Rinofima, burun derisinin yıllar içinde kalınlaşıp büyüyerek burna iri, yumrulu bir görünüm vermesidir. Çoğunlukla gül hastalığının (rozasea) ileri bir biçimi olarak kabul edilir ve seyrek görülür. Erkeklerde ve orta yaştan sonra daha sıktır. Kalınlaşma iyi huyludur; yine de görünümü nedeniyle kişiyi ruhsal açıdan zorlayabilir, ilerlediğinde burundan nefes almayı güçleştirebilir. Ankara'nın karasal ikliminde yazın güçlü güneş, kışın soğuk ve rüzgârlı hava, zemindeki gül hastalığını alevlendirebilen etkenler arasındadır.
Rinofima (Burun Derisinde Kalınlaşma) Nedir?
Rinofima, burnun yumuşak dokularının, yani derinin ve deri altının aşırı büyümesiyle ortaya çıkan bir deri hastalığıdır. Burnun alt üçte ikisini (ucunu, kanatlarını ve sırtının uca yakın bölümünü) tutar; alttaki kıkırdak ve kemik iskelet bu büyümeye katılmaz. Benzer kalınlaşma seyrek olarak çenede, alında ya da kulakta da gelişebilir.
Rinofimada burun derisinin içinde ne değişir?
Kalınlaşan deride yağ bezleri büyür, bağ dokusu artar ve damarlar genişler; dokuda süreğen bir ödem bulunur. Zamanla bağ dokusu sertleşir (fibrozis). Bu değişim yavaş ilerler ve çoğunlukla yıllar içinde fark edilir.
Rinofima ile yapısal olarak kalın burun derisi aynı şey midir?
Aynı şey değildir. Rinofima sonradan ortaya çıkan, yüzeyde yumrular oluşturan ve ilerleyebilen bir deri hastalığıdır. Yapısal olarak kalın burun derisi ise hastalık sayılmaz; bu özelliğin burun ameliyatlarındaki yeri kalın derili burun estetiği sayfasındadır. Ayrım önemlidir, çünkü rinofimada müdahale burnun iskeletine değil, kalınlaşmış deriye yöneliktir.
Rinofimanın Belirtileri Nelerdir?
Rinofimanın belirtileri burun derisinde kalınlaşma, burnun büyüyüp yuvarlaklaşması ve yüzeyin pürüzlü, yumrulu hale gelmesidir. Ağırlığı kişiden kişiye değişir: kimi kişide yalnızca hafif bir kalınlaşma ve damarlanma, kimi kişide iri yumrular görülür.
Rinofima burunda hangi görünüm değişiklikleriyle fark edilir?
- Kalınlaşma: Burun ucundaki ve kanatlarındaki deri kalınlaşır, burun irileşir.
- Yüzey değişikliği: Deri portakal kabuğunu andıran girintili çıkıntılı bir görünüm alır; ilerledikçe yumrular belirir.
- Gözenekler: Gözenekler genişler, deri yağlı durur; yüzey mumsu, sarımsı bir renk alabilir.
- Kızarıklık: Burun kırmızı ya da koyu kırmızı görünebilir, yüzeyde ince damarlar seçilebilir; kızarıklık her kişide bulunmaz.
Rinofima burundan nefes almayı etkiler mi?
Ağır olgularda etkileyebilir. Kalınlaşan burun kanatları nefes alırken içe doğru çökebilir ve burun deliğinin girişi daralır; kişi bunu tıkanıklık olarak hisseder. Burun tıkanıklığı başka nedenlerle de ortaya çıkabildiğinden burun içi ayrıca muayene edilir. Kanat çökmesinin nasıl değerlendirildiğini nazal valv darlığı sayfasında anlattım.
Rinofimaya yüzde ve gözde hangi gül hastalığı bulguları eşlik edebilir?
Yanaklarda, alında ve çenede gelip geçen ya da kalıcı kızarıklık, ince damarlanma ve sivilceye benzeyen kabarcıklar gül hastalığının öteki bulgularıdır; akneden farklı olarak siyah nokta görülmez. Yüzde yanma ve batma hissi olabilir. Hastalık gözleri de tutabilir: kızarıklık, sulanma, batma ve göz kapağında şişlik buna işaret eder. Bu bulguların hepsi aynı kişide bulunmayabilir.
Rinofima Neden Olur ve Kimlerde Görülür?
Rinofimanın nedeni kesin olarak bilinmemektedir; çoğunlukla gül hastalığının yıllar sonra ortaya çıkan ileri biçimi olarak kabul edilir. Gül hastalığı olan herkeste gelişmez, yalnız bir bölümünde görülür. Yatkınlıkta kalıtımın ve çevresel etkenlerin birlikte rol oynadığı düşünülür.
Rinofima hangi yaşta ve hangi cinsiyette daha sıktır?
Gül hastalığı kadınlarda ve açık tenli kişilerde daha sık bildirilir; rinofima ise erkeklerde belirgin biçimde daha sıktır ve çoğunlukla orta ile ileri yaşta fark edilir. Ailesinde gül hastalığı bulunanlarda yatkınlık artabilir. Erkeklerde gül hastalığı daha seyrek görülür, ancak belirtiler daha ağır olabilir; bunun bir nedeni olarak tedaviye geç başlanması gösterilir.
Rinofimalı kişiler neden haksız yere damgalanır?
Rinofima uzun yıllar yoğun alkol kullanımına bağlandığı için hastalığı olan kişiler haksız yere damgalanabilmekte, toplum içine çıkmaktan çekinebilmektedir. Bu görüşün doğru olmadığı anlaşılmıştır: hastalık alkol kullanmayanlarda da ortaya çıkar ve bir çalışmada rinofimalı kişilerle karşılaştırma grubunun alkol tüketimi arasında fark bulunmamıştır. Alkol, bazı kişilerde gül hastalığının kızarıklık ataklarını tetikleyen etkenlerden biridir; rinofimanın nedeni sayılmaz. Burnun görünümünden kişinin alışkanlıkları hakkında sonuç çıkarılamaz.
Rinofimanın zeminindeki gül hastalığını hangi etkenler alevlendirir?
- Güneş: Morötesi ışınlar başlıca tetikleyicilerdendir.
- Sıcaklık uçları: Çok sıcak ya da soğuk hava, rüzgâr ve sıcak banyo kızarmayı artırabilir.
- Yiyecek ve içecekler: Baharatlı yemekler, sıcak içecekler ve alkol atakları tetikleyebilir.
- Stres ve yoğun egzersiz: Duygusal gerginlik ve ağır efor yüzdeki kızarıklığı belirginleştirebilir.
- Cilt ürünleri: Tahriş edici kozmetikler ve hekim önerisi dışında yüze sürülen kortizonlu kremler hastalığı kötüleştirebilir.
Tetikleyiciler kişiden kişiye değişir. Bunlardan kaçınmak alevlenmeleri azaltabilir; yerleşmiş kalınlaşmayı geri çevirmez.
Rinofima Tanısı Nasıl Konur?
Rinofima tanısı çoğu zaman yalnızca muayeneyle, burnun görünümüne ve eşlik eden gül hastalığı bulgularına bakılarak konur. Tanıyı kesinleştiren özel bir kan testi ya da görüntüleme yöntemi yoktur. Kuşkulu durumlarda deriden parça alınarak incelenir.
Rinofima muayenesinde nelere bakılır?
Muayenede ilk baktığım, kalınlaşmanın burnun hangi bölümlerini tuttuğu ve yüzeyde yumru oluşup oluşmadığıdır; hastalığın ağırlığı buna göre hafif, orta ya da ileri olarak derecelendirilir. Yüzün geri kalanında kızarıklık, damarlanma ve kabarcık aranır, göz yakınmaları sorulur. Tıkanıklık tarif eden kişide burun kanatlarının nefes alırken çöküp çökmediğine bakılır; burun içi gerektiğinde endoskopik burun muayenesi ile değerlendirilir. Değişikliğin ne zaman başladığı ve ne hızla ilerlediği de öykünün parçasıdır.
Rinofimada biyopsi hangi durumda istenir?
Rinofima iyi huylu bir kalınlaşmadır; ancak deri kanserleri seyrek olarak rinofimaya benzer görünümle ortaya çıkabilir ya da kalınlaşmış dokunun içinde gizli kalabilir. Bu nedenle kalınlaşmış derinin geri kalanından farklı davranan bir alan görüldüğünde o bölgeden biyopsi alınır. Küçük bir parça bütün dokuyu her zaman yansıtmayabileceğinden, girişimde çıkarılan doku da patolojiye gönderilir. Yüz derisinde görülen tümörleri baş-boyun cilt kanserleri sayfasında ele aldım.
Rinofima Nasıl Tedavi Edilir?
Rinofima tedavisinde iltihaplı dönemde ilaçlar, yerleşmiş kalınlaşmada ise fazla dokunun inceltildiği cerrahi girişimler kullanılır. Kalınlaşmanın kendiliğinden gerilemesi beklenmez. Hangi yolun izleneceği hastalığın derecesine, tıkanıklık olup olmadığına ve kişinin beklentisine göre belirlenir; sonuç kişiden kişiye değişir.
Rinofimada ilaç tedavisinin yeri nedir?
İlaçlar gül hastalığının iltihabını denetim altına almak için kullanılır. Yüzdeki kızarıklık ve kabarcıklar için sürülen krem ve jeller, iltihaplı rinofimada ağızdan alınan antibiyotikler, seçilmiş kişilerde A vitamini türevi akne ilaçları verilebilir. Etkinin görülmesi birkaç haftadan birkaç aya uzayabilir. İlaçların belirginleşmiş doku kalınlığını tümüyle geri çevirmesi beklenmez ve ilaç kesildikten sonra hastalık yineleyebilir. A vitamini türevi ilaçlar, olası ciddi yan etkileri nedeniyle öteki tedavilerin yetersiz kaldığı kişilerde düşünülür ve gebelikte verilmez.
Rinofimada kalınlaşmış doku hangi yöntemlerle inceltilir?
Girişimlerin ortak amacı, fazla dokuyu katman katman alırken burnun kendi hatlarını korumaktır.
- Bistüriyle tıraşlama: Kalın doku yüzeyden ince dilimler halinde alınır.
- Lazer: Doku ışın enerjisiyle buharlaştırılarak inceltilir ve biçimlendirilir.
- Elektrik enerjisi ya da radyofrekans: Doku, ısı üreten bir uçla kesilerek inceltilir.
- Dermabrazyon: Dönen bir başlıkla yüzey zımparalanarak düzleştirilir; başka bir yöntemle birlikte de uygulanabilir.
Bu yöntemleri karşılaştıran rastgele dağıtımlı, kontrollü çalışma bulunmadığından kaynaklar tek bir yöntemi önermez; seçim hekimin değerlendirmesine ve tedavinin hedefine göre yapılır. Kaynaklarda girişimin lokal anesteziyle yapılabildiği belirtilir.
Rinofima girişiminin sınırları ve olası sorunları nelerdir?
Doku alındıktan sonra yüzey çoğunlukla dikilmez; deri, derinde bırakılan kıl ve yağ bezi köklerinden yenilenerek kendiliğinden kapanır. Yeni derinin yüzeyi örtmesi genellikle birkaç hafta alır; kızarıklık daha uzun sürer ve üç aya kadar devam edebilir. Bu süreler yönteme ve kişiye göre değişir. Olası sorunlar arasında kanama, iz kalması, deri renginde açılma ve burun kanadı kenarında çentiklenme vardır; iz ve renk değişikliği en çok kanat bölgesinde bildirilmiştir ve dokunun derinden alınması bu olasılığı artırabilir. Hastalık girişimden sonra yineleyebilir. İşlem deriye yöneliktir; kemik ve kıkırdağın biçimlendirildiği rinoplasti ameliyatından farklı bir girişimdir.
Rinofimada Ne Zaman Muayene Olmak Gerekir?
Burun derisinde giderek artan kalınlaşma, biçim değişikliği ya da uzun süredir geçmeyen yüz kızarıklığı varsa muayene olmak gerekir. Rinofima acil bir durum değildir; yine de tedavisiz kaldığında ilerleyebildiği için değerlendirilmesi uygun olur.
Rinofimalı burunda hangi değişiklikler ayrıca muayene gerektirir?
- İyileşmeyen yara: Kapanmayan, kabuk bağlayıp yeniden açılan ya da kolay kanayan bir alan.
- Farklılaşan bölge: Çevresindeki dokuya benzemeyen, yeni beliren bir kabarıklık.
- Burun tıkanıklığı: Kalınlaşma ilerledikçe başlayan ya da artan tıkanıklık.
- Göz yakınmaları: Gözde ağrı, bulanık görme ya da ışığa duyarlılık acil göz muayenesi gerektirir.
Rinofimanın görünümü kişiyi ruhsal açıdan zorluyorsa ne yapılabilir?
Rinofima yüzün ortasında yer aldığından özgüveni ve toplumsal yaşamı etkileyebilir; bu yük hastalığın bilinen bir sonucudur ve muayenede dile getirilmesi tedavi planına yön verir. Kaygı ya da çökkünlük belirginse bir ruh sağlığı uzmanından destek almak yararlı olabilir. Girişim kararı kişinin kendi önceliklerine göre verilir; görünümden rahatsızlık duymayan ve solunumu etkilenmeyen kişide girişim zorunlu değildir.
Ankara'da Rinofima İçin Muayene ve Tedavi Süreci Nasıl İlerler?
Ankara'da rinofima değerlendirmesi, kalınlaşmanın derecesinin ve burun solunumunun incelendiği ilk muayeneyle başlar. Gül hastalığının ilaç tedavisi için gerek görülürse dermatoloji görüşü istenir. Kuşkulu bir alan varsa biyopsi girişimden önce planlanır. Girişim düşünülen kişiyle yöntem, iyileşme dönemi ve olası sorunlar önceden konuşulur; girişimin yapılacağı ortam ile anestezi biçimi kalınlaşmanın yaygınlığına ve muayene bulgularına göre planlanır. Yara kapandıktan sonra izlem, gül hastalığının denetimi ve yineleme yönünden sürdürülür.
Rinofima için muayeneye giderken hangi bilgiler işe yarar?
Kullandığınız bütün ilaçların ve yüze sürdüğünüz ürünlerin listesi işe yarar; bazı ilaçlar gül hastalığını kötüleştirebildiğinden hekim bunları gözden geçirir. Burnunuzun birkaç yıl önceki halini gösteren fotoğraflar değişimin hızını anlamayı kolaylaştırır. Daha önce gül hastalığı tanısı aldıysanız kullandığınız tedavileri, biyopsi yapıldıysa patoloji raporunu yanınıza alın. Kızarıklığın hangi yiyecek, ortam ya da etkinlikten sonra arttığını birkaç gün ile birkaç hafta boyunca not etmek, kişisel tetikleyicileri belirlemeye yardımcı olabilir.
Karasal iklim rinofimalı cildi nasıl etkiler?
İç Anadolu'nun karasal ikliminde güneş, sıcak, soğuk ve rüzgâr yıl içinde sırayla yaşanır; bunların her biri gül hastalığının bilinen tetikleyicisidir. Her gün yüksek koruma faktörlü güneş koruyucu sürmek, güneşli günlerde şapka takmak önerilir. Ankara'da kış aylarında dışarıdaki soğuk ile ısıtılan kapalı ortamların sıcağı aynı gün içinde yaşanır; soğukta yüzü örtmek, aşırı ısıtılmış ortamlardan ve çok sıcak banyodan kaçınmak kızarma ataklarını azaltabilir. Cilt temizliğinde tahriş etmeyen, kokusuz ürünlerin seçilmesi önerilir.
Rinofima, alkolle değil gül hastalığıyla ilişkili, yavaş ilerleyen bir deri kalınlaşmasıdır. İlaçlar zemindeki iltihabı denetlemeye yöneliktir; yerleşmiş kalınlaşma fazla dokunun inceltilmesiyle ele alınır. Uygun adım, kalınlaşmanın derecesi ve solunumun etkilenip etkilenmediği kişinin kendi beklentisiyle birlikte tartılarak belirlenir.
Tıbbi inceleme: Prof. Dr. Selim Sermed Erbek Yayımlanma: Son güncelleme:











