameliyat sırasında çekilmesine ya da şişliğe bağlı güçsüzlük çoğu zaman haftalar ya da aylar içinde gerileyebilir, seyrek olarak kalıcı olabilir; yüz güçsüzlüğünün öteki nedenleri için yüz felci sayfasına bakabilirsiniz.
  • Göz kapamada güçlük: Genellikle geçicidir; göz tam kapanmadığı dönemde gözün kurumasını önlemeye yönelik olarak hekimin önerdiği damla ya da kayganlaştırıcılar ve gece göz bandı kullanılabilir.
  • Alt dudakta güçsüzlük: Çene altı bezi ameliyatında alt dudağı hareket ettiren sinir dalı etkilenirse gülümserken ağız köşesinde çarpıklık görülebilir; genellikle geçicidir.
  • Dilde uyuşukluk: Çene altı bezinin yakınındaki dil siniri zedelenirse dilin bir yanında uyuşukluk olabilir; çoğu zaman geçicidir, seyrek olarak kalıcı olabilir.

Tükürük bezi ameliyatından sonra yara bölgesinde hangi sorunlar görülebilir?

  • Kan birikmesi: Deri altında kan toplanabilir (hematom); bazen boşaltılması için yeniden girişim gerekebilir.
  • Tükürük toplanması ya da kaçağı: Kulak önü bezi ameliyatından sonra tükürük deri altında birikebilir ya da bez ile deri arasında bir yol (fistül) açılabilir; genellikle geçicidir, dren ya da pansuman gerekebilir.
  • Enfeksiyon: Yarada kızarıklık, şişlik ve akıntıyla, kimi zaman ateş ve titremeyle kendini gösterebilir.
  • Yemek yerken terleme: Kulak önü bezi ameliyatından aylar, kimi zaman yıllar sonra çiğnerken ameliyat edilen yanda yüz derisinde terleme ve kızarma başlayabilir; rahatsız ederse ilaçla ya da ek bir girişimle tedavisi konuşulabilir.
  • Görünüm değişikliği: Kesi yerinde iz kalır; özellikle geniş ameliyatlardan sonra kulak önünde ya da altında bir çöküklük oluşabilir.
  • İlk lokmada çene ağrısı: Seyrek olarak, özellikle derin dokulara uzanan ameliyatlardan sonra yemeğin ilk lokmasında çenede kramp biçiminde ağrı olabilir; zamanla hafifleyebilir.

Tükürük bezi ameliyatı sonrası hangi belirtilerde beklemeden başvurulur?

Yara bölgesinde ya da boyunda hızla büyüyen bir şişlik ya da pansumanı ıslatan, durmayan kanama beklemeden acil servise başvurmayı gerektirir; boyundaki şişliğe nefes almada güçlük ya da hırıltılı soluk eşlik ediyorsa 112 aranmalıdır. Ateş ve titreme, yarada artan kızarıklık, sıcaklık, irin ya da kötü koku, ilaçla hafiflemeyen ağrı ve eve dönüldükten sonra yüzde yeni fark edilen güçsüzlük ya da uyuşma da gecikmeden hekime bildirilmelidir.

Ankara'da Tükürük Bezi Ameliyatı İçin Değerlendirme ve İzlem Süreci Nasıl İlerler?

Ankara'da tükürük bezi ameliyatı için değerlendirme, şişliğin öyküsü ve baş-boyun muayenesiyle başlar; yüz hareketleri iki yanda karşılaştırılır. Gerek görülürse görüntüleme ve iğne biyopsisi istenir; ameliyat kararı verilirse ameliyata uygunluk değerlendirmesi, ameliyat günü ve kontroller birlikte planlanır.

Tükürük bezi ameliyatında çıkarılan doku neden incelemeye gönderilir?

Kitlenin türü kesin olarak çıkarılan dokunun patoloji incelemesiyle belirlenir. İyi huylu bir tümör bütünüyle çıkarıldıysa genellikle başka bir tedavi gerekmez. Kötü huylu bir tümör saptanırsa yaranın iyileşmesinin ardından ışın tedavisi gibi ek tedavilerin gerekip gerekmediği değerlendirilir; bazı türler yıllar sonra yineleyebildiği için izlem uzun sürebilir ve kontrollerin zamanını hekim belirler.

Tükürük bezi ameliyatı görüşmesine hangi bilgilerle gelmek işe yarar?

Önceki ultrason, MR ya da BT görüntüleri, iğne biyopsisi raporları ve düzenli kullanılan ilaçların yazılı listesi değerlendirmeyi kolaylaştırır. Görüşmede ameliyatın tam olarak neyi kapsayacağı, başka bir seçenek bulunup bulunmadığı ve görünümde ya da yüz hareketlerinde neyin değişebileceği de sorulabilir.

Tükürük bezi cerrahisinin kapsamını hastalığın yeri ve türü belirler. Sinirlere bağlı olasılıklar başta olmak üzere riskler karar öncesinde açıkça konuşulur; iyileşmenin seyri kişiden kişiye değişir.

Tıbbi inceleme: Yayımlanma: Son güncelleme:

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. Cleveland Clinic — Parotidectomy
  2. MedlinePlus — Salivary gland tumors
  3. ENT Health (AAO-HNS) — Salivary Gland Disorders
  4. NHS — Salivary gland stones
  5. American Cancer Society — Surgery for Salivary Gland Cancer
  6. Cancer Research UK — Possible problems after salivary gland cancer surgery
  7. Cancer Research UK — After salivary gland cancer surgery
  8. Lambiel S, Dulguerov N, Courvoisier DS, et al. Minor Parotidectomy Complications: A Systematic Review. Laryngoscope. 2021.
  9. Springborg LK, Møller MN. Submandibular gland excision: long-term clinical outcome in 139 patients operated in a single institution. Eur Arch Otorhinolaryngol. 2013.
  10. Kennedy PJ, Poole AG. Excision of the submandibular gland: minimizing the risk of nerve damage. Aust N Z J Surg. 1989.